BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ BỘ MÔN LOGIC HỌC BÀI LÀM Câu 2: Các định nghĩa khái niệm sau đây có mắc lỗi logic không? Mắc lỗi gì? Tại sao? a) Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội. b) Đạo đức là quan hệ xã hội không do pháp luật điều chỉnh. c) Tham nhũng là hành vi của loài sâu mọt, đục khoét cơ thể xã hội. d) Quan hệ hôn nhân là quan hệ vợ chồng và quan hệ vợ chồng là Quan hệ hôn nhân. e) Nhà nước XHCN là nhà nước CHXHCN Việt Nam. f) Người lười nhác là người không chịu khó làm việc, người không chịu khó làm việc gọi là người lười nhác. Câu 3: Cho các khái niệm Luật; Luật Việt Nam; Luật Hiến pháp; Luật Hiến pháp Việt Nam; Luật XHCN Việt Nam; Luật Hiến pháp Việt Nam 1980. a) Xác định quan hệ giữa các khái niệm trên (bằng phương pháp mô hình hóa). b) Chỉ ra tiến trình thu hẹp và mở rộng các khái niệm trong mỗi sơ đồ. Câu 7: Tìm các phán đoán đẳng trị (tương đương) với phán đoán sau đây và lập bảng để chứng minh các phán đoán vừa tìm được đẳng trị với phán đoán đã cho. “Nếu ông X vi phạm pháp luật, thì ông X sẽ bị pháp luật trừng trị.” Câu 11: Tìm các phán đoán đẳng trị (tương đương) với phán đoán sau: “Nếu không có phương pháp phù hợp thì kết quả học tập không thể tốt được” Câu 13: Viết công thức kết cấu logic của phán đoán sau và tìm các phán đoán đẳng trị với nó: “Nếu nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc thì độc lập cũng không có ý nghĩa gì” Câu 18: Có người lập luận như sau: “Kết quả học tập tốt là do có phương pháp học tập đúng. Phương pháp học tập không đúng, cho nên kết quả học tập không tốt.” Hãy cho biết lập luận trên đây thuộc loại suy luận nào? Cho biết mô hình của loại suy luận đó? Suy luận như vậy có hợp logic không? Vì sao
Trang 1BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ
BỘ MÔN LOGIC HỌC
BÀI LÀM Câu 2: Các định nghĩa khái niệm sau đây có mắc lỗi logic không? Mắc lỗi gì? Tại sao?
a) Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội.
b) Đạo đức là quan hệ xã hội không do pháp luật điều chỉnh.
c) Tham nhũng là hành vi của loài sâu mọt, đục khoét cơ thể xã hội.
d) Quan hệ hôn nhân là quan hệ vợ chồng và quan hệ vợ chồng là Quan hệ hôn nhân.
e) Nhà nước XHCN là nhà nước CHXHCN Việt Nam.
f) Người lười nhác là người không chịu khó làm việc, người không chịu khó làm việc gọi là người lười nhác.
Trà lời:
a) Định nghĩa khái niệm trên đã mắc lỗi logic, đó là định nghĩa không cân đối Ngoại diên của khái niệm “hành vi nguy hiểm cho xã hội” rộng hơn ngoại diên của khái niệm “tội phạm” Định nghĩa như vậy quá rộng, không cân đối
so với câu định nghĩa
b) Định nghĩa khái niệm trên đã mắc lỗi logic Đó là lỗi dùng phủ định khi nêu khái niệm Khi đưa ra một khái niệm, phải trình bày những dấu hiệu bản chất đặc trưng của đối tượng phản ánh dưới dạng khẳng định Thực tế cho thấy ngoài đạo đức thì vẫn còn nhiều quan hệ xã hội khác không do pháp luật điều chỉnh như hương ước, lệ làng Vì vậy, phủ định không thể nêu lên được những dấu hiệu để làm rõ khái niệm
Trang 2c) Định nghĩa khái niệm trên đã mắc lỗi logic Đó là lỗi sử dụng phép so sánh,
ví von trong định nghĩa Ví von là sự so sánh giữa hai đối tượng có những nét tương đồng Còn định nghĩa là làm rõ nội hàm của khái niệm được định nghĩa Trong khái niệm tham nhũng trên cũng vậy, đáng lẽ phải nêu ra những dấu hiệu bản chất đặc trưng của hành vi tham nhũng Còn việc so sánh tham nhũng như “loài sâu mot, đục khoét cơ thể xã hội.” chỉ khiến người đọc hình dung ra một phần hậu quả xấu của tham nhũng
d) Định nghĩa trên đã mắc lỗi logic, đó là lỗi định nghĩa vòng vo Đối với khái niệm trên đã nêu ra những dấu hiệu nội hàm của khái niệm dùng để định nghĩa không rõ ràng nên khi định nghĩa xong lại tiếp tục đi định nghĩa về khái niệm dùng để định nghĩa Cứ lặp lại như vậy, không phải cách để định nghĩa một khái niệm Trong ví dụ trên định nghĩa A là B, rồi lại quay lại định nghĩa B là A, khiến khái niệm trở nên rối rắm không rõ ràng, xúc tích, ngắn gọn
e) Định nghĩa khái niệm trên đã mắc lỗi logic, đó là định nghĩa không cân đối Ngoại diên khái niệm “nhà nước CHXHXN Việt Nam” hẹp hơn ngoại diên khái niệm “nhà nước XHCN”, nên định nghĩa như vậy là quá hẹp vì ngoài nhà nước CHXHCN Việt Nam còn rất nhiều nhà nước XHCN khác mang những đặc điểm và bản chất giống và khác nhau
f) Định nghĩa khái niệm trên tiếp tục mắc lỗi logic: lỗi định nghĩa vòng vo Định nghĩa A là B, lại tiếp tục lấy một khái niệm gần nghĩa để định nghĩa lại
A “ Người lười nhác” được định nghĩa bởi khái niệm “ người không chịu làm việc” Nhưng khi định nghĩa xong lại lặp lại việc định nghĩa “ người không chịu khó làm việc là người lười nhác”
Câu 3: Cho các khái niệm Luật; Luật Việt Nam; Luật Hiến pháp; Luật Hiến pháp Việt Nam; Luật XHCN Việt Nam; Luật Hiến pháp Việt Nam 1980.
Trang 3a) Xác định quan hệ giữa các khái niệm trên (bằng phương pháp mô hình hóa).
b) Chỉ ra tiến trình thu hẹp và mở rộng các khái niệm trong mỗi sơ đồ.
Trả lời:
a)
b)
A
C
D B
F
E
B
E
F
A C
F
Trang 4Câu 7: Tìm các phán đoán đẳng trị (tương đương) với phán đoán sau đây và lập bảng để chứng minh các phán đoán vừa tìm được đẳng trị với phán đoán
đã cho.
“Nếu ông X vi phạm pháp luật, thì ông X sẽ bị pháp luật trừng trị.”
Trả lời:
Ta có:
p : ông X vi phạm pháp luật
q : ông X sẽ bị pháp luật trừng trị
Ta có công thức của lần lượt các phán đoán:
p q : Nếu ông X vi phạm pháp luật, thì ông X sẽ bị pháp luật trừng trị
: Không thể có chuyện ông X vi phạm pháp luật mà không bị pháp luật trừng trị là điều không thể xảy ra
v q : Ông X không được vi phạm pháp luật, hoặc ông X sẽ bị pháp luật trừng trị : Nếu ông X không bị pháp luật trừng trị, thì do là ông X không vi phạm pháp luật
Ta có bảng giá trị:
F
Trang 5p q (p q) () ( v q) ( )
Từ giá trị của bảng trên, ta so sánh các cột (p q); (); ( v q) và ( ) có giá trị logic đồng nhất Như vậy, các phán đoán vừa tìm được đẳng trị với phán đoán đã cho
Câu 11: Tìm các phán đoán đẳng trị (tương đương) với phán đoán sau:
“Nếu không có phương pháp phù hợp thì kết quả học tập không thể tốt được”
Trả lời:
Phán đoán: “Nếu không có phương pháp phù hợp thì kết quả học tập không thể tốt được” thuộc loại phán đoán điều kiện
Công thức của phán đoán trên là: ( )
Trong đó:
p : có kết quả học tập tốt
q : có phương pháp phù hợp Theo hẳng đẳng trị:
( ) (p q) () ( v q)
Ta có các phán đoán đẳng trị (tương đương) sau:
(p q) = Nếu có kết quả học tập tốt thì là do người đó có phương pháp phù hợp () = Không thể nói người có kết quả học tập tốt mà không có phương pháp phù hợp ( v q) = Sẽ không có kết quả học tập tốt, hoặc người đó có phương pháp phù hợp
Trang 6Câu 13: Viết công thức kết cấu logic của phán đoán sau và tìm các phán đoán đẳng trị với nó:
“Nếu nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc thì độc lập cũng không có ý nghĩa gì”
Trả lời:
Phán đoán: “Nếu nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc thì độc lập cũng không có ý nghĩa gì” thuộc loại phán đoán điều kiện
Công thức của phán đoán trên là: (p ^ q) r
Trong đó:
p : nước độc lập
q : dân không được hưởng hạnh phúc
r : độc lập không có ý nghĩa gì
Ta có hằng đẳng trị:
[(p ^ q) → r] ~ [r → (p ^ q)] ~ [(p ^ q) ^ r] ~ [(p ^ q) v r]
Ta có các phán đoán đẳng trị với phán đoán đã cho:
[r → (p ^ q)] : Nếu độc lập có ý nghĩa thì không thể nói nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc
[(p ^ q) ^ r] : Không thể nói nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc mà độc lập lại có ý nghĩa
[(p ^ q) v r] : Không có chuyện nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc, hoặc độc lập cũng không có ý nghĩa gì
Trang 7Câu 18: Có người lập luận như sau: “Kết quả học tập tốt là do có phương pháp học tập đúng Phương pháp học tập không đúng, cho nên kết quả học tập không tốt.”
Hãy cho biết lập luận trên đây thuộc loại suy luận nào? Cho biết mô hình của loại suy luận đó? Suy luận như vậy có hợp logic không? Vì sao
Trả lời:
Lập luận trên thuộc loại suy luận phủ định hệ quả để phủ định điều kiện
Mô hình của loại suy luận: Trong suy luận ở đề bài, phán đoán tiền đề lớn “Kết quả học tập tốt là do có phương pháp học tập đúng” là một phán đoán điều kiện, phán đoán tiền đề nhỏ “phương pháp học tập không đúng” là phán đoán phủ định sự tồn tại hệ quả Từ đó ta có phán đoán kết luận “kết quả học tập không tốt” chính là phủ định điều kiện của phán đoán tiền đề lớn
Ta có:
Kết quả học tập tốt là do có phương pháp học tập đúng
Phương pháp học tập không đúng
Cho nên kết quả học tập không tốt
Công thức: [(p q) ^ ]
Trong đó:
p = kết quả học tập tốt
q = phương pháp học tập đúng
Từ bảng trên, ta thấy các hàng giá trị của cột [(p → q) ^ ] → có cùng giá trị logic với nhau và cùng chân thực (=1)
Trang 8Vậy, cách suy luận trên là hợp logic.
Trang 10FF