Tuấn 14-tiết27-VL9

-LaØm việc theo nhóm tiến hành TN *Hướng dẫn hs bố trí TN : Để cho kim nam châm đứng thăng bằng rồi mới đặt cuộn dây sao cho trục của kim nam châm song song với mặt ống dây.. nhiễm từ củ

Giáo án : Vật lí 9 GV: Lương Văn Cẩn Tu

BÀI 25

SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT,THÉP- NAM CHÂM ĐIỆN

I.Mục tiêu :

1.Kiến thức : Mô tả được thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt và thép

Nêu được hai cách làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật

2.Kĩ năng : Giải thích được vì sao người dùng lõi sắt non để chế tạo ra nam châm đện

3.Thái độ : Cẩn thận, trung thực, sáng tạo, làm việc khoa học

II.Chuẩn bị :

1.Giáo viên : Cho mỗi nhóm hs :1ống dây có khoảng 500 vòng hoặc 700 vòng , một sắt non và một lõi

thép vừa đặt trong lòng ống dây ;

Một ít đinh sắt ;1 ống dây dẫn ; 1 giá TN; 1 nguồn 3V hoặc 4,5 V ;1 kim nam châm được đặt trên giá , có trục thẳng đứng ; 1 công tắc ; 5 đoạn dây dẫn nối bằng đồng có vỏ cách điện dài 50 cm ;

1 biến trở ; 1ampekế GHĐ 1,5 A , ĐCNN 0,1 A

2.Học sinh :

III Hoạt động d ạy và học

1.Ki ểm tra sĩ số : ( 1phút)

2.Kiểm tra bài cũ: ( 7phút)

Phát biểu quy tắc nắm bàn tay phải

Làm Câu C6/67 SGK

3.ĐVĐ: Tại sao một cuộn dây có dòng điện chạy qua quấn quanh một lõi sắt non lại tạo thành nam châm điện ? Nam châm điện có gì lợi hơn so với nam châm vĩnh cữu ?

Hoạt động 1 Làm TN về sự nhiễm từ của sắt , thép

a) Quan sát,nhận dụng cụ và bố trí TN như

hình 25.1 SGK

b) Nêu rõ TN này nhằm quan sát cái gì ?

c) Bố trí và tiến hành TN theo hình vẽ và yêu

cầu của GV

d) Quan sát góc lệch của kim nam châm khi

cuộn dây có lõi sắt và khi không có lõi sắt ,

rút ra nhận xét

*yêu cầu hs :

- làm việc cá nhân quan sát hình 25.1 SGK

- Phatá biểu mục đích của TN -LaØm việc theo nhóm tiến hành TN

*Hướng dẫn hs bố trí TN : Để cho kim nam châm đứng thăng bằng rồi mới đặt cuộn dây sao cho trục của kim nam châm song song với mặt ống dây sau đó mới đóng mạch điện

* Nêu câu hỏi : Góc lệch của kim nam châm khi cuộn dây có lõi sắt , thép so với khi không có lõi sắt , thép có gì khác nhau ?

Hoạt động 2 Làm TN khi ngắt dòng điện chạy qua ống dây , sự nhiễm từ của sắt non và thép có gì khác nhau ( hình 25.2 SGK) rút ra kết luận về sự nhiễm từ của sắt và của thép

a) Quan sát nhận dạng các dụng cụ và bố trí

TN như hình 25.2 SGK

b) Nêu rõ TN này nhằm quan sát cái gì ? ( sự

* Yêu cầu hs : -Cá nhân làm việc theo SGK và nghiên cứu hình 25 2 SGK

nhiễm từ của sắt và của thép )

c)Bố trí TN như hình vẽ và tiến hành TN theo

các yêu cầu trong SGK

d) Quan sát và nêu được hiện tượng xảy ra

với đinh sắt khi ngắt dòng điện chạyqua ống

dây trong các trường hợp ống dây có lõi sắt

non , ống dây có lõi thép

-ống dây có lõi sắt non:Nhiễm từ mạch khử

từ nhanh

- ống dây có lõi thép :Nhiễm từ yếu hơn ,

khử từ chậm

e) Trả lời C1 : Khi ngắt dòng điện lõi sắt

non mất hết từ tính , còn lõi thép thì vẫn giữ

từ tính

f) Rút ra kết luận : về sự nhiễm từ của sắt và

của thép

Kết luận :

a Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ

của ống dây có dòng điện

b Khi ngắt lõi sắt non mất hết từ tính , còn

lõi thép thì vẫn giữ từ tính

-Nêu mục đích của TN -Làm việc theo nhóm , bố trí thay nhau làm TN , tập trung quan sát chiếc đinh sắt

- Trả lời câu hỏi : Có hiện tượng gì xảy ra với đinh sắt khi ngắt dòng điện chạy qua ống dây ?

Đại diện nhóm đứng lên trả lời C1

* Nêu vấn đề :

- Nguyên nhân nào đã làm tăng tacù dụng từ của ống dây có dòng điện chạy qua ?

-Sự nhiễm từ của sắt non và thép có gì khác nhau ?

* Thông baó về sự nhiễm từ của sắt và của thép khi được đặt trong từ trường

Hoạt động 3 ( phút ) Tìm hiểu về châm điện

- Nam châm điện cấu tạo dựa trên hiện

tượng nhiễm từ của sắt

- Cấu tạo gồm một ống dây dẫn có lõi sắt non

a) Cá nhân làm việc với SGK quan sát hình

25.2 SGK để trả lời câu C2

C2:Các số 1000; 1500 ghi trên ống dây cho

biết ống dây có thể sử dụng với những số

vòng dây khacù nhau tuỳ theo cách chọn dđể

nối hai đầu ống dây với nguồn điện Dòng

chữ 1A− Ω22 cho biết ống dây được dùng

cường động dòng điện là 1A , điện trở của

ống dây là 22 Ω

b) Cá nhân làm việc với SGK để nhận thông

tin làm tăng lực từ của nam châm điện

c) Quan sát hình 25.4 trả lời C3

-Nam châm điện hình b mạnh hơn nam châm

điện hình a

-Nam châm điện hình d mạnh hơn nam châm

điện hình c

-Nam châm điện hình e mạnh hơn nam châm

điện hình b, nam châm điện hình b mạnh hơn

nam châm điện hình d

* Nam châm điện được chế tạo dựa trên nguyên tắc nào ? cấu tạo gồm những bộ phận nào

yêu cầu các nhóm làm việc với SGK và thực hiện C2 chú ý đọc và nêu dòng chữ nhỏ : 1A− Ω22

Nêu câu hỏi có những cách nào làm tăng lực từ của nam châm điện ?

Yêu cầu hs làm việc theo nhóm trả lời C3 Trong đều kiện có thể ,

Tổ chức cho hs làm TN để rút ra kết luận : Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện bằng cách tăng cường độ dòng điện qua ống ống dây hay làm tăng số vòng dây của ống dây

GV có thể giải thích vì sao mạnh hơn vì sao yếu hơn a) I= 1A b)I= 1A d) I=2 A

n= 250vòng n= 500vòng n= 300vòng

c)I= 1A e)I= 2A n=300 vòng n=750 vòng

d) Các nhóm cử đại diện trả lời câu hỏi của

nhóm mình trước lớp Yêu cầu hs nhận xét kết quả

Hoạt động 4 ( phút ) Vận dụng- Củng cố-Dặn dị

a)Làm việc cá nhân trả lời câu C4, C5 ,C6

vào vở học tập

C4: Vì khi va chạm vào đầu thanh nam châm

thì mũi kéo đã bị nhiễm từ và trở thành một

nam châm , mặt khác , kéo tiếp xúc với nam

châm nữa nó vẫn giữ được từ tính lâu dài

C5:Chỉ làm ngắt dòng điện qua ống dây cuả

nam châm

C6:Lợi thế của nam châm điện

- Có thể chế tạo ra nam châm điện cực

mạnh ,bằng cách tăng số vòng dây và tăng

cường độ dòng điện chạy qua vòng dây

- Chỉ cần ngắt dòng điện đi qua ống dây là

làm nam châm điện mất hết từ tính

-Có thể thay đổi tên từ cực của nam châm

điện bằng cách đổi chiều dòng điện qua ống

dây

b) Phát biểu trước lớp C4 , C5 , C6 qua đó rèn

luyện cách sử dụng thuật ngữ vật lý

c) Đọc phần có thể em chưa biết

HS: Thu thập thơng tin

HS: Làm việc ở nhà

*Yêu cầu hs đọc và trả lời lệnh C4,C5, C6 và ghi vào vở

Chỉ định một số hs học yếu phát biểu trước lớp để trả lời C4,C5, C6

Nêu câu hỏi :Ngoài hai cách đã học : Ngoài hai cách đã học , còn cách nào làm tăng lực từ của nam châm điện nữa không ? Chỉ dẫn hs đọc phần có thể em chưa biết biết

Về nhà học bài,làm bài tập: 25.1,25.2,25.3 SBT Xem và chuẩn bị bài 26 Tiết sau nghiên cứu

N

ỘI DUNG GHI BẢNG I.S ự nhiễm từ của sắt,thép

1.Thí nghiệm (SGK)

C1

2.K ết luận :(SGK)

II.Nam châm điện

C2,C3

III Vận dụng

C4,C5,C6

IV.Ghi nhớ: ( SGK)

V.Rút kinh nghiệm

………

………