GIÁO ÁN MÔN VĂN LỚP 12

- Nắm vững cốt truyện, các chi tiết sự việc tiêu biểu và hình tượng nhân vật chính, nhận rõ chủ đề cùng ý nghĩa đẹp đẽ, lớn lao của tp - Thấy được tài năng của NTT trong việc tạo dựng ch

Trang 1

- Nắm vững cốt truyện, các chi tiết sự việc tiêu biểu và hình tượng nhân vật chính,

nhận rõ chủ đề cùng ý nghĩa đẹp đẽ, lớn lao của tp

- Thấy được tài năng của NTT trong việc tạo dựng cho tp một không khí đậm màu

sắc Tây Nguyên, một chất sử thi bi tráng

- Thành thục hơn trong việc vận dụng các kĩ năng phân tích một tác phẩm tự sự

B.Phương tiện và cách thức tiến hành.

1.Phương tiện thực hiện.

-GV: SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo

-HS: SGK, soạn bài trước

2.Cánh thức tiến hành.

Gv tiến hành giờ học theo cách kết hợp các hình thức: thuyết giảng, phát vấn, trao

đổi, thảo luận

Câu 1: Chủ nghĩa nhân đạo trong tác phẩm Vợ nhặt

Câu 2: Phân tích tình huống truyện

Câu 3: Diễn biến tâm trạng của bà cụ Tứ

III Giới thiệu bài mới:

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

- Văn của Nguyễn Trung Thành đạt

Trang 2

- Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác của tác

phẩm

Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc hiểu VB

- Tác phẩm mở đầu và kết thúc giống và

khác nhau ở chỗ nào?

- Chỉ ra những chi tiết thể hiện sự gắn bó

của cây xã nu với con người Tây

nu như là một biểu tượng buấtkhuất của đồng bào Tây Nguyên nóiriêng và cả nước nói chung

- Rừng xà nu được đăng đầu tiên trên Tạp chí Văn nghệ Quân giải phóng miền Trung Trung Bộ (1965), sau được đăng trong tập truyện và kí Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc

II Đọc-hiểu vb

1 Hình tượng cây xà nu.

- Mở đầu câu truyện là hình ảnh rừng xà nu kiên cường vươn lên bấtchấp bom đạn của kẻ thù và kết thúc tác phẩm cũng là hình ảnh

“những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời”lối kết cấu vòng tròn

đã tạo ấn tượng bao trùm, phủ khắp bất tận của rừng xà nu

- Cây Xà Nu gắn bó với cuộc sống con người Tây Nguyên

+ Người TN gắn bó mật thiết với cây Xà Nu :sinh ra dưới tán Xà Nu ,lớn lên, sinh hoạt bên cây Xà Nu , yêu đương hẹn hò ở dưới gốc Xà

Nu và chết thì yên nghỉ dưới những cánh rừng Xà Nu bạt ngàn

+ Cây Xà Nu gần gũi với đời sống của người dân Xô Man , là chứng nhân của những sự kiện quan trọng xảy ra với họ trong cuộc kháng

Trang 3

- Cây xà nu có những đặc điểm gi?

Chúng tượng trưng cho phẩm chất gì của

người Tây Nguyên?

Ý nghĩa của cây xà nu trong tác phẩm?

- Cu Mết được giới thiệu ntn?

- Em cảm nhận gì về nhân vật cụ Mết?

- Vai trò của cụ với dân làng?

- T nú xuất thân ntn?

chiến …+Cây Xà Nu gần gũi với đời sống của người dân Xô Man là chứng nhân của những sự kiện quan trọng xảy ra với họ trong cuộc kháng chiến …c

- Cây Xà Nu tượng trưng cho phẩm chất và số phận con người TN:

+ To lớn vững chãi, sinh sôi nảy nở khoẻ ,cành lá xum xuê bất chấp giá rét giông bão =>Tả thực + nhân hoá, tượng trưng cho những phẩm chấtcao đẹp của dân làng Xô Man : kiêncưòng bất khuất

+ “Có những cây bị thưong…nhựa

ứa ra thơm ngào ngạt …vết thương chóng lành vượt lên rất nhanh…”

=>Tượng trưng cho sức chịu đựng

và sức sống mãnh liệt của nhân dân Tây nguyên

+“Cạnh cây Xà Nu mới ngã gục đã

có 4 , 5 cây con khác mọc lên , ngọn xanh rờn , hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời…”=>Tượng trưng cho các thế hệ người dân Tây Nguyên nối tiếp nhau đánh giặc giữlàng ( Mai chết có Dít Anh Quyết

hi sinh có Tnú thay thế

=>Hình ảnh cây Xà Nu nổi bật xuyên suốt tác phẩm là một biểu tượng nghệ thuật đẹp , giàu giá trị thẩm mỹ , góp phần làm nổi bật chủ

đề và tạo không khí Tây Nguyên(TN) , chất TN độc đáo…

2 Con người Tây Nguyên.

a Cụ Mết

- Cụ già 60 tuổi : mắt sáng , râu dài tới ngực , bàn tay nặng trịch như kềm sắt, ngực căng , tiếng nói ồ ồ dội vang

Trang 4

=> Là nhân vật gạch nối giữa quá khứ và hiện tại , là điểm tựa vững chắc cho thế hệ trẻ trong kháng chiến chống Mỹ

b Nhân vật Tnú

- Tnú mồ côi cha mẹ từ nhỏ , được chăm sóc nuôi dưỡng bởi bàn tay dân làng Xô Man “ Đời nó khổ , nhưng bụng dạ nó sạch như nước suối làng ta ”

- Tính cách : + Gan góc , táo bạo , dũng cảm ( từ nhỏ đã tiếp tế liên lạc , bảo vệ cán

bộ )+ Dũng cảm trung thành với cách mạng

+ Giàu tình thương đối với mọi người : với vợ con , với dân làng, với quê hương…( chi tiết nghe tiếng chày rộn rã , ngụm nước suối ngọt lành)

+ Có tính kỉ luật cao ( về phép và trả phép đúng hạn )

=> Anh là cây Xà Nu đã trưởng thành , là thế hệ nối tiếp cha anh , làlực lượng nòng cốt của cuộc chiến đấu hôm nay Con người có cuộc đời và số phận bi tráng , là hình ảnhcon người TN bất khuất

Trang 5

- Có bản lĩnh vững vàng và trưởng thành mau lẹ : thay đổi từ hình dạng, lời nói , đến việc làm

=>Cô hiện thân cho cây Xà Nu đã trưởng thành và trở thành người lãnh đạo nguyên tắc , bản lĩnh nhưng rất tình cảm với mọi người

d Bé Heng

- Lớp măng non nối tiếp cha ông đánh giặc

- Chú bé hồn nhiên tươi sáng , sống động

- Hình ảnh chú bé “ súng đeo chéo ngang lưng ra vẻ người lính thực sự” rất có ý nghĩa

=> Tượng trưng cho cây Xà Nu con

đầy sinh lực và nhựa sống , hứa hẹntrở thành lực lượng kế tục trong cuộc chiến đấu dài lâu với kẻ thù

3 Nghệ thuật.

- Cảm hứng sử thi hoành tráng:

cách kể trang trọng truyền cho con cháu những trang lịch sử của cộng đồng

- Xây dựng được một số hình ảnh biểu tượng : cây Xà Nu ,10 ngón tay thành mười ngọn đuốc…

- Chất Tây Nguyên rất đậm nét:

rừng Xà Nu vừa hùng vĩ vừa hoang

dã, cảnh sinh hoạt buôn làng

III Tổng kết.

Ghi nhớ SGK

IV Củng cố

- Tác giả và tác phẩm

Trang 6

- Hình tượng rừng xà nu

- Hình ảnh con người Tây Nguyên qua các nhân vật: cụ Mết, Tnú, Dít, bé Heng

V.Hướng dẫn học bài.

Câu 1: Tóm tắt tác phẩm Rừng xà nu

Câu 2: Ý nghĩa của hình tượng rừng xà nu

Câu 3: Hình ảnh con người Tây Nguyên

- Cảm nhận những nét riêng của thiên nhiên và con người U Minh hạ

- Phân tích tài nghệ, tính cách của nhân vật ông Năm Hên

- Biết phân tích một tác phẩm văn xuôi mang màu sắc Nam Bộ

B Phương tiện và cách thức tiến hành.

- GV: SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo

- HS: SGK, soạn bài trước

2 Cách thức tiến hành.

Trang 7

Câu 3: Hình ảnh con người Tây Nguyên

III.Giới thiệu bài mới.

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1: hướng dẫn tìm hiểu

2 Con người.

- Những người lđ có sức sống mãnh liệt, đậm sâu ân nghĩa, dũng trí, gan góc

3 Nhân vật ông Năm Hên.

- Con người tài ba

- Vừa cởi mở vừa bí ẩn

- Là thợ bắt sấu, bắt bằng tay không

- Tài nghệ phi phàm, mưu kế kì diệu, bắt sống 45 con sấu,con này nối đuôi con kia đen ngòm như khú cây khô dài

- Bài hát:

Hồn ở đâu đâyHồn ơi, hồn hỡiLập đàn giải oan-> như khóc hờ, như năn nỉ, phẫn nộ,

bi ai

- Bó nhanh, mắt đỏ, tóc rối-> biểu tượng cho những đau thương

mà con người phải trả giá cho sự sinh tồn trên mảnh đất hoang dại

III Tổng kết.

- Đọc tp ta như được thám hiểm những vùng đất xa lạ với biết bao

Trang 8

điều bớ ẩn của thiờn nhiờn và con người Xa lạ mà quen thuộc, đú là quờhương mỡnh giàu cú và khắc nghiệt

Vẫn là những con người VN cần cự, dũng cảm,mưu trớ và lạc quan yờu đờitrong cuộc đấu tranh sinh tồn và mở mang xõy dựng đất nước-> người đọcthờm yờu thiờn nhiờn con người cũng như mảnh đất phương Nam, thờm yờucon người VN

IV Củng cố.

- Tỏc giả Sơn Nam và tập “Hương rừng Cà Mau”

- Thiờn nhiờn ở rừng U Minh Hạ

- Nhõn vật ụng Năm Hờn

V.Hướng dẫn học bài.

Cõu 1: Nờu những đặc sắc trong sỏng tỏc của Sơn Nam

Cõu 2: Nhận xột về thiờn nhiờn trong tp?

Cõu 3: Phõn tớch nhõn vật ụng Năm Hờn

- Hiểu đợc hiện thực đau thơng, đầy hi sinh gian khổ nhng rất

đỗi anh dũng, kiên cờng, buất khuất của nhân dân miền Nam trongnhững năm chống Mĩ cứu nớc

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp tâm hồn của ngời dân Nam Bộ : lòngyêu nớc, căm thù giặc, tình cảm gia đình là sức mạnh tinh thần to lớntrong cuộc chống Mĩ cứu nớc

Trang 9

- Nắm đợc những nét đặc sắc về nghệ thuật : Nghệ thuậttrần thuật đặc sắc; khắc hoạ tính cách và miêu tả tâm lí sắc sảo;ngôn ngữ phong phú, góc cạnh, giàu giá trị tạo hình và đậm chấtNam Bộ.

B Phương tiện và cỏch thức tiến hành.

- GV: SGK, SGV, giỏo ỏn, tài liệu tham khảo

Cõu 2: í nghĩa của hỡnh tượng rừng xà nu

Cõu 3: Hỡnh ảnh con người Tõy Nguyờn

III Giới thiệu bài

Hoạt động của GV và HS Yờu cầu cần đạt

đời Nguyễn Thi, những sáng tác,

đặc điểm phong cách, đặc biệt

là thế giới nhân vật của nhà văn

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Nguyễn Thi (1928- 1968) tênkhai sinh là Nguyễn Hoàng Ca,quê ở Hải Hậu- Nam Định

- Nguyễn Thi sinh ra trong mộtgia đinhg nghèo, mồ côi cha từnăm 10 tuổi, mẹ đi bớc nữanên vất vả, tủi cực từ nhỏ

- Nuyễn Thi hi sinh ở mặt trậnSài Gòn trong cuộc tổng tiếncông và nổi dậy Mậu thân1968

- Đặc điểm sáng tác: NguyễnThi gắn bó với nhân dân miềnNam và thực sự xứng đáng vớidanh hiệu: Nhà văn của ngời

Trang 10

HS giới thiệu khái quát về Những

đứa con trong gia đình của

làm rõ sự tiếp nối truyền thống gia

đình của những ngời con

GV Gợi ý:

- Nét chung của hai chị em?

- Nét riêng của mỗi ngời:

+ Của Chiến (khác với Việt và khác

"rất Nguyễn Thi" Đó là:

+ Yêu nớc mãnh liệt, thủy chung

đến cùng với Tổ quốc, căm thùbọn xâm lợc và tay sai củachúng, vô cùng gan góc và tinhthần chiến đấu rất cao

+ Tính chất Nam bộ: thẳngthắn, bộc trực, lạc quan, yêu

đời, giàu tình nghĩa

2 Tác phẩm

- Xuất xứ: tác phẩm đợc viếtngay trong những ngày chiến

đấu ác liệt khi ông công tác với

t cách là một nhà văn- chiến sĩ

ở Tạp chí Văn nghệ Quân giảiphóng (tháng 2 năm 1966) Sau

đợc in trong Truyện và kí, NXBVăn học Giải phóng, 1978

II Đọc- hiểu

1 Hai chị em Chiến và Việt.

a Nét tính cách chung của haichị em:

- Hai chị em cùng sinh ra trongmột gia đình chịu nhiều mấtmát đau thơng (cùng chứngkiến cái chết đau thơng của

ba và má)

- Hai chị em có chung mối thùvới bọn xâm lợc Tuy còn nhỏtuổi, chí căm thù đã thôi thúchai chị em cùng một ý nghĩ:phải trả thù cho ba má, và cócùng nguyện vọng: đợc cầm

Trang 11

súng đánh giặc

- Tình yêu thơng là vẻ đẹptâm hồn của hai chị em Tìnhcảm này đợc thể hiện sâusắc và cảm động nhất trongcái đêm chị em giành nhau ghitên tòng quân và sáng hômsau trớc khi lên đờng nhập ngũcùng khiêng bàn thờ má sangnhà chú Năm

- Cả hai chị em đều là nhữngchiến sĩ gan góc dũng cảm

Đánh giặc là niềm say mê lớnnhất của hai chị em Việt vàChiến cũng là của tuổi trẻmiền Nam trong những nămtháng ấy: "Hạnh phúc của tuổitrẻ là trên trận tuyến đánhquân thù"

- Hai chị em Việt đều cónhững nét rất ngây thơ thậmchí có phần trẻ con (giànhnhau bắt ếch nhiều hay ít,giành nhau thành tích bắn tàuchiến giặc và giành nhau ghitên tòng quân)

và chắc nịch" Đó là vẻ đẹpcủa những con ngời sinh ra đểgánh vác, để chống chọi, đểchịu đựng và để chiếnthắng

- Chiến đặc biệt giống má ởcái đêm sắp xa nhà đi bộ đội:Chiến biết lo liệu, toan tínhviệc nhà y hệt má (nói nghe in

Trang 12

- Có mấy phơng thức trần thuật

trong nghệ thuật viết truyện? Căn

cứ vào đâu để nhận biết

- Truyện đợc trần thuật theo phơng

- Chiến nhờng nhịn em baonhiêu thì Việt hay tranh giànhvới chị bấy nhiêu

- Đêm trớc ngày ra đi, Chiến nóivới em những lời nghiêm trangthì Việt lúc "lăn kềnh ra ván c-

ời khì khì", lúc lại rình "chụpmột con đom đóm úp tronglòng tay"

- Vào bộ đội, Chiến đem theotấm gơng soi còn Việt lại đemtheo nột chiếc súng cao su

- Nhng sự vô t không ngăn cảnViệt trở nên một anh hùng(ngay từ bé, Việt đã dám xôngvào đá cái thằng đã giết chamình Khi trở thành một chiến

sĩ, mặc dù chỉ có một mìh,với đôi mắt không còn nhìnthấy gì, với hai bàn tay đau

đớn, Việt vẫn quyết tâm ănthua sống mái với quân thù) Việt là một thành công đáng

kể trong cách xây dựng nhânvật của Nguyễn Thi Tuy cònhồn nhiên và còn bé nhỏ trớcchị nhng trớc kẻ thù Việt lại vụtlớn, chững chạc trong t thế củamột ngời chiến sĩ

* Chiến và Việt là khúc sôngsau nên đi xa hơn trong cảdòng sông truyền thống

Trang 13

2 Nghệ thuật kể chuyện

- Những đứa con trong gia

đình đợc trần thuật theo

ph-ơng thức thứ 3 Nghĩa là củangời trần thuật tự giấu mìnhnhng cách nhìn và lời kể lạitheo giọng điệu của nhân vật

- Lối trần thuật này có hai tácdụng về mặt nghệ thuật:

+ Câu chuyện vừa đợc thuật,

kể cùng một lúc tính cáchnhân vật cũng đợc khắc họa.+ Câu chuyện dù không có gì

đặc sắc cũng trở nên mới mẻ,hấp dẫn vì đợc kể qua conmắt, tấm lòng và bằng ngônngữ, giọng điệu riêng củanhân vật

III Tổng kết

- Truyện kể về những đứa controng một gia đình nông dânNam Bộ có truyền thống yêu n-

ớc, căm thù giặc và khao khátchiến đấu, son sắt với cáchmạng Sự gắn bó sâu nặnggiữa tình cảm gia đình vớitình yêu nớc, giữa truyềnthống gia đình với truyềnthống dân tộc đã làm nên sứcmạnh tinh thần to lớn của conngời Việt Nam trong cuộckháng chiến chống Mĩ cứu nớc

- Bút pháp nghệ thuật giàdặn, điêu luyện đợc thể hiệnqua giọng trần thuật, trầnthuật qua hồi tởng của nhânvật, miêu tả tâm lí và tínhcách sắc sảo, ngôn ngữ phongphú, góc cạnh và đậm chất

Trang 14

Cõu 1 : Nờu những nột chớnh về Nguyễn Thi

Cõu 2 : Phõn tớch nhõn vật Việt và Chiến

- Nhận ra những u điểm, thiếu sót, nguyên nhân sinh ra những u

điểm, thiếu sót trong bài làm của mình

- Có định hớng và quyết tâm phấn đấu để phát huy u điểm và khắc phục thiếu sót trong các bài làm sắp tới

Bài làm của HS, Giáo án

Trang 15

- Tờn HS vắng:

II Kiểm tra bài cũ.

III.Giới thiệu bài

Hoạt động của GV và HS Yờu cầu cần đạt

- Nội dung vấn đề

- Thể loại nghị luận và nhữngthao tác lập luận chính

- Phạm vi t liệu cần sử dụng chobài viết

2 Phân tích đề bài viết số 6

II Xây dựng đáp án (dàn ý)

1 Dàn ý đợc xây dựng theo 3phần: mở bài, thân bài, kếtbài Phần thân bài cần xâydựng hệ thống luận điểm Mỗiluận điểm cần có các luận cứ,luận chứng

2 Dàn ý cho đề bài số 6 (ví dụ

là đề bài trên)Nội dung: xem lại phần gợi ý đáp

án cho đề bài này ở tiết Viết bài làm văn số 6- Nghị luận văn học.

III Nhận xét, đánh giá bài viết

Nội dung nhận xét, đánh giá:

- Đã nhận thức đúng vấn đềnghị luận cha?

- Đã vận dụng đúng các thao táclập luận cha?

- Hệ thống luận điểm đủ haythiếu? Sắp xếp hợp lí hay chahợp lí?

- Các luận cứ (lí lẽ, dẫn chứng)

Trang 16

+ Sự kết hợp các thao tác nghịluận cha hài hòa, cha phù hợp vớitừng ý.

+ Kĩ năng phân tích, cảm thụcòn kém

+ Diễn đạt cha tốt, còn dùng từ viết câu sai, diễn đạt tối

nghĩa, trùng lặp,…

V Tổng kết rút kinh nghiệm

Nội dung tổng kết và rút kinhnghiệm dựa trên cơ sở chấm,chữa bài cụ thể

B Ra đề bài viết số 6

Đề bài 1: Phõn tớch tỡnh huống truyện

trong t/p “Vợ nhặt” của Kim Lõn

Đề bài 2: Phõn tớch nhõn vật Tnỳ trong

t/p “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành

Gợi ý dàn bài1

- Bối cảnh xây dựng tìnhhuống truyện

+ Bối cảnh nạn đói khủng khiếpnăm 1945 mà kết quả là hơnhai triệu ngời chết

+ Cái chết hiện hình trong tácphẩm tạo nên một không khí ảm

đạm, thê lơng Những ngờisống luôn bị cái chết đe dọa

Trang 17

- Trong bối cảnh ấy, Tràng,

nhân vật chính của tác phẩm

"nhặt" đợc vợ Đó là một tình

huống độc đáo

+ ở Tràng hội tụ nhiều yếu tố

khiến nguy cơ "ế" vợ rất cao:

Tràng lấy vợ là lấy cho mình

thêm một tai họa (theo lô gíc tự

+ Nếu không phải năm đói

khủng khiếp thì "ngời ta"

+ Cái đói dồn đuổi con ngời

+ Cái đói bóp méo cả nhân

cách

+ Cái đói khiến cho hạnh phúc

thật mỏng manh, tội nghiệp

Trang 18

+ Vợ nhặt có sức tố cáo mạnh mẽtội ác của bọn thực dân, phátxít.

- Giá trị nhân đạo:

+ Tình ngời cao đẹp thể hiệnqua cách đối xử với nhau củacác nhân vật

Tràng rất trân trọng ngời "vợnhặt" của mình

Thiên chức, bổn phận làm vợ,làm dâu đợc đánh thức nơi ng-

+ Tràng lấy vợ là để duy trì sựsống

+ Bà cụ Tứ, một ngời già lạiluôn miệng nói về ngày mai vớinhững dự định thiết thực tạoniềm tin cho dâu con vào mộtcuộc sống tốt đẹp

+ Đoạn kết tác phẩm với hình

ảnh lá cờ đỏ và đoàn ngời phá

kho thóc Nhật

IV Củng cố

- Yêu cầu học sinh nhận thức đợc lỗi trong bài viết của mình, có

ph-ơng hớng sửa chữa cho bài sau

- Lập dàn ý chi tiết để đối chiếu bài đã viết rút kinh nghiệm

V Hướng dẫn học bài

- Yêu cầu học sinh nhận thức đợc lỗi trong bài viết của mình, có

ph-ơng hớng sửa chữa cho bài sau

IV Củng cố

- Nhõn vật Việt và Chiến

Trang 19

- Nghệ thuật của tỏc giả khi miờu tả nhõn vật

V Hướng dẫn học bài.

Tuần 25, tiết 73,74

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

- Nguyễn Minh

Chõu-A Mục tiờu bài học.

Giỳp HS:

- Cảm nhận đợc suy nghĩ của ngời nghệ sĩ nhiếp ảnh khi pháthiện ra mâu thuẫn éo le trong nghề nghiệp của mình ; từ đóthấu hiểu mỗi ngời trong cõi đời, nhất là ngời nghệ sĩ, không thể

đơn giản và sơ lợc khi nhìn nhận cuộc sống và con ngời

- Thấy đợc nghệ thuật kết cấu độc đáo, cách triển khai cốttruyện rất sáng tạo, khắc họa nhân vật khá sắc sảo của một câybút viết truyện ngắn có bản lĩnh và tài hoa

2 Cỏch thức tiến hành.

Gv tiến hành giờ học theo cỏch kết hợp cỏc hỡnh thức: thuyết giảng, phỏt vấn, trao

C Tiến trỡnh dạy học.

I.Ổn định tổ chức lớp.

Cõu 1(dễ): Túm tắt tp “Những đứa con trong gia đỡnh”

Cõu 2 (TB): Phõn tớch nhõn vật Việt và Chiến?

Cõu 3(khú): Nờu những thành cụng về nghệ thuật của tp?

Trang 20

(1930 Là một “trong số những nhà văn mở đờng tinh anh

và tài năng nhất của văn học

ta hiện nay"

- Sau 1975, Nguyễn MinhChâu là một trong số nhữngnhà văn đầu tiên của thờikì đổi mới đã đi sâu khámphá sự thật đời sống ở bìnhdiện đạo đức thế sự

- Cảm xỳc của Phựng :+ tởng chính mình vừakhám phá thấy cái chân lícủa sự hoàn thiện, khám pháthấy cái khoảnh khắc trong

ngần của tâm hồn".

+ Ngời nghệ sĩ cảm thấyhạnh phúc - đó là niềm hạnhphúc của khám phá và sáng

Trang 21

b Phỏt hiện thứ hai của Phựng

- Ngời nghệ sĩ đã tận mắtchứng kiến: từ chiếc thuyền

ng phủ đẹp nh trong mơ bớc

ra một ngời đàn bà xấu xí,mệt mỏi và cam chịu; mộtlão đàn ông thô kệch, dữdằn, độc ác, coi việc đánh

vợ nh một phơng cách đểgiải toả những uất ức, khổ

đau Nó hiện ra bất ngờ,trớ trêu nh trò đùa quái ác củacuộc sống

- Phản ứng của Phựng :+ Phùng đã “kinh ngạc đến mức, trong mấy phút

đầu

+ Vứt chiếc máy ảnh xuống

đất, chạy nhào tới” Hành

- Tớnh cỏch :+ Nhẫn nhục, cam chịu : khi

Trang 22

- Em cảm nhận được tớnh

cỏch gỡ ở người đàn bà

này?

- em thấy cõu chuyện tại

tũa ỏn huyện cú vụ lớ

khụng? Theo em cỏch xử lớ

như vậy của bà cú hợp

- Rỳt ra chủ dề của T/p

bị chồng đánh không kêu một tiếng, không chống trả, không trốn chạy

+ Giau lũng tự trọng : cảm thấy xấu

hổ, đau đớn khi thấy Phựng và Phỏc chứng kiến

- Cõu chuyện tại tũa ỏn huyện : Là câu chuyện về sự thật cuộc

đời, nó giúp những ngời nh Phùng, Đẩu hiểu rõ nguyên docủa những điều tởng nh vô

lí

+ Bà xem việc bị đỏnh là một lẽ đương nhiờn

+ Nhất quyết gắn bú với người chồng vũ phu ấy vỡ : trờn chiếc thuyền đầy cam go cần cú một người đàn ụng lo cho cỏc con

= > tình thơng vô bờ đối với những đứa con

+ Trong đau khổ triền miên, ngời đàn bà ấy vẫn chắt lọc những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi

=>Một sự cam chịu đáng chia sẻ, Thấp thoáng trong ngời đàn bà ấy là bóng dángbao ngời phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu lòng vị tha

3 Chủ đề

Qua câu chuyện của ngời

đàn bà làng chài, tác giả

giúp ngời đọc hiểu rõ:

không thể dễ dãi, đơn giản trong việc nhìn nhận mọi sựviệc, hiện tợng của đời

sống

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

Trang 23

Cõu 1: Túm tắt t/p “Chiếc thuyền ngoài xa”

Cõu 2: Cảm nhận của em về nhõn vật người đàn bà

Cõu 3: Phõn tớch hai phỏt hiện của Phựng?

- Biết lĩnh hội và phân tích đợc hàm ý (trong văn bản nghệ thuật

và trong giao tiếp hàng ngày) Biết dùng câu có hàm ý khi cầnthiết,

Trang 24

- Tờn HS vắng:

Cõu 1: Nờu khỏi niệm nhõn vật giao tiếp?

Cõu 2: Những đặc điểm của nhõn vật giao tiếp chi phối ntn đến nội dung và hỡnh

thức của cỏc nhõn vật trong hoạt động giao tiếp?

Cõu 3: Kiểm tra vở soạn

Hoạt động của GV và Yờu cầu cần đạt

(SGK) và trả lời các câu hỏi:

a) ở phần sau của cuộc hội

thoại anh thanh niên đã cố ý

đi chệch ra ngoài đề tài “hỏi

lờ yêu cầu này của Pá Tra

- Lời đáp có chủ ý thừa thôngtin so với yêu cầu của câuhỏi: A Phủ không nói về số

bò mất mà lại nói đến côngviệc dự định và niềm tincủa mình (Tôi về lấy súngthế nào cũng bắn đợc con

hổ này to lắm)

- Cách trả lời của A Phủ có

độ khôn khéo: Không trả lờithẳng, gián tiếp công nhậnviệc để mất bò Nói ra d

định “lấy công chuộc tội”(bắn hổ chuộc tội mất bò);chủ ý thể hiện sự tin tởngbắn đợc hổ và nói rõ “con

hổ này to lắm”

Cách nói hòng chuộc tội, làm giảm cơn giận dữ của Pá

Trang 25

nào? Những thông tin về

cuộc trờng kì kháng chiến có

quan hệ và có cần thiết đối

với đề tài đó không?

b) Hàm ý của anh thanh niên

có ý nói dài dòng về những

điều không liên quan gì

đến cuộc hội thoại là gì?

Bài tập 3: Đọc và phân tích

đoạn trích (SGK)

a) Bá Kiến nói: “Tôi không

phải là cái kho” Nói thế là có

hàm ý gì? Cách nói nh thế

có đảm bảo phơng châm

cách thức không?

- ở lợt lời thứ nhất và thứ hai

của Bá Kiến có những câu

dạng câu hỏi Những câu đó

a) Anh thanh niên đi chệch

ra ngoài đề tài “hỏi chỉ đờng” bằng cách đọcthụôc lòng cả một bài dài

- Các thông tin về cuộc khángchiến không hề liên quan

đến đề tài “hỏi đờng - chỉ

đờng”

b) Hàm ý của anh thanh niên

- Chủ ý tuyên truyền mộtcách hồn nhiên cho đờng lốikháng chiến

- Muốn bộc lộ sự kiêu hãnh, tựhào khi đợc tham gia vàomột công cuộc lớn lao mà ởnông thôn vào thời điểmbấy giờ ít có dịp và ít có ng-

ời làm đợc Đó là cách thểhiện bầu nhiệt huyết, hiềmsay mê đối với cuộc khángchiến Đó là điểm đángtrân trọng, đáng ca ngợi tuy

sự bộc lộ không đợc đúngchỗ (không phù hợp với cuộcthoại) và hơi quá mức độ(nói dài dòng) thừa lợng thôngtin mà cuộc thoại cần đến

3 Bài tập 3:

a) Câu nói của Bá Kiến vớiChí Phèo: “Tôi không phải là

Trang 26

có nhiều tiền)Cách nói vi phạm phơngchâm cách thức (không nói

rõ ràng, rành mạch Nếu nóithẳng thì nói: Tôi không cótiền để cho anh luôn nh mọikhi

b) Trong lợt lời thứ nhất củaBá kiến có câu với hình thứchỏi: “Chí Phèo đấy hử?”

Câu này không nhằm mục

đích hỏi không yêu cầu trảlời, vì Chí Phèo đã đứngngay trớc mặt Bá Kiến Thựcchất, Bá Kiến dùng câu hỏi

để thực hiện hành vi hô gọi,hớng lời nói của mình về đốitợng báo hiệu cho đối tợngbiết lời nói đang hớng về

đối tợng (Chí Phèo) hay làmột hành động chào kiềutrịch thợng của kẻ trên đối vớingời dới Thực hiện hành vingôn ngữ theo kiểu giao tiếp

nh vậ cũng là hàm ý

- Trong lợt lời thứ nhất của BáKiến, câu mang hình thứccâu hỏi là: “Rồi làm mà ănchứ cứ báo ngời ta mãi à?" Thực chất câu này khôngnhằm mục đích hỏi mànhằm mục đích thúc giục, ralệnh: hãy làm lấy mà ăn Đócũng là câu nói thực hiện

Trang 27

hành vi ngôn ngữ theo lốigián tiếp, có hàm ý.

Qua lợt lời thứ hai của bà đồchứng tỏ trong lợt lời thứ nhấtcủa bà có hàm ý: Khuyên ôngnên sử dụng giấy cho có íchlợi; cho rằng ông đồ viết vănkém, ông dùng giấy để viếtvăn chỉ thêm lãng phí, hay

bỏ phí giấy, vứt giấy đi mộtcách lãng phí

đó, sử dụng các hành độngnói gián tiếp (Chủ ý vi phạmphơng châm về lợng (nóithừa hoặc thiếu thông tin

mà đề tài yêu cầu; chủ ý viphạm phơng châm quan hệ,

đi chệch đề tài cuộc giao

Trang 28

tiÕp; chñ ý vi ph¹m ph¶nc¸ch thøc, nãi mËp mê, vßng

B Phương tiện và cách thức tiến hành.

- GV: SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo

2 Cách thức tiến hành.

C Tiến trình dạy học.

Trang 29

- Sĩ số :

Cõu 1: Túm tắt t/p “Chiếc thuyền ngoài xa”

Cõu 2: Cảm nhận của em về nhõn vật người đàn bà

Cõu 3: Phõn tớch hai phỏt hiện của Phựng?

Hoạt động 1: Tỡm hiểu VB: Mựa lỏ rụng

trong vườn

- Tỡm những chi tiết miờu tả chị Hoài?

Hành động của chị khi gặp ụng Bàng?

- VB trong SGK trớch từ chương 2 của

tiểu thuyết “ Mựa lỏ rụng trong vườn”

+ Người thon gọn trong chiếc

áo bông trần hạt lựu + Khuôn mặt rộng có cặp mắt đằm thắm và cái miệng tơi

à Đẹp một cách giản dị, tơi tắn

- Hành động:

+ Biết hết mọi việc trong nhàà vẫn chia sẻ với gia đình + Mang quà quê: gạo nếp và giò thủ do chồng chị làm + Lúc gặp ông Bằng: Chị

Hoài gần nh không chủ động, lao về phía ông Bằng … thốt lên một tiếng nh tiếng nấc.

+ Chắp tay trớc bàn thờ tổ tiên

Trang 30

- Qua những chi tiết đú, em thấy chị Hoài cú

những đức tớnh gỡ?

-ụng Bàng được miờu tả ntn về ngoại hỡnh?

- Tõm trạng của ụng khi đứng trước bàn thờ?

- Đỏnh giỏ chung về n.vật ụng Bàng?

Hoạt động 2: Đọc-hiểu VB “Một người Hà

Nội”

- Nờu ý nghĩa của nhan đề?

ngay sau khi ông Bằng lui gót.+ Tíu tít hỏi han khắp lợt mọi ngời trong gia đình

à Quan tâm, săn sóc mọi ngời thân tình

àVẻ đẹp của ngời phụ nữ Việt Nam trong truyền thống, gắn với mô hình gia đình: nền nếp gia phong, sống nặng nghĩa tình thuỷ chung son sắt

b - Tâm trạng khi đứng trớc bàn thờ:

+ Quên hết mọi thứ xung quanh

đạo đức gia đình và các chuẩn mực xã hội truyền thống nhng đang phải gánh chịu nỗi

đau từ cơn lốc kinh tế thị ờng tàn phá vào giá trị của gia

tr-đình

Trang 31

- Trong sinh hoạt cụ Hiều cú những thúi quan

ntn? Qua đú bộc lộ tớnh cỏch gỡ của cụ?

- Cỏch cụ Hiền chọn bạn trăn năm? Qaun

điểm của cụ về việc sinh con?

- Cụ đó dạy con ntn? Qua đú thể hiện nhõn

cỏch gỡ của cụ?

- Đỏnh giỏ chung của em về cụ Hiền?

- Nhõn vật tụi nghĩ thế nào về người Hà Nội?

à Nó gợi cho ngời đọc bắt ngay vào định hớng t tởng của tác phẩm, hiểu đợc ý đồ nghệ thuật của nhà văn

2 Hình tượng nhân vật cô Hiền

- Cô Hiền người con gái đất Hà Thành:

+ Cô luôn gắn bó với Hà Nội.+ Nếp sống sinh hoạt của cô Hiền

+ Cô đảm đang, tháo vát, gánhvác mọi việc trong gia đình.+ Giữ gìn văn hoá Hà Thành…

- Cô Hiền người luôn nhanh nhạythức thời:

Trang 32

à Tự trọng là t cách, là thế

đứng, giá trị của con ngời

à Cô Hiền là một người luôn

có ý thức giữ gìn nền nếp gia phong, truyền thống của đất Kinh Kì và là một nhân cách sống biết tự trọng

àNgười Hà Nội có phong thái cốt cách: Từ lối sống, cách nghĩ,cách nhìn nhận, cách ứng xử

đều phải có chuẩn và cái quan trọng là phải luôn giữ gìn văn hoá đất Kinh Kì

3 Nhận thức về người Hà Nội của nhân vật tôi.

- Lúc đầu thì nghi ngại, tránh

àNV toi nhìn nhân vật bằng con mắt phát hiện tâm trạng khám phá nắm bắt vẻ đẹp từ thế giới tinh thần ẩn chứa bờn

Trang 33

Cõu 1 (dễ): Cảm nhận của em về nhõn vật chi Hoài?

Cõu 2 (TB): Cảm nhận của em về nhõn vật cụ Hiền?

Cõu 3 (khú): Phõn tớch ý nghĩa nhan đề “Một người Hà Nội”

- Biết lĩnh hội và phân tích đợc hàm ý (trong văn bản nghệ thuật

và trong giao tiếp hàng ngày) Biết dùng câu có hàm ý khi cầnthiết,

II Kiểm tra bài cũ

Cõu 1 : Cảm nhận của em về nhõn vật chi Hoài?

Hoạt động của GV và Yờu cầu cần đạt

Trang 34

hành về hàm ý

Bài tập 1: Đọc đoạn trích và

phân tích theo các câu hỏi

(SGK)

a) Lời bác Phô gái thực hiện hành

động van xin, cầu khẩn ông lí và

đáp lại bằng hành động nói nh

thế nào?

a) Câu hỏi đầu tiên của Từ là hỏi

về thời gian hay còn có hàm ý gì

khác?

b) Câu nhắc khéo ở lợt lời thứ hai

của Từ thực chất có hàm ý nói với

đáp của ông lí mang sắc tháimỉa mai, giễu cợt (ồ, việc quankhông phải thứ chuyện đàn bàcủa các chị) Nếu là cách đáp t-ờng minh phù hợp thì phải là lờichấp nhận sự van xin hoặc từchối, phủ định sự van xin

b) Lời của ông Lí không đáp ứngtrực tiếp hành động van xin củabác Phô mà từ chối một cách giántiếp Đồng thời mang sắc tháibiểu cảm: bộc lộ quyền uy, thểhiện sự từ chối lời van xin, biểu

lộ thái độ mỉa mai, giễu cợt cáchsuy nghĩ kiểu đàn bà

→ Tính hàm súc của câu có hàmý

2 Bài tập 2:

a) Câu hỏi đầu tiên của Từ: “Có

lẽ hôm nay đã là mồng hai, mồng

ba đây rồi mình nhỉ?” Khôngphải chỉ hỏi về thời gian màthực chất, thông qua đó Từmuốn nhắc khéo chồng nhớ đếnngày đi nhận tiền (Hàng tháng

cứ vào kì đầu tháng thì chồng

Từ đều đi nhận tiền nhuậnbút )

b) Câu “nhắc khéo” thứ hai:

“Hèn nào mà em thấy ngời thutiền nhà sáng nay đã đến ” Từkhông nói trực tiếp đến việc trảtiền nhà Từ muốn nhắc Hộ đinhận tiền về để trả các khoản

Trang 35

Bài tập 3: Phân tích hàm ý trong

truyện cời Mua kính

Chỉ ra lớp nghĩa tờng minh và

hàm ý trong câu hỏi: “Cậu có

thích truyện Chí Phèo của Nam

Cao không?”

Hoạt động 3: Tổ chức tổng kết

nợ (Chủ ý vi phạm phơng châmcách thức)

c) Tác dụng cách nói của Từ

- Từ thể hiện ý muốn của mìnhthông qua câu hỏi bóng gió vềngày tháng, nhắc khéo đếnmột sự việc khác có liên quan(ngời thu tiền nhà) Cách nóinhẹ nhàng, xa xôi những vẫn

đạt đợc mục đích Nó tránh đợc

ấn tợng nặng nề, làm dịu đikhông khí căng thẳng trongquan hệ vợ chồng khi lâm vàohoàn cảnh khó khăn

3 Bài tập 3:

a) Câu trả lời thứ nhất của anhchàng mua kính:

“Kính tốt thì đọc đợc chữ rồi” chứng tỏ anh ta qua niệm kínhtốt thì phải giúp cho con ngời

-đọc đợc chữ Từ đó suy ra, kínhkhông giúp con ngời đọc đợcchữ là kính xấu Anh ta chê mọicặp kính của nhà hàng là kínhxấu Anh ta chê mọi cặp kínhcủa nhà hàng vì không có cặpkính nào giúp anh ta đọc đợcchữ

b) Câu trả lời thứ hai: “Biết chữthì đã không cần mua kính”.Câu trả lời giúp ngời đọc xác

định đợc anh ta là ngời khôngbiết chữ (vì không biết chữ nênmới cần mua kính) Cách trả lờivừa đáp ứng đợc câu hỏi, vừagiúp anh ta giữ đợc thể hiện

Trang 36

nhận và miêu tả hiện tợng sóngbiển với những đặc điểm, trạngthái của nó.

- Lớp nghĩa hàm ý: Vẻ đẹp tâmhồn của ngời thiếu nữ đang yêu:

đắm say, nồng nàn, tin yêu

- Tác phẩm văn học dùng cách thểhiện có hàm ý sẽ tạo nên tínhhàm súc, đa nghĩa, biểu đạtcảm xúc, t tởng của tác giả mộtcách tinh tế, sâu sắc

5 Bài tập 5: Cách trả lời có hàm

ý cho câu hỏi: "Cậu có thíchtruyện Chí Phèo của Nam Caokhông?”

+ Ai mà chẳng thích?

+ Hàng chất lợng cao đấy!

+ Xa cũ nh trái đất rồi!

+ Hiệu quả mạnh mẽ, sâu sắcvới ngời nghe

+ Sự vô can, không phải chịutrách nhiệm của ngời nói về hàm

ý (vì hàm ý là do ngời nghe suyra)

Trang 37

Cõu 1: Thế nào l hàm ý?

Cõu 2: Nờu cỏch tạo ra hàm ý?

Cõu 3: Nêu tác dụng, hiệu quả của cách nói hàm ý

- Soạn tiết tiếp theo

- Hiểu đợc Thuốc là hồi chuông cảnh báo về sự mê muội, đớn hèn của

ngời Trung Hoa vào cuối thế kỉ XIX và sự cấp thiết phải có phơng thuốc chữa bệnh cho quốc dân : làm cho ngời dân giác ngộ cách mạng và cách mạng gắn bó với nhân dân

- Nắm đợc cách viết cô đọng, súc tích, giàu hình ảnh mang tính biểu tợng của Lỗ Tấn trong tác phẩm này

2 Cỏch thức tiến hành.

Gv tiến hành giờ học theo cỏch kết hợp cỏc hỡnh thức: thuyết giảng, phỏt vấn, trao

C Tiến trỡnh dạy học.

Cõu 1 (dễ): Cảm nhận của em về nhõn vật chi Hoài?

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	576,5 KB