- Nắm vững hơn nữa khái niệm luận điểm, tránh đợc những sự hiểu lầm mà các em thờng mắcphải nh lẫn lộn luận điểm với vấn đề cần nghị luận hoặc coi luận điểm là một bộ phận của vấn Kiểm t
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy
Tuần 27 Bài 24 Tiết 97->100 A-Mục tiêu bài học:
-Thấy đoạn văn có ý nghĩa nh một lời tuyên ngôn độc lập của dân tộc ta ở TK XV
-Thấy đợc phần nào sức thuyết phục của nghệ thuật văn chính luận của Nguyễn Trãi: lập luậnchặt chẽ, có sự kết hợp giữa lí lẽ và thực tiễn
-Rèn kĩ năng đọc văn biền ngẫu
-Củng cố kiến thức về hành động nói và các kiểu hành động nói
-Nắm đợc cách dùng các kiểu câu để thực hiện hành động nói
-Rèn kĩ năng sử dụng hành động nói trong giao tiếp và trg viết văn
- Nắm vững hơn nữa khái niệm luận điểm, tránh đợc những sự hiểu lầm mà các em thờng mắcphải nh lẫn lộn luận điểm với vấn đề cần nghị luận hoặc coi luận điểm là một bộ phận của vấn
Kiểm tra sĩ số và vệ sinh lớp
2-Kieồm tra baứi cuừ:
Nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của VB Hịch tớng sĩ ?
Trang 23-Tieỏn trỡnh toồ chửực daùy baứi mụựi:
*Giới thiệu bài:
Nguyễn Trãi không phải chỉ là tác giả của những bài thơ nôm phú tuyệt vời nh Cửa biển Bạch
Đằng, Bến đò xuân đầu trại…mà còn là tác giả của Bình Ngô đại cáo Bản thiên cổ hùng văn,rất xứng đáng là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của dân tộc Hôm nay cô và các em sẽ tìmhiểu một đoạn trong bài cáo ấy
*Tiến trình tổ chức các hoạt động:
-Dựa vào c.thích*, em hãy nêu một vài
? Trình bày khái niệm về thể Cáo?
3 - Khái niệm thể Cáo: sgk (67 ).
và tình thg giữa con ngời với nhau; yên
dân là giữ yên cuộc sống cho dân, đem
lại cuộc sống yên ổn cho dân; điếu
2-Tác phẩm: Đ.trích nằm ở phần đầu
bài cáo
? Trình bày khái niệm về thể Cáo?
3 - Khái niệm thể Cáo: sgk (67 ).
->Phải trừ giặc Minh bạo ngợc để giữ
yên cuộc sống cho dân
Trang 3-Vậy theo em ý của 2 câu đầu là gì ?
-Từ đó có thể hiểu ND t tởng nhân
nghĩa đc nêu trong Bình Ngô đại cáo là
gì?
-Bình Ngô đại cáo là bản tổng kết cuộc
k.c chống quân Minh thắng lợi, đơc mở
đầu bằng t tởng nhân nghĩa vì dân, qua
đó em hiểu gì về tính chất của cuộc k.c
này ? (Chính nghĩa là phù hợp với lòng
dân)
Em hiểu gì về t tởng của ngời viết bài
cáo này ? (Thể hiện t tởng tiến bộ vì
dân, thơng dân)
-Hs đọc phần còn lại
-Trg phần VB trình bày nền văn hiến
Đại Việt, các biểu hiện nào đc nói đến?
Thông qua những câu thơ nào ?
-Các lí lẽ này nhằm k.định biểu hiện
nào của văn hiến Đại Việt ? Vì sao ?
-T.g đã nhắc tới những triều đại nào
xây nền ĐL ? Các triều đại đó đc so
sánh với những triều đại nào của TQ ?
-Nền văn hiến Đại Việt còn đc làm rõ
=>Nhân nghĩa có nghĩa là lo cho dân,vì dân
2-Chân lí về nền độc lập có chủ quyền của Đại Việt
-Núi sông bờ cõi đã chia ->có lãnh thổriêng
-Phong tục Bắc Nam cũng khác ->cónền văn hóa riêng
-Từ triệu, Đinh, Lí, Trần ->có lịch sửriêng
=>Đề cao ý thức dân tộc và bộc lộ tìnhcảm tự hào về dân tộc Đại Việt
Trang 4hơn qua những chứng cớ nào ? (Chứng
cớ ghi trg LS chống ngoại xâm) Câu
văn nào nói rõ điều đó ?
-Lu Cung tham công nên thất bại,
Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong,
Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô,
Sông Bạch Đằng giết tơi Ô Mã
-ở đây t.g có sd câu văn biền ngẫu, em
hãy m.tả c.trúc của câu văn biền ngẫu ?
Td của việc sd câu văn biền ngẫu ?
-Qua đó t tởng t/cảm nào của ngời viết
đc bộc lộ ?
-Em hãy nêu những nét đặc sắc về ND,
NT của văn bản ?
->Sd câu văn biền ngẫu, mỗi câu có 2
vế sóng đôi, đối xứng- Làm nổi bậtchiến công của ta và thất bại của địch,tạo sự cân đối nhịp nhàng cho lời văn
=>Kđịnh nền ĐL của nc ta và bộc lộniềm tự hào về truyền thống đtr vẻvang của DT
*Ghi nhớ: sgk (69 ).
4/- Củng cố
- Nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài cáo
-Trên c.sở so sánh với bài Sông núi nc Nam, hãy chỉ ra sự tiếp nối và phát triển của ý thức DT trg đoạn trích Nớc Đại Việt ta ?
-Tiếp nối: Nc ta có ĐL chủ quyền, vì có vua riêng, có địa lí riêng, không chịu khuất phục trc quân XL -Phát triển: Có bề dầy LS đtr bảo vệ ĐL dtộc, nền ĐL đc XD trên t tởng nhân nghĩa, vì dân
5/Dặn dò:
-Học thuộc lòng VB Nớc Đại Việt ta, học thuộc ghi nhớ
-Soạn bài: Bàn luận về phép học (Đọc VB, đọc chú thích và trả lời những câu hỏi trong phần
Đọc –Hiểu VB)
Ngày soạn:
Trang 5Ngày dạy:
Tiết 98 Phần Tiếng Việt
Hành động nói
(Tiếp theo ) 1- OÅn ủũnh lụựp
Kiểm tra sĩ số và vệ sinh lớp
2-Kieồm tra baứi cuừ:
Nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của VB Hịch tớng sĩ ?
3-Tieỏn trỡnh toồ chửực daùy baứi mụựi:
*Giới thiệu bài:
Trong giờ học trớc chúng ta đã hiểu thế nào là hành động nói và các kiểu hành động nói ờng gặp Vậy ta có thể dùng những kiểu câu nào để thực hiện hành động nói ?Giờ học này cô trò ta sẽ cùng tìm lời giải đáp
-Xác định mđ nói của những câu ấy ?
-Gv: Từ kết quả của bài tập 1, ta thấy
chức năng chính của kiểu câu thực hiện
hành động nói có thể phù hợp với mđ
của hành động đó, nh các câu 1,2,3
Chức năng chính của kiểu câu thực
hiện hành động nói có thể không trùng
với mđ của hđộng đó, nh câu 4,5
-Dựa theo cách tổng hợp kết quả ở bài
tập trên, hãy lập bảng trình bày quan
hệ giữa các kiểu câu nghi vấn, cầu
khiến, cảm thán, trần thuật với những
I-Cách thực hiện hành động nói:
*Ví dụ 1: sgk (70 )
-Câu 1,2,3 dùng để nhận định, thựchiện hành động trình bày
-Câu 4,5 dùng để cầu khiến, thực hiệnhành động điều khiển
-Câu 3: Tinh thần y.nc cũng nh các thứcủa quí ->Câu tr.thuật - hđ trình bày(nhận định)
-Câu 4: Bổn phận của c.ta là làm chonhững của quí kín đáo ấy đều đc đa ra
Trang 6kiểu hành động nói mà em biết ? Cho
ví dụ minh họa ?
gián tiếp- câu 2,4)
-Qua tìm hiểu em thấy có thể thực hiện
hành động nói bằng những cách nào?
-Tìm những câu nghi vấn trong bài
Hịch tớng sĩ Cho biết ngững câu ấy
đ-ợc dùng để làm gì ? Vị trí của những
câu nghi vấn trong từng đoạn văn có
liên quan nh thế nào đến mục đích nói
của nó ?
-Hãy tìm những câu trần thuật có mục
đích cầu khiến trg các đoạn trích dới
đây và cho biết hthức diễn đạt ấy có tác
dung nh thế nào trong việc động viên
->Câu tr.thuật - hđ hứa hẹn
Câu 6: Ông giáo ơi ! >Câu cảm thán hđ bộc lộ c.xúc
-*Ghi nhớ: sgk (71 )
II-Luyện tập:
1-Bài 1 (71 ): Câu nghi vấn
-Từ xa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏmình vì nc, đời nào không có ? -> nằm
ở cuối đoạn, dùng để kđịnh
-Vì sao vậy ? ->nằm ở đầu đoạn, dùng
để nêu vđề, có td thu hút sự chú ý củangời nghe về điều gthích sẽ nói sau
2-Bài 2 (71 ): Câu tr.thuật có mđ cầu
khiến
a-Cả 4 câu b-Câu 2: Điều mong muốn thế giới.->Điều mà t.g kêu gọi mọi ngời thựchiện không trình bày thành các câu cầukhiến mà bằng các câu trần thuật giảithích nhiệm vụ, hoặc nêu ra nhận địnhhay bày tỏ mong ớc của mình nh 1 lờitâm sự Nhờ vậy mà lời văn có tác
Trang 7-Tìm các câu có mục đích cầu khiến
trong đoạn trích Mỗi câu ấy thể hiện
ấy đi
-Dế Choắt thân phận yếu hèn hơn DếMèn vì thế lời đề nghị của Dế Choắtthể hiện rõ tính khiêm nhờng Còn lờicủa Dế Mèn thì cộc lốc, lên giọng háchdịch của kẻ bề trên
Trang 8Ngày dạy
Tiết 99 Phần Làm văn
Ôn tập luận điểm
1- OÅn ủũnh lụựp
Kiểm tra sĩ số và vệ sinh lớp
2-Kieồm tra baứi cuừ:
3-Tieỏn trỡnh toồ chửực daùy baứi mụựi:
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
Xem lại SGK Ngữ văn 7- Cho biết
-Luận điểm là gì ?
-Bài Tinh thần y.nc của ndân ta của
C.tịch HCM (Ngữ văn 7) có những
luận điểm nào ? Chú ý phân biệt luận
điểm xuất phát dùng làm c.sở và luận
điểm chính dùng làm KL của bài ?
-Một bạn cho rằng Chiếu dời đô của Lí
Công Uẩn gồm 2 luận điểm: Lí do cần
phải dời đô và lí do có thể coi Đại La là
kinh đô bậc nhất của đế vơng muôn
đời Xđịnh lđiểm nh vậy có đúng
không ? Vì sao ?
I-Khái niệm luận điểm:
1-Lđiểm là những t tởng, qđiểm, chủtrơng cơ bản mà ngời viết nêu ra trg bàivăn nghị luận (Ghi nhớ 1)
2-a.Bài Tinh thần yêu nớc của nhân dân
ta gồm 1 hệ thống lđiểm:
- Dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nớc.->Lđiểm xphát dùng làm cơ sở
-Lđiểm để CM cho vđề nghị luận:+Tinh thần y.nc trg LS chống ngoạixâm của DT
+Tinh thần y.nc trg cuộc KC chốngPháp của đồng bào ta
-Lđiểm chính dùng làm KL: Nhiệm vụcủa Đảng ta là phải làm cho tinh thầny.nc của ndân đc phát huy mạnh mẽ trgmọi công việc KC
b.Xđịnh lđiểm nh vậy cha đúng vì đócha phải là t tởng, qđiểm, chủ trơng cơbản mà ngời viết nêu ra trg bài văn Hệthống lđiểm của bài Chiéu dời đô nhsau:
-Luận điểm xphát dùng làm csở: Chiếu
Trang 9-Vđề đặt ra trg bài Tinh thần y.nc của
ndân ta là gì ?
-Có thể làm sáng tỏ v.đề đó đc không,
nếu trg bài văn, C.tịch HCM chỉ đa ra
lđiểm: "Đồng bào ta ngày nay có lòng
y.nc nồng nàn" ?
GV: Ta thấy Chủ tịch HCM còn đa ra 1
luận điểm nữa là: "Trong lịch sử chống
ngoại xâm, ông cha ta cũng có lòng
yêu nớc nồng nàn" (trớc luận điểm vừa
dời đô (nhan đề bài)
-Luận điểm chứng minh cho vấn đềnghị luận
+Trong sử sách xa, các triều đại TrungQuốc đã nhiều lần dời đô để an dân, n-
ớc thịnh
+Hai nhà Đinh, Lê không dời đô khỏinơi chật hẹp nên vận nớc không bền,trăm họ hao tổn
+Thành Đại La là nơi kinh đô bậc nhấtcủa đế vơng muôn đời có thể dời đô
đến đó
-Lđiểm chính dùng làm KL: Phải dời
đô về Đại La để đa đnc bớc sang mộtthời kì mới (Trẫm muốn dựa vào sựthuận lợi của đất ấy để định chỗ ở Cáckhanh nghĩ thế nào ? Đây mới là chủtrơng, t tởng của bài chiếu)
II-Mối quan hệ giữa luận điểm với vấn đề cần giải quyết trong bài văn nghị luận:
1-a.-Vấn đề đợc đặt ra trong bài Tinhthần yêu nớc của nhân dân ta là: Tinhthần yêu nớc là 1 truyền thống quí báucủa ndân ta, đó là sức mạnh to lớntrong các cuộc đấu tranh chống XL.-Vì vậy, nếu trg bài văn, chỉ đa ra luận
điểm: "Đồng bào ta …." thì cha thể làmsáng tỏ vấn đề
Trang 10nêu) Nh vậy luận điểm CM có cả lịch
sử, cả hiện tại, rất toàn diện, đủ sức để
làm sáng tỏ vấn đề đặt ra trong bài
nghị luận
-Trg Chiếu dời đô, nếu Lí Công Uẩn
chỉ đa ra lđiểm: "Các triều đại trc đây
đã nhiều lần thay đổi kinh đô" thì mđ
của nhà vua khi ban chiếu có thể đạt đc
không ? Tại sao ?
-Qua tìm hiểu em thấy giữa luận điểm
và vấn đề của bài văn nghị luận có mối
quan hệ gì?
-Để viết bài TLV theo đề bài: "Hãy
trình bày rõ vì sao chúng ta cần phải
về luận điểm và mqh giữa các luận
điểm trg bài văn nghị luận ?
-Đvăn sau đây nêu lđiểm "Nguyễn Trãi
là ngời anh hùng DT" hay lđiểm
b.Cũng nh vậy trg bài Chiếu dời đô, t.gchỉ đa ra luận điểm: "Các triều đại trớc
đây đã nhiều lần thay đổi kinh đô" thìmục đích của nhà vua khi ban chiếucũng không thể đạt đợc, vì chỉ 1 luận
điểm ấy cha đủ làm sáng tỏ vấn đề đặt
ra Lí Công Uẩn đã đa ra thêm 2 luận
điểm nữa để giải quyết vấn đề: Hai nhà
Đinh, Lê , và thành Đại La là nơi
*Ghi nhớ 2: Lđiểm cần phải chính xác,
rõ ràng, phù hợp với ycầu giải quyếtvấn đề và đủ làm sáng tỏ vấn đề đợc
đặt ra
III-Mối qh giữa các lđiểm trg bài văn nghị luận:
-Chọn hệ thống 1 Vì nó đã đạt đợc cácyêu cầu sau: chính xác, có sự liên kếtvới nhau, có sự phân biệt rành mạchcác ý với nhau, không trùng lặp, chồngchéo và đợc sắp xếp theo 1 trình tự hợplí
Trang 11"Nguyễn Trãi nh một ông tiên ở trg tòa
ngọc" ? Hãy giải thích sự lựa chọn của
em ? "
Căn cứ vào nội dung của 2 câu đó, ta
có thể xác định đợc luận điểm của
"Nguyễn Trãi là ngời chân đạp
đấtVN "; đặc biệt là câu: "NguyễnTrãi là khí phách của dân tộc, là tinhhoa của dân tộc
4/ Củng cố:
Thế nào là luận điểm?
Mối quan hệ giữa các luận điểm trong văn bản?
5/ Dặn dò:
-Học thuộc ghi nhớ, làm bài 2 (75)
-Chuẩn bị bài: Viết đoạn văn trình bày luận điểm (sgk-79) (Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi trong từng phần)
Ngày soạn:
Ngày dạy :
Tiết 100
Trang 12Phần Làm văn
Viết đoạn văn trình bày luận điểm
1- OÅn ủũnh lụựp
Kiểm tra sĩ số và vệ sinh lớp
2-Kieồm tra baứi cuừ:
3-Tieỏn trỡnh toồ chửực daùy baứi mụựi:
Luận điểm là gì, các luận điểm có mqh với nhau nh thế nào bài văn ?
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
-Hs đọc đvăn a,b
-Đâu là câu chủ đề (câu nêu lđiểm) trg
mỗi đvăn ?
-Câu chủ đề trg từng đoạn đc đặt ở vtrí
nào (đầu hay cuối đoạn) ?
-Trg 2 đv trên, đoạn nào đc viết theo
cách diễn dịch và đoạn nào đc viết theo
-Vị trí-> cuối đoạn ->đoạn quy nạp-Nêu các yếu tố thuận lợi về nhiều mặtcủa thành Đại La sau đó khái quátthành câu chủ đề ở cuối đoạn
đề
2-Ví dụ:
a-Lập luận là cách nêu luận cứ để dẫn
đến luận điểm Lập luận phải chặt chẽ,hợp lí thì lđiểm mới nổi bật và có sức
Trang 13-Hs đọc đv của Nguyễn Tuân.
-Lập luận là gì ?
-Em hãy chỉ ra các luận điểm và cách
lập luận trong đoạn văn?
-Khi lập luận, có phải nhà văn dùng
Quế "đùng đùng giở giọng chó má
ngay với mẹ con chị Dậu" lên trên và
-Lập luận bằng cách nêu luận cứ:
+Luận cứ 1: Ngô Tất Tố cho chị Dậubng vào nhà Nghị Quế một cái rổ nhúnnhín bốn chó con
+Luận cứ 2: Vợ chồng Nghị Quế ….yêu gia súc
+Luận cứ 3: Rồi chúng… mẹ con chịDậu
->Nhà văn đã dùng phép tơng phảngiữa luận cứ 2 và 3 để làm nổi bật chấtchó đểu của vợ chồng Nghị Quế (luận
điểm ở cuối đv)
b.Cách lập luận trong đv đã làm cholđiểm trở nên sáng tỏ, chính xác và cósức thuyết phục mạnh mẽ Nhờ sự sắpxếp hợp lí các luận cứ và hiệu quả củaphép tơng phản mà ngời đọc nhận rangay luận điểm ở cuối đoạn
c.Cách sắp xếp các ý trong đv hợp lí,chặt chẽ và có NT, bởi nếu đảo vị trícủa luận cứ 2 và 3 thì đv không còn thú
vị, hấp dẫn mà lđiểm cũng không đcnổi bật và sáng tỏ
d.Trg đv những cụm từ: chuyện chócon, giọng chó má, thằng nhà giàu rớcchó vào nhà, chất chó đểu của g.cấp nó
đc xếp cạnh nhau đã làm cho sự trìnhbày lđiểm thêm chặt chẽ và hấp dẫnbởi nó tập trung gây ấn tợng mạnh và
Trang 14quả của đv sẽ bị ảnh hởng ntn ?
-Trg đv, những cụm từ chuyện chó con,
giọng chó má, thằng nhà giàu rớc chó
vào nhà, chất chó đểu của g.c nó đc
xếp cạnh nhau Cách viết ấy có làm
cho sự trình bày lđiểm thêm chặt chẽ
và hấp dẫn không ? Vì sao ?
-Từ việc tìm hiểu phân tích những đv
trên, ta cần chú ý gì khi trình bày lđiểm
trg đv nghị luận ?
-Đọc 2 câu văn sau và diễn đạt ý mỗi
câu thành một lđiểm ngắn gọn, rõ ?
-Hs đọc đv
-Đv trình bày luận điểm gì ?
Và sử dụng các luận cứ nào ?
-Em có nhận xét gì về cách sắp xếp
luận cứ và cách diễn đạt cuả đv ?
khắc sâu trg ngời đọc một vđề thật líthú và có ý nghĩa: từ chuyện nuôi chócon của con ngời mà dẫn đến chất chó
đểu của chính con ngời ấy
+Tế Hanh đã ghi đc đôi nét thần tình
về cảnh sinh hoạt chốn quê hơng
+Thơ Tế Hanh đa ta vào một thế giớirất gần gũi thờng ta chỉ thấy một cách
mờ mờ, cái thế giới những t.cảm ta đã
âm thầm trao cho cảnh vật
-Các luận cứ đợc t.g sắp đặt theo trình
tự tăng tiến, luận cứ sau biểu hiện 1mức độ tinh tế cao hơn so với luận cứtrc Nhờ cách sắp xếp ấy mà độc giả
càng đọc càng thấy hứng thú
Củng cố: -Ta cần chú ý gì khi trình bày luận điểm trong đoạn văn nghị luận ?
5/ Dặn dò:-Học thuộc lòng ghi nhớ, làm bài tập 3,4 (82 ).
-Chuẩn bị bài: Luyện tập xây dựng và trình bày luận điểm (Đọc và trả lời câu hỏi trong từngphần)
Ngày soạn:
Ngày dạy : Tuần 28
Bài 25: Tiết 101 - 104
Trang 15A-Mục tiêu bài học:
-Thấy đợc mục đích, tác dụng của việc học chân chính: học để làm ngời, học để viết và làm,học để góp phần làm cho đất nc hng thịnh, đồng thời thấy đợc tác hại của lối học chuộng hìnhthức, cầu danh lợi
-Nhận thức đợc phơng pháp học tập đúng, kết hợp học với hành Học tập cách lập luận của tácgỉa, biết cách viết bài văn nghị luận theo chủ đề nhất định
-Củng cố chắc chắn hơn những hiểu biết về cách thức xây dựng và trình bày luận điểm
-Vận dụng đợc những hiểu biết đó vào việc tìm, sắp xếp và trình bày lđiểm trong một bài vănnghị luận có đề tài gần gũi, quen thuộc
Kiểm tra sĩ số và vệ sinh lớp
2-Kiểm tra bài cũ:
Đọc thuộc lòng VB Nớc Đại Việt ta và cho biết giá trị ND, NT của VB ?
3-Tiến trình tổ chức các hoạt động:
*Giới thiệu bài mới:
Nh các em đã biết Nguyễn Thiếp là ngời học rộng hiểu sâu từng đỗ đạt làm quan dớitriều Lê Nhng sau đó từ quan về dạy học Quang Trung mấy lần viết th mời ông cộng tácvớithái độ rất chân tình.Nên cuối cùng Nguyễn Thiếp cũng giúp triều Tây Sơn góp phần phân xây