BTL lich sử nhà nước và pháp luật

Mục lục MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 1 1. Các khái niêm liên quan 1 2. So sánh cơ sở kinh tế, xã hội, tư tưởng của nhà nước phương Đông và nhà nước phương Tây thời kì cổ đại... 2 2.1 Điểm tương đồng. 2 2.2 Điểm khác biệt.. 3 KẾT LUẬN 6 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7 MỞ ĐẦU Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về cơ sở kinh tế, xã hội, tư tưởng của nhà nước phương Đông và phương Tây thời kì cổ đại. Các công trình đó ít nhiều đã chỉ ra được sự tương đồng và khác biệt về cơ sở kinh tế, xã hội, tư tưởng của nhà nước phương Đông và phương Tây thời kì cổ đại. Nó cho thấy sự phức tạp của việc nghiên cứu, từ đó cho thấy cơ sở hình thành và phát triển của nhà nước và pháp luật phương Đông và phương Tây cổ đại có ảnh hưởng nhất định tới nhà nước và pháp luật trung đại và cận, hiện đại sau này. Em xin được chọn đề tài số 03 để đi sâu và phân tích vấn đề trên: “So sánh cơ sở kinh tế, xã hội, tư tưởng của nhà nước phương Đông và phương Tây thời kì cổ đại”.

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

1 Các khái niêm liên quan 1

2 So sánh cơ sở kinh tế, xã hội, tư tưởng của nhà nước phương Đông và nhà nước phương Tây thời kì cổ đại 2

2.1 Điểm tương đồng 2

2.2 Điểm khác biệt 3

KẾT LUẬN 6

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

MỞ ĐẦU Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về cơ sở kinh tế, xã hội,

tư tưởng của nhà nước phương Đông và phương Tây thời kì cổ đại Các công trình đó ít nhiều đã chỉ ra được sự tương đồng và khác biệt về cơ sở kinh tế, xã

thấy sự phức tạp của việc nghiên cứu, từ đó cho thấy cơ sở hình thành và phát triển của nhà nước và pháp luật phương Đông và phương Tây cổ đại có ảnh hưởng nhất định tới nhà nước và pháp luật trung đại và cận, hiện đại sau này

kinh tế, xã hội, tư tưởng của nhà nước phương Đông và phương Tây thời kì cổ đại”

NỘI DUNG

1 Các khái niêm liên quan.

- Nhà nước phong kiến

“Nhà nước phong kiến là kiểu nhà nước thứ hai ra đời trên cơ sở thay thế nhà

- Phương Đông

“Thuật ngữ "Phương Đông" ban đầu từ quan niệm của người Phương Tây Người Châu Âu coi mình là trung tâm nên Phương Đông là thuật ngữ dùng để chỉ toàn bộ khu vực Châu Á nằm ở Phía đông của Phương Tây và được chia thành Cận Đông, Trung Đông và Viễn Đông

Đến nay trong giới khoa học vấn đề giới hạn địa lý của Phương Đông đến đâu vẫn chưa hoàn toàn thống nhất Do vậy, mỗi khi bàn đến Phương Đông thông thường người ta hay đưa ra một khung không gian cụ thể để định vị đối tượng

mà người ta muốn nói

Các nhà sử học của Việt Nam hầu như tương đối thống nhất với ý kiến cho rằng

1 http://luatviet.co/nha-nuoc-phong-kien/n20170524045758440.html

phạm vi không gian phương Đông có tầm ảnh hưởng lớn đến Việt Nam là hai vùng Đông Bắc Á (mà nhiều người còn gọi là Đông Á) và Đông Nam Á

Những nhà nước ra đời sớm ở Phương Đông thời cổ đại là Ai cập cổ đại, Lưỡng

Hà cổ đại, Ấn Độ cổ đại và Trung Quốc cổ đại Đây là những nhà nước ra đời sớm cả về thời gian và không gian, xuất phát từ đặc điểm đặc thù về tự nhiên,

- Phương Tây

“Khái niệm Phương Tây được hiểu là Châu Âu Các nhà nước cổ đại ở Phương Tây tiêu biểu là các nhà nước Hy Lạp và La Mã Về địa lý, hai nhà nước này được hình thành chủ yếu trên 2 bán đảo là bán đảo Ban căng và bán đảo Italia (ngoài ra còn có các đảo nhỏ khác) Hai bán đảo này đều nhìn ra Địa Trung Hải,

2 So sánh cơ sở kinh tế, xã hội, tư tưởng của nhà nước phương Đông và nhà nước phương Tây thời kì cổ đại.

2.1 Điểm tương đồng.

+ Sự xuất hiện đồ kim loại đã tạo một bước biến chuyển lớn về công cụ sản xuất lao động, làm cơ sở tiền đề cho sự phát triển của nghề chăn nuôi và công nghiệp, của thủ công nghiệp và thương nghiệp Công cụ lao động kim loại, đặc biệt là sắt

đã giúp con người gia tăng sản phẩm sản xuất, từ đó kích thích chăn nuôi, nông nghiệp và thủ công nghiệp phát triển Khi sản phẩm dư thừa, việc trao đổi giữa các bộ lạc cũng hình thành và phát triển, từ đó tạo nên nền thương nghiệp cũng

địa chủ phong kiến đối với tư liệu sản xuất (chủ yếu là ruộng đất) và sản phẩm lao động

+ Sự biến chuyển từ chế độ công xã thị tộc mẫu hệ sang chế độ công xã thị tộc

2 http://tuanhsl.blogspot.com/2010/12/tuong-ong-va-khac-biet-giua-nha-nuoc-va.html

phụ hệ Cùng với sự phát triển của các ngành nghề lao động, vai trò của người đàn ông ngày càng quan trọng hơn và vì thế tạo nên sự biến chuyển giữa hai chế

độ này Đồng thời, chế độ hôn nhân đối mẫu đã chuyển sang chế độ gia đình một

vợ một chồng Quá trình hình thành gia đình một vợ một chồng lại gắn liền với quá trinh phát sinh chế độ tư hữu, với quá trình phân hóa xã hội thành giai cấp + Sự xuất hiện chế độ tư hữu Năng suất lao động tăng làm xuất hiện của cải dư thừa, do đó nảy sinh hiện tượng người bóc lột người tức là chiếm đoạt số sản phẩm thặng dư do người khác làm ra, hình thành chế độ tư hữu Xã hội hình thành hai giai cấp cơ bản: nông dân (ở phương Tây gọi là nông nô) và địa chủ phong kiến (ở phương Tây thường gọi là lãnh chúa, hoặc chúa đất) Bóc lột địa

tô là phương thức bóc lột đặc trưng và phổ biến; đặc điểm tiêu biểu của nhà nước phong kiến là phân chia đẳng cấp

+ Cả hai nhà nước phong kiến phương Đông và phương Tây cổ đại đều lấy tôn giáo làm cơ sở lí luận cho sự thống trị của mình

2.2 Điểm khác biệt.

Tiêu

chí

Nhà nước phong kiến phương Đông cổ đại

Nhà nước phong kiến phương Tây cổ đại Kinh

tế

- Nông nghiệp ra đời phát triển

sớm và giữ vai trò chủ đạo gắn

liền với công tác thủy lợi

- Thủ công nghiệp, thương

nghiệp ra đời muộn và còn hạn

chế

- Các nhà nước phong kiến

phương Đông vẫn duy trì tình

trạng nền kinh tế tự cung, tự cấp

- Trong quá trình hình thành nhà

- Ngành nông nghiệp là thứ yếu

- Thủ công nghiệp, thương nghiệp phát triển, dẫn tới sự xuất hiện thành thị trung đại

- Nền kinh tế công thương, mậu dịch hàng hải phát triển, giữ vai trò chủ đạo

- Nền kinh tế hàng hóa tư hữu phát triển triệt để

nước, các quốc gia phương Đông

ra đời sớm, trình độ sản xuất kém

nên năng suất lao động còn chưa

cao dẫn đến sự xuất hiện của các

công xã nông thôn

- Ruộng đất là tư liệu sản xuất

chính vẫn thuộc công xã nông

thôn

Xã

hội

- Xuất hiện 3 Giai tầng:

+ Quý tộc, Chủ nô

+ Nông dân công xã

+ Nô lệ, Nô tì

- Nông dân công xã chiếm số

lượng đông đảo nhất xã hội Ít

phải chịu sự khắt khe

- Nô lệ, nô tì chiếm số lượng ít và

chủ yếu làm phục dịch

- Có sự đối kháng, mẫu thuẫn với

nhau giữa giai cấp thống trị (quý

tộc, chủ nô) và giai cấp bị trị

(nông dân, nô lệ)

- Xuất hiện 3 Giai cấp:

+ Chủ nô

+ Bình dân

+ Nô lệ

- Bình dân với chủ yếu là kiều dân

- Nô lệ chiếm 70 – 80% dân số

và là tài sản của chủ nô Chịu sự bóc lột và khắt khe từ các chủ nô

- Có sự đối kháng, mẫu thuẫn gay gắt với nhau giữa chủ nô và

nô lệ

Tư

tưởng

- Cơ sở tư tưởng hình thành nhà

nước phương Đông cổ đại chính

là tư tưởng thần quyền, đề cao

vai trò của các vị vua, tôn sùng

một cách tuyệt đối Ở Ai Cập, các

vị Pharaon (cái nhà lớn), luôn

- Vương quyền do nhà vua nắm giữ còn thần quyền do giáo hội nắm giữ

- “Cơ sở tư tưởng là những tư tưởng cải cách dân chủ, tư tưởng phân chia quyền lực của Aristot

nhận mình là con của thần Mặt

Trời nhằm đề cao vai trò và

quyền lực vô hạn của mình đối

với dân chúng; ở Lưỡng Hà là

Enxi (người đúng đầu) Còn ở

Trung Quốc đề cao thuyết thiên

mệnh, vua được coi là Thiên tử

(con trời), vua có quyền lực tối

cao Ở Trung Quốc, “ Dưới bầu

trời rộng lớn không nơi nào

không phải đất của nhà vua; trong

phạm vi lãnh thổ, không người

nào không phải thần dân của nhà

vua”.Luật Hammurabi (Lưỡng

Hà) còn nói rằng: thần thánh đã

trao cho vua quyền tối cao thiêng

liêng để cai trị đất nước Do đó

có thể thấy vương quyền và thần

quyền đã có sự kết hợp với nhau

- “Các nhà tư tưởng hồi bấy giờ

đã đi tìm kiếm những phương

thức cai trị xã hội hữu hiệu, dùng

pháp luật hay đạo đức, lễ, nhạc

Nho giáo do Khổng Tử sáng lập,

lúc đầu chủ trương "nhân trị", "lễ

cải cách về sự phân quyền nhà nước và cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước Vì vậy, các biện pháp

chủ(Demokratie) đã xuất hiện ở nhà nước Phương Tây Tuy nhiên cũng phải thừa nhận, về tính chất

và mức độ của dân chủ ở đây chỉ dừng lại ở dân chủ đa số và chứa đựng những hạn chế nhất định Khái niệm “dân” ở đây cũng chỉ được hiểu là những người dân tự

do chứ không phải là một bộ phận lớn trong xã hội lúc này là

4 https://ngoisao.vn/theo-dong-su-kien/kien-thuc/5-giay-nhin-ngon-tro-tay-phai-biet-ngay-ai-co-tuong-lam-lanh-dao-297329.htm

trị" hoàn toàn nhưng về sau đã

phải tìm kiếm đến những yếu tố

KẾT LUẬN

Từ các phân tích trên phần nào cho chúng ta hiểu được sự tương đồng và khác biệt của cơ sở kinh tế, xã hội, tư tưởng của nhà nước phương Đông và nhà nước phương Tây thời kì cổ đại Từ đó cho chúng ta cái nhìn khách quan và đi sâu phân tích được các khía cạnh khác của nhà nước phương Đông và nhà nước phương Tây thời kì cổ đại

3 http://www.lapphap.vn/Pages/tintuc/tinchitiet.aspx?tintucid=208735

TÀI LIỆU THAM KHẢO

-TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI, Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp

luật Việt Nam , 2020, NXB Công An Nhân Dân.

- https://ngoisao.vn/theo-dong-su-kien/kien-thuc/5-giay-nhin-ngon-tro-tay-phai-biet-ngay-ai-co-tuong-lam-lanh-dao-297329.htm, 15/7/2020

- http://www.lapphap.vn/Pages/tintuc/tinchitiet.aspx?tintucid=208735, 15/7/2020

- http://luatviet.co/nha-nuoc-phong-kien/n20170524045758440.html , 15/7/2020

- http://tuanhsl.blogspot.com/2010/12/tuong-ong-va-khac-biet-giua-nha-nuoc-va.html, 15/7/2020