Giáo viên : Để đáp ứng yêu cầu tìm hiểu sự việc, con ngời, câu chuyện của ngời nghe, ngời đọc à đó là ph-ơng thức tự sự?. Em hiểu thế nào là chuỗi sự việc trong văn tự sự?. ý nghĩa và đặ
Trang 1TUầN 10
Chuyên đề :
Văn tự sự
Tiết 10 :
A) Mục tiêu cần đạ t
1 Giáo viên giúp học sinh nắm vững thế nào là văn bản tự sự ? Vai trò của phơng thức biểu đạt này trong cuộc sống, trong giao tiếp
2 Nhận diện văn bản tự sự trong các văn bản đã, đang, sắp học, bớc đầu tập viết, tập nói kiểu văn bản tự sự
B) Chuẩn bị của thầy và trò:
Đọc các tài liệu có liên quan
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
I - ổn định tổ chức :
II-Kiểm tra bài cũ : Xen kẽ trong giờ.
III- Bài dạy :
Giới thiệu bài :
- Ai có thể giải nghĩa đợc khái niệm văn tự sự là gì ?
- Văn tự sự khác gì với văn miêu tả ? Trong những tình huống nào ngời ta phải dùng
đến văn tự sự ?
? Hàng ngày em có kể chuyện, nghe kể
chuyện không ? kể những chuyện gì ?
? Theo em kể chuyện để làm gì ?
Giáo viên : Để đáp ứng yêu cầu tìm
hiểu sự việc, con ngời, câu chuyện
của ngời nghe, ngời đọc à đó là
ph-ơng thức tự sự
? Đọc và nghe truyện truyền thuyết
Thánh Gióng em hiểu đợc những
điều gì ?
? Liệt kê các sự việc trong truyện
Thánh Gióng ?
HS liệt kê chuỗi chi tiết trong truyện
Thánh Gióng,từ chi tiết mở đầu đến
chi tiết kết thúc ?
? Qua đó cho biết truyện thể hiện nội
dung chủ yếu gì?
? Em hiểu thế nào là chuỗi sự việc
trong văn tự sự ?
I
ý nghĩa và đặc điểm chung của ph ơng thức tự sự
- Kể chuyện văn học, kể truyện đời thờng, chuyện sinh hoạt
à Để biết, nhận thức về ngời, sự vật, sự việc,
để giải thích, để khen, chê
à Ngời kể : thông báo, giải thích
à Ngời nghe : tìm hiểu, để biết
* Văn bản : Thánh Gióng a) Truyện là 1 văn bản tự sự, kể về Thánh Gióng, thời vua Hùng thứ 6 đã đứng lên đánh
đuổi giặc Ân Truyện ca ngợi công đức của
vị anh hùng làng Gióng vì có công đánh đuổi giặc xâm lợc mà không màng đến danh lợi b) Các sự việc trong truyện đợc diễn ra theo trình tự :
- Sự ra đời của Gióng
- Thánh Gióng biết nói và nhận trách nhiệm
đánh giặc
- Thánh Gióng lớn nhanh nh thổi
- Thánh Gióng vơn vai thành tráng sỹ cỡi ngựa sắt, mặc áo giáp sắt, cầm roi sắt đi
đánh giặc.
- Thánh Gióng đánh tan giặc
- Thánh Gióng lên núi, cởi bỏ áo giáp sắt bay
về trời.
- Vua lập đền thờ phong danh hiệu
- Những dấu tích còn lại của Thánh Gióng
-> Truyện thể hiện chủ đề đánh giặc giữ nớc của ngời Việt cổ
* Là kể lại sự việc một cách có đầu có đuôi Việc gì xảy ra trớc, thờng là nguyên nhân dẫn
đến việc xảy ra sau nên có vai trò giải thích
Trang 2? Em hãy kể lại sự việc Gióng ra đời
ntn ?
? Theo em có thể bỏ bớt chi tiết nào
có đợc không?
? Vậy em hiểu thế nào là tự sự ?
? Đặc điểm của phơng thức tự sự là
gì ?
? ý nghĩa của tự sự ?
cho việc sau
* Khi kể lại 1 sự việc phải kể các chi tiết nhỏ hơn tạo ra sự việc đó
* Không thể bỏ đợc vì nếu bỏ câu chuyện sẽ rời rạc, khó hiểu
- Tự sự là cách kể chuyện, kể việc, kể về con ngời (nhân vật) Câu chuyện bao gồm những chuỗi sự việc nối tiếp nhau để đi đến kết thúc
- Tự sự giúp ngời đọc, ngời nghe hiểu rõ sự việc, con ngời, hiểu rõ vấn đề, từ đó bày tỏ thái độ khen, chê
- Tự sự rất cần thiết trong cuộc sống, trong giao tiếp, trong văn chơng
II : Luyện tập :
1- Kể lại ngắn gọn dới hình thức văn xuôi bài thơ Sa bẫy ( SGK trang 29 )
2- Em hoặc bạn em đã bao giờ nói chuyện riêng hay làm mất trật tự trong giờ học,
hoặc quay cóp khi kiểm tra , hoặc mắc những lỗi lầm tơng tự cha ? Hãy kể lại chuyện
đáng trách ấy ?
3- Một bạn định sắp xếp chuỗi sự việc cho truyện Con Rồng cháu Tiên nh sau :
- Âu Cơ thuộc dòng tiên, Lạc Long Quân thuộc nòi Rồng -> thành vợ thành chồng, đẻ
ra cái bọc trăm trứng nở trăm con -> gặp nhau -> một thời gian sau chia tay nhau, chia các con đi cai quản đất nớc -> mở ra thời đại Hùng Vơng -> lập ra nớc Văn Lang -> nguồn gốc dân tộc ta là con Rồng cháu Tiên
a) Em hãy sắp xếp lại cho mạch truyện hợp lý hơn ?
b) Cũng với cách làm nh vậy, hãy chọn và sắp xếp các sự việc trong truyện Bánh
ch-ng, bánh giầy rồi phát biểu ý nghĩa của truyện
IV- Củng cố :
- Khắc sâu kiến thức trọng tâm trong bài
- Gv gọi học sinh kể lại một câu chuyện em đã học
V- H uớng dẫn làm bài tập ở nhà
- Nắm nội dung bài học
- Ôn tập tiếp về văn bản tự sự
Ngày soạn : 30-10-2008
Ngày dạy : 08-11-2008
A Mục tiêu cần đạt.
1 Học sinh nắm vững
- Thế nào là sự việc ? Thế nào là nhân vật trong văn tự sự ? Đặc điểm và cách thể hiện sự việc và nhân vật trong tác phẩm tự sự Hai loại nhân vật chủ yếu : nhân vật chính và nhân vật phụ
- Quan hệ giữa sự vật và nhân vật
2 Tích hợp với phần văn ở văn bản ‘Sơn Tinh, Thuỷ Tinh’ với phần tiếng việt ở khái niệm : Nghĩa của từ
3 Kĩ năng nhận diện, phân loại nhân vật, tìm hiểu xâu chuỗi các sự việc, chi tiết trong truyện
B.Chuẩn bị :
Bảng phụ ,đọc các tài liệu có liên quan
C.Thiết kế bài dạy học.
I - ổn định tổ chức :
II- Kiểm tra bài cũ: Xen kẽ trong giờ.
Trang 3III- Bài dạy :
* Giới thiệu bài : ở bài trớc, ta đã thấy rõ, trong tác phẩm tự sự bao giờ cũng phải có việc, có ngời Đó là sự việc (chi tiết) và nhân vật- hai đặc điểm cốt lõi của tác phẩm tự sự
Nhng vai trò, tính chất, đặc điểm của nhân vật và sự việc trong tác phẩm tự sự nh thế nào ? Làm thế nào để nhận ra ? Làm thế nào để xây dựng nó cho hay, cho sống động trong bài viết của mình ?
* Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động của thầy và trò
Hớng dẫn học sinh nắm đặc điểm của
sự việc và nhân vật
GV treo bảng phụ
? Xem xét 7 sự việc trong truyền
thuyết "Sơn Tinh, Thuỷ Tinh" em
hãy chỉ ra :
- Sự việc khởi đầu ?
- Sự việc phát triển ?
- Sự việc cao trào ?
- Sự việc kết thúc ?
? Hãy phân tích mối quan hệ nhân
quả giữa các sự việc đó ?
Giáo viên chốt lại
Giáo viên chuyển ý 2
? Trong truyện ‘Sơn Tinh, Thuỷ Tinh’
ai là nhân vật chính, nhân vật quan
trọng nhất ?
? Ai là nhân vật phụ ? Nhân vật phụ
này có cần thiết không ? Có thể bỏ
đ-ợc không ? Qua đó em hiểu gì về
nhân vật phụ trong văn tự sự ?
? Nhân vật phụ có vai trò gì ?
? Vậy các nhân vật trong văn tự sự
đ-ợc kể nh thế nào ?
Nội dung bài học
I Đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự.
1 Sự việc trong văn tự sự
a Sự việc trong văn tự sự
- Sự việc khởi đầu (1) : Vua Hùng kén rể.
- Sự việc phát triển (2, 3, 4)
+ Hai thần đến cầu hôn.
+ Vua Hùng ra điều kiện kén rể + Sơn Tinh đến trớc, đợc vợ.
- Sự việc cao trào (5 6)
+ Thuỷ Tinh thua cuộc, đánh ghen dâng nớc
đánh Sơn Tinh.
+ Hai lần đánh nhau hàng tháng trời cuối cùng Thuỷ Tinh thua, rút về.
- Sự việc kết thúc (7)
+ Hàng năm Thuỷ Tinh lại dâng nớc đánh Sơn Tinh, nhng đều thua.
à Giữa các sự việc trên có quan hệ nhân quả với nhau Cái trớc là nguyên nhân của cái sau, cái sau là nguyên nhân của cái sau nữa à Tóm lại, các sự việc móc nối với nhau trong mối quan hệ rất chặt chẽ không thể đảo lộn,
bỏ bớt một sự việc nào Nếu cứ bỏ một sự việc trong hệ thống à dẫn đến cốt truyện bị
ảnh hởng à phá vỡ
2 Nhân vật trong văn tự sự
a Nhân vật trong văn tự sự là ai ?
- Là kẻ vừa thực hiện các sự việc là kẻ đợc nói tới, đợc biểu dơng hay bị lên án (ngời làm ra sự việc, ngời đợc nói tới)
- Nhân vật chính, có vai trò quan trọng nhất
đó là : Sơn Tinh, Thuỷ Tinh
- Nhân vật đợc nói tới nhiều nhất là Thuỷ Tinh
- Nhân vật phụ : Hùng Vơng, Mị Nơng à rất cần thiết à không thể bỏ đợc vì nếu bỏ thì câu chuyện có nguy cơ chệch hớng, đổ vỡ
- Nhân vật chính là nhân vật đợc kể nhiều việc nhất, là đợc nói tới nhiều nhất à có vai trò chủ yếu trong việc thể hiện t tởng văn bản
- Nhân vật phụ chỉ giúp nhân vật chính hoạt
động
b Nhân vật đ ợc kể thể hiện qua các mặt : tên
gọi, lai lịch, tính nết, hình dáng, việc làm.
Trang 4Hãy cho biết các nhân vật trong
truyện ‘Sơn Tinh, Thuỷ Tinh’ đợc kể
nh thế nào ?
Học sinh rút ra kết luận GV chốt lại
IV: Luyện tập – củng cố củng cố :
1 Kể lại một trong 4 truyện đã học mà em yêu thích nhất bằng lời văn của em ? Nói rõ lí
do vì sao ?
2- Truyện cổ tích Thánh Gióng đã gây cho em nhiều ấn tợng bất ngờ, thú vị Hãy kể lại câu chuyện bằng lời văn của em
3- Hãy tự giới thiệu về bản thân em ?
V.H ớng dẫn học ở nhà
- Nắm nội dung bài học
- Làm bài tập
- Chuẩn bị bài tiếp theo