GA 12CB ( sắp xếp theo PPCT moi )

Hoạt động 2: 10 phútTìm hiểu dao động , dao động tuần hoàn Màng trống rung động,gió làm bông hoa lay động; quả lắc đồng hồ đung đưa sang phải sang trái; mặt hồ gợn sóng; dây đàn rung kh

Trang 1

 Trường THPT Ba Tơ  GV : Nguyễn văn Tươi  Giáo án vật lý lớp 12CB 

Ngày soạn: 20/08/2009 Chương I: DAO ĐỘNG CƠ HỌC

Ngày dạy : 24/08/09

Tiết 01 Bài 1: DAO ĐỘNG ĐIỀU HOÀ

I MỤC TIÊU:

- Thông qua quan sát để có khái niệm về chuyển động dao động

- Biết các đại lượng đặc trưng cho dao động điều hoà

- Hiểu rõ các khái niệm T và f

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

Hình vẽ miêu tả sự dao động hình chiếu P của điểm M trên đường kính P1P2

2 Học sinh:

+ Ôn lại chuyển động tròn đều: Chu kỳ, tần số, mối liên quan tốc độ góc với T, f, v

+ Ôn lại đạo hàm, cách tính đạo hàm của các hàm số lượng giác

+ Ý nghĩa vật lý của đạo hàm

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

Hoạt động 1 ( 10 phút) Ổn định, yêu cầu môn học, vào bài

- Ổn định, kiểm tra sĩ số

- Yêu cầu môn học

- Kiểm tra: Không

- Vào bài: trong đời sống ta nhạn thấy có vô số những

chuyển động Có những chuyển động phúc tạp, co

những chuyển động tuân theo một nguyên tắt Vậy làm

thế nào để mô tả những chuyển động đó? Nội dung

chương sẽ cho ta một kiến thúc co bản để khảo sát

những chuyển động đó

- Báo học sinh vắng

- Ghi nhận, chuẩn bị cho các tiêt sau

Hoạt động 2: ( 10 phút)Tìm hiểu dao động , dao động tuần hoàn

Màng trống rung động,gió làm bông

hoa lay động; quả lắc đồng hồ đung

đưa sang phải sang trái; mặt hồ gợn

sóng; dây đàn rung khi gãy…

Chuyển động của vật nặng trong 3

trường hợp trên có những đặc điểm

gì giống nhau ?

Dao động cơ học là gì ?

Nhận xét dao động của con lắc đồng

hồ?

Dao động tuần hoàn?

Đơn giản nhất là dao động đều hoà

Nhận xét về các đặc điểm của các

chuyển động: chuyển động qua lại quanh 1 vị trí đặc biệt

Phát biểuTrở về vị trí cũ sau một khoảng thời gian

Phát biểu

I DAO ĐỘNG CƠ

1 Thế nào là dao động cơ

Dao động cơ là chuyển động có giới hạn trong không gian, lặp đi lặp lại nhiều lần quanh một vị trí cân bằng.

- Ví dụ : Chuyển động của quả lắc đồng hồ , dây đàn ghi ta rung động

…

2 Dao động tuần hoàn.

Dao động tuần hoàn: là dao động

mà sau những khoảng thời gian bằng nhau gọi là chu kỳ vật trở lại

vị trí cũ theo hướng cũ.

Trang 2

M t M o

C P

y

x '

wt j

Xét một điểm M chuyển động đều

trên một đường tròn tâm O, bán

kính OM, với vận tốc góc là ω

(rad/s)

Chọn C là điểm gốc trên đường

tròn Tại:

- Thời điểm ban đầu t = 0, xác định

vị trí của điểm M0, - Thời điểm t ≠

0, vị trí của điểm chuyển động là

Mt, Xác định bởi góc nào?

Xác đinh hình chiếu của chất điểm

M tai thời điểm t

Nêu ý nghĩa vật lý của từng đại

lượng trong biểu thúc thức trên ?

Đơn vị các đại lượng?

Đều hoà Hàm cos đều hoà

Nêu định nghĩa dao động điều hòa

Trả lời C 1 : Thảo luận nhóm

Trả lời câu hỏi

DươngDương, âm, có thể là 0

Phát biểu

II PHƯƠNG TRÌNH DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA

t ≠ 0,

vị trí của điểm

Mt, Xác định bởi góc (wt + ): x = OP

=OMt cos(ωt + ϕ).

3 Phương trình x=Acos(ω t+ϕ )

+ x : li độ của vật ở thời điểm t (tính

từ VTCB) +A: gọi là biên độ dao động: là li

độ dao động cực đại ứng với cos(ωt+ϕ) =1

+(ωt+ϕ): Pha dao động (rad) + ϕ : pha ban đầu.(rad) + ω: Gọi là tần số góc của dao động.(rad/s)

Hoạt động 4:( 7 phút) Khái niện tần số góc , chu kì , tần số của dao động

Từ mối liên hệ giữa tốc độ góc , chu

kì , tần số giao viên hướng dẫn hs

đưa ra khái niệm chu kì tần số , tần

số góc của dao động điều hòa

Đinh nghĩa các đại lượng chu kì tần

số , tần số góc

III CHU KÌ ,TẦN SỐ , TẦN SỐ GÓC CỦA DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA

Trang 3

C2: chu kì của dao động điều hòa là khoản thời gian vật thực hiện một dao động b Tần số (f) Tần số của dao động điều hòa là số dao động toàn phần thực hiện được trong một giây f = 1ω = T 2π T= t/n

n là số dao động toàn phần trong thời gian t 2 Tần số góc kí hiệu là ω đơn vị : rad/s Biểu thức : 2 2 f T π ω= π= Hoạt động 5 (5 phút) Củng cố HOẠT ĐỘNG GV HOẠT ĐỘNG HS - Phương trình dao động đều hoà, ý nghĩa, đơn vị các đại lượng? - Bài tập 7, 8, 9, 10 SGK - Trả lời - Suy nghĩ, thảo luận trả lời Hoạt động 6 (3phút) Nhiệm vụ về nhà HOẠT ĐỘNG GV HOẠT ĐỘNG HS - Bài mới: + Xem lại cách biểu diễn bằng đồ thị một hàm lương giác + Cách tính đạo hàm các hàm lượng giác + Xem nội dung IV, V SGK - Bài tập sách bài tập - Ghi vở bài soạn IV RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG

Trang 4

Ngày soạn : 20/08/2008

Ngày dạy : 26/08/08

Tiết 02 Bài 1: DAO ĐỘNG ĐIỀU HOÀ

I MỤC TIÊU:

- Viết được công thức vận tốc, gia tốc trong dao động đều hoà

- Biết tính toán và vẽ đồ thị x(t), v(t) và a(t)

- Biết viết điều kiện đầu tuỳ theo cách kích thích dao động và từ đó suy ra A và ϕ Củng cố kiến thức về dao động điều hoà

- Vận dụng được kiến thức giải một bài tập đơn giản

+ Ý nghĩa vật lý của đạo hàm

Hoạt động 1: ( 10 phút) Ổn định, vào bài

- Kiểm tra:

+ Thế nào là dao động đều hoà?

+ Viết phương trình dao động đều hoà, ý nghĩa các đại

lượng?

+ Cho phương trình: x = 6 cos(10πt + π/6)cm Xác

định biên độ, chu kỳ, tần số, pha ban đầu, pha dao

động, tốc độ góc

- Vào bài: Dao động đều hoà tương ứng với chuyển

động tròn đều Ta đã biết phương trình dao động đều

hoà, còn vận tốc, gia tốc xác đinh thế nào?

- 2 hs trả bài

Hoạt động 2 ( 15phút) Vận tốc và gia tốc trong dao động điều hòa

Hãy viết biểu thức vận tốc trong

giao động điều hòa?

Ở ngay tại vị trí biên, vị trí cân

Pha của vận tốc v như thế nào so

với pha của ly độ x ?

- vmin = 0 khi x = ± A ở vị trí biên

Vận tốc nhanh pha π / 2 so với ly độ.

KL : Gia tốc luôn luôn ngược

chiều (ng ược pha) với li độ và có

Trang 5

Hoạt động 3: ( 10 phút) Đồ thị của dao động điều hòa HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG Hướng dẫn Hs vẽ đồ thị x,v,a trong trường hợp ϕ = 0 x = Acos(ωt) = Acos( 2πT t) v = -Aωsin( 2πT t) a = -Aω2cos( 2πT t) Xác định li độ , vận tốc , gia tốc tại các thời điểm t = 0 , t = T/4 , t = T/2 , t = 3T/4 , t = T V ĐỒ THỊ CỦA DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA. • Vẽ đồ thị cho trường hợp ϕ=0 t 0 T/4 T/2 3T/4 T x A 0 -A 0 A v 0 -Aω 0 Aω 0

a -Aω2 0 Aω2 0 Aω2 Hoạt động 4 (10 phút) Củng cố, nhiệm vụ về nhà HOẠT ĐỘNG GV HOẠT ĐỘNG HS - Liên hệ vận tốc, gia tốc, tốc độ góc, biên độ - Bài tập 6, 11 SGK - Làm bài tập sách bài tập - Trả lời - Suy nghĩ, thảo luận trả lời - Ghi nhận bài tập IV RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG

x

v

a

t t

t T

2

T

4

T

4

3T

O O

O A

- A

Aω

-Aω

-Aω2

Aω2

Trang 6

Ngày soạn : 17/08/09 Ngày dạy : 31/08/09

Tiét dạy : 03

BÀI TẬP

I MỤC TIÊU:

- Củng cố, vận dung các kiến thức về dao động con lắc lò xo

- Rèn luyện kỹ năng giải bài tập

- Rèn luyện khả năng tư duy độc lập trong giải bài tập trắc nghiệm

- Xem lại các kiến thức đã học về dao động điều hoà, con lắc lò xo

- Chuẩn bị các bài tập sách giáo khoa, sách bài tập

Hoạt động 1 ( 10 phút) Ổn định, kiểm tra

- Kiểm tra:

+ Con lắc đơn

+ Chu kỳ con lắc đơn

+ Động năng, thế năng, cơ năng con lắc đơn,nhận xét

chu kỳ biến thiên của động năng, thế năng?

- Chu kỳ con lắc lò xo?

- Năng lượng con lắc lò xo?

+ s =S 0 cos(ωt+ϕ)

+ v = x/ = -S0ωsin(ωt + ϕ),+ a = v/ = -S0ω2cos(ωt + ϕ)= -ω2x

2 Chu kỳ con lắc đơn

Hoạt động 3 ( 10 phút) Giải bài tập trắc nghiệm.

* Cho học sinh đọc suy nghĩ chọn

đáp án -Chọn đáp án đúng, giải thích Bài 4 trang 17: DBài 5 trang 17: D

Trang 7

Bài 6 trang 17: CBài 3.1 D

Bài 3.2 BBài 3.3 CBài 3.4 BBài 3.5 DCâu3.6 ACâu 3.7 C

Hoạt động 4:( 10 phút) Bài tập Tự luận

- Trong t(s) thực hiện N dao động

1

(1 os )2

F – mg = Fht

2 axl

m ht

+ Dao động tắt dần? Nguyên nhân?

+ Dao động cưỡng bức? Đặc điểm?

+ Cộng hưởng? Điều kiện?

- Ghi bài tập

- Ghi vở bài soạn

IV RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG

Trang 8

Trang 9

Ngày 25/08/2009 Ngày dạy : 03/09/09

Tiết 04 Bài 2 CON LẮC LÒ XO

I MỤC TIÊU:

- Công thức lực kéo về

- Tìm được chu kỳ, tần số con lắc lò xo

- Biết cách thiết lập về phương trình động lực học của con lắc lò xo

- Biết cách tính, tìm biểu thức của động năng, thế năng và cơ năng của con lắc lò xo

- Có kĩ năng giải các bài tập có liên quan

1 Giáo viên:

+ Con lắc dây, con lắc lò xo đứng và ngang, đồng hồ bấm giây

2 Học sinh:

+ Ôn lại các khái niệm: động năng, thế năng, lực thế, sự bảo toàn cơ năng của vật chịu tác dụng của lực thế

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

Hoạt động 1 ( 10phút) Ổn định, kiểm tra, vào bài

- Kiểm tra sĩ số

- Kiểm tra bài cũ

+ Phương trình li độ, vận tốc, gia tốc dao động điều

hoà?

+ Cho phương trình: x = 6 cos(20πt + π/3)cm Tìm

phương trình v,a; tính chu kỳ, tần sô Xác định v, a khi

x = 4cm

- Vào bài: Xét dao động của con lắclò xo

- Báo sĩ số

- HS trả bài

Hoạt động 2 ( 5phút) Tìm hiểu con lắc lò xo

Mô tả cấu tạo con lắc lò xo?

Vị trí vật đứng yên trong cơ học gọi

Lò xo treo: lò xo đứng yên khi treo vật

v =0 +A l

x

l 0

O

( VTCB)

Trang 10

Khi vật dao động, tại vị trí bất kỳ bi

Phát biểu

II KHẢO SÁT DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC LÒ XO VỀ MẶT ĐỘNG LỰC HỌC

* Chu kỳ, tần số

k

m

T = π ω

π

=2 2

m

k f

π

=

2 1

Trang 11

 Trường THPT Ba Tơ  GV : Nguyễn văn Tươi  Giáo án vật lý lớp 12CB  Hoạt động 4.( 10ph út) Khảo sát dao động con lắc lò xo về năng lượng

Dưới tác dụng của lực đàn hồi

thế năng của vật được xác định

W = 1

2mω2A2 = 1

2kA

2 = const

: Cơ năng bảo toàn !

III KHẢO SÁT DAO ĐỘNG CON LẮC LÒ XO VỀ MẶT NĂNG LƯỢNG

1 Động năng của con lắc lò xo

212

3 Cơ năng của con lắc lò xo Sự bảo toàn cơ năng

Trang 12

- Chu kỳ, động năng, thế năng, cơ năng con lắc lò xo?

- Nêu được cấu tạo con lắc đơn

- Điều kiện con lắc đơn dao động đều hoà, tính được chu kỳ dao động

- Tìm được thế năng, cơ năng con lắc đơn

- Xem lại cách tổng hợp, phân tích lực

III.TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY

Hoạt động 1.( 5 phút) Ổn định, kiểm tra bài, vào bài

+ Chu kỳ, tần số con lắc lò xo; đặc điểm của của

chúng?

+ Động năng, thế năng? Chu kỳ biến thiên của chúng?

- Vào bài: Xét dao động của vật treo vào một sợi dây

khônng co giãn

- Trả bài

Hoạt động 2 ( 5 phút) Tìm hiểu con lắc đơn

- Nêu cấu tạo con lắc đơn?

- Cho biết phương dây treo khi con

Trang 13

Hoạt động 3 ( 15 phút) Khảo sát con lắc đơn về mặt động lực học

- Khi con lắc dao động thì quỹ đạo

của nó là gì và vị trí của nó được

xác định bởi đại lượng nào?

- Con lắc chịu tác dụng của những

lực nào ?

- Theo định luật II Newton phương

trình chuyển động của vật được viết

- Hãy suy luận tìm công thức tính

chu kỳ T , tần số f của con lắc đơn?

Trả lời câu hỏi C1

α = αocos(ωt + ϕ)

Trả lời câu hỏi C2

II KHẢO SÁT DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN VỀ MẶT ĐỘNG HỌC

• Khi vật ở vị trí M thì:

+ Vật nặng xác định bởi cung

¼

OM = s = l α+ Vị trí dây treo xác định bởi góc:

·OQM =α

• Các lực tác dụng lên vật: Trọng lực P ur, lực căng dây T ur

• Áp dụng định luật II Niu tơn:

s = Acos(ωt + ϕ).

Vậy: Dao động của con lắc đơn với

góc lệch bé là dao động điều hoà

Hoạt động 4 ( 10 phút) Khảo sát con lắc đơn về mặt năng lượng

1 Động năng của con lắc đơn

2

1 2

(1)

2.Thế năng của con lắc đơn

Trang 14

- Thế năng con lắc được xác định như thế nào ? → Nhận xét chu kỳ dao đông của Wt? Tính cơ năng của con lắc đơn? Nhận xét? (1 cos ) t W =mgl − α Wt dao động điều hoà với chu kỳ T/2 ( T là chu kỳ dao động li độ) 2 1 (1 cos ) 2 d t W W= +W = mv +mgl − α Cơ năng bảo toàn ! (1 cos ) t W =mgl − α 3 Cơ năng của con lắc đơn 2 1 (1 cos ) 2 d t W =W +W = mv +mgl − α * Động năng, thế năng thiên với chu kỳ bằng nửa chu kỳ dao động điều hoà ( Tần số gấp đôi d đ đh) Hoạt động 5 (5 phút) Ứng dụng con lắc đơn HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG - Ứng dụng con lắc đơn? - Đọc sách giáo khoa IV ỨNG DỤNG : XÁC ĐỊNH GIA TỐC RƠI TỰ DO T = 2π g l => 2 2 4 l g T π = => Muốn đo g cần đo chiều dài và chu kỳ của con lắc đơn

Hoạt động 6 ( 5 phút) Củng cố, vận dụng, nhiện vụ về nhà HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - Phương trình dao động, chu kỳ tần số, động năng, thế năng, cơ năng con lắc đơn - Bài tập SGK - Bài tập sách bài tập - Bài mới + Chuẩn bị tiết bài tập + Dao động tắt dần? Nguyên nhân? + Dao động cưỡng bức? + Điều kiện cộng hưởng cơ? - Phát biểu - Suy nghĩ làm - Ghi chú bài tập - Ghi vở bàio soạn IV RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG

0

h m

α

H C

l

Trang 15

Tiết : 06

BÀI TẬP

I MỤC TIÊU:

- Củng cố, vận dung các kiến thức về dao động điều hoà, con lắc lò xo

1 Giáo viên:

- Giải các bài tập sách giáo khoa, sách bài tập để tìm ra phương pháp tối ưu cho từng dạng bài tập để hướng dẫn học sinh sao cho giải nhanh, chính xác

- Chuẩn bị thêm một số câu hỏi trắc nghiệm để học sinh tự rèn luyện

2 Học sinh:

- Xem lại các kiến thức đã học về dao động điều hoà, con lắc lò xo

- Kiểm tra:

+ Con lắc lò xo

+ Chu kỳ con lắc lò xo?

+ Động năng, thế năng, cơ năng con lắc lò xo? Nhận

xét chu kỳ biến thiên của động năng, thế năng?

- Trả bài

Hoạt động 2: ( 10 phút) Hệ thống kiến thức

- Dao động điều hoà

- Phương trình li độ, vận tốc, gia

tốc? Xác định đơn vị và các giá trị

cực đại của chúng?

- Chu kỳ, tần số dao động điều hoà?

- Chu kỳ con lắc lò xo?

- Năng lượng con lắc lò xo?

- Phát biểu

- Hs lên bảng trình bày

- Viết công thức tính

- Viết công thức

1 Phương trình li độ, vận tốc, gia tốc

+ x=Acos(ωt+ϕ)

+ v = x/ = -Aωsin(ωt + ϕ), + a = v/ = -Aω2cos(ωt + ϕ)= -ω2x

2 Chu kỳ, tần số

f = 1ω

=

3 Chu kỳ con lắc lò xo

T

k

π

=

4.Năng lượng con lắc lò xo

Wđ=1

2mv

2 =1

2mA

2ω2sin2(ωt+ϕ)

Wt=1

2kx

2 =1

2kA

2cos2(ωt+ϕ)

Trang 16

* GV bổ sung các kiến thức

- Chiều dài quỹ đạo

- Đường di trong 1 chu kỳ

5 Chiều dài quỹ đạo: L = 2A

6 Đường đi 1 chu kỳ: S = 4A

7 Cách lập phương trình

8 Con lắc lò xo treo

đáp án

-Chọn đáp án đúng, giải thích Bài 7 trang 9: C

Bài 8 trang 9: ABài 9 trang 9: DBài 4 trang 13: DBài 5 trang 13: DBài 6 trang 13: BBài 1.1 B

Bài 1.2 DBài 1.3 CBài 1.4 BBài 1.5 A

- So sánh với phương trình dao

đọng tổng quát suy ra các giá trị cần

Bài 10/9

Ta có x = A cos(ωt + ϕ)

Đề cho x = 2cos(5t - π/6)cmSuy ra: A = 2 cm,

ω = 5 rad/s,

ϕ = -π/6, pha dao động 5t - π/6 rad

Trang 17

+ Con lắc đơn? + Năng lượng dao động con lắc đơn? Đặc điểm? V RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG

Ngày soạn : 01/09/09 Bài 4 DAO ĐỘNG TẮT DẦN Ngày dạy : 16/09/09 VÀ DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC Tiết dạy : 07 I MỤC TIÊU: - Đặc điểm dao động tắt dần, dao động duy trì, dao động cưỡng bức, sự cộng hưởng - Điều kiênh cộng hưởng cơ - Ví dụ tầm quan trọng cộng hưởng cơ - Nguyên nhân dao động tắt dần - Vẽ, giải thích đường cong cộng hưởng - Giải thích sự tắt dần của một số dao động trong thực tế Điều kiện để có cộng hưởng - Liên hệ các dao động tắt dần trong thực tế Biết được hiện tượng cộng hưởng có nhiều ứng dụng trong thực tế và kể ra được một vài ứng dụng II CHUẨN BỊ: 1 Giáo viên: - Ví dụ dao động cưỡng bức, cộng hưởngcó lợi và có hại - Chuẩn bị thí nghiệm ở 4.3 nếu điều kiện cho phép Nếu không được thì thông báo kết quả - 4 con lắc lò xo dao động trong các môi trường nhớt khác nhau - Hình vẽ SGK 2 Học sinh: Đọc trước bài học II TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY Hoạt động 1 ( 10 phút) Ổn định, kiểm tra HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - Kiểm tra sĩ số - Kiểm tra bài cũ + Chu kỳ, tần số con lắc đơn; đặc điểm của của chúng? + Động năng, thế năng? Chu kỳ biến thiên của chúng? - Vào bài: Ôtô, xe máy cần thiết bị giảm xóc? Đoàn quân đi đều qua cầu thì cầu có thể sập?

- Trả bài

Hoạt động 2 ( 8 phút) Dao động tắt dần

- Làm thí nghiệm về dao động tắt

dần của con lắc lò xo trong các môi

trường: không khí, nước, dầu, dầu

rất nhớt

Cho biết quan hệ:

+ Chiều lực cản và chiều chuyển

động của vật,

+ Công lực cản và cơ năng.?

- Nhận xét biên độ dao động?

- Nếu không có ma sát thì cơ năng

Nêu nhận xét

Hs: Quan sát và rút ra các nhận xét

- Nêu nhận xét ?( Giảm dần)

- Năng lượng không đổi

I DAO ĐỘNG TẮT DẦN :

1 Thế nào là dao động tắt dần ?

Dao động mà biên độ giảm dần theo thời gian

2 Giải thích :

• Lực cản môi trường luôn luôn

X

O t

Trang 18

của con lắc biến đổi thế nào?

- Nếu có ma sát nhớt thì cơ năng

biến đổi thế nào?

Biên độ có liên quan với cơ năng

thẳng đứng bên trong một xy lanh

đựng đầy dầu nhớt, pít tông gắn với

khung xe và xy lanh gắn với trục

bánh xe Khi khung xe dao động

trên các lò xo giảm xóc, thì pít tông

cũng dao động theo, dầu nhờn chảy

qua các lỗ thủng của pít tông tạo ra

• Vậy: Dao động tắt dần càng nhanh nếu độ nhớt môi trường càng lớn.

3 Ứng dụng của tắt dần: cái giảm rung

- Thiết bị giảm xóc xe

- Thiết bị đóng cửa tự động …

Hoạt dộng 3 (6 phút) Dao động duy trì

- Dự đoán xem để cho dao động

không tắt dần và có chu kì không

đổi như chu kì dao động riêng thì ta

phải làm gì?

- Muốn duy trì dao động ta phải làm

gì ?

* Thường người ta dùng một một

nguồn năng lượng và một cơ cấu

truyền năng lượng thích hợp để

cung cấp năng lượng cho vật dao

động trong mỗi chu kì Giới thiệu

cơ chế duy trì dao động con lắc ở

hình bên

- Nêu nguyên tắc duy trì dao động

trong đưa võng?

- Cung cấp năng lượng

- Nêu định nghĩa dao động duy trì

- Duy trì tần số dao động riêng

- Thảo luận trả lời

II Dao động duy trì:

* Điều kiện: không làm thay đổi tần

số dao động riêng

* Ví dụ

- Đưa võng

- Dao động con lắc đồng hồ

Hoạt động 4 ( 7 phút) Dao động cưỡng bức

Làm thí nghiệm ảo về dao động

III Dao động cưỡng bức:

1.Thế nào là dao động cưỡng bức?

Nếu tác dụng một ngoại biến đổi

điều hoà F=F0sin(ωt + ϕ) lên một

hệ Lực này cung cấp năng lượng cho hệ để bù lại phần năng lượng mất mát do ma sát Khi đó hệ sẽ gọi

Trang 19

-

Quan sát và rút ra các đặc điểm của

dao động?

- Thuyết giảng về dao động cưỡng

bức như phần nội dung

- Đồ thị dao động? Nếu được yêu

+ Tỉ lệ với biên độ F0 của ngoại lực

Hoạt động 5 ( 7 phút) Cộng hưởng cơ

- Làm lại thí nghiệm ảo, về thay đổi

tần số ngoại lực

- Giới thiệu đường biểu diễn A theo

f hình vẽ 17.2 trong sách giáo khoa

Theo dõi đường biểu diễn thấy

được điều gì ?

Hiện tượng cộng hưởng là gì ?

- Làm lại thí nghiệm về thay đổi lực

Giá trị cực đại của biên độ A của

dao động cưỡng bức đạt được khi tần số của ngoại lực bằng tần số riêng f0 của hệ dao động tắt dần

Định nghĩa hiện cộng hưởng

Vẽ hình.

Quan sát và rút ra mối qua hệ giữa biên độ dao động cưỡng bức và độ lớn lực cản môi trường

Nếu ma sát giảm thì giá trị cực đại

của biên độ tăng Hiện tượng cộng

Nếu ma sát giảm thì giá trị cực đại

của biên độ tăng

2.Giải thích :

Khi f =f0 : hệ được cung cấp năng lượng một cách nhịp nhàng đúng lúc , do đó biên độ dao động của hệ tăng dần lên A =Amax khi tốc độ tiêu hao năng lượng bằng tốc độ cung cấp năng lượng cho hệ

3 Tầm quan trọng của hiện tượng cộng hưởng

f0

A

Amax

fO

Trang 20

Thuyết giảng như phần nội dung và kể một vài mẫu chuyện về tác dụng có lợi và hại của cộng hưởng! Chế tạo các máy móc, lắp đặt máy. - Dùng một lực nhỏ tác dụng lên một hệ dao động có khối lượng lớn để làm cho hệ này dao động với biên độ lớn (em bé đưa võng cho người lớn …) - Dùng để đo tần số dòng điện xoay chiều, lên dây đàn * Tác hại: Cầu, bệ máy, trục máy khung xe … đều là các chi tiết có thể xem như một dao động tự do có tần số riêng f0 nào đó Khi thiết kế các chi tiết này cần phải chú ý đến sự trùng nhau giữa tần số ngoại lực f và tần số riêng f0 Nếu sự trùng nhau này xảy ra (cộng hưởng) thì có thể làm gãy các chi tiết này sHoạt động 6 (7 phút) Củng cố, vận dụng HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - Trả lời các câu hỏi SGK - Bài tập 5, 6 SGK - Bài tập vê nhà SBT - Bài mới: Phương pháp tổng hợp dao đông? - Thảo luận trả lời - Suy nghĩ làm - Ghi nhận bài tập - Ghi vở bài soạn V RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG

Trang 21

Ngày soạn : 02/09/09 BÀI 5 TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐỀU HOÀ

Ngày dạy : 17/09/09 CÙNG PHƯƠNG CÙNG TẦN SỐ

Tiết dạy : 08 PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN

I MỤC TIÊU

- Biểu diễn một dao động điều hoà bằng một vectơ quay

- Vận dụng phương pháp giản đồ Frenen tìm phương trình dao động tổng hợp của hai dao động đều hoà cùng phương cùng tần số

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Các hình vẽ sách giáo khoa

2 Học sinh

- Xem lại cách tìm hình chiếu của một véctơ trên hai trục toạ độ

III TI ẾN

- Dao động tắt dần? Cộng hưởng cơ, điều kiện, tầm

quan trọng?

- Vào bài: Vật thực hiện nhiều dao động thì dao động

tổng hợp của nó xác định thế nào?

- Trả bài

Hoạt động 2 ( 7 phút) Tìm hiểu cách biểu diễn một dao động điều hoà bằng vectơ quay

M

O

ωt

ϕ

x

P

Trang 22

- GV: Từ mối liên hệ chuyển động

tròn đều và dao động điều hoà, nên

có thể biểu diễn dao động đều hoà

bằng một vectơ quay

- Viết biểu thức hình chiếu của véc

tơ OMuuuur trên trục Ox và so sánh với

phương trình li độ dao động điều

+ Gốc: Tại O + Độ dài: OM = A + Hợp với trục Ox góc

ϕ

Hoạt động 3 ( 7 phút) Phương pháp đại số

- Gv: Lấy một số ví dụ về một vật

đồng thời tham gia hai dao động

điều hoà cùng phương cùng tần số,

Hoạt động 4 (10 phút) Phương pháp giản đồ Frenen

- Biểu diễn x1, x2 bằng vectơ quay

- Khi các véc tơ OM , OMuuur uuur1 2

quay với cùng vận tốc góc ω ngược

chiều kim đồng đồ, thì do góc hợp

bởi giữa OM ,OM uuuur uuuur1 2 ∆ϕ = ϕ2 –

ϕ1 không đổi nên hình bình hành

OM1MM2 cũng quay theo với vận

tốc góc ω và không biến dạng khi

quay Véc tơ tổng OM uuuur là đường

chéo hình bình hành cũng quay

đều quanh O với vận tốc góc ω

- Học sinh vẽ vectơ quay OM 1

biểu diễn dao động điều hòa x1 và 2

OM biểu diễn dao động điều hòa

x2

- Học sinh vẽ vectơ quay OM

biểu diễn dao động điều hòa tổng

Trang 23

b Pha ban đầu:

ϕϕ

Hoạt động 5 (7 phút) Ảnh hưởng độ lệch pha, vận dụng

- Cho biết ý nghĩa của độ lệch pha?

→A = Amin = A - A1 2

• Nếu ϕ2 – ϕ1 = π/2+kπ (x1 và x2 vuông pha)

- Cách biểu diễn, tổng hợp 2 dao động dều hoà

- Trả lời câu hỏi SGK

- Ghi nhận yêu cầu giáo viên

IV RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG

Trang 24

- Xem lại các kiến thức đã học về dao động tắt dần, cộng hưởng, tổng hợp dao động

- Điều kiện cộng hưởng?

- Cách biểu diễn một dao động

điều hoà bằng một vectơ quay? - Viết công thức tính

1 Điều kiện cộng hưởng

Trang 25

- Biểu thức tính biên độ, pha ban

đầu cảu dao động tổng hợp?

* GV bổ sung các kiến thức

Phương pháp hình chiếu tổng hợp

hai dao động điều hoà cùng tần số

- Viết công thức

- Bổ sung vào vở bài tập

quay OMuuur Trên trục toạ độ Ox véc tơ này có:

+ Gốc: Tại O + Độ dài: OM = A + Hợp với trục Ox góc ϕ

ϕϕ

đáp án -Chọn đáp án đúng, giải thích Bài 5 trang 21: DBài 6 trang 21: B

Bài 4 trang 25: DBài 5 trang 25: BBài 4.1 A

Bài 4.2 BBài 4.3 CBài 5.1 BBài 5.2 CBài 5.3 D

Trang 26

- Cho học sinh sử dụng phương

- Tự rút kinh nghiệm cho bản thân

π)cm

Hoạt động 4 (5 phút) Giao nhiệm vụ

- Tiếp tục làm bài tâp sách bài tâp

- Bài mới: Đọc và chuẩn bị bài thực hành

- Ghi bài tập

- Ghi vở bài soạn

Tiêu đề	Dao Động Điều Hòa
Tác giả	Nguyễn Văn Tươi
Trường học	Trường THPT Ba Tơ
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Ba Tơ

Định dạng
Số trang	52
Dung lượng	1,63 MB