GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9 CỰC HAY

Hồ Chí Minh-vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới.Phong cách sống và làm việc của Bác không chỉ là phong cách sống và làm việc củangười anh hùng dân tộc vĩ đ

Ngày giảng:

Tiết 1 Văn bản:

- Thấy được tầm vóc lớn lao trong cốt cách Hồ Chí Minh qua một văn bản nhật dụng

có sử dụng kết hợp các yếu tố nghị luận, tự sự, biểu cảm

II Trọng tâm kiến thức,kĩ năng

1.Kiến thức

- Một số biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và trong sinh hoạt

- Ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

- Đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể

* Phương pháp: giảng bình, vấn đáp, nêu vấn đề, hoạt động nhóm…

* Kĩ thuật: Động não, sơ đồ tư duy

- Đọc văn bản, soạn bài theo câu hỏi Sgk

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh

3 Bài mới:

Hoạt động 1 : Khởi động

Hồ Chí Minh-vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới.Phong cách sống và làm việc của Bác không chỉ là phong cách sống và làm việc củangười anh hùng dân tộc vĩ đại mà còn là của một nhà văn hóa lớn, một con người của nềnvăn hóa tương lai Đó là tấm gương sáng cho chúng ta noi theo Và đó cũng là nội dungbài học này.

Hoạt động của thầy và trò Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu chung

GV hướng dẫn đọc: Giọng chậm rãi, bình tĩnh,

khúc triết GV đọc đoạn 1,2 HS đọc tiếp đến hết

bài GV nhận xét cách đọc

? Văn bản này thuộc thể loại văn bản nào

? Văn bản có sự kết hợp của những phương thức

khó Giải thích thêm từ: "bất giác": một cách tự

nhiên, ngẫu nhiên, không dự định trước; đạm bạc;

sơ sài, giản dị, không cầu kì, bày vẽ

? Căn cứ vào nội dung cần làm sáng tỏ trong bài

viêt, tác giả đã đưa ra những luận điểm nào

Hoạt động 3: Đọc và tìm hiểu chi tiết

1.Luận điểm thứ nhất mà người viết nêu lên là con

đường hình thành phong cách văn hoá HCM

? Bác ra đi tìm đường cứu nước vào năm nào

- Năm 1911, từ bến cảng Nhà Rồng, Bác đã ra đi

tìm đường cứu nước Người đã bôn ba khắp 5

châu…

? Theo cách lập luận của tác giả thì đoạn văn đã

khái quát vốn tri thức văn hoá của Bác Hồ như thế

2 Kiểu loại : Văn bản nhật dụng

- Phương thức biểu đat: Thuyếtminh – nghị luận

3 Bố cục của đoạn trích: 3 đoạn+Đoạn 1: Từ đầu đến rất hiện đại:quá trình hình thành và điều kì lạcủa phong cách văn hoá HCM+ Đoạn 2: tiếp theo hạ tắm ao:Những vẻ đẹp cụ thể của phongcách sống và làm việc của Bác Hồ+ Đoạn 3: Phần còn lại: Ý nghĩacủa phong cách văn hoá HCM

II Đọc, tìm hiểu chi tiết:

1 Luận đ iểm 1: Con đường hìnhthành phong cách văn hoá HCM

- Vốn tri thức văn hoá của chủ tịchHCM hết sức sâu rộng: ít có vịlãnh tụ nào lại am hiểu nhiều vềcác dân tộc và nhân dân thế giới,văn hoá thế giới sâu sắc như Bác

? Bằng những con đường nào, Người có được vốn

văn hoá ấy?

- Đi nhiều nơi, tiếp xúc nhiều nền văn hóa, làm

nhiều nghề

- Luôn có ý thức học hỏi,tiếp thu để phục vụ công

việc cách mạng

( Trong c/đ bôn ba, người đã sống dài ngày ở Anh,

ở Pháp Lúc làm bồi, lúc cuốc tuyết, lúc làm nghề

rửa ảnh… Chế Lan Viên có lần viết: ( Người đi tìm

hình của nước)

"Đời bồi tầu lênh đênh theo sóng bể

Người đi hỏi khắp bóng cờ châu Mĩ, châu Phi

Những đất tự do, những trời nô lệ

Những con đường cách mạng đang tìm đi"

* Gv: Như vậy vốn văn hóa sâu rộng của Bác

không phải là trời cho một cách tự nhiên mà nhờ

thiên tài, nhờ Bác đã dày công học tập, rèn luyện,

tu dưỡng không ngừng trong suốt bao nhiêu năm,

suốt cuộc đời hoạt động cách mạng đầy gian truân,

vất vả

? Bác đã học tập vốn tri thức ấy ntn

+Nắm vững phương tiện giao tiếp là ngôn ngữ

+Coi trọng học hỏi từ thực tế lao động

+ có ý thức học hỏi sâu sắc toàn diện… đến mức

uyên thâm

? Từ đó em rút ra bài học gì trong bối cảnh lịch sử

hiện nay

- Trong bối cảnh lịch sử hiện nay,khi hội nhập quốc

tế trở thành xu hướng toàn cầu, thì bài học về sự

tiếp thu văn hóa của Bác thực sự là kim chỉ nam

cho mỗi người dân VN ta

? TL: Điều kì lạ nhất trong phong cách văn hoá

HCM là gì? Vì sao có thể nói như vậy?

-Nét độc đáo kì lạ trong phong cách vh HCM chính

là sự kết hợp hài hòa những p/c khác nhau, thống

nhất của tinh hoa vh VN và vh nhân loại

? Tại sao ngay trong luận điểm đầu tiên tác giả lại

đưa ra luận điểm vốn tri thức vh của HCM

- Xác định vẻ đẹp vh là nét nổi bật trong phong

cách HCM

Hồ

->Cách viết so sánh để khẳng địnhgiá trị của nhận định

- Luôn học hỏi, tìm hiểu đến mứcsâu sắc, uyên thâm

- Tiếp thu cái hay, cái đẹp; phêphán cái tiêu cực ->Tiếp thu tinhhoa văn hóa nhân loại có chọn lọc

=> Những ảnh hưởng quốc tế sâuđậm + cái gốc văn hoá dân tộc =một nhân cách rất VN

- Kđ tầm vóc của Bác – nhà yêu nước,nhà cách

mạng, danh nhân văn hóa

- Nêu vđề để k/đ rõ hơn ở phần II

? Nhận xét nghệ thuật nghị luận của tác giả

* Lập luận chặt chẽ, lời kể xenbình luận tự nhiên, dẫn chứng sinhđộng, cụ thể

4 GV củng cố nội dung tiết học

- Đọc bài thơ hay viết về Bác mà em biết

- Sưu tầm những câu chuyện viết về tấm gương đạo đức HCM

5 Hướng dẫn học sinh học bài

- Học bài và soạn bài phần còn lại

- Thấy được tầm vóc lớn lao trong cốt cách Hồ Chí Minh qua một văn bản nhật dụng

có sử dụng kết hợp các yếu tố nghị luận, tự sự, biểu cảm

II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1.Kiến thức

- Một số biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và trong sinh hoạt

- Ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc

- Đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể

- Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, học sinh có ý thức tu dưỡng, học tập, rèn luyệntheo gương Bác

* Phương pháp: giảng bình, vấn đáp, nêu vấn đề, hoạt động nhóm…

* Kĩ thuật: Động não, sơ đồ tư duy

- Đọc văn bản, soạn bài theo câu hỏi Sgk

IV Tiến tr ì nh tổ chức c á c hoạt đ ộng dạy- học

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh

3 Bài mới:

Hoạt động 1 : khởi động

Từ việc kiểm tra bài cũ giáo viên dẫn vào bài mới

Hoạt động của thầy và trò

Vẻ đẹp của phong cách HCM được

thể hiện trong phong cách sống và làm

việc của Người

? Để giải thích và chứng minh cho luận

điểm này của mình, tác giả đã kể và bình

luận trên những mặt nào?

(nơi ở, trang phục, cách ăn mặc)

- Ở cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng

và Nhà nước nhưng Chủ tịch HCM có

một lối sống vô cùng giản dị hòa mình

với thiên nhiên

? Tất cả những điều đó cho ta thấy p/c

sống của Bác ntn

? Em có nhận xét gì về những l.cứ

l.chứng được sử dụng

? Tìm những lời bình, so sánh của tg khi

viết về lối sống của Bác Tác dụng?

áo, vài vật kỉ niệm…"

+ Ăn uống đạm bạc với những món ăn dântộc "cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối,cháo hoa"

+ Cs một mình không xây dựng gia đình,suốt cuộc đời hi sinh vì dân vì nước

-> Lối sống vô cùng giản dị Rất phươngĐông, rất VN

* Luận cứ , luận chứng vô cùng xác thực,tiêu biểu + kể, bình luận, so sánh nên bàiviết có sức thuyết phục, làm nổi bật tìnhcảm của tác giả

- Lời bình luận so sánh: Chưa có vị

nguyên thủ quốc gia xưa nay nào có cách

sống như vậy, giản dị, lão thực đến vậy

Đó là nếp sống của các vị hiền triết xưa

như Nguyễn Trãi, NBK- nếp sống thanh

đạm, thanh ca

* GV lấy thêm 1 số vd về sự giản dị của

Bác

Hs đọc đoạn cuối bài Trong phần cuối

bài, tác giả đã bình luận phong cách HCM

để làm cho bài viết thêm sâu sắc.Tác giả

đã bình luận phong cách HCM bắng cách

nào?

( Nối giữa quá khứ với hiện tại Từ

nếp sống "giản dị và thanh đạm"của Bác,

tác giả liên hệ đến Nguyễn Trãi, đến NBK

– các vị "hiền triết"của non sông đất việt

? Em hiểu gì về 2 câu thơ trong bài

- Đó là món ăn thôn quê đạm bạc, mùa

nào thức ấy với những thú vui thuần

khiết C/s ấy gợi nhớ những vị hiền triết

trong ls: NT, NBK…

? Vì sao có thể nói lối sống của Bác là sự

kết hợp giữa giản dị và thanh cao? +Đây

không phải là lối sống khắc khổ…

+ Đây cũng không phải là cách…

+ Đây là một cách sống có văn hoá …

? Quan niệm thẫm mĩ về c/s của Bác là gì

A Tạo lối sống khác đời

B Có hiểu biết để mọi người tôn sùng

3 Luận đ iểm 3: Ý nghĩa phong c á ch HCM

- Cách sống giản dị, đạm bạc của CTHCMlại vô cùng thanh cao, sang trọng

- Giống các vị danh nho: không phải tự thầnthánh hóa, tự làm cho khác đời, lập dị mà làcách di dưỡng tinh thần, một quan niệmthẩm mĩ về lẽ sống

- Khác các vị danh nho: đây là lối sống củamột người cộng sản lão thành, một vị chủtịch nước, linh hồn của dân tộc trong haicuộc kháng chiến chống Pháp, Mĩ và côngcuộc xây dựng CNXH

- Là quan niệm thẩm mĩ: Cái đẹp là sự giản

dị, thanh cao, tự nhiên

Hoạt động 3 III Tổng kết: ( Ghi nhớ sgk)

cách HCM? (nhất là trong xã hội hiện nay

đang trong xu hướng hoà nhập với khu

vực và quốc tế)

? Từ bài học này, em hiểu thế nào là lối

sống có văn hoá, thế nào là "mốt", là hiện

đại trong cách ăn mặc, nói năng?

(cho hs tự do thảo luận)

? Cuối cùng, GV cho học sinh đọc phần

- Là bài học trong việc bảo vệ và phát huy văn hóa dân tộc

4 Củng cố, đánh giá

- GV củng cố nội dung bài học

- Em hiểu gì về phong cách Hồ Chí Minh?

5 Hướng dẫn học bài

- Học bài và làm bài tập

- Chuẩn bị bài mới: Đấu tranh cho một thế giới hoà bình

* Rút kinh nghiệm:

- Củng cố kiến thức đã học về hội thoại ở lớp 8

- Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất ở lớp 9

II Kiến thức trọng tâm.

* Phương pháp: nêu vấn đề, hoạt động nhóm, phát vấn…

* Kĩ thuật Khăn phủ bàn, động não

- Hs: chuẩn bị bài ở nhà

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học

1.Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh

3 Bài mới:Hoạt động 1: Khởi động

Hoạt động 2:

Tìm hiểu nội dung bài học Nội dung cần đạt

GV gọi hs đọc đoạn đối thoại trong sgk

và trả lời câu hỏi:

? Khi An hỏi "học bơi ở đâu"mà Ba trả lời

"ở dưới nước"thì câu trả lời có đáp ứng

điều mà An cần biết không?

? Cần trả lời như thế nào?

? Từ đó có thể rút ra bài học gì về giao

tiếp?

* GV hướng dẫn hs kể lại truyện "lợn cưới

áo mới"

? Vì sao truyện lại gây cười?

I Phương châm về lượng

1 VD:

a VD1: Đọc đoạn hội thoại

- Câu trả lời của Ba không mang n/d

mà An cần biết Điều mà An cần biết làmột địa điểm cụ thể nào đó như ở bể bơithành phố, sông biển… chứ không phải là

An cần hiểu định nghĩa "bơi là gì? (Bơi là

di chuyển trong nước hoặc trên mặt nướcbằng cử động của cơ thể)

=> Khi nói, câu nói phải có nội dungđúng với yêu cầu của cuộc giao tiếp, kh ô ng

n ê n n ó i í t h ơ n những g ì m à giao tiếp đò

? Lẽ ra anh "lợn cưới"và anh có "áo

mới"phải trả lời như thế nào để người nghe

đủ biết được điều cần hỏi và cần trả lời?

? Như vậy, cần phải tuân thủ điều gì khi

giao tiếp?

? Từ việc tìm hiểu 2 vd trên, rút ra điều gì

trong giao tiếp?

(Hs đọc ghi nhớ trong sgk)

- GV kể cho hs nghe câu chuyện vui

minh hoạ cho ghi nhớ:

VD: Truyện cười Tây Ban Nha:

- Có thể xem bài tập làm văn là một

văn bản hội thoại giữa hs với thầy cô giáo

chấm bài Vì không đọc kĩ đề bài, nắm

đúng yêu cầu đề bài, nên nhiều em bị thầy

giáo, cô giáo phê phán là lan man, thừa ý,

thiếu ý…Đó là khuyết điểm phương châm

về lượng, rất dễ dàng khắc phụ

Bước 1: GV hướng dẫn học sinh kể lại

truyện "quả bí khổng lồ"trong mục II (sgk)

và trả lời câu hỏi:

- Truyện cười này phê phán điều gì?

- Qua đó truyện nhắc nhở ta điều gì?

Trong giao tiếp, có điều gì cần tránh?

Bước 2: GV hỏi thêm:

+Nếu không biết chắc một tuần nữa

lớp sẽ tổ chức cắm trại thì em có thông báo

điều đó với các bạn cùng lớp không?

+Nếu không biết chắc vì sao bạn mình

nghỉ học thì E có trả lời với thầy giáo là

bạn ấy nghỉ học vì ốm không?

3 Bước 3: So sánh để làm rõ sự khác

hỏi

b VD2: Đọc truyện "lợn cưới áo mới"

- Truyện gây cười vì các nhân vật nóinhiều hơn những gì cần nói

- Lẽ ra chỉ cần hỏi: "Bác có thấy conlợn nào chạy qua đây không?"Và chỉ cầntrả lời: "Nãy giờ, tôi chẳng thấy có con lợnnào chạy qua đây cả"

=> Trong giao tiếp không nên nóinhiều hơn những gì cần nói

2 Ghi nhớ:

Khi giao tiếp, cần nói cho có nộidung; nội dung của lời nói phải đáp ứngđúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, khôngthiếu, không thừa (phương châm vềlượng)

- Xin cảm ơn- bà già đáp và đi ra

=> Câu trả lời của người bán vé, ý nóihãy đợi cho một phút rồi sẽ trả lời, nhưngnói quá ngắn: "một phút nhé!" Vì thế bàgià cảm thấy mình bị giễu nên khó chịu đira…

II Phương châm về chất

1 Bài tập tìm hiểu

a VD1: Đọc truyện cười "quả bí khổng lồ"

- Truyện cười này nhằm phê phán tínhnói khoác

- Truyện nhắc nhở chúng ta trong giaotiếp kh ô ng n ê n n ó i những đ iều m à m ì nhkh

ô ng tin la đú ng sự thật

b VD2: Cho đoạn hội thoại

nhau giữa yêu cầu được nêu ra ở bước 1 và

bước2

- Nói đúng sự thật là phương châm về

chất trong hội thoại

VD: Trong phần đầu "BNĐC", Nguyễn

Trãi có viết:

Vậy nên Lưu Cung tham công nên thất

bại,

Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong

Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô

Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã

Việc xưa xem xét

Chứng cớ còn ghi"

=> Nguyễn Trãi đã nêu lên những

chứng cớ l/s, làm cho giọng văn đanh thép,

hùng hồn, khẳng định sức mạnh nhân

nghĩa Đại Việt với tất cả niềm tự hào

Phương châm về chất được thể hiện rất rõ

trong lời văn của Nguyễn Trãi

VD2 Những chứng cớ mà Chủ Tịch

HCM nêu lên trong đoạn văn sau là những

sự thật l/s không thể nào chối cãi được,

nhằm lên án, kết tội TDP trong 80 năm

thống trị đất nước ta

"chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường

học Chúng thẳng tay chém giết những

người yêu nước thương nòi của ta Chúng

tắm các cuộc k/n của ta trong nhữg bể

máu

Chúng ràng buộcdư luận, thi hành

chính sách ngu dân

Chúng dùng thuốc phiện, rượu cồn để

cho nòi giống ta suy nhược

=> Những tội ác ghê tởm của TDP đã

bị căm thù lên án, nỗi nhục vong quốc nô

được giãi bầy một cách cụ thể, xác thực

Phương châm về chất đã tạo nên tính tư

tưởng của đoạn văn này

- Ngoài ra những truyện cười dân gian

như "quả bí với cái nồi đồng", "con rắn

vuông", "đi mây về gió", "một tấc đến

trời"… đều chế giễu, châm biếm những kẻ

Một học sinh xin phép thầy giáo:

- Thưa thầy, mai cho em nghỉ lao độngạ

- Vì sao?

- Thưa thầy, mai em đau đầu ạ

- Như vậy, câu trả lời của hs "mai emđau đầu"là không có lí do xác thực tronghội thoại

* So sánh

- Yêu cầu ở bước 1: Trong giao tiếp,đừng nói những điều mà mình không tin làđúng sự thật Ta không nên nói những gìtrái với điều mà ta nghĩ

- Yêu cầu ở bước 2: Trong giao tiếp,đừng nói những điều mà mình không cóbằng chứng xác thực Ta không nên nóinhữn gì mà mình chưa có cơ sở để xácđịnh là đúng Nếu cần nói điều đó thì phảibáo cho người nghe biết rằng tính xác thựccủa điều đó chưa được kiểm chứng

VD: Nếu không biết chắc vì sao bạnmình nghỉ học thì không nên nói với thầy

cô là : "thưa thầy (cô) bạn ấy ốm"; mà nênnói chẳng hạn như : "thưa thầy cô, hìnhnhư bạn ấy ốm"; "thưa thầy cô, em nghĩ làbạn ấy ốm"…

ăn nói khoác lác ở đời.

Bước 4 HS đọc phần ghi nhớ- sgk 2 Ghi nhớ:

Trong giao tiếp, đừng nói những điều

mà mình không tin là đúng hoặc không

có bằng chứng xác thực Nói đúng sựthật là phương châm về chất trong hộithoại

Hoạt đ ộng 3: H ư ớng dẫn học sinh luyện tập III.Luyện tập:

Bài 1: Yêu cầu

+ Thừa: Nuôi ở nhà ( Vì nghĩa của “gia súc” đã bao hàm “ thú nuôi ở nhà”)

+ Thừa: Có 2 cánh ( giải thích tương tự)

Bài3: Thừa câu cuối

- Rồi nuôi có được không? => không tuân thủ p/c về lượng

Bài5 Chia nhóm lên bảng

1 Ăn đơm nói đặt: Bịa đặt những chuyện không hay gán cho người

2 Ăn ốc nói mò: nói không có căn cứ xác thực, không đáng tin

3 Ăn không nói có: nói dối một cách trơ trẽn, trắng trợn

- Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh.

II Kiến thức trọng tâm, kĩ năng

1 Kiến thức :

- Văn bản TM và các phương pháp thuyết minh thường dùng

- Vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong bài văn thuyết minh

2 Kĩ năng :

- Nhận ta các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong các văn bản thuyết minh

- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh

VBTM ở lớp 9 có y/c cao hơn so với lớp 8 Không chỉ cung cấp kiến thức chính xác

mà các em còn phải biết s/d một số bp nghệ thuật để việc TM thêm sinh động , hấp dẫn

Đó là nd bài học hôm nay

Hoạt động 2: Tìm hiểu bài mới.

I Ôn tập văn bản thuyết minh

1 Văn thuyết minh là gì?

- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằmcung cấp tri thức về các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, trong xã hội bằng phươngthức trình bày, giới thiệu, giải thích

VD: -Giới thiệu về một nhân vật lịch sử

- Giới thiệu một miền quê, một vùng địa lý

- Giới thiệu một đặc sản, một món ăn

- Giới thiệu một vị thuốc

- Giới thiệu một loài hoa, loài chim, loài thú…

2 Mục đích của văn bản thuyết minh là cung cấp tri thức (hiểu biết) khách quan vềnhững sự vật, hiện tượng, vấn đề… được chọn làm đối tượng để thuyết minh.

3 Yêu cầu và phương pháp thuyết minh

- Phải sử dụng ngôn ngữ chính xác, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc

- Cần chú ý thời gian được thuyết minh, đối tượng đọc, nghe bài thuyết minh củamình

Đọc và nhận xét kiểu văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

Bước 1: Cho hs thay nhau đọc

văn bản "Hạ Long – Đá và nước"

Bước 2: GV nêu câu hỏi

- Bài văn thuyết minh vấn đề

gì? Vấn đề ấy có khó không? Tại

phương pháp thuyết minh chủ yếu

là phương pháp nêu định nghĩa,

giải thích và phương pháp liệt kê)

- Để cho sinh động, ngoài phương

pháp thuyết minh đã học, tác giả

còn sử dụng những biện pháp nghệ

thuật nào?

II Tìm hiểu v ă n bản: Hạ Long – Đ á và n ư ớc

- Bài văn thuyết minh về "Sự kì lạ của HạLong" Đây là một vấn đề khó thuyết minh, vì: + đối tượng thuyết minh rất trìu tượng (giốngnhư trí tuệ, tâm hồn, tình cảm, đạo đức…)

+ Ngoài việc thuyết minh về đối tượng, cònphải truyền được cảm xúc và sự thích thú tớingười đọc

- Ngoài phương pháp thuyết minh đã học, tácgiả còn sử dụng những biện pháp nghệ thuật nhưmiêu tả, so sánh, nhân hoá…

+ Bắt đầu bằng sự miêu tả sinh động: "chính

Các biện pháp nghệ thuật như :

kể chuyện, miêu tả, nhân hoá)

HS chú ý các đặc điểm sau:

a Nước tạo nên sự di chuyển

và khả năng di chuyển theo mọi

cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc

b Tuỳ theo góc độ và tốc độ di

chuyển của du khách, tuỳ theo cả

hướng ánh sáng rọi vào các đảo đá,

mà thiên nhiên tạo nên thế giới

sống động, biến hoá đến lạ lùng…

=> Sau mỗi đổi thay góc độ

quan sát, tốc độ di chuyển, ánh

sáng phản chiếu… là sự miêu tả

những biến đổi của hình ảnh đảo

đá, biến chúng từ những vật vô tri

thành vật sống (ghi nhớ.sgk)

Tác giả đã trình bày được sự kì lạ

của Hạ Long chưa? Trình bày được

+ Tiếp theo là thuyết minh (giải thích) vai tròcủa "nước": Nước tạo nên sự di chuyển Và dichuyển theo mọi cách"

+ Tiếp theo là phân tích những nghịch lítrong thiên nhiên: sự sống của đá và nước, sựthông minh của thiên nhiên…

+ Cuối cùng là một triết lí : « trên thế giannày, chẳng có gì là vô tri cả Cho đến cả đá"

+ Tgiả còn có một trí tưởng tượng và liên tưởngphong phú: tưởng tượng những cuộc dạo chơi,đúng hơn là các khả năng dạo chơi (sự di chuyểnđầy thú vị trên mặt nước Hạ Long) (toàn bàidùng tám chữ "có thể")

=> Các biện pháp nghệ thuật ấy đã có tác dụnggiới thiệu vịnh Hạ Long không chỉ là đá và nước

mà là một thế giới sống có hồn Bài viết là mộtbài thơ văn xuôi mời gọi du khách đến với HạLong

III Tổng kết:

- Muốn cho văn bản thuyết minh được sinh động,hấp dẫn, người ta vận dụng thêm một số biệnpháp nghệ thuật như kể chuyện, tự thuật, đốithoại theo lối ẩn dụ, nhân hoá hoặc các hình thức

vè, diễn ca…

- Các biện pháp nghệ thuật cần được sử dụngthích hợp, góp phần làm nổi bật đặc điểm của đốitượng thuyết minh và gây hứng thú cho ngườiđọc

Hoạt động 3: Luyện tập (tham khảo sgv) V.Luyện tập

Ngày giảng:

TIẾT 5:

TẬP LÀM VĂN LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT

TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I.Mức độ cần đạt.

- Ôn tập, củng cố, hệ thống hoá các kiến thức về văn bản thuyết minh, nâng cao thôngqua việc kết hợp với các biện pháp NT

- Nắm được cách s/d một số bp nghệ thuật trong vb thuyết minh

II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức:

- Cách làm bài văn tm về một thứ đồ dung ( cái quạt,cái bút…)

- Tác dụng của một số bp nghệ thuật trong vb thuyết minh

2 Kĩ năng

- Xác định y/c của đề bài tm về một đồ dung cụ thể

- Lập dàn ý chi tiết và viết phần Mở bài cho bài văn tm( có s/d một số bpnt) về một

đồ dùng

III Chuẩn bị

- GV chuẩn bị giáo án, bảng phụ

- Hs chuẩn bị bài ở nhà, trả lời câu hỏi trong sgk

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh

? Nêu một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh Cho VD ?

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Khởi động

GV nhấn mạnh yêu cầu của văn bản thuyết minh:

- Về nội dung: phải nêu được công dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch sử của các đồ dùngnói trên

- Về hình thức : phải biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật để giúp cho văn bảnthuyết minh, sinh động, hấp dẫn

Hoạt động 2: Học bài mới

I Lập dàn ý:

VD1: Thuyết minh về chiếc nón

1 Mở bài: Giới thiệu chung về chiếc nón

2 Thân bài:

a Lịch sử chiếc nón

b Cấu tạo của chiếc nón

c Quy trình làm ra chiếc nón

d Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếc nón…

3 Kết thúc vấn đề: cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đời sống hiện tại

II Viết bài:

- Là người VN thì ai mà chẳng biết chiếc nón trắng quen thuộc, phải không các bạn?

Mẹ ta đội chiếc nón trắng ra đồng nhổ mạ, cấy lúa, chở thóc… Chị ta đội chiếc nóntrắng đi chợ, chèo đò… Em ta đội chiếc nón trắng đi học Bạn ta đội chiếc nón trắngbước lên sân khấu… Chiếc nón trắng gần gũi, thân thiết là thế, nhưng có khi nào đóbạn tự hỏi chiếc nón trắng ra đời từ bao giờ? Nó được làm ra như thế nào ? Giá trị vềkinh tế, văn hoá, nghệ thuật ra sao ?

VD2:

1 Định nghĩa quạt là một dụng cụ như thế nào?

2 Họ nhà quạt đông đúc và có nhiều loại như thế nào?

3 Mỗi loại có cấu tạo và công dụng ra sao

4 Quạt ở công sở nhiều nơi không được bảo quản như thế nào?

5 Ngày xưa quạt giấy còn là một sản phẩm mĩ thuật, người ta vẽ tranh, đề thơ lênquạt, dùng quạt tặng nhau làm vật kỉ niệm Cái quạt thóc ở nông thôn như thế nào?Lại có thứ quạt kéo ở các nhà quan ngày trước…

* Trong khi trình bầy, học sinh nên sử dụng thêm một số biện pháp nghệ thuật:

VD: cho sự vật tự thuật về mình hoặc sáng tạo ra một câu chuyện nào đó, phỏng vấncác loại quạt, hoặc thăm một nhà sưu tầm các loại quạt… Trong lời tự thuật (thực chất

là tự thuyết minh) của đồ vật vẫn phải sử dụng các phương pháp thuyết minh như đãnói ở trên

Bước 2: Từ gợi ý trên, hs có thể tự xây dựng dàn ý và trình bầy từng phần một Nêucác dự kiến sử dụng biện pháp nghệ thuật trong bài thuyết minh Đọc đoạn mở bài

- GV nhận xét chung về cách sử dụng biện pháp nghệ thuật như thế nào, đạt hiệuquả ra sao và hướng dẫn cách làm cho HS

4 Củng cố: GV củng cố bài học: VB thuyết minh và việc sử dụng các biện pháp nghệthuật

5 Hướng dẫn học bài

- Học sinh học bài và tập viết cả bài văn thuyết minh đã lập dàn ý ở lớp

- Chuẩn bị bài mới: Đấu tranh cho một thế giới hoà bình

* Rút kinh nghiệm:

=============================

- Một số hiểu biết về tình hình thế giới những năm 1980 liên quan đến văn bản.

- Hệ thống luận điểm, luận cứ, cách lập luận trong văn bản

2 Hs: Chuẩn bị bài, đọc văn bản và trả lời câu hỏi trong sgk

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học

1.Ổn định

2KTBC

Chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm làm 1 bài tập như sau:

1 Vốn tri thức văn hoá của Bác Hồ có được từ đâu?

A Ghé lại nhiều hải cảng, thăm nhiều nước trên thế giới, trên những con tàu vượttrùng dương

B Nhờ Bác biết nhiều tiếng nước ngoài

C Nhờ đến đâu Bác cũng học hỏi, tìm hiểu văn hoá, nghệ thuật đến mức khá uyênthâm

D Chịu ảnh hưởng tất cả các nền văn hoá, tiếp thu cái hay, phê phán cái dở của chúng

2 Phong cách HCM là gì?

A Nhân cách rất Việt Nam

B Lối sống rất Việt Nam

C Gốc văn hoá dân tộc vô cùng vững chắc

D Rất phương Đông đồng thời rất mới, rất hiện đại

3 Vẻ đẹp của phong cách HCM là gì?

A Truyền thống văn hoá dân tộc

B Tinh hoa văn hoá nhân loại

C Vĩ đại và giản dị

D Kết hợp hài hoà những vẻ đẹp đó

4 Học tập và rèn luyện theo phong cách của Bác Hồ, mỗi chúng ta cần làm gì?

A Hiểu sâu sắc vẻ đẹp của phong cách HCM

B Làm tốt 5 điều Bác dạy

C Sống thật trong sạch, giản dị và có ích

D Làm nhiều việc tốt, giúp đỡ mọi người

3 bài mới

Hoạt đông 1:Khởi động

- Văn bản được viết năm 1986

- Đây là đoạn trích bản tham luận của G.Mác-két đọc tại cuộc họp mặt của sáu nguyênthủ quốc gia bàn về việc chống chiến tranh hạt nhân, bảo vệ hoà bình thế giới

Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc, tìm hiểu

chung

- Đọc: rõ ràng, dứt khoát, đanh thép,

chú ý các từ phiên âm, các từ viết tắt

(UNICEF, FAO, MX), các con số GV

thích, GV có thể yêu cầu hs giải thích thêm

các từ: hạt nhân (so sánh với nguyên tử),

- Đoạn 2: tiếp theo….xuất phát của nó:chứng lí cho sự nguy hiểm và phi lí cảuchiến tranh hạt nhân

- Đoạn 3: còn lại : Nhiệm vụ của chúng

ta và đề nghị khiêm tốn của tác giả

II Đọc tìm hiểu chi tiết

1.Tìm hiểu luận điểm và các luận cứ củavăn bản

- Luận điểm chủ chốt mà

tác giả nêu và tìm cách

giải quyết trong văn bản là

gì? Giải thích tại sao em

lại hiểu như vậy?

A Nguy cơ khủng khiếp

của chiến tranh hạt nhân

*Luận điểm chủ chốt chính là A và B A là nguyên nhân và

B là kết quả, mục đích Điểm cốt lõi của luận điểm chínhđược nêu trong nhan đề văn bản: "Đấu tranh cho một thếgiới hoà bình"

đang đe doạ toàn thế giới

B Đấu tranh chống lại và

xoá bỏ nguy cơ này vì một

thế giới hoà bình là nhiệm

vụ cấp bách của toàn nhân

(hết tiết 6, chuyển tiết 7)

4 GV củng cố nội dung tiết học

5 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị tiết 7

- Một số hiểu biết về tình hình thế giới những năm 1980 liên quan đến văn bản

- Hệ thống luận điểm, luận cứ, cách lập luận trong văn bản

- Theo dõi tình hình thời sự hàng ngày qua ti vi, báo chí, lưu ý những sự kiện quan trọng,ghi chép tóm tắt và liên hệ với bài học.

- Sưu tầm hình ảnh bom hạt nhân (bom H, phân biệt với bom nguyên tử- bom A), tên lửamang đầu đạn hạt nhân hoặc tầu ngầm trang bị hạt nhân

2 Hs: Chuẩn bị bài, đọc văn bản và trả lời câu hỏi trong sgk

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học

1.Ổn định

2 KTBC

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Khởi động Qua việc ktbc gv giới thiệu vào bài mới

Hoạt động 2: II Đọc, tìm hiểu chi tiết (tiếp tiết 6):

2 Phân tích các luận cứ

Gọi hs đọc lại đoạn 1:

?Trong đoạn đầu bài văn, nguy

cơ chiến tranh hạt nhân đe doạ

loài người và toàn bộ sự sống

trên trái đất được tác giả chỉ ra

rất cụ thể bằng cách lập luận

như thế nào?

? Những thời điểm và con số cụ

thể được nêu ra có tác dụng gì?

Tác giả muốn chứng minh cho

người đọc thấy rõ và gây ấn

tượng mạnh về nguy cơ khủng

khiếp, hiểm hoạ kinh khủng của

việc tàng trữ kho vũ khí hạt

nhân trên thế giới ở thời điểm

hiện tại năm 1986

thần vừa qua, trong 1 phút có

a.Hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân

- Mở đầu bằng một câu hỏi rồi tự trả lời bằng một thờiđiểm hiện tại rất cụ thể với những con số cụ thể, cáchtính toán cụ thể, đơn giản:

+ Hôm nay ngày 8-8-1996"

+ 50.000 đầu đạn hạt nhân được bố trí khắp hànhtinh, có nghĩa là mỗi người hiện đang ngồi trên 4 tấnthuốc nổ

- Sức công phá khủng khiếp của kho đầu đạn hạt nhân:

+ Xoá đi 12 lần dấu vết của sự sống trên trái đất + Huỷ diệt hết các hành tinh đang xoay quanh hệ mặttrời cộng thêm bốn hành tinh nữa và nó phá huỷ thếcân bằng của hệ mặt trời

+ Ngành công nghiệp hạt nhân sau 41 năm ra đời lại

có "một sự tiến bộ ghê gớm"như vậy!

=> Đây là cách vào đề trực tiếp bằng những chứng cứrất xác thực, tác giả vừa nêu số lượng vũ khí hạt nhân,vừa nêu nguy cơ của vũ khí hạt nhân, lại vừa nêu hậuquả của vũ khí hạt nhân

- Để gây ấn tượng mạnh hơn tác giả còn so sánhvới :điển tích cổ phương tây- thần thoại Hy lạp:Thanh gươm Đa-mô-clét và "dịch hạch"(lan truyềnnhanh và chết người hàng loạt

=> Vào đề trực tiếp với tgian và số liệu cụ thể vànhững tính toán lí thuyết ấn tượng + so sánh, ẩn dụ

thể biến những dải bờ biển

mênh mông tươi đẹp của 5 quốc

gia Nam Á và thành đống hoang

tàn, cướp đi 155.000 người

trong khoảnh khắc

- HS đọc đoạn 2:

Sự tốn kém và tính chất vô lí

của cuộc chạy đua vũ trang hạt

nhân đã được tác giả chỉ ra bằng

những chứng cứ nào? Hãy quan

sát, theo dõi những con số, ví dụ

nó, người sáng tạo ra nó lại sử dụng vào mục đíchchiến tranh thì chắc chắn sẽ dẫn đến hậu quả huỷ diệttất cả May thay, điều đó chưa xẩy ra; nhưng đó làcảnh tận thế tiềm tàng trong các bệ phóng Chỉ cần ấnnút trên bảng phím là tất cả thành cái chết và sự huỷdiệt Tác giả muốn nhấn mạnh rằng: trong thời đạihiện nay, đó là nguy cơ, là thảm hoạ tiềm tàng ghêgớm nhất, kinh khủng nhất do con người có thể gây

ra, và thực tế đã gây ra một phần ở Nhật Bản năm

1945 Nhưng tại sao, kể cả những cái đầu hiếu chiếnnhất, cũng vẫn chưa dám và không dám sử dụng vũkhí hạt nhân hàng loạt, chưa dám cả gan gây ra cuộcchiến tranh hạt nhân tổng lực? Bởi vì khó tránh khỏicảnh cả đôi bên cùng chết Thế giới sẽ chỉ còn là 1đống hoang tàn, mất hết dấu vết của sự sống sau mộtvài cái ấn nút điên rồ Nên chủ yếu các bên, các nướctập trung vào việc chạy đua tàng trữ, phát triển vũ khíhạt nhân để rồi đối đầu, răn đe, đối trọng, thách thứcvới nhau, dằn mặt nhau, hù doạ, ép buộc nhau màthôi! Nhưng như vậy càng làm cho thế giới biến thànhkho chứa thần chết, ngày càng tích tụ và tiềm tànghiểm hoạ, và đặc biệt là quá trình chạy đua vũ trang

đã và đang vô cùng tốn kém và phi lí Vậy những sựtốn kém, phi lí ấy là gì?)

b Cuộc chạy đua vũ trang, chuẩn bị chiến tranh hạtnhân và những hậu quả của nó

Các lĩnh vực đời sống xãhội

Chi phí chuẩn bị ct hạtnhân

1- 100 tỉ USD để giảiquyết những vấn đề cấpbách, cứu trợ y tế, giáodục cho 500 triệu trẻ emnghèo trên thế giới(chương trình UNICEF,năm 1981)

1- Gần bằng chi phí cho

100 máy bay ném bomchiến lược B.IB và 7000tên lửa vượt đại châu(chứa đầu đạn hạt nhân)2- Bằng giá 10 chiếc tàu

- Hs đọc tiếp đoạn : không

những đi ngược lại lí trí của con

người… điểm xuất phát của nó"

? Khoa học đã tìm thấy sự sống

ngoài trái đất chưa

? Vì sao c/t hạt nhân không

những đi ngược lại lí trí con

người mà cả lí trí tự nhiên nữa

? Em hiểu như thế nào về lí trí

2- Kinh phí của chươngtrình phòng bệnh 14 năm

và phòng bệnh sốt rétcho 1 tỉ người và cứu 14triệu trẻ em châu Phi3- Năm 1985 (theo tínhtoán của FAO), 575 triệungười thiếu dinh dưỡng4- Tiền nông cụ cần thiếtcho các nước nghèotrong 4 năm

5- Xoá nạn mù chữ chotoàn thế giới

sân bay Ni-mít mang vũkhí hạt nhân của Mĩ dựđịnh sản xuất từ 1986-2000

3 Gần bằng kinh phísản xuất 149 tên lửaMX

4 Bằng tiền 27 tên lửaMX

5 Bằng tiền đóng 2 tàungầm mang vũ khí hạtnhân

- Tác giả đưa ra hàng loạt dẫn chứng với những sosánh thật thuyết phục trong các lĩnh vực xã hội, y tế,tiếp tế thực phẩm, giáo dục Đây đều là những lĩnhvực hết sức thiết yếu trong cs con người, đặc biệt làvới các nước nghèo chưa phát triển Có những so sánhkhiến người đọc phải ngạc nhiên, bất ngờ trước những

sự thật hiển nhiên mà rất phi lí Rõ ràng cuộc chạyđua vũ trang chuẩn bị cho chiến tranh hạt nhân là mộtviệc làm điên rồ, phản nhân đạo Nó vô cùng tốn kém,

đã và đang cướp đi khả năng làm cho đời sống conngười có thể tốt đẹp hơn, nhất là đối với các nướcnghèo, với trẻ em Rõ ràng đó là việc đi ngược lại lítrí lành mạnh của con người Nghệ thuật lập luận củatác giả ở giai đoạn này thật đơn giản mà có sức thuyếtphục cao, không thể bác bỏ được

c Chiến tranh hạt nhân chẳng những đi ngược lại lí trícủa con người mà còn phản lại sự tiến hoá của tựnhiên

- Lí trí tự nhiên: là quy luật của tự nhiên, lô gic tấtyếu của tự nhiên

- Để làm rõ luận cứ này, tác giả đưa ra những chứng

cứ từ khoa học địa chất và cổ sinh học về nguồn gốc

và sự tiến hoá của sự sống trên trái đất Tất cả chothấy, sự sống ngày nay trên trái đất và con người làkết quả của một quá trình tiến hoá hết sức lâu dài của

tự nhiên, một quá trình được tính bằng hàng triệunăm:

+ Qua 380 triệu năm, con bướm mới bay được

tự của tự nhiên?

Chiến tranh hạt nhân không chỉ

tiêu diệt nhân loại mà còn tiêu

huỷ mọi sự sống trên trái đất Vì

vậy nó phản "lí trí của tự

nhiên"như cách nói của tác giả

? Để làm rõ luận cứ này, tác giả

đã đưa ra những chứng cứ nào?

? Sau khi đã cảnh báo về hiểm

hoạ chiến tranh hạt nhân và

chạy đua vũ trang đang đe doạ

loài người và sự sống trên trái

đất, tác giả không dẫn người đọc

đến sự lo âu mang tính bi quan

về vận mệnh của nhân loại mà

thái độ của tác giả như thế nào?

(Thái độ tích cực là đấu tranh

ngăn chặn chiến tranh hạt nhân,

cho một thế giới hoà bình)

? Câu văn nào thể hiện rõ thái

độ đó?

Nhưng liệu những tiếng nói ấy

có thể ngăn chặn được hiểm hoạ

hạt nhân hay không và nếu như

nó vẫn xảy ra thì sao? Dường

như tác giả cũng tính đến những

ý nghĩ như thế của ai đó để rồi

tiếp tục khẳng định ý nghĩa của

sự có mặt trong hàng ngũ những

người đấu tranh ngăn chặn chiến

tranh hạt nhân

=> Vì thế Mác-két có sáng kiến

gì? Theo em, sáng kiến đó có

+ 180 triệu năm bông hồng mới nở+ Qua 4 thế kỉ địa chất (mỗi kì địa chất dài hàng triệuđến hàng chục triệu năm) con người mới hát hay hơnchim và mới chết vì yêu

+ Thế mà, chỉ cần "bấm nút một cái"quá trình vĩ đại

và tốn kém đó "trở lại điểm xuất phát của nó", tiêuhuỷ mọi thành quả của quá trình tiến hoá sự sốngtrong tự nhiên

 Với cách nêu và làm sáng tỏ luận cứ như vậy, tácgiả đã giúp mọi người nhận thức sâu sắc hơn tínhchất phi lí và phản tiến hoá của vũ khí hạt nhân.Với những số liệu và hình ảnh sát thực, tác giả đãhoàn toàn thuyết phục người đọc về nguy cơ vàthảm hoạ hạt nhân mà cuộc chạy đua vũ trang gâyra

d Đoạn kết: Bàn luận về nhiệm vụ khẩn thiết trướcmắt của chúng ta

- Ông kêu gọi mọi người có thái độ tích cực phải đoànkết, xiết chặt đội ngũ để chống lại cuộc chạy đua vũtrang hạt nhân, tàng tích vũ khí hạt nhân

- Câu văn thể hiện rõ thái độ đó là: "tham gia vào bảnđồng ca của những người đòi hỏi một thế giới không

có vũ khí và một cs thanh bình, công bằng"

- Kết thúc lời kêu gọi, ông nêu ra một sáng kiến đềnghị : "Cần lập ra một nhà băng lưu trữ trí nhớ, có thểtồn tại được sau tai hoạ hạt nhân, để cho nhân loạitương lai biết rằng "sự sống đã từng tồn tại"…, đểnhân loại tương lai không thể quên những kẻ đã vìnhững lợi ích ti tiện mà "giả điếc làm ngơ trướcnhững lời khẩn cầu hoà bình, những lời kêu gọi làmcho cs tốt đẹp hơn"… đẩy nhân dân vào thảm hoạ diệtvong

=> Cách nói đặc sắc, độc đáo, một cách kết thúc vấn

đề đầy ấn tượng vì khi đã nổ ra chiến tranh hạt nhântoàn cầu thì còn có nhà băng nào chịu đựng nổi màkhông tan biến? lên án những kẻ hiếu chiến đã vàđang gây ra cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân, đe doạ

phải hoàn toàn không tưởng, chỉ

là một cách tỏ thái độ hay

không?

cs hoà bình yên vui của các dân tộc và nhân loại Tức

là nhà văn muốn nhấn mạnh: Nhân loại cần giữ gìn kí

ức của mình, lịch sử sẽ lên án, nguyền rủa đời đờinhững thế lực hiếu chiến đẩy nhân loại vào thảm hoạhạt nhân Đó là ý nghĩa của vấn đề

Hoạt động 4: Tổng kết

- Theo em, vì sao văn bản này lại được đặt tên

là "Đấu tranh cho một thế giới hoà bình"?

( Mục đích của tác giả không phải chỉ là chỉ

ra nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe doạ loài

người, mà còn nhấn mạnh vào nhiệm vụ

đấu tranh để ngăn chặn nguy cơ ấy Vì thế

nhan đề của bài được đặt là "Đấu tranh cho

một thế giới hoà bình".)

- Mác-két đã đấu tranh cho một thế giới hoà

bình bằng cách riêng của mình như thế nào?

Đọc bài viết này, em nhận thức thêm được điều

gì sâu sắc về thảm hoạ chiến tranh hạt nhân, về

nhiệm vụ cấp thiết của mỗi người và toàn thể

nhân loại

(Liên hệ với tình hình thời sự về chiến tranh,

xung đột và cuộc chạy đua vũ trang trên thế

giới hiện nay, từ đó rút ra được những bài học

cần thiết và phương hướng hành động tích cực)

III Tổng kết.

- Văn bản trên thể hiện trí tuệ và tâmhồn của Mác-két Ông đã sáng suốt vàtỉnh táo chỉ cho nhân loại thấy rõ nguy

cơ hạt nhân là một hiểm hoạ đáng dịch hạch hạt nhân Tâm hồn của ôngcháy bỏng một niềm khao khát hoàbình cho nhân loại

sợ Mác –két có một lối nói, lối viết rấtđộc đáo hệ thống luận chứng rànhmạch, đầy sức thuyết phục, cách sosánh bằng nhiều dẫn chứng toàn diện

và tập trung, lời văn đầy nhiệt tình

* Ghi nhớ (sgk)

4 Củng cố: GV củng cố nội dung bài học

5 Hướng dẫn học bài Chuẩn bị bài: Các phương châm hội thoại (tiếp)

* Rút kinh nghiệm:

=====================

Tiết 8: Tiếng việt

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (TIẾP THEO)

I Mức độ cần đạt

Giúp hs:

- Nắm được hiểu biết cốt yếu về phương châm quan hệ, phương châm cách thức vàphương châm lịch sự

- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp

II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1.Kiến thức

Nội dung phương châm quan hệ, phương châm cách thức, phương châm lịch sự

2 Kĩ năng

- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp

- Nhận biết và phân tích được cách sử dụng phương châm quan hệ p/c cách thức, p/c lịch

sư trong một tình huống giao tiếp cụ thể

Hoạt động 2 Phương châm quan hệ

- Trong tiếng việt có thành ngữ "ông

nói gà, bà nói vịt" Thành ngữ này

dùng để chỉ tình huống hội thoại như

thế nào?

- Thử tưởng tượng điều gì sẽ xẩy ra

nếu xuất hiện những tình huống hội

thoại như vậy?

- Qua đó có thể rút ra bài học gì trong

giao tiếp?

- GV chỉ định hs đọc ghi nhớ sgk

I Phương châm quan hệ

- Thành ngữ "ông nói gà, bà nói vịt"dùng để chỉtình huống hội thoại mà trong đó mỗi người nóimột đằng, không khớp với nhau, không hiểunhau

- Hậu quả: người nói và người nghe không hiểunhau, không giao tiếp với nhau được

- Bài học: Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài

mà hội thoại đang đề cập, tránh nói lạc đề

*Ghi nhớ (sgk)

Hoạt động 3 Phương châm cách thức

1 Thành ngữ "dây cà ra dây muống";

"lúng búng như ngậm hột thị"dùng

II Phương châm cách thức

Thao tác 1:

để chỉ những cách nói như thế nào?

? Nh ững cách nói đó ảnh hưởng như

thế nào đến giao tiếp?

? Qua đó có thể rút ra được bài học

gì trong giao tiếp?

2 Có thể hiểu câu nói sau đây theo

mấy cách: "Tôi đồng ý với những

nhận định về truyện ngắn của ông

ấy"

? Để người nghe ko hiểu lầm, cần

phải nói như thế nào?

? Như vậy, trong giao tiếp cần tuân

- nói năng phải ngắn gọn, rõ ràng, rành mạch

- Tron giao tiếp, phải chú ý tạo được mối quan hệtốt đẹp với người đối thoại

*Có thể diễn đạt lại như sau:

Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy vềtruyện ngắn

 Trong giao tiếp nếu không vì một lý do nào

đó đặc biệt thì không nên nói những câu màngười nghe có thể hiểu theo nhiều cách Bởi

vì những câu nói như vậy khiến người nói vàngưòi nghe không hiểu nhau, gây trở ngại rấtlớn cho quá trình giao tiếp

*Ghi nhớ (sgk)

Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rànhmạch ; tránh cách nói mơ hồ (phương châmcách thức)

Hoạt động 4 : Phương châm lịch sự

Hoạt động 4 Phương châm lịch

sự

:

1.GV hướng dẫn hs đọc truyện

« người ăn xin » và trả lời các câu

III Phương châm lịch sự

- Vì cả hai đều cảm nhận được sự chân thành vàtôn trọng của nhau

hỏi :

- Vì sao ông lão ăn xin và cậu bé

trong truyện đều cảm thấy như mình

đã nhận được từ người kia một cái gì

đó ?

(

- Có thể rút ra bài học gì từ truyện

này ?

Bài học : Khi giao tiếp, cần tôn trọng người đối

thoại, không phân biệt sang hèn ; giàu nghèo…

-Ghi nhớ : sgkKhi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng ngườikhác (phương châm lịch sự)

Hoạt động 5 : Hướng dẫn luyện tập : IV hướng dẫn luyện tập (tham khảo sgv)

4 Củng cố : GV củng cố nội dung bài học

5 Hướng dẫn học bài : học bài và làm bài tập

- Chuẩn bị bài mới : Sử dụng yếu tổ mô tả trong VB thuyết minh

* Rút kinh nghiệm:

=============================================

Ngày :

Tiết 9: Tập làm văn

SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG

VĂN BẢNTHUYẾT MINH

I.Mức độ cần đạt.

- Củng cố kiến thức về văn bản thuyết minh

- Hiểu được vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

- Biết vận dụng và có ý thức s/d tốt yếu tố miêu tả trong làm văn thuyết minh

II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

- Quan sát các sự vật, hiện tượng

- S/d ngôn ngữ miêu tả phù hợp trong việc tạo lập vb tm

Hoạt động 2: Tìm hiểu yếu

tố miêu tả trong văn bản

thuyết minh

GV yêu cầu hs thay nhau đọc

hết văn bản "cây chuối trong

đời sống VN"

1- Nhan đề văn bản có ý

nghĩa gì?

2- Để nhằm mục đích cung

cấp tri thức về sự vật, bài văn

có nhiều câu thuyết minh về

đặc điểm tiêu biểu của cây

chuối Hãy tìm những câu

văn đó trong bài?

(Lưu ý hs nhìn vào từng đoạn

văn để trả lời)

3.Hãy chỉ ra những câu văn

có yếu tố miêu tả về cây

chuối

(Chú ý theo từng đoạn như

phần trên đặc biệt là đoạn

đầu, đoạn tả chuối trứng

cuốc, tả các cách ăn chuối

I Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh1- Nhan đề văn bản muốn nhấn mạnh:

- Vai trò của cây chuối đối với đời sống vật chất và tinhthần của người VN từ xưa đến nay

- Thái độ đúng đắn của con người trong việc nuôi trồng,chăm sóc và sử dụng có hiệu quả các giá trị của câychuối

2- Những câu văn trong bài thuyết minh về đặc điểm củacây chuối:

Mỗi loại lại chia ra những cách dùng, cách nấu món ăn,cách thờ cúng khác nhau

=> Như vậy trước hết bài thuyết minh trên đã giới thiệuđúng đặc điểm, bản chất của cây chuối

3.Những câu văn có tính chất miêu tả về cây chuối

- T/g tả cây chuối : Thân mềm vươn lên như những trụcột nhẵn bóng, toả ra vòm tán lá xanh mướt che rợp từvườn tược đến núi rừng…."

- Gốc chuối "tròn như đầu người, lớn dần theo thời gian,

có rễ chùm nằm dưới mặt đất"

- Ở rừng, bên những khe suối hay thung lũng "chuối

? Hãy cho biết tác dụng của

yếu tố miêu tả đó trong văn

bản thuyết minh về cây

+ Thuyết minh kết hợp với

miêu tả sẽ tạo cho văn bản có

đường nét, màu sắc, hương

vị… đầy ấn tượng

mọc thành rừng bạt ngàn vô tận Chuối phát triển rấtnhanh, chuối mẹ đẻ chuối con, chuối con đẻ chuối cháu,

cứ phải gọi là con đàn cháu lũ"

- Miêu tả quả chuối chín:

+ Loại chuối nào khi quả đã chín cũng đều cho ta vị ngọtngào và hương thơm hấp dẫn

"có một loại chuối được người ta rất chuộng, đấy làchuối trứng cuốc- không phải là quả tròn như trứng cuốc

mà khi chín, vỏ chuối có những vệt lốm đốm như vỏtrứng cuốc"…

+ Không thiếu những buồng chuối dài từ ngọn cây uốntrĩu xuống tận gốc cây

 Những yếu tố miêu tả trên có tác dụng làm cho hìnhảnh cây chuối được nổi bật, gây ấn tượng, giúp chobài thuyết minh được cụ thể, sinh động và hấp dẫnhơn

4: Nêu câu hỏi về tính chất hoàn chỉnh của bài

a Theo yêu cầu chung của văn bản thuyết minh, bài này có thể bổ sung thêm phầnthuyết minh về thân cây chuối, lá chuối, nõn chuối, bắp chuối…

Hoạt động 3: II Luyện tập

Bài1: Bổ sung yếu tố miêu tả vào các chi tiết thuyết minh sau:

a Thân cây chuối:

Cây không cao lắm, khoảng hai mét, to bằng cột nhà, thẳng đứng, càng lên trên thân càngthon nhỏ lại Thân chuối có nhiều lớp bẹ ốp chặt vào nhau, bóng loáng màu xanh nhạt, sờtay vào thấy mát lạnh Thân chuối phần non có thể chế biến nhiều món ăn ngon, phần giàcho lợn ăn

b.Lá chuối:

Ở ngọn có nhiều tàu lá dài xoè ra như những cái quạt lớn Lá chuối dài, to bản, màu xanhđậm, chính giữa có sống màu xanh nhạt Trên ngọn, những đọt lá non nảy lên, cuộn tròn

và chọc thẳng lên trời, rồi nở dần ra, nõn nà như tấm lụa xanh Lá chuối tươi được dùng

để gói bánh, lá chuối khô dùng để gói hàng Ở nông thôn, ngày xưa, vào mùa rét, người tathường lấy lá chuối khô lót chỗ nằm rất êm và ấm

c Bắp chuối, nõn chuối, quả chuối

Từ trên ngọn, mọc ra cuống trải màu xanh thẫm và một bắp chuối ở cuối màu đỏ Hoachuối nở để lộ những nải chuối xếp thành tầng tạo thành buồng chuối dày đặc những quảnhỏ màu xanh nhạt Buồng chuối ngày càng lớn, dài và nặng dần, kéo thân chuối ngã vềmột phía những nõn chuối nhỏ dần về phía dưới Mỗi nải chen chúc những quả căngmọng, to bằng bắp tay em bé một tuổi

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG

VĂN BẢN THUYẾT MINH

I.Mức độ cần đạt

Có ý thức và biết s/d tốt yếu tố miêu tả trong việc tạo lập văn bản thuyết minh

II.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức

- Những yếu tố miêu tả trong bài văn thuyết minh

- Vai trò của yếu tố miêu tả trong bài văn thuyết minh

2 Kĩ năng

Viết đoạn văn, bài văn thuyết minh sinh động, hấp dẫn

III Chuẩn bị

1 Gv: Soạn giáo án

2 Hs: Chuẩn bị bài theo y/c của giáo viên

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động day và học.

? Đề yêu cầu trình bày

vấn đề gì?Cụm từ "con

trâu ở làng quê Việt

Nam"bao gồm những ý

gì?

? Mở bài cần giới thiệu

điều gì? (đối tượng

+ Con trâu trong một số lễ hội+ Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn

+Trâu có bốn ngăn dạ dày: dạ sách, dạ tổ ong, dá khế và dạ cỏ

Dạ cỏ giúp cho trâu có thể nhai lại (khổ như trâu)+ Trâu có 4 chân, hai sừng (tả sừng: cứng, cong vút, hướngvào nhau, sừng là vũ khí tự vệ của trâu)

+ Da mũi rất dầy, có thể xỏ dây qua để kéo đi

+ Mắt của trâu tròn, lồi, nhưng thị lực không được tốt

+ Trâu có hai tai dùng để nghe ngóng động tĩnh+ Da của trâu rất dày, có lông tơ

+ Đặc điểm nổi bật của trâu: bị mất hàm răng trên-> nên phảinhai lại thức ăn

+ Hai chân trước của trâu gập vào trong, đầu ghé lên đó đểngủ

+Một năm trâu đẻ một lứa, trâu con được gọi là nghé ọ

+ đuôi trâu như chổi xể, ngoe nguẩy để đuổi ruồi

- Con trâu trong nghề làm ruộng : là sức kéo để cày, bừa, kéo

xe, trục lúa…

- Con trâu trong lễ hội, đình đám+ Trâu là một con vật linh thiêng (1 trong 12 con giáp)+ Hàng năm diễn ra hội chọi trâu ở Đồ Sơn

+ Sự tích con trâu nghe thấy tiếng chuông đã bỏ chạy, vết châncủa nó đã tạo thành sông Kim Ngưu

- Con trâu - nguồn cung cấp thịt, da để thuộc, sừng trâu dùng

+ Ở các vùng ngoại thành, cảnh các trẻ em đi chăn trâu ngồitrên lưng trâu để thi chọi trâu, đua trâu…

- Ngày nay, khoa học kĩ thuật hiện đai, máy móc thay sức trâu,trâu có thể nghỉ ngơi

- Trâu là biểu tượng của SEA Games 22 của Đông Nam Á tổchức tại VN Biểu tượng « trâu vàng » mặc quần áo cầu thủđón các vận động viên của các nước bạn vào ngày 15-12-2003 là sự tôn vinh trâu VN, người dân lao động VN

c Kết bài : Con trâu trong tình cảm của người nông dân VN

Hoạt động 3 :Luyện tập II Luyện tập

Thực hiện bài làm bằng các hoạt động của HS trên lớp

Bước 1 : Yêu cầu hs xây dựng đoạn mở bài vào vở, vừa có nội dung thuyết minh vừa cóyếu tố miêu tả con trâu ở làng quê VN.(Chú ý nội dung cần thuyết minh và yếu tố miêu tảcần sử dụng là gi ?) Sau đó gọi một số em đọc và phân tích, đánh giá

VD : - Ở Việt Nam đến bất kì miền quê nào đều thấy hình bóng con trâu trên đồng ruộng

- Hoặc : Nêu mấy câu tục ngữ, ca dao về trâu : Con trâu là đầu cơ nghiệp Trâu ơi ta bảotrâu này… »

- Hoặc bắt đầu bằng tả cảnh trẻ em chăn trâu, cho trâu tắm, trâu ăn cỏ… Từ đó dẫn ra vịtrí của con trâu trong đời sống nông thôn VN

Bước 2 : Giới thiệu con trâu trong việc làm ruộng (yêu cầu hs viết nháp rồi gọi trình bày,

bổ sung, sửa chữa)

Chú ý cần phải thuyết minh những ý sau : trâu cày, bừa ruộng, kéo xe, chở lúa, trục lúa (ởMiền Bắc) Cần phải giới thiệu từng loại việc và có sự miêu tả con trâu trong từng việc đó(vận dụng tri thức về sức kéo, về sức cày ở bài thuyết minh khoa học về con trâu đã cho).Bước 3 : Giới thiệu con trâu trong một số lễ hội

Tuỳ từng vùng mà chú ý giới thiệu nội dung cụ thể của chủ đề này

VD : Có thể giới thiệu hội chọi trâu hay đâm trâu Nếu ở vùng không có các lễ hội đó thì

có thể bỏ qua, hay nói qua một câu giới thiệu chung

Bước 4 : Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn

GV nêu câu hỏi để hs nhận thấy cảnh chăn trâu, con trâu ung dung gặm cỏ là một hìnhảnh đẹp của cs thanh bình ở làng quê VN Cần miêu tả cảnh trẻ em chăn trâu, hình ảnhnhững con trâu cần cù gặm cỏ…

Bước 5 : Viết đoạn kết bài

4 Củng cố

5 Hướng dẫn học bài Chuẩn bị bài : Tuyên bố của trẻ em

* Rút kinh nghiệm:

========================= Tiết 11:

TUYÊN BỐ THẾ GIỚI VỀ SỰ SỐNG CÒN, QUYỀN ĐƯỢC

BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM.

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Thấy được tầm quan trọng của vấn đề quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em và trách nhiệm của cộng động quốc tế về vấn đề này

- Thấy được đặc điểm hình thức của văn bản

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

- Nâng cao một bước kỹ năng đọc – hiểu một văn bản nhật dụng

- Học tập phương pháp tìm hiểu, phân tích trong tạo lập văn bản nhật dụng

- Tìm hiểu và biết được quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về vấn đề được nêu trong văn bản

III CHUẨN BỊ

1.Gv : sưu tầm toàn văn bản « tuyên bố »…,soạn giáo án

2.Hs : Đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk

IV TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ (hình thức vấn đáp)

- Sự gần gũi và khác biệt giữa chiến tranh hạt nhân và sóng thần, động đất là ở nhữngđiểm nào ?

- Mỗi người chúng ta cần phải làm gì để góp phần vào công cuộc đấu tranh vì một thếgiới hoà bình ?

- Kể ra những mối nguy cơ mang tính chất toàn cầu hiện nay

- Có thể lập một nhà băng lưu trữ trí nhớ của con người như tác giả đề nghị đượckhông ? Vì sao ? Sáng kiến của Mác két có ý nghĩa gì ?

3 Bài mới

Hoạt động 1 : Khởi động

Gv chỉ định 1hs hát bài hát : Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai

Trong TG hiện đại, TE có nhiều thuận lợi nhưng cũng có nhiều cản trở gây ảnh hưởngxấu tới tương lai các em Vậy những người lớn nhìn nhận vấn đề này ntn ? Đó là nộidung bài học hôm nay

- Giải thích từ khó : theo các

chú thích trong sgk Bổ sung :

tăng trưởng có nghĩa là phát

triển theo hướng tốt đẹp, tiến

bộ ; « vô gia cư » : không gia

? Vậy bản « Tuyên bố » đã nêu

và kêu gọi khẩn thiết toàn nhân loại hãy quan tâmđến vấn đề này, đoạn còn lại của văn bản có 3 phần.Mỗi phần được đặt tiêu đề rõ ràng, thể hiện tính chặtchẽ, hợp lí của văn bản

+ Phần « sự thách thức » (gồm 5 mục : 3,4,5,6,7),nêu lên những thực tế, những con số về cs khổ cựctrên nhiều mặt, về tình trạng bị rơi vào hiểm hoạ củanhiều trẻ em trên thế giới hiện nay

+ Phần « cơ hội » : Gồm 2 mục (8,9), khẳng địnhnhững điều kiện thuận lợi cơ bản để cộng đồng quốc

tế có thể đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em.+ phần « nhiệm vụ » ( gồm 8 mục từ mục 10=> đếnmục 17): xác định những nhiệm vụ cụ thể mà từngquốc gia và cả cộng đồng quốc tế cần làm vì sự sốngcòn, phát triển của trẻ em Những nhiệm vụ có tínhcấp bách này được nêu lên một cách hợp lí bởi dựatrên cơ sở tình trạng, điều kiện thực tế

II Đọc, tìm hiểu chi tiết :

- Mục đích của hội nghị : Cam kết và kêu gọi nhânloại đảm bảo cho trẻ em có 1 tương lai tốt đẹp

- Cơ sở của tuyên bố : Đặc điểm của trẻ em : trongtrắng, dễ bị tổn thương, phụ thuộc, ham hiểu biết…-> phải được : + sống , học tập, pt

+ Trưởng thành + Có tương lai-> khẳng định quyền lợi tất yếu của trẻ em

1 Phân tích phần « Sự thách thức »

- Mục 3 có vai trò chuyển đoạn, chuyển ý, giới hạnvấn đề.Phần này được liên kết với phần trên bằngmột câu văn chuyển ý rất khéo : « Tuy nhiên, thực tế

cs thời thơ ấu của nhiều trẻ em lại không như vậy »

- Mục 7 là kết luận cho phần « Sự thách thức » :nhận trách nhiệm phải đáp ứng những thách thức đãnêu trên thuộc về những nhà lãnh đạo chính trị củacác nước- những nguyên thủ quốc gia

- Các mục 4,5,6 nêu ra những hiện tượng, những vấn

đề về thực trạng trẻ em trên nhiều nước, nhiều vùngkhác nhau đã trở thành nạn nhân của bao tệ nạn xãhội Cụ thể là :

+ Bị trở thành nạn nhân của chiến tranh, bạo lực,

lên thực tế cs của trẻ em trên thế

đọc phần này như thế nào ?

phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa khủng bố( chế độ pac-thai), xâm lược, chiếm đóng và thôn tính củanước ngoài

a-+ Chịu đựng những thảm hoạ của đói nghèo, khủnghoảng kinh tế, vô gia cư, dịch bệnh, mù chữ, sốngtha hương, bị bóc lột, bị lãng quên…

+ Chết (con số đau lòng :40.000 trẻ em/ngày) vì suydinh dưỡng và bệnh tật

=> Đó là những dẫn chứng đầy sức thuyết phục,những số liệu đáng sợ…để làm rõ thực trạng, điềukiện sống khổ cực trên nhiều mặt, về tình trạng bịrơi vào hiểm hoạ của nhiều trẻ em trên thế giới hiệnnay.Văn bản không chỉ nêu lên thực trạng của trẻ emthế giới, mà còn nói lên nguyên nhân Nhưng không

hề đụng chạm một cách viết sâu tới quốc gia nào Đó

là tính pháp lí thể hiện sắc, tế nhị

(Hết tiết 11, chuyển tiết 12)

GV củng cố tiết 11, hướng dẫn học sinh chuẩn bị tiết 1

 Rút kinh nghiệm

==========================================

Tiết 12:

TUYÊN BỐ THẾ GIỚI VỀ SỰ SỐNG CÒN, QUYỀN ĐƯỢC

BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ EM.

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Thấy được tầm quan trọng của vấn đề quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em và trách nhiệm của cộng động quốc tế về vấn đề này

- Thấy được đặc điểm hình thức của văn bản

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Thực trạng cuộc sống trẻ em hiện nay, những thách thức cơ hội và nhiệm vụ của chúng ta.

- Những thể hiện của quan điểm về vấn đề quyền sống, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em ở Việt Nam

2 Kỹ năng:

- Nâng cao một bước kỹ năng đọc – hiểu một văn bản nhật dụng

- Học tập phương pháp tìm hiểu, phân tích trong tạo lập văn bản nhật dụng

- Tìm hiểu và biết được quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về vấn đề được nêu trong văn bản

III CHUẨN BỊ

1.Gv : sưu tầm toàn văn bản « tuyên bố »…,soạn giáo án

2.Hs : Đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk

IV TIỀN TRÌNH DẠY- HỌC

Hoạt động 2 : II Đọc, tìm hiểu chi tiết (tiếp tiết 11)

- GV yêu cầu hs tóm tắt lại các

điều kiện thuận lợi cơ bản để

cộng đồng quốc tế hiện nay có thể

đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ

trẻ em

? Qua phần tóm tắt đó, em thấy

việc bảo vệ, chăm sóc trẻ em

trong bối cảnh thế giới hiện nay

có những điều kiện thuận lợi gì ?

? Em hãy trình bầy suy nghĩ của

mình về điều kiện của đất nước ta

hiện nay ?

2 Phân tích phần « cơ hội »

- Mục 8 nêu ra 2 cơ hội khẳng định những điều kiệnthuận lợi cơ bản để cộng đồng quốc tế có thể đẩymạnh việc bảo vệ, chăm sóc trẻ em, cụ thể là :

+ Sự liên kết, đoàn kết chặt chẽ của các quốc giacùng nhau giải quyết vấn đề sẽ tạo ra sức mạnh toàndiện và tổng hợp của cộng đồng

- Đã có công ước về quyền trẻ em làm cơ sở pháp lí,tạo ra một cơ hội mới để quyền và phúc lợi của trẻ

em được thực sự tôn trọng

- Những cải thiện của bầu chính trị thế giới : phongtrào giải trừ quân bị, một số tài nguyên to lớn có thểđược chuyển sang phục vụ mục đích phi quân sự,trong đó có tăng cường phúc lợi cho trẻ em

- Trong xu thế chung của thế giới, vấn đề bảo vệ vàchăm sóc trẻ em ở nước ta đang được Đảng và Nhànước quan tâm một cách cụ thể Nhận thức trongcộng đồng về vấn đề này ngày càng sâu sắc, nhiều

tổ chức xã hội và cá nhân đang tích cực tham giavào các phong trào vì trẻ em

-HS đọc Ở phần « nhiệm vụ »,

bản Tuyên bố đã nêu lên khá

nhiều điểm mà từng quốc gia và

toàn diện của nội dung phần này

VD : Trường cho trẻ em câm, điếc, cách bệnh việnnhi, hệ thống các trường mầm non, các công viên,nhà hát, nhà xuất bản dành cho trẻ em, gần đây, trẻ

em dưới 6 tuổi đi khám bệnh miễn phí…

3 Phân tích phần « nhiệm vụ »

- Tg nêu 8 nhiệm vụ cụ thể+ Tăng cường sức khoẻ và chế độ dinh dưỡng chotrẻ em, giảm tỉ lệ tử vong của trẻ em và trẻ sơ somh

là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng hàng đầu và có thểthực hiện được nhờ những điều kiện thuận lợi nhiềumặt hiện nay

+ Quan tâm, chăm sóc trẻ em bị tàn tật và trẻ em cóhoàn cảnh sống đặc biệt khó khăn VD hội nghị trẻ

em toàn thế giới có hoàn cảnh đặc biêệ, nạn nhâncủa thiên tai được tổ chức ở Tô Ki Ô (Nhật Bản) đầunăm 2005; những cuộc gặp gỡ, giao lưua của thanhthiếu nhi 5 châu, những đứa trẻ mồ côi cả cha mẹsau những trận động đất, núi lửa, bão biển, nạnkhủng bố ngày 11/9 ở Mĩ…

+ Tăng cường vai trò của phụ nữ nói chung và phảiđảm bảo quyền bình đẳng giữa nam và nữ để thựchiện lợi ích của trẻ em đặc biết là các em gái Đây lànhiệm vụ đặt ra ở một số nước vẫn còn rơi rớt, tồntại nạn phân biệt chủng tộc, một số quốc gia theođạo Hồi…

+ Xoá nạn mù chữ ở trẻ em Ở nước ta đã phổ cậptiểu học, rồi THCS, dần dần sẽ THPT Trẻ em phảiđược giáo dục văn hoá cơ bản, toàn diện Được đihọc là quyền lợi tất yếu của mọi trẻ em

+ Thực hiện kế hoạch hoá gia đình, tạo điều kiện đểtrẻ em lớn khôn và phát triển trên nền móng giađình Hiện nay ở nước ta đã và đang có hiện tượng tỉ

lệ sinh con thứ 3 tăng lên dẫn đến tỉ lệ tăng dân sốquá mức cho phép Đó là vấn đề cần giải quyết.+ Mục 15 nêu vấn đề giáo dục tính tự lập, tự do, tinhthần trách nhiệm và tự tin của trẻ em trong nhàtrường và trong sự kết hợp giữa nhà trường với giađình và xã hội

+ Mục 16 bàn vấn đề giải quyết từ cơ sở kinh tế,tầm vĩ mô và cơ bản Đó là bảo đảm sự tăng trưởng

và phát triển đều đặn, ổn định nền kinh tế ở tất cảcác nước, giải quyết vấn đề nợ nước ngoài đối với

? Qua bản « tuyên bố’, em nhận

thức như thế nào về tầm quan

trọng của vấn đề bảo vệ, chăm

sóc trẻ em, về sự quan tâm của

cộng đồng quốc tế đối với vấn đề

này ?

? Trong điều kiện được xã hội

quan tâm săn sóc, mỗi thiếu niên

nhi đồng trên mọi miền đất nước

cần phải làm gì ?

các nước nghèo mới là vấn đề gốc Liên hệ vấn đềhội nghị các nước phát triển (G7) thế giới họp tạiTô-ki-ô bàn cách xoá nợ, hoãn nợ, tăng viện trợnhân đạo cho các nước Nam Á bị nạn động đất,sóng thần (tổng số tiền viện trợ đã lên tới hơn 5 tỉUSD: Nhật Bản 500 triệu, Mĩ 350 triệu, Ngân hàngthế giới 250 triệu, Việt Nam 450.000 USD

+ Mục 17 nêu ra phương hướng thực hiện nhữngnhiệm vụ trên cần ở sự nỗ lực, liên tục, sự phối hợpđồng bộ giữa các nước, sự hợp tác quốc tế

=> Các nhiệm vụ được nêu lên với một thái độ dứtkhoát, với lời văn dứt khoát, mạch lạc, rõ ràng đãthể hiện quyết tâm cao độ của cộng đồng quốc tế(đặc biệt là mục 17)

4.Nhận thức về tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ,chăm sóc trẻ em, về sự quan tâm của cộng đồngquốc tế đối với vấn đề này

- Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự phát triển của trẻ

em là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa quantrọng hàng đầu của từng quốc gia và của cộng đồngquốc tế Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến tươnglai của một đất nước, của toàn nhân loại

- Qua những chủ trương, chính sách, qua nhữnghành động cụ thể đối với việc bảo vệ, chăm sóc trẻ

em mà ta nhận ra trình độ văn minh của một xã hội

- Vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em đang được cộngđồng quốc tế dành sự quan tâm thích đáng với cácchủ trương, nhiệm vụ đề ra có tính cụ thể, toàn diện

Hoạt động 3 : hướng dẫn tổng kết III Tổng kết (ghi nhớ SGK)

Hs đọc phần ghi nhớ (sgk)

Hoạt động 4 : Luyện tập IV Luyện tập

GV hướng dẫn HS luyện tập SGK

4 Củng cố : GV củng cố nội dung toàn bài học

5 Hướng dẫn học bài Chuẩn bị bài Các hội thoại (tiếp theo)

* Rút kinh nghiệm

==========================================

Tiết 13 :

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

(Tiếp theo)

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểu được mối quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp

- Đánh giá được hiệu quả diễn đạt ở những trường hợp tuân thủ (hoặc không tuân thủ) các phương châm hội thoại trong những hoàn cảnh giao tiếp cụ thể

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Mối quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp

- Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại

2 Kỹ năng:

- Lựa chọn đúng phương châm hội thoại trong quá trình giao tiếp

- Hiểu đúng nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại

III CHUẨN BỊ

1 Gv : giáo án, bảng phụ

2 Hs : Đọc bài và chuẩn bị bài ở nhà

IV TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC

Hoạt động 1 : Khởi động

Trong thực tế giao tiếp, mỗi người cần đảm bảo tuân thủ đầy đủ các p/c hội thoại.Tuy nhiên, việc tuân thủ ấy cần lưu ý một số trường hợp cụ thể để giao tiếp đạt hiệuquả cao

Hoạt động 2 :Quan hệ giữa phương châm

hội thoại với tình huống giao tiếp

1.Hướng dẫn hs đọc hoặc kể lại truyện cười

« chào hỏi » và trả lời câu hỏi :

? Với câu hỏi : « Bác làm việc vất vả lắm

phải không ? », nhân vật chàng rể có tuân

thủ đúng phương châm lịch sự không ? Vì

sao ?

? Câu hỏi ấy được sử dụng có đúng chỗ,

đúng lúc không? Tại sao?

? Vậy em có thể tìm những tình huống giao

tiếp khác mà lời hỏi thăm kiểu như trên

được dùng một cách thích hợp, bảo đảm

tuân thủ phương châm lịch sự

( Nhìn thấy bác công nhân đang làm

- Câu hỏi của chàng rể có tuân thủphương châm lịch sự vì nó thể hiện sựquan tâm đến người khác

- Sử dụng không đúng chỗ, đúng lúc vìngười được hỏi đáng ở trên cây cao nênphải vất vả trèo xuống để trả lời

- Gọi hs làm bài tập trong sgk.

( Khi ông bố trả lời cho đứa con năm tuổi

đang tìm quả bóng : « quả bóng nằm ngay

dưới cuốn « tuyển tập truyện ngắn Nam Cao

kia kìa », ông bố đã không tuân thủ phương

châm cách thức Nếu với một người biết đọc

thì câu trả lời trên là bình thường Nhưng

với một đứa bé năm tuổi chưa biết đọc chữ

thì câu trả lời đó là mơ hồ)

2 Bài học:

Khi giao tiếp, không những phải tuân thủcác phương châm hội thoại mà còn phảinắm được các đặc điểm của tình huốnggiao tiếp như : nói với ai, nói khi nào?Nói ở đâu? Nói nhằm mục đích gì?

Hoạt động 3

? Hãy nhắc lại các phương châm hội

thoại đã học ?

? Trong các bài học ấy, những tình

huống nào phương châm hội thoại

không được tuân thủ?

- Yêu cầu hs đọc đoạn đối thoại và

nêu câu hỏi :

+ Câu trả lời của Ba có đáp ứng nhu

cầu thông tin đúng như An mong

muốn hay không ?

+Trong tình huống này, có phương

châm hội thoại nào đã không được

tuân thủ ?

+ Vì sao Ba không tuân thủ phương

châm hội thoại đã nêu ?

? Giả sử có một người mắc bện ung

thư giai đoạn cuối (có thể sắp chết)

thì sau khi khám bệnh, bác sĩ có nên

nói thật cho người ấy biết hay không?

Tại sao?

? Khi bác sĩ nói tránh đi để bệnh

nhân yên tâm thì bác sĩ đã không tuân

thủ phương châm hội thoại nào?

? Việc nói dối của bác sĩ có thể chấp

II Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại

* Ôn lại các phương châm hội thoại

- Các phương châm hội thoại đã học: Phươngchâm về lượng, phương châm về chất, phươngchâm quan hệ, phương châm cách thức, phươngchâm lịch sự

- Chỉ có hai tình huống trong phần học vềphương châm lịch sự là tuân thủ phương châmhội thoại, các tình huống còn lại không tuân thủ

* Đọc đoạn đối thoại

- Câu trả lời của Ba không đáp ứng nhu cầuthông tin đúng như An mong muốn

- Phương châm về lượng không được tuân thủ

- Vì Ba không biết chính xác chiếc máy bay đầutiên trên thế giới được chế tạo vào năm nào Đểtuân thủ phương châm về chất ( không nói điều

mà mình không có bằng chứng xác thực), nên Baphải trả lời một cách chung chung như vậy

- Việc nói dối trong tình huống như thế có thểchấp nhận được vì nó có lợi cho bệnh nhân, giúpcho bệnh nhân lạc quan trong cs