- Rèn các kỹ năng: tóm tắt và phân tích nhân vật qua hành động và lời kể, phântích tác dụng của biện pháp đối lập tơng phản- Giáo dục học sinh lòng đồng cảm, thơng yêu.. - Nghệ thuật tơn
Trang 1- Rèn các kỹ năng: tóm tắt và phân tích nhân vật qua hành động và lời kể, phântích tác dụng của biện pháp đối lập tơng phản
- Giáo dục học sinh lòng đồng cảm, thơng yêu
II Kiểm tra bài cũ 15': Đề bài
- G/V cho học sinh làm bài trong 15’
? Khoanh tròn vào chữ cái đầu ý trả lời đúng nhất
Câu 1: Tác phẩm ''Lão Hạc'' đợc viết theo thể loại nào?
B Lão Hạc ân hận vì trót lừa cậu Vàng
C Lão Hạc rất thơng con
D Lão Hạc không muốn làm liên luỵ đến mọi ngời
Câu 4: Nhân vật ông giáo trong tác phẩm:
A Là ngời biết đồng cảm, chia sẻ với nỗi đau của lão Hạc
B Là ngời đáng tin cậy để lão Hạc trao gửi niềm tin
C Là ngời có cách nhìn mới mẻ về lão Hạc nói riêng và ngời dân nóichung
D Cả A, B, C đều đúng Câu 5 : Viết một đoạn văn ngắn nêu cảm nghĩ về số phận ngời nông dân trớccách mạng tháng Tám 1945
-G/v cho học sinh nhận xét bài làm của bạn
Trang 2? Có mấy lần em bé quẹt diêm.
? Gia cảnh của cô bé bán diêm có
2 Tác phẩm
- Văn bản trích gần hết truyện ngắn''Cô bébán diêm '' là 1 trong những truyện ngắnnổi tiếng của ông
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc
- đọc với giọng chậm, cảm thông, cố gắngphân biệt những cảnh thực và ảo ảnh trong
và sau từng lần cô bé quẹt diêm
2 Chú thích.
- Học sinh giải thích các từ: gia sản, tiêután, diêm quẹt vào tờng, Phuốc-sét, thịnhsoạn, cây thông nô-en, chí nhân
- Châu Âu và Hán Việt
- Em bé mồ côi mẹ phải đi bán diêm trong
đêm giao thừa rét buốt Em chẳng dám vềnhà vì sợ bố đánh, đành ngồi nép vào góc t-ờng, liên tục quẹt diêm để sởi Hết 1 baodiêm thì em bé chết cóng trong giấc mơcùng bà nội lên trời Sáng hôm sau- mồng 1tết, mọi ngời qua đờng vẫn thản nhiên nhìncảnh tợng thơng tâm
- 5 lần: 4 lần đầu quẹt 1 que, lần cuối quẹtcả những que còn lại trong bao
4 Phân tích a) Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa
- Mẹ chết, sống với bố, bà nội cũng qua
đời, nhà nghèo, sống chui rúc trong một xótối tăm trên gác sát mái nhà, bố khó tính,
em luôn luôn nghe những lời mắng nhiếc,chửi rủa, phải đi bán diêm để kiếm sống
- Đêm giao thừa ngoài đờng phố rét buốt(đât nớc Đan Mạch vào dịp giáng sinh thờitiết rất lạnh, nhiệt độ có khi xuống tới âmvài chục độ) Em bé ngồi nép trong một góc Bài soạn của Phạm Công Đính 2
Trang 3đơn, đói rét thật đáng thơng.
? Cô bé bán diêm xuất hiện trong
hoàn cảnh đặc biệt nào
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật
sử dụng các hình ảnh của tác giả
? Tác dụng của các biện pháp ấy
nổi bật nõi khổ về vật chất mà cả sự
mất mát chỗ dựa tinh thần của em
bây giờ
tờng, giữa 2 ngôi nhà
- Nghệ thuật tơng phản:
Đêm giao thừaNgoài đờngCửa sổ mọi nhà sáng rựclạnh buốt và tối đenTrong phố sực nức mùi ngỗng quaybụng đói cả ngày cha ăn gì
Em đã rét, đã khổ, có lẽ càng rét và khổhơn khi thấy mọi nhà rực ánh đèn và càng
đói hơn khi ngửi thấy mùi ngỗng quayTrời rét tuyết rơi lạnh thấu xơng, không mộtbóng ngời
em bé phong phanh chân trần lang thangcái xó tối tăm
ngôi nhà xinh xắn có dây trờng xuân baoquanh (khi bà còn sống)
- Tiếp tục tìm hiểu bài , Phân tích phần b, thực tế và mộng tởng để học sinh thấy đợc
mong ớc của em bé mâu thuẫn với thân phận bất hạnh của em bé bán diêm Niềm
th-ơng cảm sâu sắc của tác giả với em bé
- Phân tích cái chết thơng tâm của em bé để thấy rõ nội dung và nghệ thuật của tácphẩm
- Rèn kỹ năng liên tởng thân phận của nhng em bé mồ côi không nơi nơng tựa trongxã hội cũ để thấy rõ tính u việt trong xã hội của nớc ta
Trang 4B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soạn giáo án
- Học sinh: Đọc thêm một số truyện cổ tích của An-đec-xen, soạn bài trớc ở nhà
C.Tiến trình bài dạy.
I. Tổ chức lớp : (1')
-8a7
II Kiểm tra bài cũ.(4')
? Hãy nêu vài nét chính về tác giả An- đéc- xen và tác phẩm Cô bán diêm
? Hãy phân tích tình cảnh của cô bán diêm trong đêm giao thừa và nói lên cảmxúc của em khi đọc đoạn văn này
III Bài mới.
* Em mong ớc đợc sởi ấm
Đối lập với hiện thực phũ phàng
? Cảnh thực hiên lên khi que diêm
? Lần quẹt diêm thứ ba cô bé thấy gì
- Cây thông Nô-en trong đêm giáng
sinh là 1 trong những phong tục tập
quán quen thuộc của các nớc châu
Âu và ngời theo đạo Thiên chúa
? Cô bé mong ớc điều gì
* Mong ớc đợc vui đón Nô-en
? Sau khi diêm tắt, em thấy gì
- Hiện lên lò sởi toả ra hơi nóng dịu dàng
Cảnh sáng sủa ấm áp
- Em mong ớc đợc sởi ấm trong một máinhà thân thuộc
- Nghĩ đến cha mắng vì không bán đợcdiêm hiện thực phũ phàng
- Bàn ăn đã dọn, con ngỗng quay Ngỗngnhảy ra khỏi đĩa tiến về phía em
Em đang đói và mong muốn đợc ăn thức
ăn ngon lành trong cảnh sang trọng, đầy đủ,sung sớng
- Những bức tờng dày đặc lạnh lẽo, chẳng
có bàn ăn, phố xá vắng teo, tuyết phủ, gió
vi vu; mấy ngời khách qua đờng vội vàng
- Làm nổi rõ mong ớc hạnh phúc chính
đáng và thân phận bất hạnh của em
- Cây thông Nô-en với hàng ngàn ngọn nếnsáng rực
- Mong ớc đợc vui đón Nô-en
- Những ngôi sao trên trời do tất cả cácngọn nến bay lên
- Hình ảnh ngời bà đã mất lại xuất hiện
- Em bé cất lời nói với bà: cho cháu đi với,
bà đừng bỏ cháu
Bài soạn của Phạm Công Đính 4
Trang 5? Lần thứ 4 quẹt diêm có gì đặc biệt.
? Khi đó cô bé bán diêm đã mong
–-ớc điều gì
* Em mong đợc ngời thân che chở,
yêu thơng ảo ảnh biến mất
? ý nghĩa của điều đó
* Cái chết đã giải thoát bất hạnh cho
em
Tác giả cảm thông, yêu thơng đối
với những ngời bất hạnh
? Em có nhận xét gì về cách sắp xếp
hình ảnh trong 5 lần quẹt diêm của
em bé và cách đa ra các chi tiết của
tác giả
? Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, em đã
chết vì giá rét trong đêm giao thừa,
gợi cho em cảm xúc gì
* Em bé thật tội nghiệp
? Thái độ của mọi ngời khi nhìn thấy
cảnh tợng ấy nh thế nào
? Điều đó nói lên điều gì
* Xã hội vô tình, lạnh lùng thờ ơ với
nỗi bất hạnh của ngời nghèo
? Thái độ của tác giả trong xã hội
thiếu tình yêu thơng đó, tác giả viết
truyện này nhằm mục đích gì
* Tác giả đã dành cho em tất cả niềm
Giáo viên tổng kết học sinh rút ra
giá trị nội dung và nghệ thuật của tác
phẩm
- Mong đợc mãi mãi ở cùng bà, ngời ruộtthịt rất thơng yêu em; mong đợc che chở,yêu thơng; thơng nhớ bà
- ảo ảnh biến mất
+ Học sinh phát biểu suy nghĩ
- Học sinh thảo luận nhóm (2 bàn trong 2')+ Sáng nh ban ngày, bà em to lớn và đẹplão, hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãichẳng còn đói rét
Cuộc sống đối với những ngời nghèokhổ chỉ là buồn đau, đói rét; cái chết đã giảithoát cho họ khỏi bất hạnh
niềm cảm thông, thơng yêu của tác giả
đối với em bé đáng thơng
* Nhận xét:
- Thực tại và mộng tởng xen kẽ, nối tiếpnhau, lặp lại và biến đổi Hình ảnh mộng t-ởng hồn nhiên, tơi tắn > < thực tế phũphàng
- Các mộng tởng diễn ra lần lợt theo thứ tựhợp lí: vì lạnh nghĩ đến lò sởi, đói bàn
ăn; đòn giao thừa cây thông Nô-en vànhớ đến bà khi bà còn sống đã đợc đón giaothừa nh vậy
c) Cái chết của em bé bán diêm
- Em chết trong đêm giao thừa vì rét buốt
và đói rét cái chết tội nghiệp
- Mọi ngời bảo nhau''Chắc nó sởi cho ấm''
- Lúc em chào hàng, khách qua đờng chẳng
ai đoái hoài tới
- Cha em có lẽ vì quá nghèo đói nên cũng
đối xử với em thiếu tình thơng tất cảmọi ngời đều lạnh lùng, chỉ có bà và mẹ em
là thơng yêu em nhng đều đã qua đời
- Em bé có đôi má hồng và đôi môi đangmỉm cời
Tình yêu thơng với tất cả niềm cảmthông của tác giả Lên án xã hội tàn nhẫn,thiếu tình yêu thơng ,cảm thông
- Phần kết là một cảnh thơng tâm
4 Tổng kết a) Nghệ thuật:.
- Sắp xếp các tình tiết hợp lí
- Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm (lầnquẹt diêm lần 2, kết )
Trang 6sắc đối với 1 em bé bất hạnh.
? Nhắc lại nội dung và nghệ thuật của văn bản
? Phát biểu cảm nghĩ về nhân vật ''cô bé'' trong truyện
- Học sinh hiểu đợc thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ
- Biết cách dùng trợ từ, thán từ trong các trờng hợp giao tiếp cụ thể
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Bảng phụ ghi bài tập nhanh phần I, tìm thêm một số ví dụ
- Học sinh: Xem trớc bài ở nhà
C.Tiến trình bài dạy.
I Tổ chức lớp: (1')
8a7;
II Kiểm tra (4')
1 Thế nào là từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội?
2 Khi sử dụng cần chú ý điều gì?giải bài tập 4,5(SGK Trang-59)
C2: Thêm ''những'' ,ngoài việc diễn đạtkhách quan còn có ý nghĩa nhấn mạnh,
đánh giá việc nó ăn hai bát cơm là nhiều,
v-ợt quá mức bình thờng
Bài soạn của Phạm Công Đính 6
Trang 7? Em thấy điểm giống và khác nhau
cơ bản giữa 3 câu là gì
* Ngoài thông tin sự kiện nh ở câu
1, câu 2,3 còn có thông báo chủ
quan (bày tỏ thái độ, sự đánh giá)
- Giáo viên treo bảng phụ ghi bài
tập nhanh (phần bên):Xác định
những từ có tác dụng bày tỏ thái độ,
sự đánh giá trong những câu sau:
? Vậy những từ có, những, chính,
đích, ngay là những từ có tác
dụng gì trong câu
* Những, có, chính, đích, ngay, đi
kèm 1 từ ngữ trong câu để nhấn
mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh
phần biệt lập của câu
? Vậy thế nào là thán từ? Vị trí của
nó
? Đặc tính ngữ pháp
? Thán từ gồm mấy loại
- Cho h/s đọc ghi nhớ
- Yêu cầu học sinh đặt câu với 3
C3: Thêm từ ''có'', ngoài việc diễn đạt kháchquan, còn có ý nhấn mạnh, đánh giá ăn 2bát là ít không đạt mức độ bình thờng
2 Nhận xét
- Học sinh khái quát
- Nói dối là tự làm hại chính mình
- Tôi đã gọi đích danh nó ra
- Bạn không tin ngay cả tôi nữa à
- Tác dụng: Nhấn mạnh đối tợng đợc nói
đến là: mình, nó, tôi
- Đó là những trợ từ, dùng để nhấn mạnhhoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sựviệc đợc nói đến ở từ ngữ đó
- Vâng: biểu thị thái độ lễ phép
- Này, a có khả năng 1 mình tạo thành câu(VD của Nam Cao)
- Này, a, vâng cũng có thể làm thành phầnbiệt lập của câu (không có quan hệ ngữpháp với các thành phần khác) (VD củaNgô Tất Tố)
- Học sinh khái quát
+ Ôi buổi chiều thật tuyệt
+ ừ ! cái cặp ấy đợc đấy+ Ơ! Em cứ tởng ai hoá ra là anh
III Luyện tập
Trang 8- nguyên: nghĩa là chỉ kể riêng tiền thách
c-ới đã quá cao
- ái ái: tỏ ý van xin
- than ôi: tỏ ý nuối tiếc
IV Củng cố: (3')
? Nêu khái niệm trợ từ, thán từ
? Cách sử dụng trợ từ, thán từ trong câu
V H ớng dẫn học ở nhà: (2')
- Học thuộc 2 ghi nhớ, làm bài tập 5, 6 SGK - tr72
Gợi ý BT6: Nghĩa đen: dùng thán từ gọi đáp biểu thị sự lễ phép,nghĩa bóng:nghe lời một cách máy móc, thiếu suy nghĩ
- Xem trớc bài ''Tình thái từ''
- Nắm đợc cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
- Rèn luyện kỹ năng viết văn bản tự sự có đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Tham khảo, lựa chọn các đoạn văn tiêu biểu có sự kết hợp miêu tả, Bài soạn của Phạm Công Đính 8
Trang 9biểu cảm.
- Học sinh: Xem trớc nội dung của bài
C.Tiến trình bài dạy.
- Tổ chức học sinh thảo luận 3 câu
hỏi:
? Xác định các yếu tố tự sự (sự
việc lớn và các sự việc nhỏ) trong
đoạn văn
- Giáo viên giải thích cho học
sinh hiểu: Kể thờng tập trung nêu
- biểu cảm thờng thể hiện ở các
chi tiết bày tỏ cảm xúc, thái độ
của ngời viết trớc các sự việc,
nhân vật, hành động
? Các yếu tố này đứng riêng hay
đan xen với yếu tố tự sự
1 Ví dụ:
- Học sinh đọc ví dụ trong SGK, thảo luận
2 Nhận xét
- Sự việc lớn: Kể lại cuộc gặp gỡ đầy cảm
động của nhân vật ''tôi'' với ngời mẹ lâu ngày
xa cách
- Các sự việc nhỏ:
+ Mẹ tôi vẫy tôi+ Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ+ Mẹ kéo tôi lên xe
+ Tôi oà lên khóc+ Mẹ tôi cũng sụt sùi theo+ Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ,quan sát gơng mặt mẹ
- Miêu tả: thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi,níu cả chân lại, mẹ tôi không còm cõi, gơngmặt tơi sáng với đôi mắt trong, nớc da mịn,làm nổi bật màu hồng của hai gò má
- Hay tại sự sung sớng bỗng đợc trông nhìn
và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà
mẹ tôi lại tơi đẹp sung túc
- Tôi thấy những cảm giác ấm áp đã baolâu một cách lạ thờng
- Phải bé lại và lăn vào êm dịu vô cùng+ Các yếu tố này không đứng tách riêng mà
đan xen vào nhau: vừa kể, vừa tả và biểucảm
VD: ''Tôi ngồi trên xe lạ thờng''
- Kể sự việc: tôi ngồi trên đệm xe
- Tả: đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay
mẹ tôi, khuôn miệng xinh xắn nhai trầu
- Biểu càm: Những cảm giác ấm áp đã baolâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt,thơm tho lạ thờng
- Học sinh thảo luận, làm việc theo nhóm vàtrình bày
Mẹ tôi vẫy tôi Tôi chạy theo chiếc xechở mẹ Mẹ kéo tôi lên xe Tôi khóc Mẹ tôikhóc theo Tôi ngồi bên mẹ, ngả đầu vào
Trang 10? Nếu tớc bỏ các yếu tố miêu tả,
cho ngời đọc Những yếu tố này
đã khiến cho đoạn văn hấp dẫn,
sinh động
-Yếu tố miêu tả khiến màu sắc
h-ơng vị, diện mạo hiện lên trớc mắt
ngời đọc
-Yếu tố biểu cảm giúp ngời viết
thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng
và ngời đọc xúc động, suy nghĩ
? Nếu bỏ hết các yếu tố kể trong
đoạn văn, chỉ để lại các câu miêu
luận: khi viết văn tự sự, cần làm
thế nào cho bài văn sinh động? Vai
trò của yếu tố miêu tả, biểu cảm
trong bài văn tự sự
- Cho h/s thảo luận theo nhóm và
trả lời câu hỏi
? Tìm một số đoạn văn tự sự có sử
dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong các văn bản: Tôi đi học, Tức
- Nếu bỏ các yếu tố kể trong đoạn văn chỉ đểlại các câu văn miêu tả và biểu cảm thìkhông có truyện bởi vì cốt truyện là do sựviệc và nhân vật cùng với những hành độngchính tạo nên Các yếu tố miêu tả và biểucảm chỉ có thể bám vào các sự việc và nhânvật mới phát triển đợc
+ Nhóm 3: "Lão Hạc''
- Văn bản''Tôi đi học''''Sau một hồi trống trong các lớp''+ Miêu tả: ''Sau một hồi trống sắp hàng đivào lớp, không đi co lên một chân tởng t-ợng
+ Biểu cảm: vang dội cả lòng tôi, cảm thấymình chơ vơ, vụng về lúng túng, run run
- Văn bản''Lão Hạc''''Chao ôi xa tôi dần dần''
+ Miêu tả: Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảngngấm ngầm, lão từ chối xa tôi dần dần + Biểu cảm: Chao ôi không nỡ giận
IV Củng cố: (3')
? Nhắc lại nôi dung cần ghi nhớ của bài
Bài soạn của Phạm Công Đính 10
Trang 11V H ớng dẫn học ở nhà: (1')
- Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 2 trong SGK trang 74
- Xem trớc bài''Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm''
- Tiếp tục rèn kỹ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích, so sánh và đánh giá cácnhân vật trong tác phẩm văn học
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Đọc toàn bộ tiểu thuyết Đôn Ki-hô-tê, su tầm ảnh chân dung tác giảXec-van-tét và tranh minh hoạ 2 nhân vật trong truyện
- Học sinh: Đọc kỹ đoạn trích và mục chú thích
C.Tiến trình bài dạy.
I. Tổ chức lớp : (1')
- 8a7:
II Kiểm tra: (7')
? Biện pháp nghệ thuật chủ yếu đợc tác giả An-đéc-xen sử dụng trong truyện''Cô
Trang 12Hoạt động của thày Hoạt động của trò
- Giới thiệu ảnh chân dung
- Giáo viên đánh giá
- Giáo viên đọc mẫu
? giải thích ''truyện kiếm hiệp''
? ''cối xay gió''
? Chỉ ra 3 phần của đoạn truyện và
liệt kê 5 sự việc chủ yếu
+ Mặc cho Xan-chô Pan-xa can ngăn,chàng vẫn đơn thơng độc mã xông tới, cánhquạt đã làm cả ngời lẫn ngựa trọng thơng.+ Trên đờng đi, Đôn Ki-hô-tê vì danh dựcủa hiệp sĩ và vì nhớ tình nơng đã khôngrên rỉ, không ăn, không ngủ trong khi Xan-chô Pan-xa cứ việc ăn no ngủ kỹ
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Đọc
- Cần chú ý các câu đối thoại nhng không
in xuống dòng của 2 nhân vật chính; nhữngcâu nói với cối xay gió với giọng ngây thơ,xen tự tin, hài hớc
- Phần II: Thái độ và hành động của mỗingời
- Phần III: Quan niệm và cách sử sự củamỗi ngời khi bị đau đớn, chung quanhchuyện ăn; chuyện ngủ
4 Phân tích a) Nhân vật Đôn Ki-hô-tê.
+ 50 tuổi,gày gò, cao lênh khênh, cỡi mộtcon ngựa còm, mình mặc áo giáp, đội mũsắt, vai vác giáo dài Toàn những thứ han gỉcủa tổ tiên đợc lão đánh bóng lại Do đọcnhiều truyện hiệp sĩ nên lão muốn làm hiệp
sĩ trừ gian ác giúp ngời lơng thiện
- Tởng 30 cối xay gió là bọn khổng lồ gian Bài soạn của Phạm Công Đính 12
