Giáo án âm nhạc 9

II/ Chuẩn bị - Tranh, ảnh giới thiệu về Mỹ thuật thời Nguyễn - Một số tranh ảnh chụp về cố đô Huế - Lợc sử Mỹ thuật và Mỹ thuật học.Chu Quang Trứ, Phạm Thị Chỉnh, Nguyễn Thái Lai HS:

Tuần 1

Ngày soạn:

Tiết 1: Thờng thức Mỹ thuật

Sơ lợc về mỹ thuật thời nguyễn (1802 - 1945)

I/ mục tiêu bài học

- HS hiểu và nắm đợc một số kiến thức sơ lợc về Mỹ thuật thời Nguyễn

- Phát triển khả năng phân tích, suy luận và tích hợp kiến thức của HS

- HS nhận thức đúng đắn về truyền thống nghệ thuật dân tộc, trân trọng, yêu quý di tích lịch sử – văn hoá của quê hơng

II/ Chuẩn bị

- Tranh, ảnh giới thiệu về Mỹ thuật thời Nguyễn

- Một số tranh ảnh chụp về cố đô Huế

- Lợc sử Mỹ thuật và Mỹ thuật học.(Chu Quang Trứ, Phạm Thị Chỉnh,

Nguyễn Thái Lai)

HS: Su tầm tranh ảnh liên quan đến Mỹ thuật thời Nguyễn

III/ tiến trình dạy học

- Mỹ thuật thời Nguyễn phát triển đa dạng

và phong phú còn để lại cho kho tàng vănhoá dân tộc một số lợng công trình và tácphẩm đáng kể

II/ Sơ lợc về Mỹ thuật thời Nguyễn

1/ Kiến trúc Kinh thành Huế

- Kinh thành Huế nằm bên bờ sông Hơng,

là một quần thể kiến trúc rộng lớn và

đẹp nhất nớc ta thời đó

- Thành có 10 cửa chính để ra vào, bên

GV: Treo tranh ảnh để chuẩn bị

giới thiệu

(?) Yếu tố nào đợc coi trọng của

kiến trúc Kinh thành Huế

(?) Điêu khắc thờng đợc gắn với

loại hình nghệ thuật nào; đợc

làm bằng những chất liệu gì

(?) Điêu khắc phật giáo phát huy

truyền thống của khuynh hớng

thuật thời Nguyễn

trên cửa thành xây các vọng gác có mái uốn cong hình chim phợng Nằm giữa Kinh thành Huế là Hoàng thành, cửa chính vào Hoàng thành là Ngọ môn, tiếp đến là hồ Thái Dịch đẫn đến điện Thái Hoà, quanh điện Thái Hoà là hệ thống cung điện dành cho Vua và Hoàng tộc

- Yếu tố thiên nhiên và cảnh quan luôn

đ-ợc coi trọng đã tạo nên nét đặc trng riêng của kiến trúc Kinh thành Huế

2/ Điêu khắc.

- Điêu khắc thờng đợc gắn liền với nghệ thuật kiến trúc và đợc làm bằng rất nhiều chất liệu (đá, đồng, gỗ, xi măng, thạch cao, )

VD: Những con nghê đúc bằng đồng, trạm khắc trên cột đá ở lăng Khải Định, T-ợng ngời, tợng thú

- Điêu khắc phật giáo phát huy truyền thống của khuynh hớng dân gian làng xã (tợng Thánh mẫu, tợng Tuyết sơn, t-ợng Tam thế )

3/ Hội hoạ, đồ hoạ

- Thời Nguyễn có rất nhiều dòng tranh dân gian đợc phát triển (Đông Hồ, HàngTrống, Kim Hoàng, Làng Sình)

Đến nay chúng ta chỉ còn hai dòng tranh dân gian chính (Đông Hồ, Hàng Trống)

- Tranh dân gian đáp ứng đợc nhu cầu về tinh thần, tâm linh, thẩm mỹ của nhân dân lao động Ngoài ra nó còn ẩn chứa những nội dung giáo dục đạo đức, lối sống, nhân cách của con ngời

III/ Đặc điểm của Mỹ thuật thời Nguyễn

4/ Hoạt động 4

Đánh giá kết qủa học tập

GV: Nêu một số câu hỏi để HS

tổng kết kiến thức toàn bài

- Kiến trúc hài hoà với thiên nhiên, luônkết hợp với nghệ thuật trang trí và có kếtcấu tổng thể, chặt chẽ (tiêu biểu là kiếntrúc Kinh đô Huế)

- Điêu khắc và đồ hoạ, hội hoạ phát triển

đa dạng, kế thừa truyền thống dân tộc

và bớc đầu tiếp thu nghệ thuật Châu Âu(Pháp)

C/ Hớng dẫn HS về nhà.

- Tìm và su tập tranh ảnh liên quan đến Mĩ thuật thời Nguyễn

- Học bài và chuẩn bị bài sau

I/ mục tiêu bài học

- HS biết quan sát, nhận xét tơng qua ở mẫu vẽ

- HS biết cách bố cục và dựng hình, vẽ đợc hình có tỷ lệ cân đối và giống mẫu

- HS yêu thích vẻ đẹp của tranh tĩnh vật

GV: Cho HS quan sát một số tranh tĩnh vật

(của hoạ sỹ, của HS)

(?) Tranh tĩnh vật là gì

(?) Tranh tĩnh vật đợc vẽ bằng chất liệu gì

HS: Vẽ bằng chì, bằng than

GV: Bày mẫu cho HS quan sát và đặt các

câu hỏi gợi ý

(?) Mẫu vẽ gồm những gì

HS: Lọ, hoa và quả

GV: Các mẫu đợc sắp xếp nh thế nào

HS: Quả đứng trớc lọ, hoa

(?) Độ đậm nhạt của lọ so với hoa và quả

(lọ đậm nhất  quả  hoa.)

2/ Hoạt động 2

(?) Các bớc vẽ theo mẫu

HS: 4 bớc

GV: Hớng dẫn HS xác định vị trí các điểm

cao nhất, thấp nhất Điểm ngoài cùng

bên phải, điểm ngoài cùng bên trái của

toàn bộ mẫu: Ước lợng tỷ lệ giữa chièu

cao và chiều rộng của toàn bộ mẫu để

làm khung hình chung

- Vẽ phác khung hình cho cân đối với

khổ giấy Ước lợng tỷ lệ của lọ, hoa và

quả và vẽ bằng các nét thẳng sau đó

điều chỉnh lại kích thớc của hoa, lá, lọ,

quả và vẽ chi tiết

Chú ý: Nét vẽ cần có đậm nhạt để hình vẽ

sinh động

I/ Quan sát, nhận xét

- Tranh tĩnh vật là tranh vẽ các vật ở trạng thái tĩnh, đợc ngời

vẽ chọn lọc, sắp xếp để tạo nên vẻ đẹp theo cảm nhận riêng

- Tranh tĩnh vật đợc vẽ bằng cácchất liệu nh: chì, than, màu n-

ớc, bột, sáp, sơn dầu, sơn mài và thờng vẽ về các đồ vật nh hoa, quả, ấm, chén, bát

II/ Cách vẽ

1/ Dựng khung hình chung và riêng của từng vật mẫu

2/ Tìm tỷ lệ, phác hình bằng nét thẳng

3/ Vẽ chi tiết4/ Lên đậm nhạt trong nét vẽ

(?) Bài vẽ có giống mẫu không

(?) Tỷ lệ của vật mẫu trong bài vẽ so với

Tiết 3: Vẽ theo mẫu

Lọ hoa và quả (vẽ màu)

I/ mục tiêu bài học

- HS biết sử dụng màu vẽ (màu bột, nớc, sáp)

- HS vẽ đợc bài tĩnh vật màu theo mẫu

- HS yêu thích vẻ đẹp của tranh tĩnh vật màu

II/ Chuẩn bị

- Mẫu vẽ ( lọ, quả, hoa) Bài vẽ của HS khoá trớc

- Bài vẽ màu của hoạ sỹ, của HS

- Trực qua từng bớc vẽ

HS: Giấy vẽ, màu, chì, tẩy

GV: Treo tranh mẫu và đặt một số câu hỏi

để HS tiếp cận và tìm hiểu tranh

(?) Các màu vẽ trong tranh có ảnh hởng

qua lại lẫn nhau không

hình mảng (không vẽ theo kiểu vờn

màu, thiếu so sánh toàn bộ)

3/ Hoạt động 3

GV: Yêu cầu HS xem lại bài vẽ hình ở tiết

học trớc, có thể chỉnh sửa lại đôi chút

- Vẽ màu cần có đậm nhạt, không sao, chép, lệ thuộc hoàn toàn vào màu của mẫu

Có thể vã màu theo cảm xúc của mình trên cơ sở màu của mẫu thật,

II/ Cách vẽ

1/ Vẽ phác hình bằng chì hoặc bằng màu

2/ Vẽ các mảng màu lớn, nhỏ.3/ Vẽ tơng quan đậm nhạt của các vật mẫu

4/ Hoàn chỉnh bài

III/ Thực hành

Vẽ theo mẫu: Lọ, hoa , quả (vẽ màu)

Tạo dáng và trang trí túi xách

I/ mục tiêu bài học

- HS hiểu về tạo dáng và trang trí ứng dụng cho đồ vật

- HS biết cách tạo dáng và trang trí đợc túi xách

- HS có ý thức làm đẹp trong cuộc sống hàng ngày

Giấy vẽ, màu, chì, hoặc giấy thủ công, bìa, hồ dán

III/ tiến trình dạy học

VD: Túi da thờng dùng 1 hoặc 2

màu, túi vải thờng dùng nhiều

màu trong đó có các hoạ tiết (thổ

- Chất liệu: da, vải, mây tre đan

- Cách thức trang trí phong phú (bằng hình mảng, bằng hoạ tiết ) với nhiều cách phối hợp màu sắc khác nhau (rực rỡ, mạnh mẽ, nhẹ

nhàng )

- Túi xách là vật dụng cần thiết và làm đẹp cho cuộc sống con ngời nên

đợc tạo dáng đẹp và tiện dụng

II/ Cách tạo dáng và trang trí túi xách

1/ Tạo dáng

- Tìm hình dáng của túi xách

- Vẽ trục đối xứng và tìm tỷ lệ các bộ phận của túi

- Xác định vị trí nắp túi, quai túi

- Hoàn thiện hình dáng túi

- Sử dụng bìa cứng để cắt dán

- Vẽ vào vở hoặc vẽ vào giấy

 GV gợi ý cho HS về cách tạo

dáng, sắp xếp hoạ tiết và vẽ màu

đề tài phong cảnh quê hơng

I/ mục tiêu bài học

- HS hiểu thêm về thể loại tranh phong cảnh

- HS biết cánh tìm, chọn cảnh đẹp và vẽ đợc tranh đề tài phong cảnh quê

Hanh); Quê hơng (Đỗ Trung Quân);

Bên kia sông Đuống (Hoàng Cầm).

GV: Cho HS xem một số tranh phong

cảnh và đặt câu hỏi để HS thấy ở mỗi

bức tranh thể hiện phong cảnh của mỗi

vùng miền khác nhau

(?) Sự khác nhau giữa tranh phong cảnh

với tranh sinh hoạt, chân dung

HS: Tranh phong cảnh chủ yếu là vẽ về

cảnh, Tranh sinh hoạt chủ yếu vẽ về

con ngời

HS: Thảo luận về tranh phong cảnh quê

hơng để các em thấy đợc đặc điểm của

- Tìm bố cục, sắp xếp các mảng hình chính, phụ

- Vẽ màu theo cảm nhận riêng Chú ý tới đậm nhạt của màu sắc

và không gian chung của cảnh vật

GV: Có thể cho HS vẽ ngoài trời (phong

cảnh làng quê, miền núi, phố xá )

Khi tố chức vẽ ngoài trời cho HS vẽ theo

nhóm để dễ kiểm tra, theo dõi

GV: Tổng hợp, bổ xung ý kiến chung

cho các nhóm và đánh giá, xếp loại

GV: Khen ngợi một số bài vẽ tốt đề động

- Hoàn thành bài vẽ nếu HS cha làm xong

- Tìm đọc một số bài về chạm khắc gỗ đình làng Việt nam

I/ mục tiêu bài học

- HS hiểu sơ lợc về chạm khắc gỗ đình làng Việt nam

- Kiến trúc mộc mạc, khoẻ khoắn, sinh

động kết hợp chạm khắc trang trí

- Đình làng là niềm tự hào của ngời dân

đối với quê hơng (đi vào tiềm thức con ngời: cây đa, bến nớc, sân đình)

VD: Đình Bảng (Bắc Ninh), Thổ Tang (Vĩnh Phúc); Thổ Hà (Bắc Giang); Chu Quyến, Tây Đằng (Hà Tây)

II/ Nghệ thuật chạm khắc gỗ đình làng.

- Đình làng là một dòng nghệ thuật dân gian đặc sắc, độc đáo trong kho tàng

Mỹ thuật cổ Việt nam đợc những ngời nghệ nhân nông dân sáng tạo nên

- Cách chạm khắc dứt khoát, khoẻ khoắn,phóng khoáng tạo nên độ nông sâu (có

độ sáng tối, lung linh huyền ảo)

- Nội dung của các bức chạm khắc diễn tả

GV: Đặt câu hỏi về nội dung và

đặc điểm của nghệ thuật

chạm khắc đình làng

4/ Hoạt động 4

Đánh giá kết qủa học tập

GV: Nhận xét chung tiết học,

khen ngợi những HS có nhiều

ý kiến phát biểu xây dựng

bài

cuộc sống hàng ngày của con ngời (vui chơi, đi cày, uống rợu, chọi gà, hình cáccô tiên, )

- Mộc mạc, giản dị; cách tạo hình khoẻ khoắn, mạch lạc, tự do thoát khỏi nhữngchuẩn mực chặt chẽ, khuôn mẫu của nghệ thuật cung đình, mang đậm đà bảntính dân gian và bản sắc dân tộc

III/ Một vài đặc điểm chạm khắc gỗ đình làng.

- Các bức chạm khắc chủ yếu là phản ánhnhững sinh hoạt của nhân dân trongcuộc sống thờng nhật

- Nghệ thuật chạm khắc mộc mạc, khoẻkhoắn, phóng khoáng, bộc lộ tâm hồnsáng tạo của ngời nông dân

C/ Hớng dẫn HS về nhà.

- HS tìm hiểu một số tác phẩm chạm khắc đình làng ở quê hơng

- Học bài và chuẩn bị bài sau

I/ mục tiêu bài học

- HS hiểu biết thêm về tỷ lệ các bộ phận trên khuôn mặt ngời

- HS làm quen với cách vẽ tợng chân dung và vẽ đợc hình với tỷ lệ các phần gần đúng với mẫu

GV: Cho HS quan sát một số tranh tĩnh vật

(của hoạ sỹ, của HS)

(?) Tranh tĩnh vật là gì

(?) Tranh tĩnh vật đợc vẽ bằng chất liệu gì

HS: Vẽ bằng chì, bằng than

GV: Bày mẫu cho HS quan sát và đặt các

câu hỏi gợi ý

HS: Quả đứng trớc lọ, hoa

(?) Độ đậm nhạt của lọ so với hoa và quả

(lọ đậm nhất  quả  hoa.)

2/ Hoạt động 2

(?) Các bớc vẽ theo mẫu

HS: 4 bớc

GV: Hớng dẫn HS xác định vị trí các điểm

cao nhất, thấp nhất Điểm ngoài cùng

bên phải, điểm ngoài cùng bên trái của

toàn bộ mẫu: Ước lợng tỷ lệ giữa chièu

cao và chiều rộng của toàn bộ mẫu để

làm khung hình chung

- Vẽ phác khung hình cho cân đối với

khổ giấy Ước lợng tỷ lệ của lọ, hoa và

quả và vẽ bằng các nét thẳng sau đó

điều chỉnh lại kích thớc của hoa, lá, lọ,

quả và vẽ chi tiết

(?) Bài vẽ có giống mẫu không

(?) Tỷ lệ của vật mẫu trong bài vẽ so với

mẫu thực nh thế nào

HS: Nhận xét, đánh giá theo cảm nhận

riêng

1/ Dựng khung hình chung và riêng của từng vật mẫu

2/ Tìm tỷ lệ, phác hình bằng nét thẳng

3/ Vẽ chi tiết4/ Lên đậm nhạt trong nét vẽ

- HS vẽ đợc ba độ đậm nhạt chính để bớc đầu tạo đợc khối và ánh sáng ở hình vẽ.

- HS cảm nhận đợc vẻ đẹp của đậm nhạt trong tạo khối

- Độ đậm nhạt của tợng phụ thuộc vào nguồn sáng chiếu

II/ Cách vẽ

- Vẽ độ đậm trớc

- Vẽ độ nhạt sau (so sánh với

đậm)

- Dùng nét để vẽ đậm nhạt bằngcách đan xen các nét tha, dày (tránh tẩy xoá nhiều, không di

nhẵn đều càc mảng bóng) III/ Thực hành

Vẽ theo mẫu: Lọ, hoa , quả (vẽ

đậm nhạt)

C/ Hớng dẫn HS về nhà.

- Chuẩn bị bài 9: Tìm tranh ảnh đơn giản để làm mẫu phóng to

I/ mục tiêu bài học

- HS biết cách phóng tranh ảnh phục vụ cho sinh hoạt và học tập

- HS phóng đợc tranh ảnh đơn giản

- HS có thói quen quan sát và cách làm việc kiên trì, chính xác

II/ Chuẩn bị

- Tranh ảnh mẫu và những tranh ảnh đã đợc phóng to

HS: Giấy vẽ, màu, chì, hình mẫu, thớc kẻ

III/ tiến trình dạy học

GV: Nêu một số tác dụng của việc

phóng tranh, ảnh phục vụ cho học

tập, sinh hoạt

GV: Cho HS xem hai bài vẽ phóng

tranh theo cách kẻ ô vuông và kẻ

đờng chéo để HS thấy: Muốn

phóng to và tơng đối chính xác

đ-ợc tranh, ảnh mẫu cần phải dựa

vào những cách nêu trên, nêu

GV: Yêu cầu HS chọn tranh, ảnh đơn

giản trong SGK hoặc hình đã

C/ Hớng dẫn HS về nhà.

- Su tầm tranh, ảnh về đề tài lễ hội

- Chuẩn bị cho bài sau

Tuần 10

Ngày soạn:

Tiết 10: Vẽ tranh

đề tài lễ hội

I/ mục tiêu bài học

- HS hiểu ý nghĩa và nội dung của một số lễ hội ở nớc ta

- HS biết cánh vẽ và vẽ đợc tranh về đề tài lễ hội

- HS yêu quê hơng và những lễ hội của dân tộc

II/ Chuẩn bị

- ảnh về các lễ hội ở nớc ta

- Bài vẽ về đề tài lễ hội của HS các năm trớc

- Bài vẽ về đề tài lễ hội của Các hoạ sỹ

- HS: Giấy vẽ, bút chì, tẩy, màu vẽ

III/ tiến trình dạy học

GV: Nêu một vài lễ hội lớn ở nớc ta nh:

Hội chùa Hơng, hội đền Hùng, Hội

GV: Theo dõi, gợi mở về nội dung, cách

I/ Tìm và chọn nội dung đề tài.

- Lễ hội đầu xuân

- Lễ hội xuống đồng

- Hội đam trâu

- Sắp xếp hình ảnh chính phụ chohợp lý

- Vẽ màu

III/ Luyện tập

Vẽ tranh về đề tài lễ hội

- Hoµn thµnh bµi vÏ nÕu HS cha lµm xong.

- Su tÇm c¸c h×nh ¶nh vµ t×m hiÓu vÒ trang trÝ lÔ héi, héi trêng

Tuần 11

Ngày soạn:

Tiết 11: Vẽ trang trí

Trang trí hội trờng

I/ mục tiêu bài học

- HS hiểu đợc một số kiến thức sơ lợc về trang trí hội trờng

- HS vẽ đợc phác thảo trang trí hội trờng

- HS thấy đợc vẻ đẹp và sự cần thiết của trang trí hội trờng

II/ Chuẩn bị

- Tranh ảnh vẽ trang trí hội trờng

- Một số bài vẽ trang trí hội trờng của HS lớp trớc

- Hình gợi ý cách trang trí hội trờng

HS: Giấy vẽ, màu, chì, hình mẫu, thớc kẻ

III/ tiến trình dạy học

GV: Đặt câu hỏi để HS nhớ lại

những ngày lễ, ngày hội giúp

các em hiểu rõ hơn thế nào là

khái niệm hội trờng và đặt một số

câu hỏi

(?) Hội trờng là gì

(?) ở trờng ta có hội trờng không

(?) Trang trí hội trờng gồm những gì

2/ Hoạt động 2

GV: Cho HS xem một số ví dụ khác

nhau về cách trang trí hội trờng:

trang trí đối xứng, không đối

xứng

- Gợi ý cho HS cách tìm nội dung

trang trí hội trờng: Lễ kỷ niệm,

hội thảo, lễ kết nạp đoàn viên,

I/ Quan sát, nhận xét

II/ Cách tạo dáng và trang trí túi xách

- Tìm tiêu đề

- Tìm các hình ảnh cần cho nội dung

- Phác thảo mảng (chữ, cờ, huy hiệu,

ảnh, bàn, bục, chậu, hoa

- Tìm hình ảnh cụ thể các chi tiết trang trí và vẽ màu

HS: Lµm bµi theo suy nghÜ riªng.

GV: Gîi ý cho HS lµm bµi

- Su tÇm tranh, ¶nh vÒ MÜ thuËt cña c¸c d©n téc Ýt ngêi ViÖt Nam

- ChuÈn bÞ cho bµi sau

I/ mục tiêu bài học

- HS hiểu sơ lợc về Mỹ thuật của các dân tộc ít ngời ở Việt nam

- HS thấy đợc sự phong phú, đa dạng của nền nghệ thuật dân tộc Việt nam

- HS có thái độ trân trọng, yêu quý và có ý thức bảo vệ các di sản nghệ thuậtcủa dân tộc

II/ Chuẩn bị

- Một số hình ảnh, phiên bản mẫu thêu thổ cẩm của dân tộc ít ngời, ccác ảnh

về nhà sàn, nhà rông, nhà mồ và tợng nhà mồ, tháp Chăm và điêu khắc Chăm

- Những phiên bản tranh, ảnh liên quan đến nội dung bài học trong tủ sách nghệ thuật của nhà xuất bản Kim Đồng

HS: Su tầm tranh ảnh, bài viết có liên quan đến nội dung bài học

III/ tiến trình dạy học

(?) Trên Đất nứơ Việt nam có bao

nhiêu dân tộc anh em sinh

II/ Một số đặc điểm của Mĩ thuật các dân tộc ít ngời ở Việt nam.

1/ Tranh thờ và thổ cẩm

a) Tranh thờ

- Là tranh phản ánh ý thức hệ lâu đời của

đồmg bào dân tộc nhằm hớng thiện, răn cái ác và cầu may mắn phúc lành cho mọi ngời (tranh Ông thiện, Ông ác, Thập diện; Phật bà quan âm; Thần nông; Địa trạch; Ngời chim ) Tranh vẽ thờng dùng màu nguyên chất (màu là bột khoáng lấy từ đá thiên nhiên đợc pha với nhựa cây sung, cây sơn để ủ)

- Với bố cục diễn tả thuận mắt, khéo léo, tranh thờ của các dân tộc đã đạt tới giá trị nghệ thuật cao trong kho tàng Mĩ thuật dân gian Việt nam

b) Thổ cẩm

- Là nghệ thuật trang trí trên vải đắc sắc

đợc thể hiện bằng bàn tay khéo léo, tinhxảo của ngời phụ nữ dân tộc

- Hoa văn trang trí thờng là những hinh

ảnh thiên nhiên quen thuộc nh: Dãy núi,cây thông, chim muông, các hình ảnh con thú, hoa trái đợc thêu bằng chỉ trên nền vải đậm vì vậy màu sắc của thổcẩm luôn tơi sáng, rực rỡ nhng không chói gắt, loè loẹt làm tôn thêm vẻ đẹp của trang phục

- Bố cục trang trí thờng cân xứng, các hoạ