chon su viec, chi tiet tieu bieu trong bai van tu su

Về kỹ năng: Bớc đầu biết chọn đợc sự việc, chi tiết tiêu biểu khi viết một bài văn tự sự đơn giản.. Về thái độ: Có ý thức và thái độ tích cực phát hiện, ghi nhận những sự việc, chi tiết

Ngày soạn: 15/10/2006

Ngày dạy: 21/10/2006

Số thứ tự tiết học: 19

Tên bài: Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong văn tự sự

A Mục tiêu bài học:

1 Về kiến thức: Nhận biết thế nào là sự việc, chi tiết tiêu biểu trong văn bản tự sự

2 Về kỹ năng: Bớc đầu biết chọn đợc sự việc, chi tiết tiêu biểu khi viết một bài văn tự sự đơn giản

3 Về thái độ: Có ý thức và thái độ tích cực phát hiện, ghi nhận những

sự việc, chi tiết xảy ra trong cuộc sống và trong các tác phẩm để viết một bài văn tự sự

B Ph ơng tiện thực hiện:

 SGK, SGV

 Thiết kế bài giảng

C Cách thức tiến hành:

GV tổ chức giờ dạy học theo cách nêu vấn đề kết hợp các hình thức trao

đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

D Tiến trình dạy học:

1

ổ n định lớp, kiểm tra sĩ số:

Tổng số:

Vắng:

2 Kiểm tra bài cũ: không

3 Bài mới:

ở tiết làm văn trớc, các em đã đợc học bài Lập dàn ý bài văn tự sự Qua

đó, các em đã biết cách thức lập một một dàn ý cho một bài văn tự sự Một khâu rất quan trọng trong việc lập dàn ý cho bài văn tự sự là phải chọn đợc những sự kiện, chi tiết tiêu biểu dự kiến cho cốt truyện trong bài văn tự sự Để

làm đợc điều đó chúng ta cùng tìm hiểu bài Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự Các em mở vở ra ghi bài.

Giáo viên ghi tên bài giảng lên bảng

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

Hoạt động1: hớng dẫn học

sinh tìm hiểu phần khái niệm

GV? HS theo dõi SGK và trả lời câu

hỏi:

- Thế nào là tự sự?

 Giáo viên giảng: Tự sự giúp

ng-ời kể chuyện giải thích sự việc, tìm

hiểu con ngời, nêu vấn đề và bày tỏ

thái độ khen chê

 Sự việc là gì?

 Giáo viên giảng tiếp: Trong văn

bản tự sự, mỗi sự việc đợc diễn tả

bằng lời nói, cử chỉ, hành động của

I Khái niệm:

1 Tự sự (kể chuyện): là phơng thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

2 Sự việc, sự việc tiêu biểu:

 Sự việc : là cái xảy ra đợc nhận thức có ranh giới rõ ràng, phân biệt với những cái xảy ra khác

nhân vật trong quan hệ với nhân vật

khác Ngời viết, ngời kể chuyện giỏi

phải là ngời biết chọn một số sự việc

tiêu biểu, nhằm dẫn dắt câu chuyện,

tô đậm đặc điểm tính cách nhân vật,

tạo sự hấp dẫn, lôi cuốn ngời đọc,

ng-ời nghe

 GV: Thế nào là sự việc tiêu

biểu?

 Nó có vai trò gì?

 Dẫn dắt: Trong mỗi Sự việc có

thể có nhiều chi tiết

 GV: Chi tiết là gì?

 Biểu hiện?

 GV: Thế nào là chi tiết tiêu

biểu?

 Ví dụ:

 Sự việc tiêu biểu: là sự việc quan trọng góp phần hình thành cốt truyện

* Vai trò:

 Góp phần hình thành cốt truyện

 Dẫn dắt câu chuyện

 Tô đậm đặc điểm tính cách nhân vật

 Tạo sự hấp dẫn lôi cuốn ngời

đọc, ngời nghe

 Là cơ sở cho việc hình thành các chi tiết bao quanh nó

3 Chi tiết, chi tiết tiêu biểu:

 Chi tiết: là tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc

và t tởng

* Biểu hiện:

 Chi tiết có thể là lời nói, một cử chỉ, một hành động của nhân vật

 một sự vật

 một hình ảnh thiên nhiên

 một nét chân dung

- Chi tiết tiêu biểu là những chi tiết thể hiện rõ sự việc tiêu biểu

Truyện Tấm Cám là một tác

phẩm tự sự Nó gồm có nhiều sự việc liên kết với nhau, trong đó có các sự việc chính, tiêu biểu:

 Số phận bất hạnh của một ngời con gái (Tấm) (1)

 Cuộc đấu tranh không khoan nhợng để giành lại hạnh phúc (2)

ở (1) có một số chi tiết:

 Mồ côi cha mẹ

 Sống với gì ghẻ độc ác

 Phải làm rất nhiều việc vất vả Những chi tiết này làm cho nỗi khổ của Tấm đè nặng lên nàng nh một trái núi

Nhận xét: Chọn sự việc, chi tiết tiêu

biểu là khâu quan trọng trong quá

 Qua đây chúng ta có nhận xét

gì? (chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu có

vai trò quan trọng trong quá trình viết

hoặc kể lại một câu chuyện không?)

 GV: Trên đây là một số khái

niệm Sự việc, Sự việc tiêu biểu, chi

tiết, chi tiết tiêu biểu Vậy làm sao có

thể chọn đợc những sự việc, chi tiết

tiêu biểu? Chúng ta đi tìm hiểu mục II

Hoạt động 2: hớng dẫn hs tìm

hiểu phần "Cách chọn sự việc, chi

tiết tiêu biểu"

GV ? hs suy nghĩ trả lời, thảo

luận, tranh luận

1 HS đọc yêu cầu và trả lời câu hỏi:

 Tác giả dân gian kể chuyện gì?

 GV giảng: Trong công cuộc lớn

lao ấy, có số phận của mỗi con ngời,

số phận tình yêu các số phận này

có quan hệ mật thiết với nhau, luôn

chi phối và tác động lẫn nhau Chẳng

hạn các mối quan hệ giữa cái chung

và cái riêng, giữa lí trí và tình cảm,

giữa sự cả tin và thói lừa lọc

 Trong truyện này có sự việc gì?

 Theo em có thể coi sự việc Mị

Châu - Trọng Thuỷ chia tay nhau là

một sự việc tiêu biểu không? Chi tiết

Trọng Thuỷ than phiền ''Ta lại tìm

nàng lấy gì làm dấu'' và câu trả lời của

Mị Châu ''Thiếp có áo dấu'' Đó có

phải là chi tiết tiêu biểu không? Vì

sao?

trình viết hoặc kể lại một câu chuyện

II Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu:

1 Ví dụ:

a Về truyện ADV và Mị Châu -Trọng Thuỷ:

 Kể về công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nớc của cha ông ta ngày x-a

Có các sự việc tiêu biểu:

 Công việc xây thành và bảo vệ thành (Chi tiết: Xây thành, chế ra nỏ thần )

 Mối quan hệ giữa con ngời với con ngời (tình vợ chồng giữa Mị Châu

- Trọng Thuỷ; tình cha con giữa An Dơng Vơng và Mị Châu )

 Sự việc Mị Châu - Trọng Thuỷ chia tay nhau có thể đợc coi là một sự việc tiêu biểu Vì: sự việc này vừa có vai trò dẫn dắt câu chuyện, vừa diễn tả mối quan hệ riêng của hai nhân vật

 Hai chi tiết trên cũng là một chi tiết tiêu biểu Hai chi tiết đều mở ra

b-ớc ngoặt, sự việc mới, tình tiết mới Nếu thiếu những chi tiết này, câu chuyện sẽ dừng lại, kém phần ý nghĩ

Ví dụ: nếu Trọng Thuỷ không than phiền thì tác giả dân gian khó mà miêu tả chi tiết Trọng Thuỷ theo dấu

 Đoạn văn này nói về nội dung

gì?

 Em hãy chỉ ra những sự việc

đ-ợc nói tới trong đoạn văn?

 Hãy chọn một sự việc rồi kể lại

với một số chi tiết tiêu biểu? (chỉ yêu

cầu HS chọn đợc các chi tiết, về nhà

viết thành văn)

 Qua hai ví dụ, em hãy rút ra

cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu?

HS đọc ghi nhớ

 GV: Nh vậy, qua mục I, mục II,

lông ngỗng tìm thấy xác vợ Câu chuyện chỉ có thể dừng lại ở Triệu Đà cất quân sang đánh Âu Lạc giành thắng lợi Nếu thế thì câu chuyện sẽ giảm phần hấp dẫn, còn đâu là một bi tình sử Mị Châu - Trọng Thuỷ Còn

đâu là thái độ của tác giả dân gian với hai nhân vật này

b Đoạn văn tởng tợng về con trai Lão Hạc:

 Đoạn văn này nói về sự trở về thăm làng của con trai Lão Hạc

Sự việc đ ợc nói tới trong đoạn văn:

 Anh thấy cảnh xóm làng xơ xác, tiêu điều

 Khí thế cách mạng sôi nổi

 Nhớ lại những kỉ niệm xa

 Tìm gặp lại ông giáo và nghe

ông giáo kể về cha mình

 Theo ông giáo đi viếng mộ cha

 Thăm hỏi bà con làng xóm và bạn bè cũ

 Gửi lại ông giáo những di vật của cha

 Tạm biệt quê hơng lên đờng làm nhiệm vụ cách mạng

* Sự việc theo ông giáo đi viếng mộ cha:

 Con đờng dẫn hai ngời đến nghĩa địa

 Ngôi mộ thấp bé

 Anh thắp hơng, cúi đầu trớc mộ cha, đôi mắt đỏ hoe, miệng mếu máo

nh muốn khóc

 Anh rì rầm những gì không rõ, nớc mắt rng rng

 Bên cạnh, ông giáo cũng ngấn lệ

2 Kết luận:

Cách chọn:

 Xác định đề tài, chủ đề của bài văn

 Dự kiến cốt truyện + Nhân vật + Sự việc, chi tiết

chúng ta đã tìm hiểu đợc một số khái

niệm nh: Chi tiết, chi tiết tiêu biểu; Sự

việc, sự việc tiêu biểu Quan trọng

hơn, ta đã học cách chọn những sự

việc, chi tiết tiêu biểu Sau đây, chúng

ta sẽ cũng cố lại những kiến thức đã

học qua các bài tập

Hoạt động 3: Hớng dẫn học

sinh luyện tập

 Khi kể chuyện này có ngời

định bỏ sự việc hòn đá xấu xí đợc xác

định là rơi từ vũ trụ xuống Theo em

làm nh thế có đợc không? Vì sao?

 Rút ra bài học về lựa chọn sự

việc, chi tiết tiêu biểu?

 Hômer kể chuyện gì?

 ở cuối đoạn trích, tác giả đã

chọn một sự việc quan trọng, đó là sự

việc gì? đợc kể bằng những chi tiết

tiêu biểu nào?

 Có thể coi đây là thành công

của Hômer trong nghệ thuật kể

chuyện không? Vì sao?

III luyện tập

1 Văn bản "Hòn đá xấu xí":

Không thể Vì sự việc đó thể hiện tầm quan trọng và vẻ đẹp của hòn đá mà bọn trẻ (trong đó có ngời kể chuyện)

đã không hiểu Sự việc này gắn với phần cuối của truyện là sau khi hiểu giá trị và vẻ đẹp của hòn đá xù xì thì

tôi đỏ mặt, cảm thấy xấu hổ Nói cách

khác, sự việc trên có vai trò dẫn dắt các sự việc trớc, chuẩn bị các sự việc sau, góp phần miêu tả diễn biến, tâm trạng nhân vật và làm sáng tỏ chủ đề,

ý nghĩa của bài văn Đây là sự việc tiêu biểu

Bài học:

Cần lựa chọn sự việc, chi tiết góp phần dẫn dắt câu chuyện, tô đậm tính cách nhân vật, tạo sự hấp dẫn và tập trung biểu hiện chủ đề và ý nghĩa của văn bản

2 Đoạn trích Uylitxơ trở về:

Kể về tình yêu, lòng thuỷ chung của đôi vợ chồng xa cách nhau hai mơi năm, nay đợc gặp lại

Niềm vui của Pê-nê-lốp đợc ví

nh những ngời đi biển thoát khỏi cái chết trở về đất liền

Các chi tiết tiêu biểu:

+ Rất sung sớng + Nhìn chồng không chán mắt + Hai cánh tay nàng ôm lấy cổ chồng không nỡ buông rời

Có thể coi đây là một thành công của Hômer trong nghệ thuật kể chuyện, vì qua việc lựa chọn và kể lại

sự việc tiêu biểu, với những chi tiết tiêu biểu, làm cho câu chuyện hấp dẫn, tô đậm đợc tính cáh nhân vật, ý nghĩa của văn bản đợc nhấn mạnh

4 Củng cố:

 Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu có vai trò rất quan trọng trong việc hoặc

kể hoặc một bài văn tự sự

 Biết chọn những sự việc, chi tiết tiêu biểu, sẽ làm cho câu chuyện hấp dẫn, tô đạm đợc tính cách nhân vật, nội dung và t tởng của bài văn đợc nhấn mạnh

5 Dăn dò:

 Häc bµi vµ lµm bµi tËp vÒ nhµ

 ChuÈn bÞ bµi TÊm c¸m

6 Rót kinh nghiÖm gi¶ng d¹y: