Sûơ röơng lúân vađ phong phuâ vïì ắa chíịt ăaô ăaêm baêo cho caâc quöịc gia luơc ắa coâ möơt thuíơn lúơi ríịt to lúân trong viïơc phaât triïín cöng nghiïơp khai khoaâng: xaâc suíịt vïì c
Trang 1nhoê theâp (1/3) bùìng biïơn phaâp oxi vađ qua nhûông meê kim loaơi ăöí
khuön liïn tuơc (16%)
Liïn Xö ăaô giuâp ăúô, trang bõ cho ngađnh cöng nghiïơp gang
theâp cuêa ÍỊn Ăöơ vađ Angiïri nhûng liïn bang nađy cuông phaêi dûơa
vađo caâc nûúâc phûúng Tíy ăïí xíy dûơng caâc nhađ maây siïu hiïơn
ăaơi vađ taơo ra caâc saên phíím cao cíịp (theâp ăùơc biïơt, öịng khñ díîn
ga) Ngađy nay, nûúâc Nga cuông ăang lím vađo tònh traơng tûúng
tûơ Tònh hònh úê caâc nûúâc Hungari, Ba Lan, Seâc vađ Slövakia
cuông khöng líịy gò lađm saâng suêa
Caâc nûúâc cöng nghiïơp hoâa - nhûông bíịt ngúđ cuêa thúđi cú
múâi
Ngađnh cöng nghiïơp gang theâp cuêa tíịt caê caâc nûúâc phûúng
Tíy hiïơn ăang phaêi ặúng ăíìu vúâi möơt cuöơc khuêng hoaêng
thûđa ríịt nghiïm troơng Cuöơc khuêng hoaêng trong saên xuíịt
nađy khöng chó lađm giaêm cöng ùn viïơc lađm, haơ giaâ caê mađ cođn
keâo theo möơt cuöơc chiïịn tranh thûúng maơi khöng nhín
nhûúơng giûôa caâc quöịc gia
Lađ möơt ngađnh cöng nghiïơp troơng ýịu, ngađnh luýơn gang
theâp ăaô tûđng lađ nïìn taêng cho sûơ phaât triïín cöng nghiïơp cuêa
caâc nûúâc trong khöịi OCDE Thïị nhûng ngađy nay, noâi ăïịn
ngađnh cöng nghiïơp nađy lađ ngûúđi ta nghô ngay túâi nhûông cuöơc
khuêng hoaêng, naơn thíịt nghiïơp, caâc khu ăíịt vađ cú súê cöng
nghiïơp bõ boê hoang vađ nhûông khu vûơc bõ töín thíịt nùơng nïìn
Saên lûúơng cuêa phíìn lúân caâc quöịc gia nađy ăaô tùng lïn ăïìu ăïìu
ăïịn nùm 1974 ăaơt ặúơc möơt saên lûúơng cao nhíịt so vúâi caâc nùm
sau ăoâ Vađo nhûông nùm 1970, cuöơc khuêng hoaêng kinh tïị toađn
cíìu ăaô khiïịn nhu cíìu tiïu duđng giaêm ăaâng kïí vađ gíy aênh
hûúêng khöng nhoê túâi ngađnh cöng nghiïơp gang theâp úê Ăöng Íu
Noâi cuơ thïí hún lađ ngađnh cöng nghiïơp nađy phaêi chõu nhûông híơu
quaê do viïơc ằnh trïơ saên xuíịt - tiïu duđng cuêa caâc khaâch hađng
quan troơng cuêa noâ: ăoâ lađ cöng nghiïơp chïị taơo maây, cöng nghiïơp
ötö, caâc xûúêng ăoâng tađu vađ úê möơt söị nûúâc khaâc lađ ngađnh xíy
dûơng Ngoađi ra, viïơc phaât minh vađ ûâng duơng caâc chíịt liïơu múâi
ăaô thûơc sûơ lađm lung lay võ thïị töịi ûu cuêa theâp Thíơt víơy,
ngûúđi ta ăaô thay thïị theâp bùìng caâc chíịt liïơu nheơ vađ kinh tïị
hún nhû nhûơa, nhöm (caâc thuđng xe ötö ăaô ặúơc chïị taơo bùìng
nhûơa) Khöng nhûông thïị, ngađnh cöng nghiïơp luýơn gang theâp
Trang 2úê caâc quöịc gia nađy cođn bõ sûơ caơnh tranh cuêa nhûông nhađ saên
xuíịt múâi coâ quyô tiïìn lûúng nhoê Ăoâ lađ caâc nûúâc cöng nghiïơp
múâi nhûng ăaô trang bõ ặúơc caâc xñ nghiïơp liïn hiïơp ríịt hiïơn
ăaơi Ngađy nay, ngûúđi ta khöng cođn ngaơc nhiïn vò saên lûúơng
theâp cuêa Nam Triïìu Tiïn, Braxin vađ ÍỊn Ăöơ ăaô vûúơt mûâc saên
lûúơng cuêa Phaâp Cođn caâc nûúâc Ăöng Íu cuông coâ may mùưn kyâ
ặúơc nhûông hiïơp ắnh liïn kïịt cho pheâp hoơ tiïu thuơ saên phíím
cuaê mònh trïn thõ trûúđng chíu Íu Do sûơ giaêm cíìu, sûơ caơnh
tranh maơnh meô cuêa caâc nûúâc cöng nghiïơp múâi vađ cuêa caâc
nûúâc Ăöng Íu, sûơ thu heơp thõ trûúđng úê phûúng Tíy nïn giaâ caê
tûđ nùm 1988 ăïịn nùm 1993 ăaô giaêm gíìn 30%
Ăïí khùưc phuơc cuöơc khuêng hoaêng nađy, ngađnh luýơn gang
theâp úê caâc nûúâc phûúng Tíy ăaô thûơc hiïơn caâc biïơn phaâp phođng
vïơ vađ ăaô thñch ûâng ặúơc vúñ caâc ăiïìu kiïơn múâi Ăïí traê thuđ viïơc
thûơc thi caâc chñnh saâch nađy, Myô ăaô gíy aâp lûơc, buöơc töơi caâc
nûúâc chíu Íu vađ chíu AÂ xuíịt khííu baân phaâ giaâ Mùơc duđ ngûúđi
Myô vađ ngûúđi chíu Íu ăaô ăađm phaân vúâi Nhíơt Baên vïì nhûông
thoêa thuíơn trïn sûơ tûơ giúâi haơn caâc mùơt hađng xuíịt khííu song
ăiïìu ăoâ cuông khöng giuâp cho caâc xñ nghiïơp thoaât khoêi nhûông
sûơ thaâch thûâc, caơnh tranh gay gùưt Tûđ nùm 1990, caâc nhađ
luýơn gang theâp Myô ăaô tiïịn hađnh caêi töí vúâi viïơc giaêm khoaêng
1000 viïơc lađm Nhađ saên xuíịt thûâ hai trïn thïị giúâi
Usinor-Sacilor ăaô giaêm sô söị tûđ 100 000 ngûúđi xuöịng cođn 40 000
trong vođng 11 nùm (1982-1993) vađ cöng viïơc caêi caâch nađy coâ leô
seô cođn tiïịp diïîn Cođn nghiïơp ăoađn British Steel cuông phaêi
giaêm söị cöng nhín tûđ 160 000 (1973) xuöịng 40 000 (ăíìu nùm
1994) Ăöìng thúđi vúâi viïơc giaêm con söị ngûúđi lao ăöơng lađ sûơ
giaêm saên lûúơng cuêa caâc cöng ty nađy
Möơt söị cöng nghiïơp ăaô tòm ra löịi thoaât trong sûơ ăöíi múâi caâc
hoaơt ăöơng ăíìy hûâa heơn, trong viïơc saât nhíơp caâc xñ nghiïơp nhoê
hay trong viïơc tíơp trung vöịn ăïí múê röơng vađ ăííy maơnh saên
xuíịt Ăiïín hònh nhû cöng ty US Steel sau khi mua laơi hai cöng
ty nhoê khaâc lađ Marathon Oil vađ Texas Oil ăaô ăöíi tïn thađnh
nghiïơp ăoađn USX Lúơi nhuíơn thu ặúơc tûđ theâp chó chiïịm 30%
doanh söị cuêa nghiïơp ăoađn nađy Hiïơn nay, Nippon Steel víîn
ăang tíơn duơng triïơt ăïí caâc thïị maơnh cuêa mònh vïì hoâa hoơc, kyô
Trang 3thuíơt vađ maây tñnh siïu nhoê ăïí phaât triïín trïn phaơm vi toađn
cíìu
Ăïí traânh möơt cuöơc chiïịn vïì giaâ caê vađ cuông ăïí ăaêm baêo sûơ
caơnh tranh lađnh maơnh, caâc Nhađ nûúâc vađ caâc chuê doanh nghiïơp
cuêa cöơng ăöìng chíu Íu ăaô cuđng phöịi húơp hoaơt ăöơng trong
khuön khöí cuêa kïị hoaơch Davignon (1977) vađ tuín theo ăiïìu 58
(nùm 1980) cuêa hiïơp ûúâc vïì tònh hònh khuêng hoaêng kinh tïị
ặúơc kyâ kïịt búêi khöịi cöơng ăöìng chung chíu Íu Baên baâo caâo
(1993) ăaô dûơ tñnh giaêm 15% saên lûúơng cuêa chíu Íu vađ 50 000
nhín cöng vađ cho ăíy lađ caâi giaâ phaêi traê ăïí ặa cöng nghiïơp
gang theâp chíu Íu tiïịn túâi möơt sûơ öín ắnh líu dađi
Ngađnh cöng nghiïơp luýơn kim
Cöng nghiïơp luýơn kim lađ kyô thuíơt loơc, loaơi boê vađ biïịn ăöíi
caâc kim loaơi Nïịu nhû cöng nghiïơp gang theâp lađ ngađnh quan
troơng nhíịt cuêa cöng nghiïơp luýơn kim thò ngađnh cöng nghiïơp
lúân nađy laơi luön ặúơc böí sung, hoađn thiïơn vúâi nghïì buön baân
kim hoađn vađ viïơc sûê duơng caâc khoaâng saên khaâc nhû thiïịc mađ
con ặúđng biïín víơn chuýín tûđ Cornouailles ăïịn vuđng Ăõa
Trung Haêi ăaô múê ra möơt trong nhûông bûúâc tiïịn kinh tïị ăíìu
tiïn cuêa nhín loaơi
Tuy nhiïn, ăïịn nay hònh aênh cuêa ngûúđi thúơ luýơn kim -
hònh míîu cuêa ngûúđi cöng nhín ăíìu thïị kyê 20 ăaô bõ lu múđ ăi
Cíu hoêi ăùơt ra lađ ngađnh luýơn kim ăaô chíịm dûât úê ăíu vađ
ngađnh chïị taơo maây ăaô bùưt ăíìu tûđ khi nađo vađ nhû thïị nađo ?
Ngûúđi ta noâi vïì möơt ngađnh cöng nghiïơp nùơng luýơn kim ăïí chó
sûơ gia tùng giaâ trõ saên phíím ăíìu tiïn ăaânh díịu möơt bûúâc tiïịn
so vúâi nïìn saên xuíịt theâp giaên ăún Ăoâ cođn lađ ngađnh luýơn kim
biïịn ăöíi phíìn nađo ăöìng nghôa vúâi caâc ngađnh cöng nghiïơp chïị
taơo maây ríịt ăa daơng vïì saên phíím Víơy chuâng ta coâ thïí phín
biïơt kim loaơi vađ caâc víơt liïơu phi kim loaơi ăïí ûâng duơng coâ ñch
trong ăúđi söịng vađ saên xuíịt khöng? Ăíu seô lađ ranh giúâi ặúơc
thiïịt líơp vúâi ngađnh hoâa hoơc nhùìm haơn chïị aênh hûúêng cuêa
phûúng phaâp khoa hoơc múâi taơo ra caâc húơp kim tûđ caâc nguýn
tûê hoâa hoơc?
Trang 4Tuy nhiïn, sûơ tiïịn triïín nhíơp nhùìng nađy ăaô khöng cođn múâi
meê nûôa: nhûông saên phíím luýơn kim ặúơc ûa chuöơng ăaô líìn
lûúơt kïị tiïịp nhau tûđ ăöìng ăïịn theâp trûúâc sûơ ra ăúđi cuêa nhûơa
vađ caâc húơp kim Ăïịn thïị kyê 19, nhûông ăöì víơt lađm bùìng nhöm
ăaô tûđng lađ nhûông hađng xa xó phíím cuông nhû caâc ăöì bùìng baơc
Caâc chuýn gia hađng ăíìu trong lônh vûơc nađy, caâc öng chuê nhađ
bùng vađ nhûông ngûúđi Nhíơt Baên ăaô khùỉng ắnh sûơ phaât triïín
cuêa ngađnh cöng nghiïơp luýơn kim múâi nađy Theo hoơ, möîi nùm
ngađnh cöng nghiïơp nađy coâ thïí múê röơng 11% thõ trûúđng cuêa noâ
trïn thïị giúâi cho túâi nhûông nùm cuöịi thïị kyê 20
Caâc khu moê vađ khu cöng nghiïơp
Hai khu vûơc nađy khöng nhíịt thiïịt phaêi truđng nhau vađ ăöi
khi chñnh sûơ phaât triïín cuêa caâc phûúng tiïơn giao thöng laơi lađ
möơt ýịu töị thuíơn lúơi cho viïơc phín caâch hai khu vûơc nađy
Ngoađi quùơng nhöm ra, viïơc khai thaâc khoaâng saên chuê ýịu lađ
trong caâc vuđng nuâi giađ vò sûơ khu truâ thađnh caâc maơch ăaô taơo ra
phíìn lúân caâc moê coâ caâc ýịu töị hoâa hoơc chûâa trong thađnh phíìn
mùưc ma phun trađo Nguöìn göịc chíu Íu cuêa ngađnh luýơn kim
trong caâc vuđng nuâi coâ kim loaơi hay hađm lûúơng cuêa caâc nguöìn
suöịi noâng cuông ăaô chûâng minh ăiïìu ăoâ Nhûng díìn díìn ngûúđi
ta chuýín sang khai thaâc caâc lúâp tríìm tñch ặúơc hònh thađnh
trong möơt quaâ trònh lõch sûê ắa chíịt líu dađi vađ tñch tuơ úê möơt söị
ắa danh ngađy nay ăaô trúê nïn nöíi tiïịng vïì söị lûúơng vađ trûô
lûúơng caâc loaơi khoaâng saên Ta coâ thïí kïí ra khu vûơc Cerrode
Pasco úê Pïru cho pheâp khai thaâc ngay úê tíìng bïì mùơt caâc
khoaâng saên nhû ăöìng, keôm, chò, bitmut, caăimi, vađng vađ baơc
Sûơ röơng lúân vađ phong phuâ vïì ắa chíịt ăaô ăaêm baêo cho caâc
quöịc gia luơc ắa coâ möơt thuíơn lúơi ríịt to lúân trong viïơc phaât triïín
cöng nghiïơp khai khoaâng: xaâc suíịt vïì caâc moê khoaâng saên vađ lúơi
nhuíơn thu ặúơc tûđ sûơ tùng giaâ trõ saên phíím úê caâc nûúâc nađy
ặúơc tùng lïn ăaâng kïí Do víơy, möơt söị quöịc gia (thûúđng lađ nûúâc
coâ diïơn tñch nhoê) phaêi dûơa vađo nguöìn tađi nguýn phong phuâ
nađy Noâ ăaô ăem laơi nguöìn lúơi ặâng võ trñ hađng ăíìu trong töíng
thu nhíơp quöịc nöơi (PIB) cuêa caâc nûúâc nađy Vñ duơ nhû thiïịc ăöịi
vúâi Bolivia, quùơng nhöm chiïịm 12% töíng saên phíím quöịc nöơi úê
Surinam, 25% PIB cuêa Surinam; 10% dín söị cuêa Zùmbia lađm
Trang 5viïơc trong caâc lônh vûơc coâ liïn quan ăïịn ngađnh cöng nghiïơp
khai khoaâng coban Tíịt nhiïn lađ saên lûúơng khoaâng saên ặúơc
khai thaâc phuơ thuöơc vađo caâch sûê duơng ăùơc biïơt cuêa möîi loaơi kim
loaơi: coban coâ khaê nùng tûđ hoâa vônh cûêa, manhï lađ möơt kim loaơi
nheơ, keôm coâ khaê nùng chöịng oxi hoaâ cao, niken chöịng ùn mođn
töịt cođn chò coâ khaê nùng chõu bûâc xaơ nhiïơt cao Nguy cú thiïịu
huơt saên lûúơng coâ xu hûúâng giaêm díìn cuđng vúâi viïơc liïn hïơ vúâi
sûơ phín böị sûê duơng trïn Ăùơc biïơt lađ nhúđ coâ phûúng phaâp
nghiïn cûâu bïì mùơt traâi ăíịt tûđ khöng gian mađ caâc nhađ saên xuíịt
múâi ăaô khöi phuơc ặúơc nïìn saên xuíịt Ötxtríylia lađ möơt vñ duơ
ăiïín hònh Quöịc gia nađy ăaô tiïịn hađnh khai thaâc nhûông tiïìm
nùng khoaâng saên úê vuđng Bùưc Cûơc vađ trïn nïìn ăaơi dûúng theo
nhûông saâng kiïịn cuêa IFREMER
Do víơy, quan niïơm vïì caâc vuđng moê ngađy nay coâ nhiïìu thay
ăöíi síu sùưc Caâc víịn ăïì vïì khai thaâc moê vïì vöịn vađ víơn chuýín
ăang nöíi tröơi lïn trïn caê viïơc phaât hiïơn ra caâc moê khoaâng saên
ăaô khöng cođn lađ möơt bađi toaân ăöịi vúâi khoa hoơc Trong khi caâc
nhađ khai khoaâng ăaô chinh phuơc ặúơc nhûông trúê ngaơi do khoaêng
caâch vađ ăöơ síu cuêa ăaơi dûúng gíy ra, ăaô toađn cíìu hoâa caâc thõ
trûúđng thò sûơ tíơp trung raêi raâc caâc khoaâng saên trong lođng ăíịt
víîn cođn lađ möơt khoâ khùn cho cöng viïơc khai thaâc, víơn chuýín
Tíịt caê caâc giaêi phaâp ăïìu ăaô ặúơc huy ăöơng nhùìm khùưc phuơc sûơ
töìn taơi nađy: tûđ con ặúđng nûúâc (Orïnoque) ăïịn nhûông tíịm
thaêm di ăöơng hay caâc ặúđng caâp treo (úê Cöngö) (möơt con ặúđng
"ắa nguơc" ăaô nöịi liïìn khu cöng nghiïơp Coppor Bel cuêa Zùmbia
vúâi ÍỊn Ăöơ Dûúng bùìng möơt guöìng nûúâc khöíng löì vúâi 10 000
vođng quay luín chuýín hađng thaâng cuêa nhûông chiïịc xe taêi
nùơng túâi 20 tíịn Nhûng hïơ thöịng ặúđng sùưt (nhû tuýịn ặúđng
sùưt múâi xíy dûơng Carajaâs Saôo Lufs úê Braxin) víîn lađ ặúđng díy
liïn kïịt chuê ýịu caâc moê vúâi ăaơi dûúng cuông nhû caâc nhađ maây
cöng nghiïơp lađ cíìu nöịi khoaâng saên vúâi saên phíím taơo ra
Khöng gian thûúng maơi
Nhûông biïịn ăöơng vïì khoa hoơc kyô thuíơt, chu trònh taâi xuíịt
caâc chíịt phïị thaêi trong cöng nghiïơp vađ sûơ can thiïơp ăuâng ăùưn
cuêa Nhađ nûúâc ăaô giuâp caâc tíơp ăoađn luýơn kim lúân trïn thïị giúâi
thu höìi laơi ặúơc quýìn lûơc cuêa hoơ Trong möơt thúđi gian dađi,
ngađnh cöng nghiïơp luýơn kim bõ chi phöịi búêi caâc tíơp ăoađn lúân
Trang 6nhû Anconda, Rio Tinto, Liïn hiïơp ngađnh moê (Union Minòere)
Caâc tíơp ăoađn nađy lađ nhûông nhađ tađi chñnh duy nhíịt coâ ăuê khaê
nùng ăíìu tû vađo xíy dûơng cú súê haơ tíìng, múê röơng saên xuíịt vađ
thûúng maơi cuông nhû gaânh vaâc nhûông ruêi ro trong kinh doanh
Trong nghiïn cûâu thím nhíơp thõ trûúđng theo caê chiïìu röơng vađ
chiïìu síu, caâc xñ nghiïơp liïn hiïơp nađy thíơm chñ ăaô ăííy maơnh
tiïịn trònh tíơp trung cuêa mònh bùìng caâch ûu tiïn sûơ liïn minh
vađ chíịp nhíơn möơt söị thiïơt haơi do caơnh tranh Ăiïín hònh lađ viïơc
nghiïơp ăoađn INCO ăaô quýịt ắnh nhûúơng laơi nhûông quýìn lúơi
cuêa mònh ăöịi vúâi baơch kim cho möơt ăöịi thuê khaâc vađ kyâ möơt thoêa
thuíơn liïn kïịt vúâi tíơp ăoađn Rustenburg trong hoaơt ăöơng trao
ăöíi niken
Tuy thïị, ngađy nay, caâc nghiïơp ăoađn khöíng löì nađy cuông
ăang víịp phaêi nhiïìu lûơc caên Trûúâc tiïn lađ sûơ ăöơt nhíơp cuêa
caâc cöng ty díìu moê trong möơt söị ngađnh coâ liïn quan (20% saên
lûúơng ăöìng trïn thïị giúâi phaêi qua kiïím tra búêi caâc tađu chúê
díìu) Thïm vađo ăoâ lađ sûơ phaât triïín cuêa caâc liïn hiïơp xñ nghiïơp
ăang ra sûâc cuêng cöị sûâc mua trïn thõ trûúđng bùìng viïơc cho ra
ăúđi caâc nguýn liïơu khaâc coâ lúơi thïị vïì kinh tïị hún (nhíịt lađ
chíịt liïơu nhûơa) Mùơt khaâc sûơ phöí biïịn cuêa viïơc taâi sûê duơng caâc
chíịt phïị thaêi trong cöng nghiïơp cuông lađ möơt ýịu töị caơnh tranh
bao víy chuê ýịu caâc xñ nghiïơp nhoê Hađng nùm, trïn thïị giúâi coâ
30% nhöm ăaô ặúơc taâi sûê duơng Khöng nhûông thïị, caâc cöng ty
nađy cođn phaêi chõu nhûông sûơ kiïím tra theo quy ắnh cuêa nhađ
nûúâc vađ ăùơc biïơt lađ sûâc eâp vïì thúị suíịt cao Nhađ nûúâc cođn tòm
caâch haơn chïị aênh hûúêng cuêa nhûông cuöơc chuýín nhûúơng, loaơi
trûđ aênh hûúêng íịy bùìng viïơc quöịc hûôu hoaâ caâc xñ nghiïơp hoùơc
sûê duơng caâc cöng ty kinh doanh töíng húơp ăïí thu heơp sûơ bađnh
trûúâng cuêa caâc tíơp ăoađn ăöơc quýìn Nhađ nûúâc ăaô tíịn cöng vađo
nhûông mùưt xñch quan troơng chi phöịi quýìn lûơc cuêa caâc cöng ty
lađ giaâ caê vađ míơu dõch
Tûđ nhûông nùm 1877, Súê giao dõch kim loaơi London ăaô íịn
ắnh giaâ caê kim loaơi (ăöìng, thiïịc, baơc, nhöm, niken) Ăïí haơn
chïị ăöơc quýìn cuêa cöng ty nađy, caâc cöng ty liïn minh (caâcten)
cuêa caâc nhađ saên xuíịt nhû IBA (liïn hiïơp quöịc tïị caâc xñ nghiïơp
vïì böxit) ăaô tiïịn hađnh nhûông thoaê thuíơn song phûúng vađ quöịc
tïị (hiïơp ûúâc SYSMIN), nhûông cuöơc höơi thaêo (Lomeâ) nhùìm ăiïìu
Trang 7tiïịt thõ trûúđng Nhûông cöị gùưng nađy chó coâ thïí thu ặúơc kïịt quaê
khi xíy dûơng ặúơc möơt thõ trûúđng ặúơc ăaêm baêo búêi möơt trûô
lûúơng khoaâng saên lúân úê caâc quöịc gia luơc ắa, búêi sûơ phaât triïín
kyô thuíơt cuêa nghađnh luýơn kim loaơi nheơ vađ nhûông víơt liïơu
múâi coâ ûu thïị caê vïì chíịt lûúơng vađ söị lûúơng
Nhûông víịn ăïì vađ triïín voơng
Trong kyê nguýn cuêa sûơ “tûơ do lûơa choơn” caâc víơt liïơu, tûđ
nhûông húơp kim nheơ duđng trong ngađnh hađng khöng, nhûông höîn
húơp kim loaơi, nhûông chíịt siïu díîn (sûê duơng tíịt caê caâc tađi
nguýn cuêa hoaâ hoơc vïì khoaâng) ăïịn nhûông kim loaơi quyâ hiïịm
(vađng, baơc, thiïịc), tíìm quan troơng chiïịn lûúơc vïì kinh tïị cuêa
cöng nghiïơp luýơn kim laơi nghiïng vïì ăíìu tû cho caâc phođng thñ
nghiïơm ăïí phaât minh ra nhûông kyô thuíơt múâi vïì luýơn kim
Ngûúđi ta nhíơn thíịy sûơ tuơt híơu cuêa ngađnh luýơn kim truýìn
thöịng vúâi sûơ giaêm mûâc tiïu thuơ trïn thõ trûúđng quöịc tïị nhûông
víơt liïơu cöng nghiïơp (tûđ 45% nùm 1960 xuöịng cođn 17% nùm
1986) Trong khi ăoâ coâ möơt ngađnh cöng nghiïơp luýơn kim múâi
ặúơc hònh thađnh trïn nïìn taêng kyô thuíơt cöng nghïơ cao ăaô
chinh phuơc ặúơc thõ trûúđng vúâi caâc saên phíím coâ chíịt lûúơng
(khaê nùng chöịng ùn mođn, chöịng giaôn núê cuông nhû khaê nùng
chõu lûơc, chõu nhiïơt cao)
úê Phaâp, caâc ngađnh cöng nghiïơp vïì kim loaơi chiïịm 9 000 xñ
nghiïơp, 600 000 lao ăöơng vađ thiïịt líơp nïn "cûơc" xuíịt khííu cao
nhíịt (trong ăoâ 20% thíìu laơi) Nghađnh cöng nghiïơp luýơn kim
theo nghôa heơp (biïịn ăöíi kim loaơi) chiïm 29% lao ăöơng trong
khi ăoâ cöng nghiïơp ötö lađ 23%, cöng nghiïơp vađ ăiïơn tûê 25%,
cöng nghiïơp keâo vađ caân súơi kim loaơi lađ 9%, cöng nghiïơp chïị taơo
tađu thuyê 8% vađ cöng nghiïơp gang theâp 8%) Taâc nhín múâi nađy
ăaô lađm thay ăöíi möơt nïìn cöng nghiïơp ăang ngađy cađng bõ ăe
doaơ ăùơc biïơt lađ khi ăoâ lađ möơt trong nhûông nguöìn gíy ö nhiïîm
nghiïm troơng (cöng nghiïơp luýơn kim loaơi nùơng)
Cöng nghiïơp ö tö
Ngađy nay, ötö ăaô trúê thađnh möơt biïíu tûúơng cuêa nïìn vùn
minh cöng nghiïơp tûơ do, ăùơc biïơt lađ úê Myô viïơc sûê duơng ötö ăaô lađ
möơt phong caâch söịng cuêa nhûông ngûúđi Myô vöịn ûa tiïơn nghi vađ
Trang 8hiïơn ăaơi Caâc nûúâc phaât triïín vađ caâc nûúâc cöng nghiïơp hoaâ ăaêm
baêo hún 80% saên xuíịt caâc loaơi ötö ăùơc biïơt trïn thïị giúâi 4 trong
söị 10 cöơng ty lúân nhíịt thïị giúâi lađ nhûông nhađ saên xuíịt ötö
Ngađnh cöng nghiïơp nađy cuông giuâp phaât triïín nhiïìu lônh vûơc
cöng nghiïơp nùơng (cöng nghiïơp luýơn gang theâp, cöng nghiïơp
thuyê tinh, cöng nghiïơp thiïịt bõ ăiïơn) vađ caâc ngađnh dõch vuơ khaâc
(sûêa chûôa vađ baêo dûúông ötö, caâc dõch vuơ thûúng maơi, baôi ăíơu
xe) Nhûông sûơ ằnh trïơ cuêa thõ trûúđng ötö seô gíy ra nhûông híơu
quaê kinh tïị xaô höơi nghiïm troơng cho caâc lônh vûơc coâ liïn quan
Nhíịt lađ trong caâc quöịc gia hiïơn ăaơi núi mađ ötö ăaô trúê thađnh
möơt phûúngtiïơn giao thöng ríịt phöí biïịn, phíìn lúân khaâc hađng
chó quan tím ăïịn viïơc thay ăöíi kiïíu daâng xe Do víơy, chùưc chùưn
seô buđng nöí möơt chiïịn khöng khoan nhûúơng giûôa caâc nhađ saên
xuíịt lúân lađ Myô, chíu Íu vađ Nhíơt Baên Cöng nghiïơp cuêa Liïn Xö
cuô chó chuâ troơng ûu tiïn nhûông loaơi xe víơn chuýín Vò víơy mađ
hiïơn nay, nûúâc Nga ăang phaêi gaânh chõu nhûông híơu quaê quaâ
khûâ ăïí laơi Quöịc gia röơng lúân nađy laơi lađ möơt nûúâc ặúơc trang bõ
khöng hiïơn ăaơi, möơt nhađ saên xuíịt ötö khöng míịy nöíi tiïịng
Ăöịi vúâi phíìn lúân dín cû thuöơc thïị giúâi thûâ 3, ötö víîn cođn lađ
möơt mùơt hađng xa xó mađ ñt ngûúđi coâ khaê nùng mua ặúơc Nûúâc
cöơng hođa nhín dín Trung Hoa chó saên xuíịt chuê ýịu lađ caâc loaơi
xe cöng nghiïơp Duy chó coâ Nam Triïìu Tiïn lađ bùưt ăíìu coâ
nhûông chuýín biïịn ăaâng mûđng vađ ăang ăi theo con ặúđng kyô
thuíơt vađ thûúng maơi cuêa nûúâc laâng giïìng Nhíơt Baên-ngûúđi ăúô
ăíìu cho Nam Triïìu Tiïn trong viïơc ăííy maơnh ngađnh cöng
nghiïơp ötö úê nûúâc nađy
Nhûông thaâch thûâc cuêa Nhíơt Baên vađ caâc nûúâc cöng nghiïơp
múâi
Sûơ vûúơt tröơi trong trao ăöíi thûúng maơi cuêa Nhíơt Baên ăaô
lađm cho caâc ăöịi thuê caơnh tranh toê ra chaân naên Viïơc Nhíơt
nhíơp caâc saên phíím nûúâc ngoađi cuông khöng lađm giaêm ăi sûâc eâp
cuêa thõ trûúđng quöịc gia nađy trïn thïị giúâi
Tuy múâi chó hònh thađnh tûđ nùm 1945 nhûng ăïịn nay, cöng
nghiïơp ötö cuêa Nhíơt ăaô chiïịm võ trñ ăíìu baêng trïn thïị giúâi
Nùm trong söị 11 nhađ saên xuíịt ötö lúân nhíịt lađ Toyota, Nissan,
Honda, Mitsubishi, Toyo-Kogyo (maâc Mazda) möîi tíơp ăoađn ăaô
Trang 9tung ra thõ trûúđng hún 1 triïơu xe Caâc nhađ maây cuêa caâc nhađ
saên xuíịt khöíng löì nađy ăïìu ặúơc xíy dûơng trong caâc thađnh phöị
lúân lađ Tokyo, Nagoya vađ Hiroshima Nhíơt Baên saên xuíịt hún
12 triïơu xe trong ăoâ 9,3 triïơu xe ötö du lõch (chiïịm hún 1/4
töíng saên xuíịt trïn thïị giúâi) vađ 3 triïơu xe chuýn chúê (chiïịm
khoaêng 1/4 töíng saên lûúơng thïị giúâi vađ gíịp ba gíìn saên lûúơng
cuêa toađn chíu Íu) Thõ trûúđng trong nûúâc cuêa Nhíơt lađ thõ
trûúđng maơnh thûâ 2 trïn thïị giúâi hađng nùm ăaô tiïu thuơ 1/2 saên
lûúơng quöịc gia nhûng túâi nay cuông ăang coâ díịu hiïơu chûông laơi
Mùơc duđ nhûông sûơ nhíơp khííu múâi ăíy ăaô tùng lïn song víîn cođn
ríịt haơn chïị (vađo nùm 1992 chó coâ 180 000 loaơi xe ăùơc biïơt
ặúơc nhíơp vađo Nhíơt Baên) Sûơ khoâ khùn trong viïơc xím nhíơp
thõ trûúđng Nhíơt Baên khöng phaêi chó do thúị quan quaâ cao mađ
chuê ýịu cođn phuơ thuöơc vađo möơt söị trúê ngaơi tïị nhõ khaâc: sûơ cö
líơp vïì ắa lyâ kinh tïị ăaô thuâc ăííy nïìn cöng nghiïơp quöịc gia
súâm phaêi thoêa maôn caâc nhu cíìu trong nûúâc, sûơ thiïịt líơp
nhûông giúâi haơn kyô thuíơt chñnh xaâc (caâc hađng rađo khöng ăaânh
thúị BNT) vađ ăùơc biïơt lađ sûơ caơnh tranh trong saên xuíịt Baên
baâo caâo vïì chíịt lûúơng vađ giaâ caê trong ăoâ ûu thïị thûúđng
nghiïng vïì phña Nhíơt ăaô chûâng minh tñnh nùng ăöơng cuêa
ngađnh xuíịt khííu úê ăíịt nûúâc nađy bùìng caâc con söị ăaâng nïí
phuơc: Nùm 1992, Nhíơt ăaô xuíịt khííu gíìn 4,5 triïơu xe du lõch
vađ 1,3 triïơu xe víơn chuýín Nhûông khaâch hađng chñnh cuêa
Nhíơt lađ Myô vađ caâc nûúâc chíu Íu Ăïí phođng ngûđa nhûông ruêi ro
thûúng maơi (chïị ăöơ thúị quan baêo höơ) vađ nhûông biïịn ăöơng
maơnh quaâ trònh quöịc tïị hoâa caâc saên phíím cuêa hoơ trïn 36 quöịc
gia thuöơc caê 5 chíu luơc, caâc nhađ maây ặúơc ăùơt taơi Myô vađ Anh
ăaô chi phöịi möơt phíìn lúân thõ trûúđng nöơi ắa cuêa caâc quöịc gia
nađy
Böịn nhađ saên xuíịt ötö hađng ăíìu cuêa thïị giúâi thûâ 3 lađ Nam
Triïìu Tiïn (1,3 triïơu xe ăùơc biïơt nùm 1993), Braxin, Ăađi Loan
vađ Mïhicö, cuđng chung möơt chñnh saâch thúị quan baêo höơ vađ
thïí hiïơn nhûông tham voơng cuêa hoơ trong cuöơc chiïịn giađnh giíơt
thõ trûúđng thïị giúâi (ăùơc biïơt lađ Nam Triïìu Tiïn) Caâc haông saên
xuíịt ötö lúân cuêa Triïìu Tiïn lađ Hyundai (úê Ulsan) vađ Daewoo (úê
Seoul) ăaô vûún lïn võ trñ thûâ 15 vađ 20 trong baêng xïịp haơng
quöịc tïị Ngađy nay, caâc haông saên xuíịt ötö cuêa Nam Triïìu Tiïn
ngađy cađng toê ra lađ möơt ăöịi thuê nùơng kyâ cuêa Nhíơt Baên- ngûúđi
Trang 10baêo trúơ trûúâc ăíy cuêa Nam Triïìu Tiïn ăaô tûđng giuâp ăúô nûúâc
nađy vïì kyô thuíơt vađ thõ trûúđng tiïu thuơ Ngađnh cöng nghiïơp ötö
cuêa Nam Triïìu Tiïn böơc löơ roô xu thïị hûúâng ngoaơi Chiïịn lûúơc
phaât triïín cuêa ngađnh nađy chuê ýịu dûơa vađo xuíịt khííu hađng
loaơt (500 000 xe nùm 1988) Nhûng ăïịn ăíìu nhûông nùm 1990,
chñnh thõ trûúđng nöơi ắa laơi tiïu thuơ nhiïìu saên phíím cuêa quöịc
gia nhoê beâ ăang trong thúđi kyđ cú giúâi hoâa vađ dínchuê hoâa nađy
Hiïơn nay, töíng söị xe cöơ ặúơc sûê duơng úê Nam Triïìu Tiïn ăaô
vûúơt quaâ con söị 4 triïơu Thïị nhûng ăïí phođng ngûđa tònh traơng
baôo hođa coâ thïí xaêy ra trong thúđi gian sùưp túâi, caâc nhađ saên xuíịt
laơi tiïịp tuơc tung ra chiïịn lûúơc xuíịt khííu Vađ ăïí traânh nhûông
phaên ûâng cuêa thïị ăöơ thúị quan baêo höơ cuêa Myô, haông Hyundai
ăaô tung ra nhiïìu saên phíím hún trïn thõ trûúđng Myô vađ hoađn
thađnh viïơc xíy dûơng úê Qú-bïịc möơt nhađ maây coâ khaê nùng saên
xuíịt khoaêng 100 000 xe möîi nùm Kïí tûđ nùm 1992, caâc cöng
ty cuêa Nam Triïìu Tiïn cuông ăaô thím nhíơp thõ trûúđng Phaâp
Cuöơc khuêng hoaêng úê Myô
Ngađnh cöng nghiïơp ötö víîn ăang lađ möơt ngađnh muôi nhoơn úê
Myô song ăaô phaêi ríịt khoâ khùn múâi vûúơt qua ặúơc nhûông híơu
quaê cuêa cuöơc khuêng hoaêng cuöịi nhûông nùm 1970
Ba haông saên xuíịt khöíng löì lađ General Motors Corporation
(34% nùm 1993), Ford (23%) vađ Chrysler (12%) chia nhau thöịng
trõ 2/3 thõ trûúđng cuêa Myô Bùưt ăíìu tûđ Detroit, caâc nhađ maây ặúơc
phín chia trong caâc vađnh ăai cöng nghiïơp röìi ăïịn Atlanta vađ
Los Angeles Mùơc duđ thõ trûúđng röơng lúân trong nûúâc ăaô tiïu thuơ
híìu hïịt caâc saên phíím nöơi ắa song caâc haông ötö cuêa Myô víîn
nhanh choâng ăùơt caâc chi nhaânh saên xuíịt taơi caâc thõ trûúđng lúân
úê nûúâc ngoađi Tûđ nùm 1977 ăïịn nùm 1982, saên lûúơng ötö úê Myô
ăaô giaêm ăi möơt nûêa Haông Chryster suyât nûôa phaêi phaâ saên
trong khi ăoâ tíịt caê caâc nhađ saên xuíịt ăïìu buöơc phaêi thaêi höìi möơt
lûúơng nhín cöng ríịt lúân Möơt thõ trûúđng múâi ăaô hònh thađnh vađ
toê ra ríịt nhaơy caêm vúâi nhûông biïịn ăöíi vïì kinh tïị xaô höơi Do thu
nhíơp giaêm vò nhûông aênh hûúêng cuêa cuöơc khuêng hoaêng díìu lûêa
líìn thûâ hai vađ chñnh saâch tiïìn tïơ cuêa chñnh quýìn Reagan, caâc
gia ằnh ăaô khaâ ăíìy ăuê tiïơn nghi phaêi taơm gaâc laơi kïị hoaơch
mua sùưm möơt chiïịc ötö thûâ hai hay möơt chiïịc ötö múâi hún Tuy
Trang 11nhiïn, caâc ăún ăùơt hađng nûúâc ngoađi víîn khöng ngûđng tùng lïn
Thïm vađo ăoâ, sûơ ăöơt phaâ cuêa Nhíơt Baên trong lônh vûơc nađy do
sûơ suơt giaâ tûúng ăöịi cuêa ăöìng ýn ăaô chó ra caâc ýịu ăiïím trong
cú cíịu cuêa cöng nghiïơp ötö Myô Nhûông chiïịc xe cuêa Myô löơng líîy
hún nhûng khaê nùng víơn hađnh laơi keâm hún laơi ăùưt hún xe Nhíơt
vò nhûông cöng nhín Myô gia nhíơp Cöng ăoađn cuêa cöng nhín ötö
vûđa lađm viïơc keâm hún laơi vûđa ặúơc traê lûúng cao hún cöng nhín
Nhíơt Sau khi phaêi chõu möơt sûơ ắnh söị nhíơp caêng, caâc nhađ saên
xuíịt cuêa Nhíơt cuông vui lođng haơn chïị viïơc xuíịt khííu ötö cuêa hoơ
vađo thõ trûúđng Myô kïí tûđ nùm 1985 lađ 2,3 triïơu xe/ nùm, trong
khi ăoâ, ba cöng ty lúân cuêa Myô tiïịn hađnh töí chûâc laơi böơ maây saên
xuíịt cuêa hoơ: ăoâng cûêa caâc nhađ maây ăaô quaâ töìi tađn, mua laơi vađ
ûâng duơng caâc phûúng phaâp, kyô thuíơt cuêa Nhíơt (chûúng trònh
Saturne cuêa GMC, Chryster thûơc hiïơn viïơc giaêm caâc cú súê haơ
tíìng vađ kyô thuíơt cuêa Myô cođn Ford vađ GMC thò laơi múê röơng ăíìu
tû ra nûúâc ngoađi
Cuöịi cuđng, Myô ăaô chíịp thuíơn cho ngûúđi Nhíơt thím nhíơp
thõ trûúđng cuêa mònh búêi hoơ nhíơn ra sûơ cíìn thiïịt vađ nhûông
thuíơn lúơi cuêa viïơc Nhíơt xíy dûơng caâc chi nhaânh saên xuíịt úê
ăíịt nûúâc hoơ: taơo ra cöng ùn viïơc lađm cho dín Myô, nhûông ăiïìu
kiïơn caơnh tranh trúê nïn ngang bùìng giûôa hai quöịc gia, viïơc
nhíơp khííu tûđ Nhíơt giaêm xuöịng vađ viïơc xuíịt khííu ötö Nhíơt
saên xuíịt taơi USA ăaô ăem laơi cho Myô nhûông nguöìn lúơi múâi vađ
lađm giaêm búât thiïơt haơi, khoâ khùn vïì kinh tïị Caâc húơp ăöìng
ặúơc kyâ kïịt giûôa hai bïn ăïí ăöìng saên xuíịt nhûông míîu xe
Nhíơt trong caâc nhađ maây cuêa Myô ặúơc caêi duơng ăi hay trong
caâc ăún võ múâi ặúơc xíy dûơng khaâc (vñ duơ Honda trong Ohio,
Nissan trong Tennessee, Toyota úê bang Kentucky) Nhû víơy,
ngûúđi Nhíơt ăaô thíơt sûơ ăoâng vai trođ then chöịt trong nïìn cöng
nghiïơp ötö cuêa Myô Nïịu tñnh thïm caê lûúơng xe ặúơc saên xuíịt
taơi chöî phuơc vuơ cho xuíịt khííu trûơc tiïịp (nghôa lađ kiïíu xe Nhíơt
saên xuíịt úê Myô vađ baân cho ngûúđi Myô) thò cöng nghiïơp Nhíơt
Baên hiïơn daô nùưm giûô 1/3 thõ trûúđng Myô
Caâc biïơn phaâp giaêm nhín cöng vađ hiïơn ăaơi hoâa ăaô giuâp ba
tíơp ăoađn ötö lúân nhíịt nađy cuêa Myô khöi phuơc ặúơc nïìn saên
xuíịt vađ doanh thu Haông Ford ăaô thu ặúơc lúơi nhuíơn cao hún
GMC cođn Chryster ăaô ặúơc höìi sinh vađ coâ nhûông thađnh tñch
Trang 12ăaâng kïí Trïn thûơc tïị, caân cín thûúng maơi cuêa ngađnh nađy víîn
cođn thím huơt trong khi ăoâ Ford vađ GMC phaêi sûê duơng quýìn
lûơc quöịc tïị cuêa hoơ ăïí chi phöịi caê thõ trûúđng trong nûúâc nhùìm
ăííy maơnh saên xuíịt vađ tiïu thuơ cuêa haông
Khaê nùng tiïu thuơ cuêa caâc nûúâc phûúng Tíy
Phûúng Tíy lađ möơt thõ trûúđng tiïu thuơ híịp díîn caâc nhađ saên
xuíịt nûúâc ngoađi, ăùơc biïơt lađ nhûông cöng ty cuêa Nhíơt
Ngađnh cöng nghiïơp chíu Íu ặúơc chia thađnh hai loaơi nhađ
saên xuíịt Renault, PSA (Peaugeot vađ Citroúên), Volkswagen
(Audi, Skoda, SEAT), FIAT (Lancia, Alfa-Romeo vađ Ferrari),
GMC Europe (Opel) vađ Ford Europe lađ saâu tíơp ăoađn lúân chi
phöịi 75% thõ trûúđng ötö du lõch vúâi caâc kiïíu míîu vö cuđng
phong phuâ, vúâi nhiïìu loaơi nhaôn maâc chûâng minh nhûông sûơ saât
nhíơp caâc xñ nghiïơp nhoê trong thúđi gian trûúâc Möơt söị haông ăùơc
biïơt chuýn saên xuíịt caâc loaơi xe ăùưt tiïìn hoùơc nhûông xe coâ
troơng taêi lúân ăaô nhanh choâng trúê nïn thõnh vûúơng nhû
Daimler-Benz (vúâi Mercedes), BMW, Volve, SAAB, Rolls-Royce
vađ Jaguar (ặúơc mua laơi búêi haông Ford) Nùm 1994, BMW ăaô
mua laơi cöng ty Rover- möơt haông saên xuíịt caâc loaơi xe víơn
chuýín vađ xe ăùơc biïơt
Ngađnh cöng nghiïơp ötö ăaô ặúơc ûu tiïn búêi chñnh saâch quy
hoaơch ăíịt ăai Trong giai ăoaơn phaât triïín maơnh, ngađnh cöng
nghiïơp nađy ăaô taơo ra nhiïìu cöng ùn viïơc lađm trong caâc khu ăö
thõ (London, Paris, Turin), trong caâc vuđng nöng thön nhû úê
Mezzogiorno, Bretagne thíơm chñ caê úê caâc quöịc gia chíu Phi
ăang trïn ăađ caêi töí Cöng nghiïơp ötö úê chíu Íu ặúơc phaât
triïín tíơp trung trong khuön khöí quöịc gia Ngoaơi trûđ möơt söị
hiïơp ûúâc, sûơ quöịc hûôu hoâa ăa quöịc gia úê chíu Íu ríịt hiïịm Caâc
chi nhaânh cuêa chíu Íu ăùơt úê nûúâc ngoađi khöng nhiïìu (VW úê
Braxin) nhíịt lađ tûđ khi haông Renault (ăaô ặúơc American
Motors mua laơi nùm 1979 sau ăoâ laơi bõ baân laơi cho Chrysler
nùm 1987) vađ VW quýịt ắnh tûđ boê nhûông chuýịn ăíìu tû
phiïu lûu cuêa hoơ úê Myô
Sûơ caơnh tranh cuêa Nhíơt Baên (12% thõ trûúđng nùm 1993) ăaô
bõ haơn chïị trïn thõ trûúđng Anh, Phaâp, Tíy Ban Nha (Nhíơt chó
Trang 13chiïịm 3% thõ trûúđng Phaâp) song quöịc gia nađy laơi chiïịm 30% thõ
trûúđng Hađ Lan, 42% thõ trûúđng Ailen Nûúâc Ăûâc tûđ xûa ăïịn nay
víîn lađ möơt quöịc gia tûơ do trao ăöíi míơu dõch ăaô ăïí caâc kiïíu
Nhíơt Baên nhíơp tûơ do Vúâi sûơ ra ăúđi cuêa thõ trûúđng chung chíu
Íu, cöng nghiïơp ötö Nhíơt Baên coâ thïí seô tiïịp tuơc bađnh trûúâng
trong caâc nûúâc chíu Íu khaâc Nûúâc Phaâp ăaô lïn tiïịng uêng höơ
quan ăiïím tûúng trúơ líîn nhau nghôa lađ ăöìng tònh vúâi viïơc Nhíơt
múê röơng thõ trûúđng trïn thïị giúâi Chíu Íu hiïơn ăang phaêi tòm
caâch ăöịi phoâ vúâi nhûông chi nhaânh cuêa caâc tíơp ăoađn Nhíơt Baên
ăaô trađn ngíơp khu vûơc tûđ nùm 1980 Hiïơp ắnh ặúơc kyâ kïịt giûôa
Bruxelles vađ Nhíơt nùm 1991 ăaô dûơ tñnh sûơ giaêm phíìn trùm
nhíơp khííu vađ thu heơp hađng xuíịt khííu cuêa Nhíơt Tuy nhiïn
ngûúđi ta khöng hiïíu nhûông chiïịc xe húơp taâc seô ặúơc haơch toaân
cho chíu Íu hay Nhíơt Baên
Cöng nghiïơp hoâa hoơc
Cöng nghiïơp hoâa hoơc baêo ăaâp ûâng caâc nhu cíìu thiïịt ýịu
cuêa nhín dín:
- Vïì dinh dûúông: Ngađnh nöng nghiïơp ăaô tiïu thuơ möơt nûêa
saên phíím cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc dûúâi daơng thuöịc trûđ síu,
phín boân, thuöịc diïơt cön truđng, thuöịc baêo vïơ thûơc víơt cuông
nhû caâc saên phíím phuơc vuơ thuâ y (thûâc ùn gia suâc) Bïn caơnh
ăoâ, ngađnh buön baân thûơc phíím cođn sûê duơng ríịt phöí biïịn caâc
phíím nhuöơn, caâc víơt liïơu baêo quaên, ăoâng goâi, caâc chíịt liïơu
nhûơa lađ nhûông saên phíím trûơc tiïịp cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc
- Vïì mùơc: úê Phaâp, súơi hoâa hoơc chiïịm 80% nhu cíìu cuêa
ngađnh dïơt
- Vïì chùm soâc y tïị: Nhûông thađnh cöng cuêa ngađnh hoâa hoơc
hûôu cú ăaô cho pheâp töíng húơp caâc loaơi thuöịc chûôa bïơnh ríịt
hiïơu nghiïơm
- Vïì caêi thiïơn ăúđi söịng: Sûơ tiïu thuơ cuêa caâc höơ gia ằnh lađ
thõ trûúđng ăíìu tiïn cuêa böơ phíơn cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc
cung cíịp caâ saên phíím nûúâc hoa, myô phíím, xađ phođng, caâc
chíịt tííy, sún, phim maây aênh, caâc saên phíím baêo dûúông vađ
duơng cuơ gia ằnh
Trang 14Ngoađi ra, ngađnh cöng nghiïơp nađy cođn goâp phíìn trang bõ
tiïơn nghi cho caâc höơ gia ằnh: sûơ caâch nhiïơt, caâch ím hay caâch
ăiïơn, caâc lúâp phuê tûúđng, thaêm laât sađn Cöng nghiïơp ötö ăaô trúê
thađnh möơt khaâch hađng quan troơng cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc
ặúơc ûu tiïn caâc chíịt liïơu múâi nhû nhûơa kyô thuíơt, göịm, bònh
xuâc taâc cuông nhû caâc saên phíím truýìn thöịng (miïịng ăïơm, löịp
xe, xùng) Ngađnh cöng nghiïơp hoâa hoơc lađ ăiïím gùơp gúô cuêa ríịt
nhiïìu quaâ trònh saên xuíịt phuơ thuöơc líîn nhau vađ cođn lađ trung
tím cuêa nhûông sûơ trao ăöíi cöng nghiïơp (ăöịi vúâi nhiïìu khíu
saên xuíịt cuêa noâ) Tuy nhiïn, do ăùơc ăiïím cuêa quaâ trònh saên
xuíịt cuêa möơt söị khíu nïn ngađnh cöng nghiïơp nađy cuông thûúđng
lađ trung tím cuêa caâc vaâan ăïì vïì mt
Böịi caênh thïị giúâi
Ngađnh cöng nghiïơp hoâa hoơc ặúơc ăùơc trûng búêi nhûông sûơ
tíơp trung quýìn lûơc Cöng nghiïơp hoâa hoơc cuêa Myô vađ Ăûâc
ăang chïị ngûơ thõ trûúđng thïị giúâi
Cöng nghiïơp hoâa hoơc ặúơc tíơp trung chuê ýịu trong caâc nûúâc
phaât triïín Thíơt víơy, ngađnh cöng nghiïơp hoâa hoơc cuêa Myô vađ
caâc nûúâc Phûúng Tíy ăaêm baêo gíìn 60% saên lûúơng thïị giúâi
Nhûông quöịc gia saên xuíịt chñnh khaâc lađ Nhíơt Baên, möơt söị
nûúâc Ăöng Íu vađ Trung Ăöng Tûđ nùm 1980, saên lûúơng hoâa
hoơc úê Myô vađ Nhíơt Baên tùng nhiïìu hún úê chíu Íu Trong
nhûông nùm gíìn ăíy nöíi tröơi lïn lađ xu thïị phaât triïín cuêa hoaơt
ăöơng hoâa hoơc khoaâng díìu úê caâc nûúâc thuöơc vuđng võnh Peâcxic
vađ sûơ xím nhíơp cuêa nïìn saên xuíịt hoâa hoơc cú súê vađo caâc nûúâc
cöng nghiïơp múâi (ăiïín hònh lađ Nam Triïìu Tiïn)
Cú cíịu cöng nghiïơp cuêa ngađnh hoâa hoơc trïn thïị giúâi dûơa trïn
caâc cöng ty ăa quöịc gia Võ trñ ûu viïơt thuöơc vïì caâc cöng ty cuêa
chíu Íu, Myô vađ Nhíơt Baên Caâc cöng ty nađy thûơc hiïơn 98%
nhûông vuơ buön baân cuêa 200 cöng ty hoâa hoơc hađng ăíìu thïị giúâi
trong ăoâ 45% lađ cuêa caâc haông chíu Íu Baêy trong söị 10 cöng ty
hoâa hoơc hađng ăíìu thïị giúâi (tñnh theo doanh söị nùm 1992) lađ
thuöơc vïì chíu Íu; 3 cöng ty cuêa Ăûâc vađ böịn cöng ty thuöơc sûơ
quaên lyâ cuêa Myô
Trang 15Caâc tíơp ăoađn cuêa Myô ñt phaêi chõu híơu quaê cuêa cún söịt díìu
lûêa vađ cuông ñt bõ aênh hûúêng cuêa cuöơc caơnh tranh giûôa caâc nûúâc
phûúng Tíy (phín hoâa hoơc) vađ caâc quöịc gia trong vuđng võnh
(cöng nghiïơp hoâa hoơc khoaâng díìu) nhûng kïí tûđ nùm 1983,
nhûông hoaơt ăöơng caơnh tranh giûôa caâc cöng ty nađy ăaô trúê nïn
nghiïm troơng do sûơ tùng giaâ ăöìng ăöla Ngûúơc laơi, ăïịn nùm
1986, sûơ suơt giaâ ăöìng ăöla ăaô lađm caâc tíơp ăoađn chíu Íu bõ
míịt ăi ûu thïị cuêa hoơ vađ hiïơn nay cöng nghiïơp hoâa hoơc cuêa Myô
ăang tiïịp tuơc nhûông bûúâc phaât triïín tûúng ăöịi öín ắnh Cođn
cöng nghiïơp hoâa hoơc cuêa Nhíơt Baên nhúđ vađo nhûông sûơ tùng
xuíịt khííu cuêa caâc khaâch hađng cuêa mònh ăaô coâ thïí phuơc höìi
saên xuíịt vađo nùm 1983 Ngađnh cöng nghiïơp nađy cuêa Nhíơt víîn
ăang nöî lûơc phaât minh ra nhûông víơt liïơu múâi vađ múê röơng thõ
trûúđng nöơi ắa
Nhû ăaô trònh bađy úê trïn, sûơ quöịc tïị hoâa lađ möơt ăùơc trûng
cuêa ngađnh cöng nghiïơp hoâa hoơc Ăíy lađ möơt ăođi hoêi bûâc xuâc
nhùìm thiïịt líơp nhûông thõ trûúđng röơng lúân vađ haơn chïị nhûông
ruêi ro ngoaơi caênh Múâi ăíy, ngûúđi ta ăaô ăaânh díịu möơt bûúâc
tiïịn múâi cuêa quaâ trònh quöịc tïị hoâa nađy bùìng sûơ gia tùng
nhûông cuöơc trao ăöíi thûúng maơi giûôa caâc quöịc gia vađ sûơ phaât
triïín höơi nhíơp quöịc tïị (ăííy maơnh sûơ giao dõch kinh tïị chûâng
khoaân vađ xaâc ắnh laơi ặúđng biïn giúâi laônh thöí cuông nhû giúâi
haơn cuêa hoaơt ăöơng)
Nhûông cuöơc buön baân trao ăöíi cuêa caâc tíơp ăoađn ngađy cađng
ặúơc tiïịn hađnh ngoađi phaơm vi laônh thöí truơ súê cuêa hoơ (BASF:
64%, AKZO: 88%, Rhöne-Poulenc: 70%) Caâc haông nađy ăaô
thađnh cöng trong viïơc thöịng trõ thõ trûúđng trong nûúâc ăïí
chuíín bõ ăííy nhanh tiïịn trònh quöịc tïị hoâa Ăùơc biïơt lađ caâc nhađ
saên xuíịt Nhíơt ăaô ăïì ra nhûông tiïu chuíín nghiïm ngùơt nhùìm
ăoâng cûêa nhíơp khííu caâc saên phíím cuêa nûúâc ngoađi ăïí ăöơc
quýìn chi phöịi thõ trûúđng nöơi ắa ăöìng thúđi víîn theo ăuöíi
chñnh saâch quöịc tïị hoâa riïng cuêa mònh
Do cuöơc khuêng hoaêng kinh tïị, sûơ baôo hođa trïn thõ trûúđng
nïn nhu cíìu tiïu thuơ ăaô giaêm xuöịng laơi ăuâng vađo luâc sûơ quöịc
tïị hoâa trao ăöíi thûúng maơi ăang ăííy maơnh khaê nùng cung
Ăiïìu ăoâ díîn ăïịn sûơ buđng nöí möơt cuöơc chiïịn vïì giaâ caê Ngađnh
Trang 16cöng nghiïơp hoâa hoơc trïn thïị giúâi (nhíịt lađ ngađnh hoâa hoơc
khoaâng díìu) thûơc sûơ bûúâc vađo möơt giai ăoaơn khoâ khùn
Ngađnh cöng nghiïơp hoâa hoơc úê Phaâp
Caâc xñ nghiïơp cuêa Phaâp tíơp trung ûu tiïn möơt söị quaâ trònh
saên xuíịt nhíịt ắnh coâ saên lûúơng cao Tuy nhiïn, möơt vađi ýịu
ăiïím vïì quy mö xñ nghiïơp vađ ăùơc biïơt lađ vïì kyô thuíơt cöng
nghïơ ăaô bùưt ăíìu aênh hûúêng túâi sûơ phaât triïín cuêa cöng nghiïơp
hoâa hoơc úê Phaâp
Ngađnh cöng nghiïơp hoâa hoơc Phaâp tíơp trung khoaêng 1 350 xñ
nghiïơp vúâi töíng doanh söị thu ặúơc nùm 1992 lađ 370 tyê ăöla
Caân cín thûúng maơi cuêa ngađnh nađy lađ dû thûđa (böơi thu) Söị
tiïìn dađnhcho cöng taâc nghiïn cûâu (20,5 tyê) xíịp xó bùìng con söị
ăíìu tû vađo trang thiïịt bõ (23 tyê ăöla) Caâc söị liïơu ặa ra ăïìu coâ
xu hûúâng tùng chûâng toê sûơ phaât triïín cöng nghiïơp hoâa hoơc úê
Phaâp (ngoaơi trûđ möơt ýịu töị khöng thuöơc lônh vûơc cöng nghiïơp lađ
sô söị lao ăöơng ăaô giaêm tûđ 297 000 (nùm 1980) xuöịng 260 000
(nùm 1992) Sûơ tùng saên lûúơng cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc thíơm
chñ cođn cao hún saên lûúơng tùng theo phíìn trùm cuêa toađn ngađnh
cöng nghiïơp Phaâp Trïn thûơc tïị, tònh hònh coâ nhiïìu biïịn ăöíi
trong tûđng lônh vûơc: ngađnh hoâa hoơc khoaâng saên vađ hoâa hoơc cú
súê bõ tuơt híơu trong khi ngađnh hoâa hoơc khoaâng díìu vađ caâc víơt
liïơu nhûơa ăang díìn díìn khöi phuơc ặúơc võ trñ cuêa mònh cođn
ngađnh hoâa hoơc chuýn khoa víîn ăang phaât triïín Nïịu tñnh theo
doanh söị thò cöng nghiïơp hoâa hoơc Phaâp ặâng thûâ 4 trïn thïị giúâi
chó sau Myô, Ăûâc vađ Nhíơt Baên, chiïịm khoaêng 1/5 saên lûúơng
ngađnh cuêa Myô vađ 17% saên lûúơng ngađnh cuêa chíu Íu Quy mö
cuêa caâc xñ nghiïơp hoaâ hoơc chñnh cuêa Phaâp tûúng ăöịi nhoê Búêi
thïị, sûơ tùng khöịi lûúơng saên xuíịt cuêa quöịc gia nađy ăaô chûâng
minh cho tñnh nùng ăöơng, nhaơy beân cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc
Phaâp so vúâi Ăûâc (coâ quy mö xñ nghiïơp lúân hún ríịt nhiïìu) Töíng
lûúơng kyđ phiïịu cuêa caâc hoaơt ăöơng hoâa hoơc cuêa Phaâp cođn phaêi
dûơa vađo ngađnh hoâa hoơc cú súê tuy chó cung cíịp möơt söị ñt saên
phíím nhû etilen, fenola song chñnh caâc saên phíím hoâa hoơc nađy
laơi ríịt cíìn thiïịt trong saên xuíịt cuêa ngađnh hoâa hoơc chuýn
khoa Nhûông sûơ chuýn mön hoâa trong quaâ trònh saên xuíịt ăaô
ặúơc nhiïìu ngûúđi biïịt ăïịn (cöng ty Orkem chuýn vïì acrilic, Air
liquide chuýn vïì caâc khñ ga cöng nghiïơp, SNPE- cöng ty quöịc
Trang 17gia vïì thuöịc suâng vađ chíịt nöí-chuýn vïì fotgen, Atochem-BP
chuýn vïì polypropilen) Ngûúơc laơi, cöng nghiïơp hoâa hoơc Phaâp
laõ keâm phaât triïín caâc mùơt hađng truýìn thöịng (sún, böơt giùơt,
mûơc) cuông nhû caâc saên phíím tûúng lai (caâc loaơi thuöịc múâi, caâc
hoâa chíịt höîn húơp) Nhûông ýịu ăiïím nađy thûơc sûơ ăaô haơn chïị sûâc
maơnh cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc Phaâp trïn thïị giúâi: sûơ thím huơt
múâi ăíy cuêa caân cín thûúng maơi cuêa ngađnh vađ nhûông sûơ tuơt
híơu so vúâi Myô vađ RFA, nhûông cöng ty lúân nhíịt thïị giúâi coâ trònh
ăöơ kyô thuíơt vađ giaâ trõ saên phíím vûúơt lïn trïn Phaâp
Möơt thaâch thûâc kyô thuíơt múâi - Caâc kyô thuíơt cuêa ngađnh
hoâa sinh
Nhûông kyô thuíơt hoâa sinh chùưc chùưn seô aênh hûúêng túâi
chíịt lûúơng saên phíím, caâch ûâng duơng vađ caâc phûúng phaâp
nghiïn cûâu
Sûơ ra ăúđi vađ phaât triïín cuêa ngađnh hoâa sinh ăaô ăaânh díịu sûơ
buđng nöí cuêa cuöơc caâch maơng kyô thuíơt líìn thûâ 3 cuêa thïị kyê 20
sau nùng lûúơng haơt nhín vađ caâc kyô thuíơt tin hoơc Nhûông kyô
thuíơt hoâa sinh lađ kïịt quaê cuêa nhûông bûúâc tiïịn vïì kiïịn thûâc cú
baên trong ngađnh sinh hoơc tïị bađo vađ phín tûê cuêa nhûông nùm
1960 vúâi sûơ phaât hiïơn ra cíịu truâc AND chuâc gen di truýìn
Caâc kyô thuíơt hoâa sinh ặúơc ûâng duơng ăïí taơo ra caâc cú thïí söịng
múâi coâ caâc chíịt khaâc vúâi caâc bùìng caâch can thiïơp vađo cíịu truâc
gen cuêa chuâng vađ lađm biïịn ăöíi möơt phíìn cíịu truâc ăoâ tûđ nhiïìu
thïị kyê nay, ngađnh sinh hoơc ăaô dûơa trïn nhûông sûơ lïn men (vñ
duơ nhû biïịn ăöíi möơt chíịt hûôu cú dûúâi taâc ăöơng cuêa möơt loaơi
men (khoa enzin) Baânh myđ, bú, möơt söị phomaât vađ vitamin,
caâc loaơi vaâc xin, pïnixilin vađ ăa söị caâc chíịt khaâng sinh lađ
nhûông saên phíím ăíìu tiïn cuêa ngađnh sinh hoơc Ngađy nay,
ngûúđi ta ăaô tòm ra phûúng phaâp can thiïơp trûơc tiïịp vađo trung
tím cuêa tïị bađo Nhûông kyô thuíơt sinh hoâa ra ăúđi vađ ặúơc ûâng
duơng röơng raôi trong y hoơc Caâc kyô thuíơt múâi nađy cho pheâp saên
xuíịt ra caâc loaơi vacxin tûđ caâc tïị bađo (taơi ăíy sûơ cíịy vađo möơt
loaơi gen múâi seô taơo ra möơt chíịt vacxin (vacxin chöịng viïm
gan) hay caâc chíịt khaâng sinh tûđ caâc göịc ặúơc caêi thiïơn coâ söị
lûúơng quy ắnh hoùơc caâc loaơi hocmön nhúđ con ặúđng di truýìn
(insulin, hooâcmön tùng trûúêng) Viïơc phín tñch caâc ýịu töị
miïîn dõch lađ möơt ûâng duơng ăíìy hûâa heơn cuêa ngađnh hoâa sinh
Trang 18coâ liïn quan trûơc tiïịp ăïịn caâc bïơnh ung thû vađ caâc bïơnh gíy ra
do vi khuíín Möơt ûâng duơng quan troơng nûôa cuêa kyô thuíơt hoâa
sinh lađ chíín ăoaân bïơnh: nhûông caâ thïí cuđng dođng vö tñnh vađ
caâc maây do nucleic lađ nhûông chíịt phaên ûâng sinh hoơc duđng ăïí
phaât hiïơn nhanh choâng sûơ xím nhíơp cuêa möơt chíịt úê bïn ngoađi
(virut, sinh víơt kyâ sinh), sûơ sai lïơch vïì gien hay chó ăún giaên
lađ möơt sûơ thay ăöíi sinh lyâ (sûơ ruơng trûâng) Trong thúđi gian túâi
chùưc chùưn nhûông kyô thuíơt hoâa sinh seô ặúơc ûâng duơng röơng raôi
hún trong nöng nghiïơp, hoâa hoơc vađ kyô nghïơ chïị biïịn nöng saên
Nhûông triïín voơng cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc
Ngađy cađng coâ nhiïìu quöịc gia tham gia vađo quaâ trònh quöịc
tïị hoâa cöng nghiïơp hoâa hoơc vađ tíơp trung nghiïn cûâu caâc víơt
liïơu múâi coâ chíịt lûúơng cao vađ khöng gíy haơi túâi möi trûúđng
Yïịu töị ắa lyâ ăoâng möơt vai trođ quýịt ắnh trong chiïịn lûúơc
phaât triïín cuêa caâc haông saên xuíịt lúân Hiïơn nay, khu vûơc chíu
AÂ ăang ặúơc coi lađ maênh ăíịt ăíìy tiïìm nùng vúâi caâc ûu thïị ắa
lyâ ríịt thuíơn lúơi Nhíơt Baên lûơa choơn khu vûơc xíy nhađ maây kyô
thuíơt cao cuêa mònh tûđ caâc liïn doanh chûâ khöng phaêi tûđ caâc
tíơp ăoaơn cöng nghiïơp Nam Triïìu Tiïn thûơc hiïơn nhûông tham
voơng bùìng viïơc ăíìu tû vađo ngađnh hoâa hoơc cú súê trong khi ăoâ
Trung Quöịc - möơt quöịc gia coâ nhûông tiïìn ăïì quan troơng lađ thõ
trûúđng röơng lúân, nguýn liïơu phong phuâ ăaô tíơp trung phaât
triïín cöng nghiïơp hoâa hoơc khoaâng díìu Cođn Liïn Xö phaêi ăííy
maơnh liïn kïịt vúâi caâc cöng ty hoâa hoơc cuêa phûúng Tíy nhùìm
tùng cûúđng cho nhûông ngađnh cöng nghiïơp chûa phaât triïín cuêa
hoơ Quaâ trònh thïị giúâi hoâa cöng nghiïơp hoâa hoơc ăaô bûúâc sang
möơt giai ăoaơn múâi vađ seô xoay quanh hai truơc lúân
- Nhûông thaâch thûâc múâi trong viïơc níng cao kyô thuíơt cöng
nghïơ ăïí ăaâp ûâng vúâi ăođi hoêi cuêa khaâch hađng: Nhûông tiïịn böơ vïì
kyô thuíơt cöng nghïơ seô can thiïơp vađo nhiïìu lônh vûơc khaâc nhau
(nhûơa kyô thuíơt, víơt liïơu höîn húơp, húơp kim, cöng nghiïơp sinh
hoơc) Caâc khaâch hađng cuêa ngađnh hoâa hoơc ngađy cađng ăođi hoêi
nhûông sûơ ăöíi múâi, hiïơn ăaơi hún: möơt chiïịc maây bay coâ lúâp
traâng ăùơc biïơt coâ thïí thoaât khoêi tíìm kiïím soaât cuêa caâc raăa
hay möơt chiïịc ötö bùìng nhûơa cûơc nheơ vađ khöng gíy ö nhiïîm?
Trang 19- Nhûông möịi quan hïơ vúâi möi trûúđng: ăíy lađ möơt víịn ăïì ríịt
ặúơc quan tím ăùơc biïơt lađ khi nhûông con tađu chúê díìu ăaô gíy ra
nhûông thaêm hoơa sinh thaâi múâi ăíy taơi caâc vuđng biïín Viïơc phaât
minh ra caâc loaơi böơt giùơt khöng coâ photphat, xùng khöng chò,
nhûông loaơi sún nûúâc khöng gíy haơi hay mûơc khöng cíìn dung
möi thûơc sûơ lađ möơt thaâch thûâc múâi vúâi ngađnh hoâa hoơc Nhûông
víịn ăïì vïì ăaêm baêo an toađn vađ möi trûúđng cuông aênh hûúêng túâi
viïơc xíy dûơng caâc nhađ maây hoâa chíịt vađ ăùơt ra sûơ cíìn thiïịt phaêi
kiïím tra laơi phûúng thûâc saên xuíịt vađ caâc loaơi saên phíím Roô
rađng lađ chó coâ caâc cöng ty lúân maơnh nhíịt múâi coâ caâc phûúng
tiïơn, ăiïìu kiïơn cíìn thiïịt ăïí thñch ûâng vúâi hoađn caênh múâi Ăiïìu
nađy cađng khùỉng ắnh sûơ quan troơng cuêa viïơc tíơp trung liïn kïịt
giûôa caâc haông trong vađ ngoađi nûúâc
25 cöng ty hoâa hoơc hađng ăíìu thïị giúâi:
Tíơp ăoađn Quöịc gia Doanh söị (1992)
Trang 20Ta nhíơn thíịy ba cöng ty cuêa Ăûâc ặúơc xïịp úê võ trñ hađng ăíìu
trong khi ăoâ caâc haông cođn laơi phíìn lúân lađ cuêa Myô Sûơ phaât triïín
cuêa cöng nghiïơp hoâa hoơc Nhíơt vađ Myô ặúơc ăùơc trûng búêi tñnh
nùng ăöơng roô neât Ngûúơc laơi, mùơc duđ coâ khöịi lûúơng saên phíím
lúân nhûng trong böịi caênh cuêa chíu Íu hiïơn nay, ngađnh hoâa hoơc
cuêa Phaâp laơi khöng ặúơc ăaânh giaâ cao Chíịt lûúơng saên phíím vađ
nhûông sûơ chíơm ăöíi múâi kyô thuíơt cöng nghïơ lađ nguýn nhín cuêa
viïơc saên phíím hoâa chíịt cuaê Phaâp coâ gñ trõ thíịp trïn thõ trûúđng
Cöng nghiïơp dïơt
Coâ thïí noâi ngađnh dïơt lađ möơt trong nhûông hoaơt ăöơng saên
xuíịt líu ăúđi nhíịt trïn thïị giúâi Ngađnh cöng nghiïơp nađy ăaô coâ
ríịt nhiïìu bûúâc tiïịn trong viïơc ăöíi múâi, caêi thiïơn caâc chíịt liïơu
ăùơc biïơt lađ trong giai ăoaơn hiïơn nay cuđng vúâi sûơ phaât triïín cuêa
khoa hoơc cöng nghïơ vađ nhûông ăođi hoêi ngađy cađng phong phuâ
cuêa ngûúđi tiïu duđng
Trang 21Noâi vïì caâc chíịt liïơu dïơt ăíìu tiïìn phaêi kïí ăïịn lađ löng len-loaơi
súơi quan troơng nhíịt coâ nguöìn göịc ăöơng víơt (c vađ Niu Dilín lađ
hai nhađ saên xuíịt löng len lúân nhíịt thïị giúâi, tiïịp ăïịn lađ Trung
Quöịc vađ Nga Caâc nûúâc nađy möîi nùm cung cíịp khoaêng 70%
töíng saên lûúơng löng len trïn thïị giúâi Saên xuíịt böng súơi chuê
ýịu dûơa vađo Trung Quöịc, Myô, ÍỊn Ăöơ, Nga, Pakitxtan (tíịt caê
chiïịm 75% saên lûúơng böng súơi thïị giúâi) vađ möơt söị nûúâc thuöơc
vuđng khö haơn cuêa Cíơn Ăöng (Ai Cíơp, Xu-ăùng) Caâc loaơi súơi
ặúơc líịy tûđ thín cíy göìm súơi lanh (ặúơc cung cíịp búêi Nga vađ
cöơng ăöìng chíu Íu), súơi ăay (tröìng nhiïìu úê ÍỊn Ăöơ vađ
Bùnglaăeât) vađ súơi gai (ÍỊn Ăöơ) Loaơi tú luơa thûúđng hiïịm vađ ăùưt
ặúơc taơo ra nhúđ viïơc nuöi tùìm (ùn laâ cíy díu tùìm) Trung Quöịc
vađ ÍỊn Ăöơ baêo ăaêm gíìn 80% saên lûúơng tú cho thïị giúâi
Ăïịn nûêa ăíìu thïị kyê 20, ngađnh cöng nghiïơp dïơt hoâa hoơc ăaô
bùưt ăíìu phaât triïín vađ nhanh choâng chiïịm ặúơc thõ trûúđng
Ngûúđi ta phín biïơt caâc loaơi súơi nhín taơo ặúơc saên xuíịt tûđ
nhûông víơt liïơu tûơ nhiïn qua xûê lyâ hoaâ chíịt (tú nhín taơo, súơi dïơt
nhín taơo) vúâi caâc loaơi súơi töíng húơp lađ kïịt quaê cuêa möơt sûơ truđng
húơp hoâa hoơc (caâc chíịt nhûơa töíng húơp poliamit (nylon), polieste
(tecgan), polivinila (rovin)) Ban ăíìu, chuê ýịu lađ caâc nûúâc cöng
nghiïơp hoâa saên xuíịt caâc loaơi súơi hoâa hoơc nađy nhûng ăïịn nay
möơt söị quöịc gia chíu Íu ăaô vûún lïn khùỉng ắnh võ trñ cuêa hoơ
trong lônh vûơc nađy Ăađi Loan, Nam Triïìu Tiïn vađ Trung Quöịc
saên xuíịt nhiïìu súơi hoâa hoơc hún caê Phaâp
Thõ trûúđng tiïu thuơ chñnh cuêa ngađnh dïơt lađ ngađnh may mùơc
(50%) Nhûông sûê duơng trong cöng nghiïơp vađ trong caâc höơ gia
ằnh (thaêm, khùn traêi bađn, ga traêi giûúđng, ređm trang trñ )
chia ăïìu möîi bïn 25%
Sûơ phaât triïín, ằnh trïơ vađ suy tađn cuêa ngađnh cöng nghiïơp
dïơt trïn thïị giúâi
Cöng nghiïơp dïơt ăaô coâ möơt giai ăoaơn phaât triïín úê caâc nûúâc
cöng nghiïơp hoâa (sau nùm 1945) Sau ăoâ, ngađnh nađy laơi phaêi
gaânh chõu nhûông híơu quaê cuêa nhûông cún söịt díìu lûêa, cuêa sûơ
giaêm cíìu do cuöơc khuêng hoaêng kinh tïị nhûông nùm 1980-1990
Sau Ăaơi chiïịn thïị giúâi líìn 2, ngađnh cöng nghiïơp dïơt ăaô thûơc sûơ
chýín mònh vađ phaât triïín khöng ngûđng Tyê söị tùng trûúêng hađng
nùm cuêa saên lûúơng súơi trûúâc nùm 1940 múâi chó ăaơt 1,7% nhûng