Trả lời: - Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.. Những ngón ch
Trang 1Giáo viên: Đào Thị Mỹ Trinh
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
Văn biểu cảm là gì? Muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm, người viết phải làm gì?
Trả lời:
- Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.
- Muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm thì phải hình dung cụ thể đối tượng biểu cảm trong mọi trường hợp và cảm xúc, tình cảm của mình trong các trường hợp đó
Trang 3Tiết 44 Các yếu tố tự sự và miêu tả
trong văn bản biểu cảm
Trang 4Tháng tám, thu cao, gió thét già,
Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.
Tranh bay sang sông rải khắp bờ,
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,
Mảnh thấp quay lộn vào mương sa.
Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật,
Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre
Môi khô miệng cháy gào chẳng được,
Quay về, chống gậy lòng ấm ức!
Giây lát, gió lặng mây tối mực, Trời thu mìn mịt đêm đen đặc.
Mền vài lâu năm lạnh tựa sắt, Con thơ nằm xấu nết đạp lót nát Đầu giường nhà dột chẳng chừa đâu Dày hạt mưa, mưa, mưa chẳng dứt.
Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê Đêm dài ướt át sao cho trót?
Ước được nhà rộng muôn ngàn gian, Che khắp thiên hạ kẻ sĩ đều hân hoan, Gió mưa chẳng núng vững vàng như thạch bàn!
Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng trước mắt, Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được!
(Đỗ Phủ, Khương Hữu Dụng dịch, trong Thơ
Đỗ Phủ, NXB Văn học, Hà Nội, 1962)
BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ
( Mao ốc vị thu phong sở phá ca)
Trang 5Tháng tám, thu cao, gió thét già,
Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.
Tranh bay sang sông rải khắp bờ,
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,
Mảnh thấp quay lộn vào mương sa
Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật,
Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre
Môi khô miệng cháy gào chẳng được,
Quay về, chống gậy lòng ấm ức!
Giây lát, gió lặng mây tối mực, Trời thu mìn mịt đêm đen đặc.
Mền vài lâu năm lạnh tựa sắt,
Con nằm xấu nết đạp lót nát Đầu giường nhà dột chẳng chừa đâu
Dày hạt mưa , mưa, mưa chẳng dứt.
Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê
Đêm dài ướt át sao cho trót?
Ước được nhà rộng muôn ngàn gian, Che khắp thiên hạ kẻ sĩ đều hân hoan, Gió mưa chẳng núng vững vàng như thạch bàn! Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng trước mắt, Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được!
BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ
( Mao ốc vị thu phong sở phá ca)
Trang 6Ý nghĩa:
1 - Tái hiện tình cảnh khổ cực của nhà thơ: nhà tranh bị gió thu thổi bay mái, trẻ con cướp tranh chạy, mưa suốt đêm, nhà dột, nhà thơ ướt lạnh, lo lắng không ngủ được.
- Khái quát về hiện thực cuộc sống của người nghèo khổ.
2 Thông qua việc tái hiện cảnh nghèo khổ, nhà thơ bộc lộ cảm xúc:
- Sự thấm thía cảnh sống nghèo khổ của bản thân và những
người nghèo.
- Mơ ước về ngôi nhà rộng vững chắc muôn ngàn gian để che
mưa nắng cho những người nghèo khổ.
- Niềm vui của bản thân trước sự hân hoan của người nghèo khổ
khi có nhà.
Trang 7II LUYỆN TẬP
Bài 1
Kể lại nội dung bài Bài ca nhà tranh bị gió thu
phá của Đỗ Phủ bằng một đoạn văn xuôi biểu cảm
(từ 8-10 câu).
Trang 8Bài 3 Chỉ ra yếu tố tư sự và miêu tả trong đoạn văn, nêu tác dụng của các yếu tố đó Nhận xét mức độ chi phối tình cảm đối với việc sử dụng các yếu tố tự sự và biểu cảm trong đoạn văn.
Những ngón chân của bố khum khum, lúc nào cũng như bám vào đất để khỏi trơn ngã Người ta nói “đấy là bàn chân vất vả” Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn như gan bàn chân người khác Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, lại có nốt lấm tấm Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng hoà muối, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc mộc Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nhưng cũng rên vì nhức chân Rượu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi.
Bố đi chân đất Bố đi ngang dọc đông tây đâu đâu con không hiểu Con chỉ thấy ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng Bố tất bật đi từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi
bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm Cái thúng câu bao lần chà đi sát lại bằng sắn thuyền Cái ống câu nhắn mòn, cái cần câu bóng dấu tay cầm… Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông-đơ, cái nghế xếp bao lần thay vải, nó theo bố đi xa lắm.
Bố ơi! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm sương dãi nắng đã thành bệnh.
( Duy Khán, tuổi thơ im lặng)
Trang 9Những ngón chân của bố khum khum, lúc nào cũng như bám vào đất
để khỏi trơn ngã Người ta nói “đấy là bàn chân vất vả” Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn như gan bàn chân người khác Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, lại có nốt lấm tấm Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng hoà muối, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc mộc Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nhưng cũng rên vì nhức chân Rượu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi.
Bố đi chân đất Bố đi ngang dọc đông tây đâu đâu con không hiểu Con chỉ thấy ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng Bố tất bật đi từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm Cái thúng câu bao lần chà đi sát lại bằng sắn thuyền Cái ống câu nhắn mòn, cái cần câu bóng dấu tay cầm… Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông-đơ, cái nghế xếp bao lần thay vải, nó theo bố đi xa lắm.
Bố ơi! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm sương dãi nắng đã thành bệnh.
( Duy Khán, Tuổi thơ im lặng)
Trang 10Những ngón chân của bố khum khum, lúc nào cũng như bám vào đất để khỏi trơn ngã Người ta nói “đấy là bàn chân vất vả” Gan bàn chân bao giờ cũng
xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn như gan bàn chân người khác Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, lại có nốt lấm tấm Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng hoà muối, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc mộc Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nhưng cũng rên vì nhức chân Rượu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi
Bố đi chân đất Bố đi ngang dọc đông tây đâu đâu con không hiểu Con chỉ thấy ngày nào bố cũng ngâm chân xuống nước, xuống bùn để câu quăng Bố tất bật đi từ khi sương còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm sương đêm Cái thúng câu bao lần chà đi sát lại bằng sắn thuyền Cái ống câu nhắn mòn, cái cần câu bóng dấu tay cầm… Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông-đơ, cái nghế xếp bao lần thay vải, nó theo bố
đi xa lắm
Bố ơi! Bố chữa làm sao được lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm sương dãi nắng đã thành bệnh
- Tác dụng của yếu tố tự sự và miêu tả: tái hiện hình ảnh đôi bàn chân của bố, việc bố ngâm chân nước muối, sự vất vả đi sớm về khuya, dầm sương dãi nắng của bố để từ đó bộc lộ cảm xúc thương bố
- Nhận xét sự chi phối của tình cảm đối với các yếu tố tự sự và miêu tả: Xuất phát
từ tình cảm thương bố, người viết đã miêu tả và kể trong niềm hồi tưởng Cách tự
sự và miêu tả đó giúp bộc lộ và khơi gợi cảm xúc sâu sắc
Trang 11HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
+ Hướng dẫn học bài cũ
- Học phần ghi nhớ: nắm được tác dụng của các yếu tố tự
sự và miêu tả trong văn biểu cảm Làm bài tập 2
Hướng dẫn làm bài tập 2
Tìm yếu tố tự sự và miêu tả.
Xác định tình cảm, cảm xúc của người viết.
Dùng lời văn của mình viết lại văn bản Kẹo mầm
thành một bài văn biểu cảm.
+ Chuẩn bị bài mới: Cảnh khuya, Rằm tháng giêng.
Đọc văn bản.
Tìm hiểu phần chú thích *, chú thích từ Trả lời câu hỏi đọc hiểu văn bản.