Suy than man

B nh th n m n (CKD)ệ ậ ạ GFR gi m nh - trung bìnhả ẹ

Đánh giá và  bi n ch ng ế ứ(Bi n ch ng trung bình)ế ứ

HC ure huy t caoế Suy th n m n (CRF)ậ ạKhông TCLS Thi u năng th n (CRI)ể ậ

- B nh ng th n mô kẽ: NTT, s i ni u, b nh th n t c nghẽn, ng đ c thu cệ ố ậ ỏ ệ ệ ậ ắ ộ ộ ố

- B nh m ch máu: THA, b nh m ch máu l n, b nh vi m ch th nệ ạ ệ ạ ớ ệ ạ ậ

- B nh nang th n: th n đa nang, th n nhi u nangệ ậ ậ ậ ề

3) B nh th n ghép: th i ghép m n, ng đ c thu c ( c ch calcineurin), b nh th n tái phát trên th n ghépệ ậ ả ạ ộ ộ ố ứ ế ệ ậ ậ

III LS: HC ure huy t cao:ế

- OAP do:

+ CHF

+ T n thổ ương màng ph nang-mao m chế ạ

- VMNT khô (ti ng c màng ngoài tim) do:ế ọ

+ Ure máu cao

+ Acid uric máu cao

- B nh m ch máu:ệ ạ

+ M ch vành: IHDạ

+ M ch máu não: CVAạ

+ M ch máu ngo i biên: đau cách h iạ ạ ồ

+ Cường c n giáp gây x tuậ ơ ỷ

+ Đ i s ng HC gi m trong MT ure huy t caoờ ố ả ế

+ XHTH

+ Ng đ c Al trong đi u tr tăng phosphoộ ộ ề ị

+ B nh Hbệ

+ BN CKD thường ph i l y máu XN nhi u l n, t n s dàyả ấ ề ầ ầ ố

- Cường c n giáp th phát do tăng phospho-gi m calciậ ứ ả

- Tăng acid uric

- Nhuy n xễ ương do:

+ Thi u Vit Dế

+ Cường c n giáp th phát làm tăng ho t đ ng hu c t bào -> Kéo Caậ ứ ạ ộ ỷ ố 2+ t xừ ương ra máu

+ Tăng l ng đ ng Al t i xắ ọ ạ ương trong đi u tr tăng phosphoề ị

+ Toan CH

- Sinh d c:ụ

+ N : gi m estrogen gây r i lo n kinh nguy t, hi m mu n, d s y thaiữ ả ố ạ ệ ế ộ ễ ả

+ Nam: gi m testosteron gây r i lo n tình d c, thi u s n tinh trùngả ố ạ ụ ể ả

* >8 mEq/L: sóng hình sin 2 pha, QRS dãn r ng tr n l n sóng T, chu n b ng ng timộ ộ ẫ ẩ ị ư

- Sinh hoá: gi m calci, tăng phospho, PTH, ALPả

- SA: hai th n teo, m t gi i h n v tuậ ấ ớ ạ ỏ ỷ

- B nh th n căn nguyên: ĐTĐ, b nh c u th n >> THA, b nh ng th nệ ậ ệ ầ ậ ệ ố ậ

- M c đ lan to c a t n thứ ộ ả ủ ổ ương ng th n mô kẽố ậ

- Tăng lipid máu

- BN ti u máu, ti u đ m khi xét nghi m tình cể ể ạ ệ ờ

B) Đi u tr b nh th n căn nguyên ề ị ệ ậ

PP Lý do đi u tr ề ị M c tiêu ki m soát ụ ể L a ch n thu c ự ọ ố Theo dõi

- Insulin Glargine 10UI TDD

- Insulin Mixtard 30/70 10UI (sáng), 5UI (chi u) TDDề

- ≤130/80 mmHg n u ếAER >30 mg/24hTránh h SBP <110 ạmmHg vì tăng nguy c ơ

ti n tri n b nh th nế ể ệ ậ

1) Không dùng thu c:ố

- DASH dành cho CKD GĐ 1-3:

+ NaCl < 6g/d + Ka+ > 4g/d + Tăng Ca2+, Mg2+

+ Phospho 1.7 g/d + Protein 1.4 g/kg/d + đ m ni u 24h, GĐ4 ạ ệ

gi m còn 0.6-0.8 g/kg/d + đ m ni u 24hả ạ ệ + Nhi u ch t x , trái cây, rauề ấ ơ

+ H n ch ch t béo, transfatạ ế ấ

- B thu c lá, h n ch rỏ ố ạ ế ượu bia

- V n đ ng th l cậ ộ ể ự2) Thu c h áp:ố ạ

- u tiên: c ch RAAS > L i ti u th i KƯ Ứ ế ợ ể ả + > CCB ho c BBặ

- C th :ụ ể + c ch RAAS: Ứ ế

* CCĐ khi STC, tăng K+ máu, GĐ5, h p ĐM ẹ

HA

th nậ

* GĐ ti u albumin vi lể ượng: u tiên ACEIư

* GĐ ti u albumin đ i lể ạ ượng: u tiên ư

Ki m soát lipidể

máu

Gi m nguy c ả ơtim m chạ

Không có ngưỡng LDL

m c tiêu (ATP IV 2013)ụ

- Lo i: ạ + Statin: Atorvastatin (không c n ch nh li u ầ ỉ ềkhi suy th n), Rosuvastatin (ch nh li u khi suyậ ỉ ề

th n)ậ + Fibrate: gi m li u khi GFR <60 ml/phút, ả ề

ng ng khi <15 ml/phút (tr gemfibrozil)ư ừ

Y l nh: ệ Atorvastatin 20mg 1v (u ng sau ăn ố

th i qua th n ả ậgây tác d ng ụkéo dài

- Các thu c ốgây đ c th nộ ậ

- u tiên thu c >70% th i qua gan Ư ố ả

- Các thu c CCĐ: Metformin, Meperidine, ốthu c viên h ĐH th i qua th n, NSAIDố ạ ả ậ

- Các thu c c n ch nh li u: KS, h áp, h lipid ố ầ ỉ ề ạ ạmáu, ch ng lo n nh pố ạ ị

ng ng timư truy n timề

- H Kạ + b ng cách ằchuy n Kể + vào n i bào ộ(t m th i) ho c th i raạ ờ ặ ả

kh i c th (vĩnh vi n)ỏ ơ ể ễ

c p calorie đ y đ tránh d hoá đ m n i sinhấ ầ ủ ị ạ ộ2) Tăng v a (5.5-6.5 mEq/L): thêm Resinừ3) Tăng n ng (>6.5 mEq/L): ph i h p t t c ặ ố ợ ấ ả

bi n pháp:ệ a) B o v c tim: Calci gluconate 10%, Calci ả ệ ơchloride ( u tiên đ u tiên)ư ầ

Y l nh: ệ

- Calci gluconate 10% 5ml 2A TMC/5-10’

- Calci chloride 500mg 2A TMC b) Chuy n Kể + vào n i bàoộ

- Insulin: n u ĐH <250 mg/dl truy n kèm ế ềGlucose 30%

Y l nh: ệ (Insulin Actrapid 6UI + Glucose 30%

100ml) TTM XXX g/ph L p l i m i h (T l ặ ạ ỗ ỉ ệ1UI Insulin/5g Glucose)

- NaHCO3: CĐ khi kèm toan CH

Y l nh: ệ (NaHCO37.5% 3A + Glucose 5%

100ml) TTM XXX g/ph

- ECG

- ĐH m i 2hỗ

+ (Kayexalate 15g 1 gói + Sorbitol 5g 2gói

pha 50ml nước) x 3 (u)

Đi u tr HFề ị HF gây OAP

-  y u t thúc đ y: thi u máu, NT, THA, ăn ế ố ẩ ế

m nặ

- Chú ý các thu c CCĐ ho c c n tr ng trên BN ố ặ ẩ ọCKD: Digitoxin CH qua gan ( Digoxin)

Đi u tr thi u ề ị ế

máu

Thi u máu ếlàm n ng lên ặHF

- Hb: 11-12 g/dL

- T c đ c i thi n: Hb ố ộ ả ệtăng <2 g/dl/4w

Chú ý: bù đ s t, B12, ủ ắFolic trước khi dùng EPO

- Lo i: EPO tái t h pạ ổ ợ

- Li u: ề + TDD: 80-120 UI/kg/w (6000 UI/w dùng 1

l n ho c chia làm 2-3 l n) ho c ầ ặ ầ ặ + TM 120-180 UI/kg/w (9000 UI/w chia 3

li u)ề

- N u Hb tăng >2 g/dl/4w ho c đã đ t m c ế ặ ạ ụtiêu: gi m 25% li u ả ề

Y l nh: ệ Eprix 6000 UI/0.6ml TDD

- HC lưới, Hb, Hct m i 1-2w ỗtrong tháng

đ u, sau đó ầq1m khi đã đ t ạ

m c tiêuụ

Đi u tr tăng ề ị R i lo n CH ố ạ - GĐ 3,4: 2.7-4.6 mg/dL - Gi m kh u ph n phospho (s a, tr ng) còn ả ẩ ầ ữ ứ - Phospho máu

Calci-phosphogây:

- Cường c n ậgiáp th phátứ

- T n thổ ương

xương do m tấkhoáng

- L ng đ ng ắ ọ

ph c h p ứ ợcalci-phospho ngoài xương gây ho i t ạ ử

mô, vôi hoá

m ch máuạ

- GĐ 5:

+ Phospho 3.5-5.5 mg/dl

+ Ca x P <55 mg2/dL2

(Calci mg/dl = Calci mmol/l x 4)

0.8-1 g/d

- Dùng thu c g n k t phospho đ gi m ố ắ ế ể ảphospho:

+ N u Calci th p: dùng lo i ch a calci (calci ế ấ ạ ứcarbonate)

Y l nh: ệ Caltrate 600mg 1v (u) + N u Calci BT ho c cao: dùng lo i không ế ặ ạ

Calci hi u ch nh = [0.8 ệ ỉ

x (Albumin BT – Albumin BN) + Calci huy t thanhế

- GĐ 3,4: 8.4-10.2

- Ki m soát tăng phospho:ể + Calci carbonate trong b a ănữ + Bù calci c p c u n u có TCLS h calciấ ứ ế ạ

- Không tăng phospho:

+ Bù calci ngoài b a ănữ

Calci máu

- Viêm xương

x nang: n u ơ ế

XH t o bạ ướu nâu trong

xương

- X hoá tu : ơ ỷthi u máu ếkém đáp ng ứEPO

- CKD đang ti n tri nế ể

- Ti u h ng c u > 20/QT40 kéo dài CRNNể ồ ầ

- Có tr h ng c uụ ồ ầ

- THA kháng trị

- Tăng K+ máu m c đ TB kéo dài dù đã đi u tr n i khoaứ ộ ề ị ộ

- S i ni u tái phát ho c gia tăngỏ ệ ặ

- B nh th n b m sinhệ ậ ẩ

- Khó khăn trong đi u tr và đ i phó ADR c a thu cề ị ố ủ ố

2) CĐ HD/PD: U O IỂ Ả

- Uremia: BUN >100 mg/dl, Creatinin >8-10 mg/dl, LS có b nh c nh não, VMNTệ ả

- Electrolyte: r i lo n đi n gi i (tăng Kố ạ ệ ả + máu) không đáp ng đi u tr n i khoaứ ề ị ộ

- Overload: quá t i tu n hoàn không đáp ng đi u tr n i khoa (l i ti u)ả ầ ứ ề ị ộ ợ ể

- Acidosis: toan hoá không đáp ng đi u tr n i khoaứ ề ị ộ

- Intoxication: ng đ c Aspirin, Barbiturate…ộ ộ

* D ch l c dò lên trên c hoànhị ọ ơ

* Không có người giúp thay d ch l cị ọ

- Ghép th nậ