Khi khöịi lûúơng saên phíím xuíịt ra nûúâc ngoađi tùng ăïịn möơt mûâc ăöơ nađo ăoâ seô thuâc ăííy caâc haông saên xuíịt ăùơt ra caâc chi nhaânh cuêa hoơ úê caâc thõ trûúđng quöịc tïị, ng
Trang 1ăïịn 1993 nhùìm núâi loêng hađng rađo thúị quan baêo höơ Trong
lônh vûơc ö tö, möơt söị quöịc gia nhû Phaâp, Italia ăaô ăöịi ăíìu vúâi
Nhíơt Baên bùìng caâch íịn ắnh tyê lïơ phíìn trùm nhíơp khííu ặúơc
pheâp (khöng vûúơt quaâ 3 hoùơc 4% töíng saên lûúơng quöịc gia)
Thíơm chñ úê Phaâp, vađo nùm 1982, möơt vađi haông saên xuíịt trong
nûúâc (nhû Poitiers) ăaô tòm ăuê moơi caâch, kïí caê caơnh tranh
khöng lađnh maơnh ăïí kòm haôm sûơ nhíơp khííu mùơt hađng maây
ghi hònh tûđ cuêa Nhíơt Baên Siïu cûúđng Nhíơt Baên cuông khöng
chõu nhûúơng böơ Quöịc gia nađy ăaô thûơc thi chñnh saâch thúị
quan baêo höơ Cuơ thïí lađ viïơc ăíìu tû trûơc tiïịp vađo thõ trûúđng
nûúâc ngoađi ăaô bõ cíịm ăoaân trong möơt thúđi gian dađi nhùìm baêo
vïơ cho nïìn cöng nghiïơp sú khai Viïơc bùưt buöơc tuín thuê nhûông
tiïu chuíín nhíơp khííu víîn toê ra lađ möơt vuô khñ coâ hiïơu lûơc úê
Nhíơt Baên
Sûơ tíơp trung tađi chñnh
Nhûông cuöơc caơnh tranh gay gùưt trong lônh vûơc tađi chñnh
giûôa caâc quöịc gia trïn thïị giúâi ăaô nöí ra vađo cuöơc khuêng hoaêng
giai ăoaơn 1970 - 1990
Viïơc ăííy maơnh tíơp trung tađi chñnh lađ möơt hiïơn tûúơng ăùơc
thuđ cuêa nhûông thúđi kò khuêng hoaêng Khaâi niïơm “tíơp trung”
trong lônh vûơc nađo ăoâ ặúơc sûê duơng khi söị haông saên xuíịt nùưm
giûô phíìn lúân thõ trûúđng coâ xu hûúâng giaêm díìn - ăíy lađ möơt
tiïu chñ khaâc ăïí ăaânh giaâ mûâc ăöơ tíơp trung - hay khi tyê lïơ
ngûúđi lao ăöơng trong caâc cöng ty ăöơc quýìn trïn möơt lônh vûơc
nađo ăoâ tùng lïn so vúâi töíng söị lao ăöơng hoaơt ăöơng trong lônh
vûơc ăoâ
Möơt trong nhûông ăùơc trûng biïíu hiïơn sûơ phaât triïín kinh tïị
lađ nhu cíìu vïì tùng cûúđng ăíìu tû vïì chíịt lûúơng vađ söị lûúơng ăođi
hoêi cao hún giai ăoaơn trûúâc Ăïí ăííy maơnh khaê nùng saên xuíịt,
caâc xñ nghiïơp cíìn phaêi múê röơng quy mö vađ chinh phuơc nhûông
thõ trûúđng röơng lúân hún Trong cuöơc khuêng hoaêng cuêa thíơp niïn
30 ngûúđi ta ăaô ghi nhíơn sûơ phaât triïín cuêa nhûông tíơp ăoađn cöng
nghiïơp lúân nhû Ford, General Motors Tíìm quan troơng trong
viïơc múê röơng quy mö saên xuíịt vađ thõ trûúđng tiïu thuơ ặúơc cuêng
cöị hún nûôa trong thúđi kyđ khuêng hoaêng nhûông nùm 1970 - 1990
Trang 2vúâi sûơ hònh thađnh cuêa caâc cöng ty ăa quöịc gia coâ khaê nùng chi
phöịi thõ trûúđng quöịc tïị
Caâch ăún giaên nhíịt ăïí phaât triïín quy mö ăöịi vúâi caâc xñ
nghiïơp lađ xíy dûơng nhûông ăún võ saên xuíịt múâi thu huât möơt
lûúơng nhín cöng lúân hún nhùìm ăaâp ûâng cho möơt thõ trûúđng
röơng lúân hún Nhûng hònh thûâc phaât triïín nöơi taơi nađy thûúđng
chó phuđ húơp vúâi nhûông giai ăoaơn thõnh vûúơng cuêa xñ nghiïơp
Cođn trong thúđi kyđ khuêng hoaêng, toađn böơ nïìn saên xuíịt bõ ăaêo
löơn vïì cú cíịu vađ coâ nhûông biïịn ăöơng maơnh thò caâch töịt nhíịt lađ
thûơc hiïơn tíơp trung tađi chñnh bùìng caâch thíu toâm hay saât
nhíơp vúâi ăöịi thuê caơnh tranh khaâc Viïơc tíơp trung tû baên diïîn
ra trong súê giao dõch chûâng khoaân Khi hai cöng ty lúân ăöìng yâ
húơp nhíịt laơi thò moơi viïơc trao ăöíi, mua baân laơi cöí phíìn diïîn ra
suön seê Nhûng nïịu coâ nhûông míu thuíîn vïì quýìn lúơi thò
haông saên xuíịt lúân hún seô ăïì nghõ vúâi caâc cöí ăöng cuêa cöng ty
mađ hoơ muöịn thíu toâm nhûúơng laơi cöí phíìn cho mònh ăïí nùưm
quýìn quaên lyâ cöng ty
Viïơc tíơp trung tađi chñnh trong cuöơc khuêng hoaêng nhûông
nùm 1970 - 1990 búêi ăùơc trûng búêi quy mö quöịc tïị cuêa noâ
Thíơt víơy, cuöơc caơnh tranh trong nhûông súê giao dõch chûâng
khoaân khöng chó xaêy ra giûôa caâc cöng ty vađ nhađ bùng cuêa möơt
quöịc gia mađ cođn buđng nöí giûôa caâc tíơp ăoađn ăa quöịc gia (vúâi sûơ
giuâp ăúô cuêa nhađ nûúâc) Nùm 1988, Nhađ bùng Suez ăaô thíu toâm
cöng ty Socieâteâ geâneârale cuêa Bó cođn tíơp ăoađn Bridgestone cuêa
Nhíơt Baên ăaô mua laơi cöng ty Firestone — möơt cöng ty lúân thûâ 2
cuêa Myô chuýn saên xuíịt löịp xe caâc loaơi Trong thíơp niïn 80,
ríịt nhiïìu haông saên xuíịt cuêa chíu Íu ăaô bõ caâc cöng ty khöíng
löì cuêa caâc quöịc gia khaâc (Myô, Nhíơt) mua laơi Bïn caơnh ăoâ laơi
coâ nhûông cöng ty cuêa Myô phaêi phín quýìn quaên lyâ cho möơt söị
haông cuêa chíu Íu vađ Nhíơt Baên Tûđ nùm 1975 ăïịn nùm 1985,
Hoa Kyđ ăaô liïn kïịt vúâi chíu Íu vađ thu huât möơt lûúơng khöíng löì
tû baên nûúâc ngoađi
Lônh vûơc ăiïơn tûê: Tûđ cuöịi nhûông nùm 1960, Nhíơt ăaô vûún
lïn ặâng võ trñ söị 1 trong lônh vûơc ăiïơn tûê Cuđng vúâi viïơc phaât
triïín chuê ýịu caâc thiïịt bõ ăiïơn tûê dín duơng, quöịc gia nađy ngađy
cađng boê xa Hoa Kyđ Vađ caâc nûúâc Ăöng Íu tûđ thíơp niïn 70 trúê
laơi ăíy
Trang 3Thiïịt bõ ăiïơn: Lônh vûơc saên xuíịt nađy cung ûâng nhûông phuơ
tuđng ăiïơn, nhûông thiïịt bõ ăiïơn lúân (ăöơng cú, maây phaât) vađ
nhûông thiïịt bõ ăiïơn dín duơng Vađo nhûông nùm 1980, Nhíơt
Baên ăaô chinh phuơc ặúơc thõ trûúđng quöịc tïị vađ trúê thađnh möơt
trong nhûông nhađ ăöơc quýìn vïì thiïịt bõ ăiïơn Sau khi vûúơt lïn
siïu cûúđng Myô úê thíơp niïn 70, Nhíơt ăaô nhanh choâng liïn kïịt
vúâi thõ trûúđng Ăöng Íu vađo nùm 1983 Nhûông thiïịt bõ ăiïơn
dín duơng vađ caâc phuơ tuđng ăiïơn cuêa Nhíơt chiïịm ûu thïị hún
hùỉn nhûông saên phíím cuêa Ăöng Íu nhûng trong lônh vûơc chïị
taơo thiïịt bõ ăiïơn cúô lúân, Nhíơt múâi chó saânh ngang Ăöng Íu vađ
ăang ra sûâc ăíìu tû ăïí chiïịm lônh thõ trûúđng Trong thíơp niïn
70, Nhíơt Baên, chíu Íu, chíu AÂ lađ 3 khu vûơc chi phöịi lônh vûơc
saên xuíịt nađy vúâi tyê lïơ tûúng ăöịi cín bùìng Tûđ nùm 1971, võ trñ
ăöơc quýìn nađy chuê ýịu lađ cuêa caâc quöịc gia ăang phaât triïín úê
chíu AÂ (ăùơc biïơt lađ Trung Quöịc, Nam Triïìu Tiïn, Ăađi Loan,
Höìng Cöng- ba quöịc gia sau cuđng nađy hiïơn ặúơc mïơnh danh lađ
3 trong 4 “con röìng'' chíu aâ) Tûđ ăoâ ăïịn nay, Ăöng Nam AÂ
khöng ngûđng vûún lïn trïn caâc khu vûơc khaâc vïì lônh vûơc nađy
Cöng nghiïơp cú khñ: Lađ möơt nhín töị quan troơng quýịt ắnh
quýìn lûơc cöng nghiïơp cuêa möơt quöịc gia, cöng nghiïơp cú khñ
phaât triïín úê chíu Íu (ăùơc biïơt lađ Ăûâc) Trong suöịt cuöơc khuêng
hoaêng, nûúâc Nhíơt luön giûô möơt võ trñ öín ắnh trong lônh vûơc
chïị taơo maây, trong khi ăoâ nghađnh cöng nghiïơp cú khñ cuêa Myô
ăaô traêi qua nhûông bûúâc thùng tríìm
Cöng nghiïơp hoaâ hoơc: chíu Íu ăaô vađ ăang chiïịm lônh möơt
trong nhûông võ trñ ăöơc quýìn trïnlônh vûơc nađy vúâi nhûông saên
phíím dûúơc, nhûơa, löịp xe, xi mùng, phín hoaâ hoơc vađ caâc saên
phíím vïơ sinh Cuöịi thíơp niïn 60 cöng nghiïơp hoaâ hoơc cuêa Myô
víîn cođn ngang hađng vúâi chíu Íu nhûng keê tûđ nùm 1980, lônh
vûơc nađy ăaô coâ sûơ suy thoaâi roô rïơt
Möơt thõ trûúđng quöịc tïị thöịng nhíịt
Trong giai ăoaơn 1945 - 1970, caâc nûúâc cöng nghiïơp hoaâ phaât
triïín theo mö hònh saên xuíịt díy truýìn lùưp raâp cuêa Myô vađ ûu
tiïn cho nhûông mùơt hađng tiïu duđng thõnh hađnh úê Myô lađ ö tö vađ
caâc thiïịt bõ ăiïơn dín duơng Sûơ phaât triïín kinh tïị nađy ặúơc
thûơc hiïơn dûơa trïn nïìn taêng quöịc gia vađ chuê ýịu dađnh cho
Trang 4viïơc tiïu thuơ trong nûúâc búêi vò thõ trûúđng nöơi ắa cuông ăuê lúân
ăïí ăaêm baêo ăííy maơnh saên xuíịt (vñ duơ nhû caâc loaơi maây thu
hònh ăen trùưng ríịt phöí biïịn trong nhûông nùm 60 -70) Nhûng
cađng ngađy kyô thuíơt cöng nghïơ cađng phûâc taơp hún ăođi hoêi
nhûông khoaên ăíìu tû khöíng löì (vñ duơ nhû viïơc saên xuíịt vö
tuýịn mađu cíìn nhiïìu vöịn hún vö tuýịn ăen trùưng) Do víơy, caâc
cöng ty quöịc gia cíìn phaêi múê röơng thõ trûúđng vađ tùng cûúđng
xuíịt khííu nhùìm ăaêm baêo khaê nùng sinh lúơi lúân Khi khöịi
lûúơng saên phíím xuíịt ra nûúâc ngoađi tùng ăïịn möơt mûâc ăöơ nađo
ăoâ seô thuâc ăííy caâc haông saên xuíịt ăùơt ra caâc chi nhaânh cuêa hoơ
úê caâc thõ trûúđng quöịc tïị, nghôa lađ cöng ty ăoâ ăaô tham gia vađo
quaâ trònh höơi nhíơp thïị giúâi vađ trúê thađnh möơt cöng ty ăa quöịc
gia Nhû víơy lađ caâc cöng ty nađy vađ caâc ngín hađng ăaô taơo líơp
nïn trong thíơp niïn 70 möơt khöng gian kinh tïị húơp nhíịt trïn
phaơm vi toađn cíìu Trïn thõ trûúđng quöịc tïị nađy núi caâc xñ
nghiïơp quöịc doanh toê ra thua keâm nhûông cöng ty vađ nhađ bùng
nùng ăöơng, nhaơy beân, Hoa Kyđ ăaô míịt ăi aênh hûúêng cuêa mònh
ăöịi vúâi nïìn saên xuíịt cuêa caâc quöịc gia khaâc Mö hònh kiïíu míîu
Myô ăaô khöng cođn ûu thïị nûôa Trong lônh vûơc saên xuíịt, röböịt
hoaâ, Nhíơt Baên vađ R F A cuêa Phaâp ăaô chiïịm lônh ặúơc thõ
trûúđng thïị giúâi cođn trong tiïu duđng, mùơt hađng ăöì ùn nhanh
cuêa Myô, ăađi Walkman cuêa Nhíơt vađ sûôa chua cuêa Phaâp lađ
nhûông saên phíím ặúơc ûa chuöơng nhíịt
Khöng chó thöịng nhíịt vïì tû baên cöng nghiïơp vađ nhađ bùng,
khöng gian kinh tïị thïị giúâi cođn ăùơt ra nhûông tiïu chuíín saên
xuíịt chung Khaê nùng ăaâp ûâng ặúơc nhûông quy ắnh nađy cuêa
möơt quöịc gia hay möơt cöơng ăöìng kinh tïị phuơ thuöơc vađo sûơ
thađnh cöng hay thíịt baơi cuêa nhûông haông saên xuíịt cöng nghiïơp
trong viïơc ăíìu tû cho nhûông cöng nghïơ múâi Bïn caơnh nhûông
thuíơn lúơi thò viïơc thöịng nhíịt nhûông chuíín mûơc saên xuíịt cuông
keâo theo sûơ ăöìng nhíịt vïì tiïu thuơ hay noâi caâch khaâc lađ möơt xu
hûúâng chaơy theo möịt Trïn phûúng diïơn tađi chñnh, viïơc húơp
nhíịt thõ trûúđng quöịc tïị keâo theo sûơ phaât triïín cöng nghïơ thöng
tin liïn laơc cođn hún caê viïơc thöịng nhíịt thõ trûúđng hađng hoaâ
Quaâ trònh thöịng nhíịt thõ trûúđng thöng qua caâc chi nhaânh
cöng nghiïơp vađ hïơ thöịng ngín hađng
Trang 5Thõ trûúđng thïị giúâi ăang tûđng bûúâc ặúơc thöịng nhíịt nhúđ
vađo viïơc ăa quöịc gia hoaâ nhûông haông saên xuíịt vađ ngín hađng
Cuđng vúâi viïơc múê röơng nhûông chi nhaânh úê nûúâc ngoađi, nhûông
tíơp ăoađn cöng nghiïơp vađ hïơ thöịng nhađ bùng ăaô xaâc ắnh phaơm
vi khöng gian ăa quöịc gia tûúng ặúng vúâi töíng söị khu vûơc mađ
hoơ chi phöịi ặúơc, Mùơc duđ khöng bao truđm toađn cíìu nhûng
khöng gian ăa quöịc gia nađy ăaô chiïịm lônh thõ trûúđng quöịc tïị vađ
mang tñnh ăa cûơc Ngoađi 3 cûơc kinh tïị lúân lađ miïìn Bùưc chíu
Myô, chíu Íu, Nhíơt Baên, chuâng ta cuông nhíơn thíịy sûơ hònh
thađnh möơt söị tiïíu cûơc quanh caâc nûúâc cöng nghiïơp múâi úê chíu
aâ, Braxin, Mïhicö, Öxtríylia vađ Nam Phi Nhûông cöng ty vađ
ngín hađng ăa quöịc gia thûơc hiïơn thöịng nhíịt thõ trûúđng mong
muöịn bùìng viïơc tung ra khùưp núi nhûông saên phíím cuđng loaơi,
cuđng nhûông kyô thuíơt saên xuíịt, cuđng nhûông daơng tiïu thuơ vađ
cuđng hònh thûâc töí chûâc lao ăöơng Tíịt nhiïn lađ trong quaâ trònh
nađy, hoơ seô phaêi ặúng ăíìu vúâi nhûông ăùơc ăiïím riïng biïơt cuêa
thõ trûúđng mađ hoơ chiïịm lônh: ăoâ lađ sûơ khaâc nhau vïì mûâc lûúng,
vïì giaâ trõ tiïìn tïơ quöịc gia, vïì tyê lïơ laơm phaât, tyê suíịt lúơi nhuíơn,
vïì trònh ăöơ phaât triïín kinh tïị cuông nhû nhûông bíịt ăöìng trong
chïị ăöơ chñnh trõ, ngön ngûô vađ vùn hoaâ Tuy nhiïn, khuynh
hûúâng ăöìng nhíịt thõ trûúđng quöịc tïị laơi toê ra coâ sûâc híịp díîn hún
nhûông quýìn lúơi caâ biïơt hay nhûông ăùơc thuđ cuêa quöịc gia Trong
chiïịn lûúơc kinh tïị cuêa mònh, caâc cöng ty ăa quöịc gia nađy luön
chuâ troơng ăïịn nhûông ăùơc ăiïím chung coâ thïí coâ giûôa caâc thõ
trûúđng cuêa hoơ Vñ duơ nhû sûơ phaât triïín cuêa tin hoơc lađ möơt thûơc
tïị khöng thïí phuê nhíơn ặúơc trïn toađn böơ caâc nûúâc cöng nghiïơp
hoaâ, ăùơc tñnh chung nađy seô ríịt quan troơng ăöịi vúâi viïơc múê röơng
thõ trûúđng cuêa caâc nhađ saên xuíịt cöng nghiïơp Böơ vi xûê lyâ ra ăúđi
lađ kïịt quaê cuêa möơt cuöơc caâch maơng trong saên xuíịt cuông nhû
trong tiïu duđng nhûông saên phíím coâ thúđi haơn sûê duơng líu bïìn
Nhúđ vađo nhûông con boơ ăiïơn tûê ặúơc cađi vađo trong xe ö tö vađ caâc
thiïịt bõ ăiïơn dín duơng, ngûúđi ta coâ thïí thûơc hiïơn tûơ ăöơng hoaâ
Trong lônh vûơc y tïị sûâc khoeê, ngay khi cöng nghiïơp kyô thuíơt
hoaâ sinh nghiïn cûâu thađnh cöng möơt vùưc xin hay möơt loaơi thuöịc
múâi thò híìu nhû cuđng möơt luâc nhûông saên phíím nađy ặúơc tung
ra trïn thõ trûúđng quöịc tïị Nhû víơy, thûơc chíịt nhûông ăùơc thuđ
kinh tïị cuêa möîi quöịc gia khöng phaêi lađ lûơc caên cuêa quaâ trònh
thöịng nhíịt thõ trûúđng thïị giúâi Thíơm chñ khi ăaô ặúơc chíịp
Trang 6nhíơn thò thõ hiïịu tiïu thuơ ăùơc biïơt cuêa möơt khu vûơc kinh tïị noâi
chung coâ thïí ặúơc sûê duơng ăïí lađm tùng giaâ trõ möơt saên phíím coâ
tñnh quöịc tïị vađ saên phíím ăoâ seô nhanh choâng chiïịm lônh thõ
trûúđng Chùỉng haơn nhûông chiïịc ö tö ăaơt tiïu chuíín quöịc tïị lađ
nhûông xe ặúơc sún phuê khaâc nhau tuyđ theo thõ hiïịu cuêa tûđng
thõ trûúđng ắa phûúng, do víơy ríịt ặúơc ûa chuöơng
Nhû chuâng ta ăaô biïịt, kyô thuíơt cöng nghïơ cađng phaât triïín
thò cuöơc caơnh tranh saên phíím cađng nöí ra gay gùưt vađ caâc haông
saên xuíịt cađng cíìn thiïịt phaêi saât nhíơp laơi ăïí coâ thïí phaât huy
toađn lûơc vïì vöịn tû baên vađ chíịt xaâm Nhû víơy, khuynh hûúâng
thöịng nhíịt thõ trûúđng ngađy cađng khùỉng ắnh ặúơc tíìm quan
troơng cuêa noâ ăöịi vúâi viïơc thađnh baơi cuêa caâc cöng ty ăa quöịc gia
Khi caâc tíơp ăoađn cöng nghiïơp vađ ngín hađng cuêa tû nhín ngađy
cađng múê röơng thõ trûúđng cuêa hoơ ra nûúâc ngoađi thò viïơc cíìn thiïịt
lađ phaêi ăiïìu hađnh quaên lyâ úê mûâc siïu quöịc gia ăang ăùơt ra möơt
víịn ăïì cíịp baâch Hiïơn ăaô coâ möơt söị böơ maây ặúơc thiïịt líơp trong
ăoâ ngûúđi ta coâ thïí ăađm phaân ăïí díîn ăïịn möơt sûơ ăöìng nhíịt úê
tíìm siïu quöịc gia vïì mùơt kinh tïị, chñnh trõ giûôa caâc töí chûâc
kinh tïị Ăoâ lađ höơi nghõ thûúơng ẳnh cuêa caâc nhađ chûâc traâch cíịp
cao cuêa nhûông nûúâc cöng nghiïơp hoaâ (nhû höõ nghõ thûúơng ẳnh
úê Rambouillet - 1975, úê Toronto - 1988) hay nhûông cuöơc hoơp caâc
böơ trûúêng kinh tïị cuêa 5 hay 7 quöịc gia cöng nghiïơp maơnh nhíịt
trïn thïị giúâi Quyô tiïìn tïơ thïị giúâi cuông ăoâng möơt vai trođ khaâ
quan troơng trong phûúng diïơn nađy, thay thïị nhûông ngín hađng
tû nhín ăïí giaêi quýịt nhûông khoaên núơ ăoơng cuêa thïị giúâi thûâ 3
Viïơc phaâ saên tađi chñnh nùm 1987 díîn ăïịn ăođi hoêi phaêi töí chûâc
laơi thõ trûúđng quöịc tïị
Sûơ thöịng nhíịt caâc chuíín mûơc saên xuíịt
Viïơc chíịp nhíơn nhûông tiïu chuíín kyô thuíơt chung goâp phíìn
thuâc ăííy thöịng nhíịt thõ trûúđng thïị giúâi Tuy nhiïn, quaâ trònh
quöịc tïị hoaâ nađy cuông gíy ra nhûông taâc ăöơng ngûúơc trúê laơi ăöịi
vúâi ăúđi söịng vùn hoaâ cuêa caâc quöịc gia
Trûúâc hïịt phaêi hiïíu thïị nađo lađ chuíín mûơc saên xuíịt Ăoâ lađ
möơt hay nhiïìu ăùơc tñnh vïì kyô thuíơt ặúơc aâp ăùơt búêi möơt quýìn
lûơc hađnh chñnh cho tíịt caê caâc nhađ saên xuíịt möơt loaơi saên phíím
nhíịt ắnh Vñ duơ nhû möơt quöịc gia hay möơt nhoâm quöịc gia nađo
Trang 7ăoâ coâ thïí lûơa choơn, ắnh ra nhûông tiïu chuíín bùưt buöơc cho hïơ
thöịng phín tñch hònh aênh cuêa maây thu hònh ăïí tûđ ăoâ ăaânh giaâ
chíịt lûúơng saên phíím
Khi caâc nhađ saên xuíịt tòm ặúơc thõ trûúđng tiïu thuơ saên
phíím cuêa hoơ trïn thõ trûúđng nöơi ắa thò nhûông chuíín mûơc ăoâ
chó coâ giaâ trõ ăöìng nhíịt trong phaơm vi quöịc gia vađ caâc nhađ saên
xuíịt cuông nhû ngûúđi tiïu duđng khöng quan tím xem nhûông
tiïu chuíín ăoâ coâ ặúơc aâp duơng úê nûúâc nađo khaâc khöng Cuđng
vúâi sûơ múê röơng möơt khöng gian ăa quöịc gia theo chiïịn lûúơc
kinh tïị cuêa caâc cöng ty lúân, viïơc töìn taơi song song nhiïìu chuíín
mûơc ăöịi vúâi cuđng möơt saên phíím lađ ăiïìu khöng thïí ặúơc Sûơ sûê
duơng nhiïìu tiïu chuíín khaâc nhau nađy thûơc sûơ lađ möơt bíịt lúơi
lúân trong quaâ trònh saên xuíịt Traâi laơi, viïơc thñch nghi vúâi thõ
hiïịu tiïu duđng cuêa ngûúđi ắa phûúng coâ thïí lađ möơt tiïìn ăïì cho
sûơ thađnh cöng Chñnh vò thïị, caâc cöng ty ăa quöịc gia ăaô ăùơt ra
cho möîi loaơi saên phíím cuêa hoơ möơt chuíín mûơc duy nhíịt trïn
thõ trûúđng quöịc tïị Chuâng ta coâ thïí ăún cûê vñ duơ vïì maây ghi
hònh tûđ tiïu chuíín VHS cuêa tíơp ăoađn cöng nghiïơp Nhíơt Baên -
Matsushita ăaô ặúơc ăaânh giaâ cao trïn thïị giúâi sau möơt cuöơc
caơnh tranh ríịt gay gùưt vúâi nhûông chuíín mûơc cuêa 2 haông saên
xuíịt khaâc, 1 cuêa Nhíơt vađ 1 cuêa chíu Íu - haông Philips Trong
lônh vûơc tin hoơc, tíơp ăoađn khöíng löì IBM ăaô chinh phuơc ặúơc
thõ trûúđng quöịc tïị vúâi saên phíím maây vi tñnh coâ caâc böơ phíơn böí
trúơ: thiïịt bõ bïn ngoađi xuíịt nhíơp nöịi vúâi maây ăiïơn toaân trung
tím, maây in, maây sao truýìn tađi liïơu Ăïí caơnh tranh vúâi tíơp
ăoađn cöng nghiïơp uy tñn nađy, caâc ăöịi thuê cuêa hoơ cuông ăùơt ra
tiïu chuíín riïng cuêa mònh Nhû víơy, thõ trûúđng thïị giúâi ñt
ặúơc thöịng nhíịt trong thúđi ăiïím nađy khiïịn ngûúđi ta caêm
tûúêng noâ ăang lím vađo tònh traơng röịi ren Nhûng ngay sau ăoâ,
caâc nhađ saên xuíịt khaâc ăaô quýịt ắnh chíịp nhíơn tiïu chuíín
cuêa IBM Thõ trûúđng thïị giúâi vïì lônh vûơc tin hoơc laơi ặúơc thöịng
nhíịt Ăiïìu nađy cho thíịy thùưng lúơi seô thuöơc vïì nhađ saên xuíịt coâ
chuíín mûơc ặúơc ăaânh giaâ cao Ăöịi vúâi trûúđng húơp cuêa vö tuýịn
mađu, trong nhûông nùm 1970 -1980, hïơ tiïu chuíín PAL vađ
SECAM cuêa chíu Íu ăaô khöng aâp duơng cuđng möơt phûúng thûâc
saên xuíịt nhûng vađo thíơp niïn 90, sûơ thöịng nhíịt thõ trûúđng ăaô
ăùơt ra ýu cíìu phaêi xaâc ắnh möơt tiïu chuíín thöịng nhíịt Ngađy
nay, cuöơc caơnh tranh vïì kyô thuíơt cöng nghïơ víîn ăang diïîn ra
giûôa caâc cöng ty cuêa Myô vađ Nhíơt Baên
Trang 8Sûơ thöịng nhíịt nhûông tiïu chuíín saên xuíịt giûôa caâc cöng ty
ăa quöịc gia keâo theo sûơ ăöìng nhíịt vïì thõ hiïịu tiïu duđng vađ caâc
chuíín mûơc vùn hoaâ khaâc Thíơt víơy, saên phíím ăöì ùn nhanh ăaô
trúê thađnh möơt mùơt hađng ặúơc ûa chuöơng úê nhûông nûúâc cöng
nghiïơp hoaâ Vïì thõ trûúđng may mùơc, ngûúđi ta thñch nhûông
trang phuơc húơp cho caê hai giúâi, nhûông chiïịc aâo phöng coâ in
hònh nhûông nghïơ sô nöíi tiïịng Tíịt caê nhûông möịt ùn mùơc nađy
ăaô xím nhíơp vađo nhiïìu quöịc gia trïn thïị giúâi vađ aênh hûúêng
maơnh meô túñ thõ hiïịu tiïu duđng Nhûông thiïịt bõ nghe nhòn
cuông lađ kïịt quaê cuêa nhûông chiïịn lûúơc thöịng nhíịt möơt thõ
trûúđng röơng lúân cuêa nhûông nhađ saên xuíịt cöng nghiïơp hònh
aênh: bùng caât xeât, maây ghi hònh tûđ, bùng ẵa compact, tranh
hoaơt hoaơ, phim hoaơt hònh ăïìu lađ nhûông saên phíím thõnh hađnh,
ăaâp ûâng ặúơc nhûông chuíín mûơc vùn hoaâ thïị giúâi
Sûơ thöịng nhíịt tiïìn tïơ
Thõ trûúđng tiïìn tïơ, tađi chñnh cuông hònh thađnh möơt thõ
trûúđng quöịc tïị thöng nhíịt hoaơt ăöơng 24 / 24 giúđ
Caâc ngín hađng vađ nhûông thiïịt chïị tađi chñnh ăa quöịc gia coâ
möơt hïơ thöịng caâc chi nhaânh cuêa hoơ ăùơt úê nhiïìu nûúâc trïn thïị
giúâi liïn kïịt nhûông sûơ gûêi tiïìn vađo nhađ bùng úê Tokyo, Luín
Ăön vađ Niu Yoâoc Hoơ cuông can thiïơp vađo nhûông giúâi doanh
thûúng tađi chñnh lúân ăïí mua baân tiïìn tïơ theo tyê giaâ höịi ăoaâi
hiïơn hađnh Caâc töí chûâc nađy ăaêm nhíơn viïơc quaên lyâ lûu thöng
tiïìn tïơ vađ phaât hađnh nhûông loaơi tiïìn quöịc tïị coâ giaâ trõ Hïơ
thöịng ngín hađng - tađi chñnh nađy thöịng nhíịt thõ trûúđng tiïìn tïơ
thïị giúâi vúâi ăöìng ăö la Myô, ăöìng maâc Ăûâc vađ ăöìng ýn cuêa
Nhíơt Baên, hún nûôa cođn thöịng nhíịt vïì thúđi gian lađm viïơc: thõ
trûúđng tađi chñnh nađy hoaơt ăöơng 24/24 giúđ nhúđ vađo cuöơc caâch
maơng trong lônh vûơc viïîn thöng
Caâc ngín hađng vađ caâc cú quan tađi chñnh (nhû caâc cöng ty
baêo hiïím) ăùơt ra möơt mûâc thang cho nhûông saên phíím tađi
chñnh múâi úê trung gian giûôa cöí phíìn (ăem laơi thu nhíơp khöng
öín ắnh) vađ traâi phiïịu (thu nhíơp cöị ắnh) Nhûông nùm 1970 -
1990 ặúơc ăaânh díịu bùìng sûơ xuíịt hiïơn möơt mûâc thang ặúơc
núâi röơng hún cuêa caâc loaơi giíịy baêo hiïím vađ baêo hiïím hûu trñ
Caâc nhađ chûâc traâch cuêa caâc quöịc gia cuông taơo nhiïìu ăiïìu kiïơn
Trang 9thuíơn lúơi cho viïơc thöịng nhíịt tađi chñnh Nhađ nûúâc cho pheâp
thûơc hiïơn sûơ giaêi toaê hoaơt ăöơng kinh tïị hay tûơ do hoaâ nhûông
quy ắnh bùưt buöơc riïng cuêa möîi nûúâc nhùìm thu huât nhûông
cöng ty nûúâc ngoađi ăùơt chi nhaânh cuêa hoơ trïn ắa bađn quöịc gia
ăöìng thúđi ăem laơi quýìn lûơc töịi ăa cho caâc töí chûâc tađi chñnh
ắa phûúng Viïơc töí chûâc laơi nhûông thõ trûúđng chûâng khoaân
Luín Ăön (1986) vađ Paris (1988) trong ăoâ coâ sûơ baôi boê möơt söị
ăiïìu lïơ bùưt buöơc cho pheâp taơo ra möơt bûúâc phaât triïín múâi cho
giao dõch tiïìn tïơ - tađi chñnh vađ goâp phíìn thuâc ăííy xu hûúâng tađi
chñnh thïị giúâi
Cuöơc phaâ saên tađi chñnh vađo thaâng 12 nùm 1987 xaêy ra bíịt
ngúđ sau möơt giai ăoaơn dađi tyê giaâ höịi ăoaâi trïn tíịt caê caâc súê
giao dõch tađi chñnh lïn cao, ăiïìu nađy cađng chûâng toê cíìn thiïịt
phaêi tiïịn hađnh nhanh choâng thöịng nhíịt thõ trûúđng tiïìn tïơ
quöịc tïị Khaâc vúâi cuöơc phaâ saên tađi chñnh nùm 1929, líìn ăíìu
tiïn trong lõch sûê kinh tïị, nöí ra ăíìu tiïn úê Myô röìi lan sang
caâc quöịc gia chíu Íu, cuöơc phaâ saên tađi chñnh nùm1987 diïîn
ra trïn phaơm vi toađn cíìu Giaâ trõ cuêa caâc chûâng khoaân giaêm
trung bònh khoaêng 30% trïn phíìn lúân caâc súê giao dõch tađi
chñnh Ăïí traânh nguy cú tríìm troơng hún cuêa tònh hònh do
hiïơn tûúơng “luôy thûđa”, nhûông nhađ cíìm quýìn cuêa caâc quöịc
gia ăaô nhanh choâng ăiïìu chónh tñn duơng vúâi nhûông ngûúđi lađm
nhiïơm vuơ giao dõch chûâng khoaân Kïịt quaê lađ: cuöịi thíơp niïn
80, tònh hònh ăaô ặúơc caêi thiïơn hún nùm 1992: cuöơc phaâ saên
tađi chñnh ăaô lùưng xuöịng Tuy nhiïn, kinh nghiïơm cuêa nùm
1987 ăaô ăùơt ra ýu cíìu hònh thađnh nhûông quýìn lûơc siïu
quöịc gia ăïí ăiïìu khiïín thõ trûúđng tađi chñnh thïị giúâi
Nhûông nïìn kinh tïị ăöịi ngíîu
Caâch diïîn ăaơt “xaô höơi hai töịc ăöơ” hay “xaô höơi ăöịi ngíîu”
xuíịt hiïơn líìn ăíìu tiïn trong giai ăoaơn bûúâc ngoùơt cuêa lõch sûê
kinh tïị thíơp niïn 80, vúâi nhûông phín tñch vïì tñnh hai mùơt cuêa
thõ trûúđng lao ăöơng trong ăoâ ngûúđi ta ăöịi líơp gûôa nhûông ngûúđi
lao ăöơng ặúơc baêo vïơ, coâ thu nhíơp cao vúâi nhûông lao ăöơng taơm
thúđi coâ mûâc lûúng thíịp Khaâi niïơm nađy cho pheâp khaâi quaât
hoaâ vïì sûơ phín chia xaô höơi thađnh 2 kiïíu khöng gian xaô höơi:
möơt bïn lađ nhûông ngûúđi bõ sa thaêi chiïịm ăa söị vađ möơt bïn lađ
thiïíu söị nhûông ngûúđi giađu coâ Hai tíơp ăoađn lao ăöơng nađy coâ sûơ
Trang 10ăöịi líơp vïì võ thïị xaô höơi cuêa hoơ, hoùơc lađ khaâc nhau vïì trònh ăöơ,
hoùơc lađ khaâc nhau vïì mûâc thu nhíơp thíơm chñ ngûúđi ta cođn
phín biïơt nhûông tiïu chñ ăaơo ặâc
Trong nhûông giai ăoaơn trûúâc, khaâi niïơm vïì möơt xaô höơi ăöịi
ngíîu coâ veê khöng roô rađng nhûng laơi mang tñnh khuýịn khñch,
cöí ăöơng Trûúâc tiïn, chuâng ta seô giaêi thñch tñnh nûúâc ăöi cuêa
caâch diïîn ăaơt nađy Trong nhûông xaô höơi phaât triïín, khaâi niïơm
“hai töịc ăöơ” ặúơc sûê duơng ríịt röơng raôi trong nhûông trûúđng
nghiaô: noâ khöng chó duđng vúâi “thõ trûúđng lao ăöơng” mađ cođn ặúơc
sûê duơng trong caâc khaâi niïơm vïì “an toađn xaô höơi”, “caơnh tranh
quöịc tïị” vađ “thaâi ăöơ trûúâc sûơ thay ăöíi” Trong taâc phíím “La
France ađ deux vitesses - Nûúâc Phaâp hai töịc ăöơ” xuíịt baên nùm
1982, L Stoleâru ăaô viïịt möơt cíu nöíi tiïịng: “Il n’y a plus un seul
Franöîais moyen, il y en a deux”- (“Khöng chó cođn möơt ngûúđi
Phaâp trung lûu nûôa mađ coâ ăïịn hai”) Möơt söị quöịc gia khaâc cuông
coâ nïìn kinh tïị ăöịi ngíîu Ăoâ lađ nhûông nûúâc chíơm phaât triïín mađ
hiïơn nay, hoơ víîn ăùơc trûng cho nïìn kinh tïị cuêa mònh tñnh
lûúông nguýn mùơc díìu caâch diïîn ăaơt nađy khöng giöịng vúâi caâc
xaô höơi ăöịi ngíîu Ăoâ cuông lađ nhûông nïìn kinh tïị xaô höơi chuê nghôa
mađ cuöơc caâch maơng vùn hoaâ úê Trung Quöịc ăaô gúơi lïn sûơ cíìn
thiïịt “ăi trïn chñnh ăöi chín cuêa mònh” Coâ thïí noâi, con söị “2”
lađ chiïịc chòa khoaâ cuêa nhûông nhađ kinh tïị hoơc cuông nhû söị “3”
thiïịt líơp nïn möịi quan hïơ xaô höơi hoơc cú súê Bïn caơnh tñnh chíịt
nûúâc ăöi, khaâi niïơm “hai víơn töịc” cođn mang tñnh cöí ăöơng Do
thiïịu quan niïơm ăuâng ăùưn vïì thûơc chíịt cuêa víịn ăïì nïn khi noâi
ăïịn möơt xaô höơi ăöịi ngíîu, ngûúđi ta thûúđng hûúâng túâi nhûông
nguy cú chia reô cuêa caâc xaô höơi phûúng Tíy dûúâi taâc ăöơng cuêa
cuöơc khuêng hoaêng vađ nhûông thay ăöíi vïì kyô thuíơt cöng nghïơ
(nhû trûúđng húơp cuêa thïị giúâi thûâ ba vađ caâc nûúâc xaô höơi chuê
nghôa cuô úê Ăöng Íu) Chñnh vò víơy, noâ thuâc ăííy caâc nhađ chûâc
traâch phaêi quan tím hún nûôa ăïịn nhûông víịn ăïì kinh tïị xaô höơi
cuêa quöịc gia vađ hûúâng sûơ baêo vïơ xaô höơi theo ặúđng löịi saât nhíơp
(kinh tïị, nghađnh nghïì, xaô höơi) hún lađ phín phöịi laơi cú cíịu lao
ăöơng