Ngày tháng năm Tiết 91, 92 văn bản Bàn về đọc sách (Trích) Chu Quang Tiềm Trần Đình Sử dịch A. Mục tiêu: - Hiểu đợc sự cần thiết của việc đọc sách và phơng pháp đọc sách. - Rèn luyện thêm cách viết văn nghị luận qua việc lĩnh hội bài nghị luận sâu sắc sinh động, giàu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm. B. Chuẩn bị C. Tiến trình dạy học I. ổn định tổ chức II. Kiểm tra bài cũ: III. Các hoạt động * Giới thiệu: Đọc sách là 1 con đờng quan trọng để tích lũy tri thức, nâng cao học vấn của con ngời. Trong xu thế phát triển của con ngời ngày nay có rất nhiều loại sách để con ngời tham khảo, nhng con ngời cần phải biết lựa chọn sách để đọc. Vậy sự cần thiết của đọc sách và phơng pháp đọc sách nh thế nào cho phù hợp? VB Bàn về đọc sách của tác giả Chu Quang Tiềm cho chúng ta câu trả lời. I. Đọc- Tìm hiểu chung HS đọc * và nêu những hiểu biết của em về T/giả? 1. Tác giả (1897- 1986) - Là nhà mĩ học và lý luận VH nổi tiếng của TQ. + Ông bàn về đọc sách lần này không phải là lần đầu. Bài viết này là KQ của quá trình tích lũy kinh nghiệm, dày công suy nghĩ, là những lời tâm huyết của ngời đi trớc muốn truyền lại cho thế hệ mai sau. 2. Tác phẩm - Viết bằng chữ Hán - Thuộc kiểu VB nào? - Kiểu VB: NL - Vì sao em xác định nh vậy? + Cách trình bày ý kiến của tác giả theo hệ thống các luận điểm. - Tìm hiểu các luận điểm qua bố cục của VB? - Bố cục: 3 phần + Từ đầu TG mới: Tầm quan trọng, ý nghĩa cần thiết của việc đọc sách. + Tiếp .lực lợng: Nêu các khó khăn, các thiên h- ớng sai lạc dễ mắc phải của việc đọc sách trong tình hình hiện nay. + Phần còn lại: Bàn về phơng pháp đọc sách (bao gồm việc lựa chọn sách cần đọc và cách đọc ntn cho hiệu quả) - Em có NX gì về bố cục với hệ thống LĐ trên? + Bố cục chặt chẽ, hợp lý. * GV hớng dẫn đọc: rõ ràng mạch lạc với giọng tâm tình nhẹ nhàng nh lời trò chuyện. II. Đọc- Hiểu VB HS đọc phần 1 1. Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách - Qua lời bàn của tác giả, em thấy sách có tầm quan trong ntn? * Tầm quan trọng: + Sách ghi chép cô đúc và lu truyền mọi tri thức, mọi thành tựu mà loài ngời tìm tòi, tích lũy qua từng thời đại. 1 + Sách có giá trị có thể xem là những cột mốc trên con đờng phát triển học thuật của nhân loại. + Sách: kho tàng quý báu của của di sản tinh thần mà loài ngời thu lợm, suy ngẫm suốt mấy nghìn năm nay - Em hãy phát biểu nhận thức của mình về ý nghĩa của sách trên con đờng phát triển của nhân loại? * ý nghĩa: + Đọc sách là con đờng tích lũy, nâng cao vốn nhận thức. + Với mỗi ngời, đọc sách là sự chuẩn bị để có thể làm cuộc trờng chinh vạn dặm trên con đờng học vấn đi phát hiện TG mới. + Không thể thu đợc các thành tựu mới trên con đ- ờng phát triển học thuật nếu nh không biết kế thừa thành tựu của các thời đã qua. HS đọc phần 2 2. Cách lựa chọn sách khi đọc - Theo em, đọc sách có dễ không? Tại sao cần phải lựa chọn sách khi đọc? + Trong tình hình hiện nay, sách vở ngày càng nhiều thì việc đọc sách cũng không dễ. - Vậy, tác giả đã cho ta thấy điều gì thờng gặp khi đọc sách? a. Hai thiên hớng sai lạc thờng gặp: - Sách nhiều không chuyên sâu, dễ sa vào lối ăn tơi nuốt sống, chứ không kịp tiêu hóa, không biết nghiền ngẫm. - Sách nhiều ngời đọc khó lựa chọn, lãng phí thời gian và sức lực với những cuốn không thật sự có ích. - Theo tác giả, nên lựa chọn cách đọc ntn cho phù hợp? b. Lựa chọn cách đọc: - Không tham đọc nhiều, đọc lung tung chọn cho tinh, đọc kĩ những quyển thực sự có giá trị, có lợi. - Đọc kĩ các cuốn sách, tài liệu cơ bản thuộc lĩnh vực chuyên môn, chuyên sâu của mình. - Đọc các loại sách thờng thức + T/giả cũng K/định thật đúng rằng Trên đời không có học vấn nào là cô lập, tách rời các học vấn khác. Vì thế, không biết rộng thì không thể chuyên, không thông thái thì không nắm gọn. ý kiến này chứng tỏ: kinh nghiệm, từng trải của 1 học giả lớn. HS đọc phần cuối 3. Phơng pháp đọc sách + Việc biết lựa chọn sách để đọc là 1 quan điểm quan trọng thuộc phơng pháp đọc sách. Cùng với vấn đề này, tác giả còn bàn rất cụ thể về cách đọc. - Tác giả đa ra mấy ý kiến? Hãy PT. - Không nên đọc lớt qua, đọc chỉ để trang trí bộ mặt phải vừa đọc vừa suy nghĩ trầm ngâm tích lũy, tởng t- ợng tự do nhất là với các quyển sách có giá trị. - Không nên đọc 1 cách tràn lan 2 theo kiểu hứng thú cá nhân mà cần đọc có kế hoạch, hệ thống + Thậm chí, đối với 1 ngời nuôi chí lập nghiệp trong 1 môn học vấn thì đọc sách là 1 công việc rèn luyện, 1 cuộc chuẩn bị âm thầm và gian khổ. - Theo tác giả, đọc sách đâu chỉ là việc học tập tri thức mà nó còn đặ ra vấn đề gì? rèn luyện tính cách con ngời, chuyện học làm ngời. - Bài viết trên có sức thuyết phục cao. Theo em, điều ấy đợc tạo nên từ những yếu tố cơ bản nào? 4. Tính thuyết phục và sức hấp dẫn của VB + ND các lời bàn và cách trình bày của tác giả vừa thấu tình đạt lý. + Các ý kiến, NX đa ra thật xác đáng, có lý lẽ, với t cách là học giả có uy tín, từng trải qua quá trình nghiên cứu, tích lũy nghiền ngẫm lâu dài. Đồng thời, tác giả lại trình bày bằng cách PT cụ thể, bằng giọng chuyện trò, tâm tình thân ái để sẻ chia kinh nghiệm thành công, thất bại trong thực tế. + Bố cục bài viết chặt chẽ, hợp lý; các ý kiến đợc dẫn dắt tự nhiên. + Cách viết giàu hình ảnh + Nhiều chỗ tác giả dùng cách ví von thật cụ thể và thú vị: Giống nh ăn uống các thứ không tiêu hóa đ- ợc càng dễ sinh ra bệnh đau dạ dày; lối ăn tơi nuốt sống làm học vấn giống nh đánh trận .; nh cỡi ngựa qua chợ; trang trí bộ mặt nh trọc phú khoe của; giống nh con chuột chui vào sừng trâu càng chui càng hẹp, không có lối thoát. * Ghi nhớ (SGK- 7) * Luyện tập (SGK- 7) IV. Củng cố BT 1 : Tại sao đọc nhiều không thể coi là vinh dự ? A. Đọc nhiều nhng đọc toàn sách ít có giá trị. B. Đọc nhiều nhng đọc không kĩ. C. Đọc nhiều mà không chịu suy nghĩ sâu xa. D. Vì cả 3 lí do trên. Bài tập 2 : Từ "Trọc phú" trong VB trên chỉ loại ngời nào ? A. Ngời khoẻ mạnh cờng tráng. B. Ngời giàu có mà dốt nát, bần tiện. C. Ngời ít tiền mà hay đi khoe mình giàu có. D. Ngời hay đi khoe mình có tài. Bài tập 3 : ý nào nêu kết quả nhất lời khuyên của tác giả đối với ngời đọc sách ? A. Nêu lựa chọn sách mà đọc. B. Đọc sách phải kĩ C. Cần có phơng pháp đọc sách. D. Không nên đọc sách chỉ để trang trí nh kẻ trọc phú khoe của. Bài tập 4 : Đoạn văn trên sử dụng nhiều nhất phép tu từ nào ? A. Nhân hoá B. Liệt kê C. So sánh D. Phóng đại V. HBHB: + học ghi nhớ và làm phần LT và Xem bài mới. Ngày tháng năm Tiết 93 khởi ngữ A. Mục tiêu: - Nhận biết khởi ngữ, phân biệt khởi ngữ với chủ ngữ của câu. - Nhận biết công dụng của khởi ngữ là nêu đề tài của câu chứa nó. - Biết đặt những câu có khởi ngữ. B. Chuẩn bị 3 C. Tiến trình dạy học I. ổn định tổ chức II. Kiểm tra bài cũ: III. Các hoạt động I. Đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu. HS đọc VD (SGK- 7) 1. VD (SGK- 7) - Phân biệt các từ ngữ in đậm với chủ ngữ trong những câu sau về vị trí trong câu và quan hệ với vị ngữ? 2. NX * Xác định C trong những câu chứa từ in đậm in đậm: a. .Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động C b. Giàu, tôi cũng giàu rồi. C c. Về các thể văn trong lĩnh vực văn nghệ, chúng ta có thể tin ở tiếng ta, C * Phân biệt các từ ngữ in đậm với C + Về vị trí: Các từ in đậm đứng trớc C. báo trớc nội dung thông tin trong câu. thông báo về đề tài đợc nói đến trong câu. + Về quan hệ với V: Các từ in đậm không có quan hệ C-V với V. - Trớc các từ in đậm nói trên, có thể thêm những quan hệ từ nào ? 1. Trớc các từ in đậm trên có thể thêm các QHT nh : a) Còn (đối với) anh . b) (Về) giàu - Qua PT các VD trên, em hiểu thế nào là khởi ngữ? * Ghi nhớ (SGK- 8) II. Luyện tập (SGK- 8) BT 1: Khởi ngữ trong các đoạn trích: a. Điều này. b. Đối với chúng mình. c. Một mình. d. Làm khí tợng. e. Đối với cháu BT 2: a. Anh ấy làm bài cẩn thận lắm. Làm bài, anh ấy cẩn thận lắm. b. Tôi hiểu rồi nhng tôi cha giải đợc. Hiểu, tôi hiểu rồi nhng giải, tôi cha giải đợc. IV. Củng cố V. HBHB: Học ghi nhớ, làm BT và xem bài mới. Ngày tháng năm Tiết 94 Phép phân tích và tổng hợp A. Mục tiêu: - Nắm đợc khái nhiệm phân tích và tổng hợp. - Tích hợp với văn (VB: bàn về đọc sách) với TV ở bài khởi ngữ. - Rèn kỹ năng phân tích và tổng hợp trong khi nói, viết. B. Chuẩn bị GV: Soạn HS: Xem trớc bài. C. Tiến trình dạy học 4 I. ổn định tổ chức II. Kiểm tra bài cũ: III. Các hoạt động I. Tìm hiểu phép lập luận phân tích và tổng hợp : HS đọc * Đọc VB: Trang phục (SGK- 9) - Thông qua một loạt dẫn chứng ở đoạn mở bài tác giả đã rút ra nhận xét về vấn đề gì ? * NX: a. MB: Rút ra NX về vấn đề : Ăn mặc chỉnh tề cụ thể là sự đồng bộ, hài hoà giữa quần áo với giày, dép trong trang phục của con ngời. - Hai luận điểm chính trong VB là gì? * Hai luận điểm chính trong VB: + Trang phục phải phù hợp với hoàn cảnh tức là tuân thủ những "quy tắc ngầm" mang tính văn hoá xã hội. + Trang phục phải phù hợp với đạo đức tức là giản dị và hài hoà với môi trờng sống xung quanh. - Để xác lập hai luận điểm trên, tác giả đã dùng phép lập luận nào? Phép phân tích. Cụ thể: + LĐ1: Ăn cho mình, mặc cho ngời. - Cô gái một mình trong hang sâu . - Anh thanh niên đi tát nớc . - Đi đám cới không thể lôi thôi . - Đi dự đám tang . Sau khi PT những DC cụ thể, tác giả đã chỉ ra 1 quy tắc ngầm chi phối cách ăn mặc của con ngời. Đó là Văn hóa XH. + LĐ2: Y phục xứng kỳ đức. - Dù mặc đẹp đến đâu, sang đến đâu . - Xa nay, cái đẹp bao giờ cũng . Các PT trên làm rõ nhận định của tác giả: Ăn mặc ra sao toàn XH. - Để chốt lại vấn đề, tác giả đã dùng phép lập luận nào? Phép lập luận này thờng đứng ở vị trí nào trong văn bản?. b. - Để chốt lại vấn đề tác giả dùng phép lập luận tổng hợp bằng một kết luận ở cuối văn bản: "Thế mới biết trang phục hợp văn hoá, hợp đạo đức, hợp môi trờng mới là trang phục đẹp". - Qua tìm hiểu và phân tích ở trên em hãy cho biết vai trò của phép lập luận phân tích và tổng hợp?. * Vai trò: + Phép lập luận phân tích giúp ta hiểu sâu sắc các khía cạnh khác nhau của trang phục đối với từng ngời, trong từng hoàn cảnh cụ thể. + Phép lập luận tổng hợp giúp cho ta hiểu ý nghĩa văn hoá và đạo đức của cách ăn mặc. + Nghĩa là không thể ăn mặc một cách tuỳ tiện, cẩu thả nh một số ngời lầm tởng rằng đó là sở thích và "quyền, bất khả xâm phạm của mình". HS đọc * Ghi nhớ (SGK- 10) II. Luyện tập (SGK- 10) BT 1 : Phân tích luận điểm 5 Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhng đọc sách vẫn là một con đờng quan trọng của học vấn. + Học vấn là thành quả tích luỹ của nhân loại đợc lu giữ và truyền lại cho đời sau. + Bất kì ai muốn phát triển học thuận cũng phải bắt đầu từ "kho tàng quý báu" đợc lu giữ trong sách; nếu không mọi sự bắt đầu sẽ là con số không, thậm chí là lạc hậu, giật lùi. + Đọc sách là hởng thụ, thành quả về tri thức và kinh nghiệm hàng nghìn năm của nhân loại, đó là tiền đề cho sự phát triển học thuật của mỗi ngời. BT 2 : Phân tích lý do phải chọn sách để học. + Bất cứ lĩnh vực học vấn nàu cũng có sách chất đầy th viện, do đó phải biết chọn sách mà đọc. + Phải chọn những cuốn sách "cơ bản, đích thực" để học, không nên đọc những cuốn sách "vô thởng vô phạt". + Đọc sách cũng nh đánh trận, cần phải đánh vào thành trì kiên cố, đánh bại quân tinh nhuệ, chiếm cứ mặt trận xung yếu, tức là phải đọc cái cơ bản cần nhất, cần thiết nhất cho công việc và cuộc sống của mình. BT 3 : Phân tích cách đọc sách - Tham đọc nhiều mà chỉ "liếc qua" cốt để khoe khoang là mình đã dọc sách nọ, sách kia thì chẳng khác gì "chuồn chuồn đạp nớc" chỉ gây ra sự lãng phí thời gian và sức lực mà thôi. Thế gian có biết bao ngời đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, nh kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấy nhiều làm quý. Đối với việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình, dối ngời, đối với việc làm ngời thì cách đó thể hiện phẩm chất tầm thờng thấp kém- Đọc ít mà đọc kĩ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích luỹ, tởng tợng tự do đến mức làm thay đổi khí chất. - Có hai loại sách cần đọc là sách về kiến thức phổ thông và sách về kiến thức chuyên ngành, đó là hai bình diện riêng và sâu của tri thức. BT 4 : Vai trò của phân tích lập luận - Có thể nói, trong VBNL, phân tích là một thao tác bắt buộc mang tính tất yếu bởi nếu không phân tích thì không thể làm sáng tỏ đợc luận điểm và không thể thuyết phục đợc ngời nghe, ngời đọc. - Cần nhớ rằng mục đích của phân tích và tổng hợp là giúp cho ngời nghe, ngời đọc nhận thức đúng, hiểu đúng vấn đề, do đó nếu đã có phân tích thì đơng nhiên phải có tổng hợp và ngợc lại. Nói cách khác, phân tích và tổng hợp luôn có mối quan hệ biện chứng để làm nên "hồn vía" cho VBNL. IV. Củng cố V. HBHB: + Học ghi nhớ, làm BT. + Xem bài mới. Ngày tháng năm Tiết 95 Luyện tập phân tích và tổng hợp A. Mục tiêu: - Rèn kĩ năng nhận diện văn bản phân tích và tổng hợp. - Rèn kĩ năng viết văn bản phân tích và tổng hợp. B. Chuẩn bị GV: Soạn HS: Xem trớc bài. C. Tiến trình dạy học I. ổn định tổ chức II. Kiểm tra bài cũ: 1. Muốn làm rõ ý của SVHT ngời là làm gì ? 2. Thế nào là phép lập luận tổng hợp ? 3. Thế nào là phép lập luận phân tích ? 6 III. Các hoạt động HS đọc các ĐV (SGK-11) 1. Đọc các ĐV (SGK- 11, 12) - LĐ và trình tự phân tích ở ĐV a? a. LĐ: Thơ hay là hay cả hồn lẫn xác, hay cả bài. - Trình tự phân tích : + Cái hay thể hiện ở các điệu xanh : xanh ao, xanh bờ, xanh sóng, xanh tre, xanh trời, xanh bèo (phối hợp các màu xanh khác nhau). + Cái hay thể hiện ở những cử động: Thuyền nhích, sóng gợi tí, lá đa vèo, tầng mây lơ lửng, con cá động (phối hợp các cử động nhỏ). + Cái hay thể hiện ở các vần thơ: Từ vận hiểm hóc, kết hợp với từ, với nghĩa chữ, tự nhiên không non ép. - Nêu luận điểm và trình tự phân tích ở đoạn văn b. b. Luận điểm : "Mấu chốt của thành đạt là ở đâu". - Trình tự phân tích : + Do nguyên nhân khách quan (đây là điều kiện cần) : Gặp thời, hoàn điều kiện học tập thuận lợi, tài năm trời phú . + Do nguyên nhân chủ quan (đây là điều kiện đủ) : Tinh thần kiên trì học tập không mệt mỏi, không ngừng trau đồi phẩm chất đạo đức tốt đẹp. - Hiện nay có một số HS học qua loa đối phó, không học thật sự. Em hãy phân tích bản chất của lối học đối phó để nêu lên những tác hại của nó. 2. + Thế nào là học qua loa đối phó ? * Biểu hiện học không có đầu có đuôi, không đến nơi đến cuối, cái gì cũng biết một tí nhng không có kiến thức cơ bản, hệ thống sâu sắc. - Học cốt để khoe mã là đã có bằng nọi bằng kia nh- ng thực ra đầu óc trống rỗng; chỉ quen nghe lỏm, học mót, nói dựa ăn theo ngời khác. Không dám bày tỏ chính kiến của mình về các vấn đề có liên quan đến học thuật. * Học đối phó : - Học chỉ cốt để thầy cô không quở trách, cha mẹ không rầy la; chỉ lo giải quyết việc trớc mắt nh thi cử, kiểm tra không bị điểm kém. - Học đối phó thì kiến thức phiến diện, nông cạn, hời hợt . Nếu cứ lặp đi lặp lại hiểu học này thì ngời học ngày trở nên dốt nát, h hỏng; vừa lừa đối ngời khác, vừa tự huyễn hoặc mình. Đây là một trong những nguyên nhân gây ra hiện tợng "tiến sĩ giấy" đang bị xã hội lên án gay gắt. + Bản chất của lối học đối phó và tác hại của nó : a) Bản chất : - Có hình thức của học tập nh : Cũng đến lớp, cũng học sách, cũng có điểm thi, cũng có bằng cấp. - Không có thực chất : Đầu óc rỗng tuếch đến rõ : "ăn không nên đợi, nói không nên lời" hỏi cái gì cũng không biết, làm việc gì cũng hỏng. b) Tác hại : - Đối với xã hội : Những kẻ học đối phó sẽ trở thành gánh nặng lâu dài cho xã hội về nhiều mặt nh kinh tế, t tởng, đạo đức, lối sống. - Đối với bản thân : Những kẻ học đối phó sẽ không có hứng thú học tập và do đó hiệu quả học tập ngày 7 càng thấp. 3. PT lý do khiến mọi ngời phải đọc sách: 1. Sách là kho tri thức tích luỹ từ hàng nghìn năm của nhân loại. Vì vậy bất kì ai muốn hiểu biết đợc phải đọc sách. 2. Tri thức trong sách bao gồm những kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn đã đợc đúc kết, nó đợc coi là mặt bằng xuất phát của mọi ngời có nhu cầu học tập, hiểu biết do đó nếu không đọc sách, sẽ bị lạc hậu, không thể tiến bộ đợc. 3. Càng đọc sách càng thấy kiến thức của nhân loại mênh mông, nh đại dơng còn hiểu biết của chúng ta chỉ là vài ba giọt nớc vô cùng nhỏ bé từ đó ta có thái độ khiêm tốn và ý chí cao trong học tập. -> Đọc sách là vô cùng cần thiết nhng cũng phải biết cách chọn sách mà đọc và phải biết cách đọc thì mới hiệu quả. - Hãy viết 1 ĐV tổng hợp những điều đã PT trong bài Bàn về đọc sách. 4. ĐV: Tóm lại, muốn đọc sách có hiệu quả phải chọn những sách quan trọng nhất mà đọc cho kĩ. Đồng thời cũng chú trọng đọc rộng để hỗ trợ cho việc nghiên cứu chuyên sâu. IV. Củng cố V. HBHB: + Hoàn thành các BT. + Xem bài mới. Ngày tháng năm Tiết 96, 97 Văn bản: Tiếng nói của văn nghệ Nguyễn Đình Thi A. Mục tiêu: - Hiểu đợc nội dung của văn nghệ và sức mạnh kì diệu của nó đối với đời sống con ngời. - Hiểu thêm cách viết bài nghị luận theo tác phẩm nghị luận ngắn gọn, chặt chẽ và giàu hình ảnh của Nguyễn Đình Thi. B. Chuẩn bị GV: Soạn + TLTK HS: Đọc kĩ + Soạn bài. C. Tiến trình dạy học I. ổn định tổ chức II. Kiểm tra bài cũ: 1. Tác giả Chu Quang Tiềm khuyên chúng ta nên chọn và đọc sách ntn? Em đã thực hiện lời khuyên ấy đến đâu? 8 III. Các hoạt động * Giới thiệu: Văn nghệ (Văn học và các ngành nghệ thuật khác nh Âm nhạc, sân khấu, múa, hội họa .) có nội dung và sức mạnh riêng độc đáo ntn? Nghệ sĩ sáng tác tác phẩm với mục đích gì? Văn nghệ đến với ngời tiếp nhận, đến với quần chúng nhân dân bằng con đờng nào? Nhà văn Nguyễn Đình Thi đã góp phần trả lời những câu hỏi trên qua bài nghị luận giàu sức thuyết phục: Tiếng nói của văn nghệ. I. Đọc- Tìm hiểu chung HS đọc * 1. Tác giả (1924-2003) - Em hãy nêu những nét cơ bản về nhà văn Nguyễn Đình Thi? + Là 1 nhà lý luận phê bình VH, nên tiểu luận Tiếng nói của văn nghệ có ND lý luận sâu sắc. đợc thể hiện qua những rung cảm chân thành của 1 trái tim nghệ sĩ. - Tham gia CM và QĐVN từ trớc CM - Sau CM giữ nhiều trọng trách lớn trong ngành VHNT. - Đợc nhà nớc trao tặng giải thởng HCM năm 1996. - Nêu xuất xứ của văn bản ? + TP đợc viết năm 1948- Thời kì đầu KCCP- những năm ấy chúng ta đang XD 1 nền NT mới đậm đà tính DT, đại chúng, gắn bó với cuộc KC vĩ đại củả nhân dân. Bởi vậy, ND và sức mạnh kì diệu của văn nghệ thờng đợc Nguyễn Đình Thi gắn với đời sống phong phú, sôi nổi của quần chúng nhân dân đang chiến đấu và SX. 2. Tác phẩm - Viết năm 1948 ; Trích cuốn "Mấy vấn đề văn học" xuất bản năm 1956. * Giọng mạch lạc, rõ ràng. Đọc diễn cảm các dẫn chứng thơ. - Kiểu VB? + Kiểu loại VB: NL về một vấn đề VN, lập luận giải thích và CM. - Hãy tóm tắt hệ thống luận điểm và NX bố cục của bài NL này? + Từ đầu tâm hồn. + Bố cục: * ND của văn nghệ: Phản ánh thực tại khách quan, lời gửi, lời nhắn nhủ của ngời nghệ sĩ tới ngời dọc, ngời nghe. + Còn lại. * Sức mạnh kì diệu của văn nghệ. Trong từng LĐ chính lại đợc triển khai bằng những luận cứ cụ thể hơn. Hệ thống LĐ mang tính liên kết, chặt chẽ, mạch lạc, vừa có sự giải thích cho nhau, vừa đợc nối tiếp tự nhiên theo hớng ngày càng PT sâu sức mạnh đặc trng của văn nghệ. II. Đọc- Hiểu VB 1. ND phản ánh của văn nghệ HS đọc từ đầuchung quanh và phát hiện LĐ? - T tởng, tình cảm + Tác phẩm NT lấy chất liệu ở thực tại đời sống khách quan nhng không phải là sự sao chép đơn giản, chụp ảnh nguyên xi thực tại ấy. Khi sáng tạo tác phẩm, ngời nghệ sĩ đã gửi vào đó cách nhìn, 1 lời nhắn nhủ của riêng mình. ND của tác phẩm văn nghệ đâu chỉ là câu chuyện, là con ngời mà quan trọng là t tởng, tấm lòng của ngời nghệ sĩ gửi gắm trong đó. - Để CM cho nhận định trên, tác giả đã đa ra PT dẫn chứng văn học nào? Tác dụng? + Truyện Kiều (Nguyễn Du): Cảnh thiên nhiên mùa xuân tơi đẹp Rung động trớc vẻ đẹp lạ lùng. Cảm thấy trong lòng luôn có sự 9 sống. + Trong tác phẩm của Tônxtôi : An na ca rê nhi na chết thảm khốc ngời đọc bâng khuâng thơng cảm, không quên. + Tác phẩm văn nghệ không những cất lên những lời lý thuyết khô khan mà còn chứa đựng - Những say sa vui buồn, yêu ghét, thơ mộng của ngời nghệ sĩ.Rung động, ngỡ ngàng trớc những điều t- ởng chừng đã rất quen thuộc. - Rung cảm và nhận thức của từng ngời tiếp nhận, nó sẽ đợc mở rộng, phát huy vô tận qua từng thế hệ ngời đọc, ngời xem. + ND của văn nghệ khác với ND của các bộ môn khoa học nh: DT học, XH học, LS, Địa.Những bộ môn khoa học này khám phá, MT và đúc kết bộ mặt tự nhiên hay XH, các quy luật KQ. Văn nghệ tập trung khám phá, thể hiện chiều sâu, tính cách, số phận con ngời, TG bên trong của con ngời. Hiện thực mang tính cụ thể, sinh động; là đời sống tình cảm của con ngời qua cái nhìn và tình cảm có cá tính của ngời nghệ sĩ. 2. Con ngời cần đến tiếng nói của văn nghệ - bởi những lý do nào? - Giúp chúng ta đợc sống đầy đủ hơn, phong phú hơn với cuộc đời và chính mình. + Mỗi tác phẩm lớn rọi vào bên trong chúng ta 1 ánh sáng riêng, không bao giờ nhòa đi, ánh sáng ấy bấy giờ biến thành của ta, và chiếu tỏa lên mọi việc chúng ta sống, mọi con ngời ta gặp, làm cho thay đổi hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ. + Trong những trờng hợp con ngời bị ngăn cách với cuộc sống thì tiếng nói của văn nghệ - Là sợi dây buộc chặt họ với cuộc đời thờng bên ngoài, với tất cả sự sống, hoạt động, những vui buồn - Giúp con ngời vui, biết rung cảm và ớc mơ trong cuộc đời lắm vất vả, cực nhọc. * HSTL: Nếu không có văn nghệ thì đời sống con ngời sẽ ra sao? 3. Con đờng văn nghệ đến với ngời đọc và khả năng kì diệu của nó - Tiếng nói của văn nghệ đến với ngời đọc bằng cách nào? + Sức mạnh riêng của văn nghệ bắt nguồn từ nội dung và con đờng mà nó đến với ngời đọc, ngời nghe. + Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm. Tác phẩm văn nghệ chứa đựng: yêu, ghét, vui buồn của con ngời trong đời sống thờng ngày. T tởng NT không khô khan, trừu tợng mà lắng sâu, thấm vào những cảm xúc, những nỗi niềm. - Tác phẩm văn nghệ lay động cảm xúc, đi vào nhận thức, tâm hồn chúng ta qua con đờng tình cảm. + Đến với 1 tác phẩm văn nghệ, chúng ta sống cùng cuộc sống MT trong đó, đợc yêu, ghét, vui 10 [...]... HBHB: + Học ghi nhớ, làm BT + Xem bài mới Ngày Tiết 99 tháng năm Nghị luận về một sự việc, hiện tợng đời sống A Mục tiêu: - Nắm đợc cách làm một bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tợng đ/s - Rèn luyện kĩ năng viết văn bản nghị luận XH B Chuẩn bị GV: Soạn HS: Xem trớc bài và trả lời câu hỏi C Tiến trình dạy học I ổn định tổ chức II Kiểm tra bài cũ: III Các hoạt động * Giới thiệu: NLXH là 1 lĩnh vực... tháng năm Cách làm bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tợng đời sống A Mục tiêu: - Nắm đợc cách làm một bài văn nghị luận về một việc, hiện tợng đời sống - Rèn luyện kỹ năng viết một bài văn nghị luận xã hội B Chuẩn bị GV: Soạn HS: Xem trớc bài C Tiến trình dạy học I ổn định tổ chức II Kiểm tra bài cũ: Thế nào là bài văn nghị luận về 1 sự việc, hiện tợng đời sống xã hội III Các hoạt động I Đề bài... nhớ, làm BT + Xem trớc bài mới Ngày Tiết 1 09 A Mục tiêu: tháng năm liên kết câu và liên kết đoạn văn - Nhận biết liên kết nội dung và hình thức giữa các câu và các đoạn văn - Nhận biết một số biện pháp liên kết thờng dùng trong tạo lập văn bản B Chuẩn bị GV: Soạn HS: Đọc kĩ bài + Trả lời câu hỏi C Tiến trình dạy học I ổn định tổ chức II Kiểm tra bài cũ: III Các hoạt động I Khái niệm liên kết * Đọc... 110 A Mục tiêu: tháng năm liên kết câu và liên kết đoạn văn (luyện tập) - Ôn tập và củng cố kiến thức đã học về liên kết câu và liên kết đoạn văn - Rèn luyện kĩ năng phân tích liên kết văn bản và sử dụng các phép liên kết khi viết B Chuẩn bị GV: Soạn HS: Xem trớc bài C Tiến trình dạy học I ổn định tổ chức II Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ LT III Các hoạt động - Chỉ ra các phép liên kết câu và liên... ten Văn bản Hi-pô-lit Ten Phùng Văn Tửu dịch A Mục tiêu: - Hiểu đợc tác giả bài nghị luận văn chơng đã dùng biện pháp so sánh hình tợng con cừu và con chó sói trong thơ ngụ ngôn của La Phông-ten với những dòng viết về hai con vật ấy của nhà khoa học Buy-phông nhằm làm nổi bật đặc trng sáng tác nghệ thuật - Rèn kĩ năng tìm, PT luận điểm, luận chứng trong văn nghị luận, so sánh cách viết của nhà văn. .. Ngày Tiết 101 tháng năm chơng trình địa phơng (phần tập làm văn) A Mục tiêu: - Tập trung suy nghĩ về một hiện tợng thực tế ở địa phơng - Viết một bài văn trình bày vấn đề đó với suy nghĩ, kiến nghị của mình dới các hình thức thích hợp: tự sự, miêu tả, nghị luận, thuyết minh B Chuẩn bị C Tiến trình dạy học I ổn định tổ chức II Kiểm tra bài cũ: III Các hoạt động 1) Xác định những vấn đề có thể viết ở địa... của ngời nghệ sĩ HS đọc (SGK- 42, 43) - Đoạn văn trên bàn về vấn đề gì? - Chủ đề ấy có quan hệ ntn với chủ đề chung của toàn văn bản? + Đây là một trong những yếu tố ghép vào chủ đề chung của toàn văn bản - Nội dung chính của mỗi câu trong đoạn văn 2 Nội dung chính của mỗi câu : trên là gì? Nó có quan hệ ntn với chủ đề của - Câu 1: TPNT phản ánh thực tại đoạn văn? - Câu2: Khi phản ánh thực tại, ngời nghệ... Khơi bị bại liệt đã tự học , trở thành nhà thơ; anh Trần Văn Thớc bị tai nạn lao động, liệt toàn thân đã tự học, trở thành nhà văn ) Lấy nhan đề " Những ngời không chịu thua số phận " , hãy viết bài văn trên nêu suy nghĩ của em về những con ngời ấy II - Yêu cầu - kiểu bài: Nghị luận về một sự việc, hiện tợng của đời sống xã hội - Nội dung: Bài văn phải đảm bảo những luận điểm sau: 24 + Không chịu thua... đó ra sao? + + Cuộc sống văn minh hiện đại đòi hỏi mọi ngời phải tôn trọng lẫn nhau và hợp tác với nhau + Làm việc đúng giờ là tác phong của ngời có văn hoá Chúng ta cần kiên quyết chữa căn bệnh này - Em có nhận xét gì về bố cục bài viết ? d Bố cục bài viết - Nêu hiện tợng - PT các nguyên nhân, tác hại của căn bệnh nói trên - Nêu các giải pháp để khắc phục - Lời văn? - Lời văn: chính xác, sống động... chức II Kiểm tra bài cũ: Thế nào là khởi ngữ ? Cách nhận diện, ý nghĩa ? III Các hoạt động * Giới thiệu: GV chi 1 VD: Trời ơi! Chỉ còn 5 phút - Sự việc đợc nói đến trong câu: còn 5 phút - Các tiếng Trời ơi! chỉ thái độ tiếc rẻ của ngời nói về việc thời gian còn lại là 5 phút Đó là thành phần cảm thán- 1 thành phần biệt lập trong câu I Thành phần tình thái 11 HS đọc - Các từ gạch chân trong hai câu văn . bài mới. Ngày tháng năm Tiết 96 , 97 Văn bản: Tiếng nói của văn nghệ Nguyễn Đình Thi A. Mục tiêu: - Hiểu đợc nội dung của văn nghệ và sức mạnh kì diệu của. định tổ chức II. Kiểm tra bài cũ: III. Các hoạt động I. Tìm hiểu phép lập luận phân tích và tổng hợp : HS đọc * Đọc VB: Trang phục (SGK- 9) - Thông qua