Nhân vật có vai trò nh thế nào trong Tự sự gồm 3 dạng bài: - Trần thuật: Thuật lại một câu chuyện, một văn bản đã học, đã đọc hoặc nghe kể - Tờng thuật: Thuật lại một sự kiện với n
Trang 1? HS nhắc lại : giao tiếp là gì?
? Giao tiếp có thể tiến hành bằng
tiện nào để giao tiếp với ngời đi
đ-ờng, ngời điều khiển các phơng tiện
- Giao tiếp có thể tiến hành bằng nhiều phơng tiện khác nhau Song hđ giao tiếp bằng ngôn ngữ là hđ giao tiếp cơ bản nhất, quan trọng nhất của con ngời
- Giao tiếp bằng ngôn ngữ ít khi chỉ dùng một vài từ, một lời nói mà thờng dùng một chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất mạch lạc nhằm làm rõ nội dung, đó là văn bản
II Luyện tập
Bài 1:
A, Ngời công an có thể dùng hành động và tín hiệu: còi hoặc tín hiệu đèn…
B, Ngời câm dùng động tác, cử chỉ của tay theo
hệ thống thao tác cử chỉ qui ớc đôi khi kèm
Trang 2? Từ đó em có kết luận gì về các
phơng tiện giao tiếp?
Hãy nêu vài tình huống giao thông
trên đờng chứng tỏ rằng các phơng
tiện khác khó có thể thay thế hoàn
toàn phơng tiện giao tiếp bằng ngôn
ngữ ?
HS thảo luận nhóm 3 phút, trình
bày, nhận xét, G chốt
- Một ngời điều khiển xe máy vợt
qua đờng, khi đèn đỏ đã bật Trong
tình huống ấy, ngời công an phải
dùng chuỗi lời nói để giải quyết
Nh vậy, giao tiềp ngôn ngữ vẫn là
phơng tiện u việt nhất
theo biểu lộ nét mặt, ánh mắt để giao tiếp
- Giao tiếp có thể tiến hành bằng nhiều phơng tiện khác nhau
Trang 3-& -Tuần :2 Ngày soạn:20/8/2009
Ngày dạy: 24 /8/2009 Tiết 2 chủ đề 1: văn tự sự ( Tiếp theo )
Mục tiêu
Giúp hs tiếp tục ôn luyện, củng cố các kiến thức về văn bản và phơng thức biểu đạt Nắm đợc đăc điểm của một số kiểu văn bản và phơng thức biểu đạt phù hợp với tình huống giao tiếp
Tiến trình lên lớp
* Tổ chức: Lớp 6
* Kiểm tra: Kết hợp trong giờ
* Bài mới
? Hãy kể tên các kiểu văn bản và mục
đích giao tiếp của từng kiểu văn bản
- Văn bản tự sự sử dụng phơng thức tự sự
nhằm trình bày diễn biên sự việc VD: Văn bản “ Thánh Gióng”, “ Sơn Tinh, Thủy Tinh”….
- Văn bản thuyết minh sử dụng phơng thức
thuyết minh nhằm giới thiệu đặc điểm, tính chất, phơng pháp
VD: Bài giới thiệu về di tích lịch sử Côn Sơn của hớng dẫn viên du lịch
- Văn bản nghị luận sử dụng phơng thức
nghị luận nhằm bàn luận, đánh giá, nêu ý kiến nhận xét…
- Văn bản hành chính công vụ
Trang 4Cho các tình huống giao tiếp sau:
1 - Lớp em muốn xin phép BGH đi
tham quan 1 danh lam thắng cảnh
2 - Tờng thuật cuộc tham quan đó
3.-Tả lại một cảnh ấn tợng trong buổỉ
tham quan đó
Hãy lựa chọn phơng thức biểu đạt phù
hợp với từng tình huống trên
Viết đoạn văn ngắn tả một cảnh mà
em thích trong danh lam thắng cảnh đó
HS đọc, nêu yêu cầu bài tập, thảo luận
? Nhắc lại 6 kiểu văn bản thờng gặp trong cuộc sống?
? Đặc điểm của từng kiểu văn bản đó?
Trang 5Mục tiêu
Giúp hs nắm chắc hơn đặc điểm của văn bản tự sự
Biết chỉ ra các đặc điểm của văn bản tự sự đó
năm học trong ĐH chi đội tuần qua, 1 lá
th, 1bài thơ, 1 câu chuyện…
? Vì sao truyện “ con Rồng cháu tiên” có
+ là 1 truyện kể tập trung vào chủ đề:
giải thích, suy tôn nòi giống và ớc nguyện
đoàn kết các dân tộc trên lãnh thổ VN
+ Có sự hoàn chỉnh về nội dung( có mở
đầu, diễn biến, kết thúc) và về hình
Moi nhóm thảo luận 1 văn bản thuộc 1
thể loại cụ thể Thời gian 5 phút, trình bày,
nhận xét
? Hãy nhắc lại: thế nào là tự sự?
? Vai trò , ý nghĩa của tự sự?
1 Văn bản và đặc điểm của văn bản
- Văn bản là chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc và sử dụng phơng thức biểu đạt phù hợp
2.Đặc điểm, ý nghĩa của ph ơng thức tự sự
- Tự sự là phơng thức trình bày một chuỗi các sự việc thể hiện một ý nghĩa nào đó
- Tự sự giúp ngời kể giải thích sự việc, tìm hiểu con ngời, nêu vấn đề, bày tỏ thái độ khen chê
Trang 6Đoạn văn sau có thuộc phơng thức tự sự
không? vì sao?
1) “ Chỉ thấy một cái sân trơ trụi, ảm
đạm và bức tờng bên tróng trơn của tòa
nhà cách đấy chừng sáu thớc Một dây
th-ờng xuân già, già lắm, rễ đã mục nát và
sần sùi những mấu, leo lên đến giữa bức
t-ờng gạch Hơi thở lạnh lẽo của mùa thu
đã bứt rụng hết lá của nó chỉ còn lại bộ
x-ơng cành gần nh trơ trụi, bám vào những
viên gạch vỡ nát”
( Chiếc lá cuối cùng- O Hen- Ri)
HS đọc đoạn văn, nêu yêu cầu đề, thảo
đến do đó đây là đoạn văn thuộc phơng thức miêu tả
Củng cố
? đặc điểm của văn tự sự? ý nghĩa của văn tự sự?
? Vai trò của tự sự trong đời sống?
Tiếp tục giúp hs nắm chắc các đặc điểm của văn tự sự
Biết lựa chọn phơng thức biểu đạt phù hợp với mục đích, tình huống giao tiếp
Rèn kĩ năng tạo lập văn bản phù hợp với mục đích giao tiếp
Tiến trình lên lớp
Trang 7Việt Đức đã phấn khởi khai giảng năm
học mới Thầy và trò vinh dự đón các vị
lãnh đạo nhà nớc và thành phố đến dự
Thầy hiệu trởng đã nêu những thành
tích của nhà trờng năm học vừa qua và
nêu nhiệm vụ năm học mới Dại diện hs
lên hứa quyết tâm học tốt theo lời Bác
Hồ dạy Buổi lễ khai giảng kết thúc
bằng hồi trống vào học”
Đoạn văn sử dụng phơng thức biểu đạt
nào? Mục đích giao tiếp?
HS đọc đoạn văn:
3) Công ti Vĩnh Sinh: Số…đờng…Thành
phố…
- Chuyên sửa chữa các loại xe du lịch
đời mới và tải nhẹ
- Chi phí thấp, hóa đơn VAT
Đoạn văn sử dụng phơng thức biểu đạt
nào?
Mục đích giao tiếp?
4 HS đọc các tình huống trên bảng phụ:
a Lớp em muốn xin phép nhà trờng đi
tham quan ở Vịnh Hạ Long
b Kể lại cuộc tham quan đó
Trang 8nhận xét,
Gv chốt cuối cùng dẫn đến 1 kết thúc, thể hiện 1 ý nghĩa
Chuỗi sự việc thể hiện:
+ Vua Hùng chọn ngời nối ngôi + Vua ra điều kiện nối ngôi + Các lang đua nhau làm cỗ thật hậu, Lang Liêu đợc thần mách lấy gạo làm bánh
+ Vua Hùng chọn lễ vật của lang Liêu + Từ đó có tục ngày Tết gói bánh chng, bánh giầy
=> ý nghĩa: -giải thích tục lệ gói bánh
ch-ng , bánh giầy ch-ngày Tết -Đề cao nghề nông
- Ca ngợi công lao của các vua Hùng
Trang 9* Kiểm tra: - Văn bản “ Sự tích Hồ Gơm có phải là văn bản tự sự không? Vì sao?
* Bài mới
Gv đa một số đề lên bảng phụ, hs quan
sát, đọc:
Đề 1: Hãy kể chuyện Thánh Gióng “
bằng lời văn của em”
Đề 2: Hãy tờng thuật trận bóng đá giao
hữu giữa hai đội 6a và 6b
Hãy chỉ ra trong 3 văn bản đó, đâu là
văn bản tờng thuật, đâu là vă bản kể
chuyện? Vì sao?
HS trả lời, các hs khác nhận xét, bổ
sung, Gv chốt đáp án
? Hai yếu tố then chốt của văn bản tự sự
là gì? Vì sao đó là những yếu tố quan
trọng của tự sự?
?Sự việc muốn dẫn đến chuyện thì đó là
sự việc phải nh thế nào?
? Nhân vật có vai trò nh thế nào trong
Tự sự gồm 3 dạng bài:
- Trần thuật: Thuật lại một câu chuyện,
một văn bản đã học, đã đọc hoặc nghe kể
- Tờng thuật: Thuật lại một sự kiện với
những chi tiết tiâu biểu, có thật theo diễn biến của nó mà ngời thuật đợc chứng kiến
- Kể chuyện: Giới thiệu, thuyết minh,
miêu tả nhân vật và diễn biến của chúng
- Văn bản 3: Tờng thuật, thuật lại một chuyến tham quan bản thân đợc tham gia
2 Hai yếu tố then chốt của văn bản tự
sự việc phải có tính khác thờng Nhân vật trong tự sự là ngời thể hiện các
sự việc và là ngời đợc thể hiện trong văn văn bản
Nhân vật có nhân vật chính, nhân vật phụ đợc thể hiện qua lời kể ,tả hình dáng, lai lịch, tính nết, việc làm… nhất là cách giải quyết các tình huống
Trang 10? Nhân vật và sự việc trong tự sự có mối
quan hệ nh thế nào?
HS quan sát và đọc bài tập trên bảng
phụ:
1 Liệt kê các nhân vật trong truyền
thuyết “ Sự tích Hồ Gơm”, Ghi lại chuỗi
hành động của từng nhân vật ? phát hiện
nhân vật chính, nhân vật phụ, vì sao em
cho là nh vậy?
2 Viết đoạn văn tóm tắt truyện theo
chuỗi sự việc gắn với nhân vật chính
HS hđ cá nhân10 phút, trình bày, nhận
xét, bổ sung, Gv chốt
Nhân vật và sự việc không thể tách rời vì
nó làm nên sự việc, dẫn sự việc phát triển,
sự việc thể hiện nhân vật
Bài tập nhanh:
- Các nhân vật trong truyền thuyết “ Sự tích Hồ Gơm”: Đức Long Quân, Lê Thận,
Lê Lợi, Rùa Vàng
- Nhân vật chính : Lê Lợi, nhân vật có việc làm liên quan mật thiết đến ý nghĩa t tởng mà truyện thể hiện
- Chuỗi sự việc: Long Quân thấy nghĩa quân nhiều lần bị thua quyết định cho
m-ợn gơm thần Sau chiến thắng, quân Minh sai Rùa Vàng đòi gơm
Củng cố
? Tự sự gồm những tiểu loại nào? Đặc điểm của từng tiểu loại?
? Hai yếu tố then chốt của văn tự sự là gì?
H ớng dẫn : Học bài
-Xem lại các bài tập đã làm ở lớp
- Kể lại nội dung của một truyện em đã học bằng lời văn của em
Ngày soạn: 18/ 9/ 2009 Ngày dạy: 21/ 9/ 2009
Tuần 6
Tiết 6 chủ đề 1: văn tự sự
Mục tiêu
Giúp hs nắm chắc các bớc làm một bài văn tự sự
Tạo thói quen lập dàn bài trớc khi viết bài văn
Rèn kĩ năng làm bài văn tự sự
Trang 11phải thực hiện các bớc nào?
? Tại sao trớc khi làm bài văn tự sự phải
tìm hiểu đề?
? Bớc lập ý là bớc xác định những vấn đề
gì?
? Tại sao phải lập dàn ý trớc khi viết bài?
? Nêu dàn ý của một bài văn tự sự?
HS đọc đề bài, xác định yêu cầu của
đề( chú ý các từ: kể, bằng lời văn của em)
Chia lớp thành 4 tổ Mỗi tổ lập một dàn ý
cho câu chuyện
Tổ 1: Con Rồng cháu Tiên
Tổ 2: Bánh chng bánh giầy
Tổ 3: Thánh Gióng
Tổ 4: Sơn Tinh Thủy Tinh
Thời gian 10 phút, các tổ trình bày, nhận
xét về: diễn biến, sự sáng tạo trong xây
dựng câu chuyện
I, Các b ớc làm một bài văn tự sự
Bớc 1: Tìm hiểu đề
Tìm hiểu đề là đọc kĩ đề bài , xác định các từ ngữ quan trọng, từ đó nắm vững yêu cầu của đề bài
Bớc 2: Lập ý
Lập ý là xác định nội dung sẽ viết theo yêu cầu của đề, cụ thể là xác định nhân vật, sự việc, diễn biến, kết quả và ý nghĩa câu chuyện
- Mở bài: Giới thiệu về nhân vật, sự việc
- Thân bài: Kể diễn biến sự việc
- Kết bài: Kể kết cục câu chuyện
Bớc 4: Viết bài Bớc 5: Sửa bài
II, Luyện tập lập dàn ý cho bài văn tự sự
Đề bài: Hãy kể lại một truyện dân gian mà
em đã học bằng lời văn của em
Trang 13* Tổ chức: Lớp 6A Lớp 6B:
* Kiểm tra: - Bài tập về nhà của hs
* Bài mới
Cho hs đọc tham khảo các bài “ Phần
thởng , Truyện về danh y Tuệ Tĩnh ” “ ”
GV giới thiệu với hs phần mở bài, kết
bai cho câu chuyện “ Sự tích Hồ Gơm”
Mở bài: Bạn đã bao giờ đi thăm Hà Nội,
Hồ Gơm cha? Hồ Gơm là một thắng cảnh
đẹp của thủ đô , là “ lẵng hoa xinh xắn”
giữa lòng Hà Nội Đặc biệt tên “Hồ
G-ơm” còn gắn liền với một truyền thuyết
đẹp về anh hùng Lê Lợi và cuộc khởi
nghĩa Lam Sơn Để hiểu rõ điều đó, tôi
xin kể cho các bạn nghe nhé
Kết bài: Câu chuyện tôi kể cho các bạn
nghe đến đây là hết rồi ! chắc các bạn
cũng nh tôi , sau khi nghe kể xong về
III, Luyện viết phần mở bài,kết bài cho bài văn tự sự
Mở bài nêu tình huống nảy sinh câu chuyện
- Truyện về danh y Tuệ Tĩnh:
Mở bài giới thiệu nhân vật và nêu chủ đề của truyện
* Phần kết bài của 2 câu chuyện
- Truyện “ Phần thởng” kể về sự việc kết thúc câu chuyện
- Truyện kể về Tuệ Tĩnh: Kể sự việc tiếp tục sang câu chuyện khác nh đang tiếp diễn
3, Kết luận
Có 2 cách mở bài
Có 2 cách kết bài
Trang 14truyền thuyết này đều lấy làm tự hào về
quê hơng đất nớc VN, nơi những tên
sông, tên núi đều gắn liền với những
chiến công hào hùng của dân tộc , tự hào
về những trang sử của dân tộc Vậy tôi
cùng các bạn sẽ cùng nhau học thật tốt để
tô thêm vẻ đẹp cho đất nớc quê hơng nhé
GV chia lớp thành 4 tổ , giao nhiệm vụ
Tổ 1,2 viết phần mở bài theo các cách
4, Luyện viết phần mở bài, kết bài
Cho đề văn : Kể lại chuyện Sơn Tinh Thủy Tinh bằng lời văn của em
Hãy viết phần mở bài, kết bài theo cách trên
Tuần 8
Trang 15Tiết 8 chủ đề 1: rèn kĩ năng làm văn tự sự
( Viết đoạn văn tự sự )
Mục tiêu:
Giúp hs củng cố kiến thức về viết lời văn, đoạn văn tự sự
Biết cách viết đoạn văn kể việc, kể ngời
* GV giới thiệu bài
Hoạt động của học sinh
(Dời sự hớng dẫn của giáo viên)
? Nêu lại khái niệm về đoạn văn tự sự
?
? Dấu hiệu nhận biết đoạn văn?
? Hãy xác định các sự việc chính
trong truyện Thánh Gióng?
HS: trao đổi nhóm 3phút, trả lời ,
Lu ý hs : mỗi đoạn văn có 1 câu chốt
nêu ý chính của đoạn , các câu khác
làm rõ ý hoặc nêu kết quả của hành
động hoặc nối tiếp hành động
HS viết theo nhóm thời gian 10
phút, hs đọc đoạn văn của mình, HS
Nội dung bài học
(Kết quả hoạt động của học sinh)
1 Đoạn văn tự sự
* Về nội dung: diễn đạt trọn vẹn một ý
* Về hình thức: gồm nhiều câu, các câu
không rời rạc mà phải kết hợp chặt chẽ với nhau để làm nổi bật ý chính của đoạn
- Đoạn văn bắt đầu từ chữ cái viết hoa đầu dòng lui vào 1 ô và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng
2 Luyện viết đoạn văn tự sự
Đề bài: Kể lại truyện Thánh Gióng bằng lời
+ Gióng bay về trời và các dấu vết để lại
Trang 16khác nhận xét về: nội dung, diễn đạt ,
Viết hoàn chỉnh các đoạn văn yêu cầu làm ở lớp
Giờ sau tiếp tục rèn kĩ năng làm văn tự sự
Trang 172 Kiểm tra bài cũ :
- Nêu bố cục của bài văn tự sự ?
- Kiểm tra Bài tập về nhà của hs
3 Bài mới:
* GV giới thiệu bài
Hoạt động của học sinh
(Dời sự hớng dẫn của giáo viên)
Cho hs đọc tham khảo các bài “ Phần
th-ởng , Truyện về danh y Tuệ Tĩnh ” “ ”
GV giới thiệu với hs phần mở bài, kết
bai cho câu chuyện “ Sự tích Hồ Gơm”
Mở bài: Bạn đã bao giờ đi thăm Hà Nội,
Hồ Gơm cha? Hồ Gơm là một thắng cảnh
đẹp của thủ đô , là “ lẵng hoa xinh xắn”
giữa lòng Hà Nội Đặc biệt tên “Hồ
G-ơm” còn gắn liền với một truyền thuyết
đẹp về anh hùng Lê Lợi và cuộc khởi
nghĩa Lam Sơn Để hiểu rõ điều đó, tôi
Nội dung bài học
(Kết quả hoạt động của học sinh)
Mở bài nêu tình huống nảy sinh câu chuyện
- Truyện về danh y Tuệ Tĩnh:
Mở bài giới thiệu nhân vật và nêu chủ đề của truyện
b Phần kết bài của 2 câu chuyện
- Truyện “ Phần thởng” kể về sự việc kết thúc câu chuyện
- Truyện kể về Tuệ Tĩnh: Kể sự việc tiếp tục sang câu chuyện khác nh đang tiếp diễn
3, Kết luận
Có 2 cách mở bài
Có 2 cách kết bài
Trang 18xin kể cho các bạn nghe nhé
Kết bài: Câu chuyện tôi kể cho các bạn
nghe đến đây là hết rồi ! chắc các bạn
cũng nh tôi , sau khi nghe kể xong về
truyền thuyết này đều lấy làm tự hào về
quê hơng đất nớc VN, nơi những tên
sông, tên núi đều gắn liền với những
chiến công hào hùng của dân tộc , tự hào
về những trang sử của dân tộc Vậy tôi
cùng các bạn sẽ cùng nhau học thật tốt để
tô thêm vẻ đẹp cho đất nớc quê hơng nhé
GV chia lớp thành 4 tổ , giao nhiệm vụ
Tổ 1,2 viết phần mở bài theo các cách
4, Luyện viết phần mở bài, kết bài
Cho đề văn : Kể lại chuyện Sơn Tinh Thủy Tinh bằng lời văn của em
Hãy viết phần mở bài, kết bài theo cách trên
Giúp hs ôn tập, củng cố các kiến thức về ngôi kể , thứ tự kể trong văn tự sự
Biết lựa chọn ngôi kể , thứ tự kể thích hợp
Rèn kĩ năng làm văn tự sự
B Chuẩn bị của thầy và trò :
Trang 19HS : Học bài cũ
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học.
1 ổn định tổ chức: Lớp 6A
2 Kiểm tra bài cũ :
- Ưu điểm của ngôi kể thứ nhất trong văn tự sự ?
- Kiểm tra Bài tập về nhà của hs
? Ưu nhợc điểm của từng kiểu?
HS trao đổi nhóm, thời gian 3 phút,
trình bày, nhận xét, G chốt:
- Kể xuôi dễ kể nhng nhợc điểm
không khéo léo dễ gây nhàm chán
- Kể ngợc khó kể hơn nhng tạo đợc
bất ngờ, chú ý
? Cho VD về các thứ tự kể?
- Kể xuôi : các truyện dân gian
- Kể ngợc: Lão Hạc – Nam Cao
GV nêu yêu cầu của bài tập, hớng dẫn
hs thực hiện các yêu cầu bài tập đã
nêu ra, hs thảo luận3 phút, trình bày,
- Ngôi kể thứ 3: Gọi tên các sự việc bằng tên gọi vốn có của chúng, ngời kể giấu mình đi Ngôi thứ 3 có thể giúp ngời kể kể tự do, linh hoạt những gì đang diễn ra với mình
2, Thứ tự kể
- Thứ tự kể xuôi: kể các sự việc liên tiếp nhau theo thứ tự tự nhiên( việc gì xảy ra trớc kể tr-
ớc, việc gì xảy ra sau kể sau cho đến hết)
- Thứ tự kể ngợc: để gây bất ngờ hoặc thể hiện tình cảm của nhân vật, ngời ta có thể
đem kết quả ( sự việc cuối câu chuyện hoặc 1
sự việc gây ấn tợng nhất) ra để kể trớc, sau
đó mới dùng cách kể bổ sung cho đầy đủ câu chuyện hoặc để nhân vật nhớ lại kể tiếp các
sự việc xảy ra trớc đó
II, Bài tập
1, Truyện cây bút thần sử dụng ngôi kể và
thứ tự kể nào? Hãy chuyển đổi ngôi kể và thứ tự kể để kể lại truyện này
- Ngôi kể thứ 3
- Thứ tự kể : xuôi
- Để ngời kể đóng vai Mã Lơng đề kể lại,
x-ng tôi Có thể lấy sự việc Mã Lơx-ng nằm mơ
đợc thần cho cây bút làm sự việc mở đầu truyện sau đó kể lại truyện từ đầu
2, Hãy viết phần mở đầu truyện theo yêu cầu của bài tập 1
Trang 21C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học.
1 ổn định tổ chức Lớp 6A:
2 Kiểm tra bài cũ :
Kiểm tra bài tập về nhà của hs
3 Bài mới:
* GV giới thiệu bài
- GV đọc cho cả lớp nghe một bài
văn kể chuyện sáng tạo trong sách văn
mẫu lớp 6
? Kiểu bài này có đặc điểm gì?
HS thảo luận, trả lời, GV chốt
HS thảo luận các câu hỏi sau:
? Muốn đóng vai nhân vật trong
truyện để kể lại thì ngôi kể có thay
đổi không?
? Ngời kể chuyện trong truyện có phải
xng hô không?
? Trong quá trình kể , ta phải thêm
những gì vào câu chuyện có sẵn và
đảm bảo những yếu tố nào của
- Kể chuyện tởng tợng không phải là kể lại chuyện có sẵn trong SGK hay sách truyện
- Kể chuyện tởng tợng cũng không phải là
đem chuyện đời thờng có thật ra để kể
- Kể chuyện sáng tạo có thể tạm hiểu theo 3 kiểu sau( trên cơ sở dựa vào những điều để t- ởng tợng ra):
+ Mợn lời một đồ vật, con vật( nhân hóa) hợp với lô gíc
+ Thay đổi ngôi kể để kể chuyện đã đợc đọc, học ở sách, ở truyện
+ Tởng tợng một đoạn kết mới cho truyện cổ tích
2, Cách làm bài văn kể chuyện sáng tạo( đóng vai 1 nhân vật trong truyện để
3, Luyện tập
Đóng vai nhân vật Mị Nơng trong truyện
Trang 22xét, sửa chữa “ Sơn Tinh, Thủy Tinh” để kể lại truyện
Củng cố
Các dạng bài của văn kể chuyện sáng tạo?
Một số điểm lu ý khi làm kiểu bài này?
2 Kiểm tra bài cũ :
Kiểm tra bài tập về nhà của hs
3 Bài mới:
Trang 23* GV giới thiệu bài
? Muốn viết 1 kết thúc khác cho 1
truyện đã biết, em phải làm gì?
HS trả lời, hs khác bổ sung G chốt
vấn đề
* Bài tập 1: Hãy viết kết thúc mới cho
truyện Cây bút thần
? Nếu viết kết thúc mới cho câu
chuyện này, em dự kiến sẽ viết những
HS viết bài(phần kết bài) , GV đọc
cho hs nghe 1 kết thúc khác của
truyện để hs tham khảo:
Nhờ sự ngầm giúp của ngời em, ngời
anh thoát chết trở về Anh hối hận vì
cách c xử với em, thấy đợc tác hại của
lòng tham Hai anh em sống hòa
- Đảm bảo lô gíc , tự nhiên của truyện
- Kết thúc mới phải bất ngờ, lí thú, có ý nghĩa mới hấp dẫn ngời nghe, ngời đọc
VD: truyện Cây bút thần
- Mã Lơng tự giới thiệu về mình trong thời
điểm hiện tại
- Nêu vấn đề: Có ý thắc mắc không biết Mã Lơng đi đâu
- Mã Lơng đi chu du khắp thiên hạ giúp
ng-ời nghèo khổ
- Mã Lơng đi học , gặp lại các vị thần, các
vị thần lấy lại phép màu của cây bút vì giờ
đây khoa học kĩ thuật hiện đại
- Lời chào của Mã Lơng
Củng cố
GV đọc cho hs nghe 1 kết thúc khác của truyện cây bút thần
Trang 24Giúp hs làm tốt dạng bài tự sự : kể chuyện đời thờng
Biết mở bài theo nhiều cách, biết lập dàn ý cho kiểu bài này
Rèn kĩ năng làm văn tự sự theo các bớc: tìm hiểu đề, lập dàn ý, lập dàn bài…
B Chuẩn bị của thầy và trò :
GV :
HS : Học bài cũ
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học.
1 ổn định tổ chức Lớp 6A:
2 Kiểm tra bài cũ :
- Với dạng bài tự sự, thay đổi ngôi kể hoặc đóng vai một nhân vật trong truyện
để kể lại cần lu ý điều gì?
- Kiểm tra bài tập về nhà của hs
3 Bài mới:
Trang 25* GV giới thiệu bài
? Hãy xác định yêu cầu đề?
? Các đề trên đều thuộc dạng đề nào
của văn tự sự?
? Kể chuyện đời thờng có gì khác vỡi
kể chuyện tởng tợng?
? Kể chuyện đời thờng cũng giống
nh các dạng bài kể chuyện khác phải
đảm bảo yêu cầu gì?
*Dạng kể chuyện đời thờng
- Kể chuyện đời thờng là kể về những diều có thật xảy ra trong cuộc sống
- Kể chuyện đời thờng vẫn đợc tởng tợng song phải gắn với thực tế
- Kể chuyện đời thờng vẫn phải xây dựng một câu chuyện có mở đầu, có kết thúc, biết
kể từng sự việc sao cho hấp dẫn
II, Cách làm kiểu bài kể chuyện đời th ờng
1, Mở bài
Có nhiều cách mở bài:
- Mở bài bằng cách tả cảnh( VD: trăng sáng quá, cô giáo đang ngồi…)
- Mở bài bằng một ý nghĩ( VD: từ nay mình
sẽ sống ra sao…)
- Mở bài bằng cảm giác của nhân vật( VD:Lan cảm thấy nh gió đang thì thầm với mình điều gì…)
- Mở bài bằng tiếng kêu của nhân vật
2, Thân bài: Kể diễn biến của sự việc
3, Kết bài: Kết thúc sự việc hoặc nêu cảm
nghĩ của nhân vật
III, Luyện tập
1, Lập dàn ý cho đề văn: Kể về một thầy giáo( cô giáo) mà em quí mến
Trang 26Giúp hs làm tốt dạng bài tự sự : kể chuyện đời thờng
Biết mở bài theo nhiều cách, biết lập dàn ý cho kiểu bài này
Rèn kĩ năng làm văn tự sự theo các bớc: tìm hiểu đề, lập dàn ý, lập dàn bài…
B Chuẩn bị của thầy và trò :
GV :
HS : Học bài cũ
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học.
1 ổn định tổ chức Lớp 6A:
2 Kiểm tra bài cũ :
- Với dạng bài tự sự, thay đổi ngôi kể hoặc đóng vai một nhân vật trong truyện
để kể lại cần lu ý điều gì?
- Kiểm tra bài tập về nhà của hs
3 Bài mới:
* GV giới thiệu bài
* GV giới thiệu bài
Trang 27ViÕt bµi : KÓ vÒ mét thÇy gi¸o( c« gi¸o) mµ
em quÝ mÕn theo dµn ý sau
Trang 28Tuần 9
Tiết 11 chủ đề 1: rèn kĩ năng làm văn tự sự
Mục tiêu
Giúp hs ôn tập, củng cố các kiến thức về ngôi kể , thứ tự kể trong văn tự sự
Biết lựa chọn ngôi kể , thứ tự kể thích hợp
Rèn kĩ năng làm văn tự sự
Tiến trình lên lớp
* Tổ chức: Lớp 6A: Lớp 6B:
* Kiểm tra: - Kiểm tra 15 phút
Đề bài: Hãy viết đoạn văn kể lại một kỉ niệm đáng nhớ nhất của em.
Đáp án – biểu điểm
- Hình thức: đoạn văn tự sự hoàn chỉnh có mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn
Diễn đạt lu loát, câu viết đúng ngữ pháp, không sai chính tả
- Nội dung : một kỉ niệm có ý nghĩa Yêu cầu kể đợc các ý sau:
Điểm 5,6: Đảm bảo yêu cầu trên, nội dung còn sơ sài
Điểm 3,4: Bài lộn xộn, nội dung sơ sài
Điểm 1,2: Bài quá yếu
- Ngôi kể thứ 3: Gọi tên các sự việc bằng tên
Trang 29? Thứ tự kể là gì?
? Có thể lựa chọn những thứ tự kể
nào?
? Ưu nhợc điểm của từng kiểu?
HS trao đổi nhóm, thời gian 3 phút,
trình bày, nhận xét, G chốt:
- Kể xuôi dễ kể nhng nhợc điểm
không khéo léo dễ gây nhàm chán
- Kể ngợc khó kể hơn nhng tạo đợc
bất ngờ, chú ý
? Cho VD về các thứ tự kể?
- Kể xuôi : các truyện dân gian
- Kể ngợc: Lão Hạc – Nam Cao
HS nêu yêu cầu của bài tập, hớng dẫn
hs thực hiện các yêu cầu bài tập đã
nêu ra, hs thảo luận3 phút, trình bày,
2, Thứ tự kể
- Thứ tự kể xuôi: kể các sự việc liên tiếp nhau theo thứ tự tự nhiên( việc gì xảy ra trớc kể tr-
ớc, việc gì xảy ra sau kể sau cho đến hết)
- Thứ tự kể ngợc: để gây bất ngờ hoặc thể hiện tình cảm của nhân vật, ngời ta có thể
đem kết quả ( sự việc cuối câu chuyện hoặc 1
sự việc gây ấn tợng nhất) ra để kể trớc, sau
đó mới dùng cách kể bổ sung cho đầy đủ câu chuyện hoặc để nhân vật nhớ lại kể tiếp các
sự việc xảy ra trớc đó
II, Bài tập
1, Truyện cây bút thần sử dụng ngôi kể và
thứ tự kể nào? Hãy chuyển đổi ngôi kể và thứ tự kể để kể lại truyện này
- Ngôi kể thứ 3
- Thứ tự kể : xuôi
- Để ngời kể đóng vai Mã Lơng đề kể lại,
x-ng tôi Có thể lấy sự việc Mã Lơx-ng nằm mơ
đợc thần cho cây bút làm sự việc mở đầu truyện sau đó kể lại truyện từ đầu
2, Hãy viết phần mở đầu truyện theo yêu cầu của bài tập 1
Trang 30? Có mấy cách giải nghĩa của từ ?
- HS thảo luận thời gian 3 phút, trả
lời, nhận xét, G chốt
I, Từ
1, Cấu tạo từ Tiếng Việt
- Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất đề tạo câu
- Xét về mặt cấu tạo, từ đợc phân chia thành : + Từ đơn
+ Từ phức( Từ ghép, từ láy)
* Từ đơn: Nhà, xe, cây, bồ câu, họa mi
* Từ ghép: nhà cửa, xe cộ, mong chờ…
*Từ láy: san sát, sạch sẽ, luẩn quẩn…
2, Nghĩa của từ
Từ gồm 2 mặt: +Nội dung của từ + Hình thức của từ Hình thức của từ thể hiện ở 2 mặt: âm và chữ viết
Nghĩa của từ là nội dung mà từ biểu thị
Có 3 cách giải nghĩa từ: + trình bày khái niệm mà từ biểu thị
+ Đa ra các từ đồng nghĩa, trái nghĩa với từ cần giải thích
+ Miêu tả đặc điểm, hđ, trạng thái của sự vật mà từ biểu thị
II, Bài tập luyện tập Bài 1
Có bạn cho rằng các từ sau là từ ghép ý kiến của em thế nào?
Học hành, ăn mặc, dã tràng , da hấu, ô tô, ra- đi- ô, chùa chiền
- Đó không phải hoàn toàn là các từ ghép bởi chúng có cả từ đơn đa âm tiết: dã tràng, ra- đi - ô, ô tô
Bài 2
Trang 31G chia lớp làm 3 nhóm, cho hs chơi
trò chơi ai nhanh, ai đúng Các nhóm
thảo luận 3 phút, cử đại diện lên bảng
viết Trong thời gian 3 phút nhóm
nào tìm đợc nhiều từ, đặt đợc nhiều
Cho các tiếng: sạch, đẹp, hoa Hãy tạo ra
các từ ghép và từ láy sau đó đặt câu với các từ tìm đợc
Từ láy: sạch sẽ, sạch sành sanh
Từ ghép: sạch đẹp Đặt câu: + Nhà cửa hôm nay thật sạch sẽ Bài 3
Hãy giải nghĩa các từ: Quần , bút , bàn
bằng cách nêu đặc điểm về hình thức, chất liệu, công dụng
- Bàn: đồ dùng có mặt phẳng, có chân làm bằng vật liệu cứng , để bày đồ đạc, sách vở, thức ăn
=> Giải thích bằng cách miêu tả đặc điểm của sự vật
Bài 4
Từ gia nhân sau đây đợc giải thích theo cách
nào?
Gia nhân: Ngời giúp việc trong nhà
A, Trình bày khái niệm mà từ biểu thị
B, Đa ra các từ đồng nghĩa với từ cần giải thích
C, Đa ra các từ trái nghĩa
D, Miêu tả đặc điểm của sự vật
Trang 32? Có mấy cách giải nghĩa của từ ?
- HS thảo luận thời gian 3 phút, trả lời,
nhận xét, G chốt
G chia lớp làm 3 nhóm, cho hs chơi trò
chơi ai nhanh, ai đúng Các nhóm thảo
luận 3 phút, cử đại diện lên bảng viết
Trong thời gian 3 phút nhóm nào tìm đợc
nhiều từ, đặt đợc nhiều câu đúng -> chiến
I, Từ
1, Cấu tạo từ Tiếng Việt
- Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất đề tạo câu
- Xét về mặt cấu tạo, từ đợc phân chia thành :+ Từ
đơn + Từ phức( Từ ghép, từ láy)
* Từ đơn: Nhà, xe, cây, bồ câu, họa mi
* Từ ghép: nhà cửa, xe cộ, mong chờ…
*Từ láy: san sát, sạch sẽ, luẩn quẩn…
2, Nghĩa của từ
Từ gồm 2 mặt: +Nội dung của từ + Hình thức của từ Hình thức của từ thể hiện ở 2 mặt: âm và chữ viết Nghĩa của từ là nội dung mà từ biểu thị
Có 3 cách giải nghĩa từ: + trình bày khái niệm mà từ biểu thị
+ Đa ra các từ đồng nghĩa, trái nghĩa với từ cần giải thích
+ Miêu tả đặc điểm, hđ, trạng thái của sự vật mà từ biểu thị
II, Bài tập luyện tập Bài 1
Có bạn cho rằng các từ sau là từ ghép ý kiến của emthế nào?
Học hành, ăn mặc, dã tràng , da hấu, ô tô, ra- đi- ô, chùa chiền
- Đó không phải hoàn toàn là các từ ghép bởi chúng
có cả từ đơn đa âm tiết: dã tràng, ra- đi - ô, ô tô Bài 2
Cho các tiếng: sạch, đẹp, hoa Hãy tạo ra các từ ghép
và từ láy sau đó đặt câu với các từ tìm đợc
Từ láy: sạch sẽ, sạch sành sanh
Từ ghép: sạch đẹp Đặt câu: + Nhà cửa hôm nay thật sạch sẽBài 3
Hãy giải nghĩa các từ: Quần , bút , bàn bằng cách
nêu đặc điểm về hình thức, chất liệu, công dụng
- Bàn: đồ dùng có mặt phẳng, có chân làm bằng vật liệu cứng , để bày đồ đạc, sách vở, thức ăn
=> Giải thích bằng cách miêu tả đặc điểm của sự vậtBài 4
Trang 33A, Trình bày khái niệm mà từ biểu thị
B, Đa ra các từ đồng nghĩa với từ cần giải thích
C, Đa ra các từ trái nghĩa
D, Miêu tả đặc điểm của sự vật
? Xét về nguồn gốc cấu tạo, từ Tiếng Việt
chia thành mấy loại?
? Hãy viết sơ đồ phân loại từ Tiếng Việt?
? Thế nào là từ thuần Việt?
- Từ thuần Việt
- Từ mợn:
+ Từ mợn tiếng Hán + Từ mợn ngôn ngữ khác
* Cách viết từ mợn:
- Với từ Việt hóa hoàn toàn thì viết nh từ thuần Việt
- Với từ mợn cha đợc Việt hóa hoàn toàn thì dùng gạch nối để nối các âm tiết với nhau
* Chú ý: Không nên mợn từ một cách tùy tiện
II, Bài tậpBài 1
Đáp án đúng :A
Trang 34G đa bài tập lên bảng phụ:
D, Nhằm làm phong phú vốn từ Tiếng Việt
HS thảo luận 2 phút, trả lời, nhận xét , G
chốt
HS làm việc cá nhân , trả lời, hs khác nhận
xét
- Các từ mợn : phu nhân , phụ nữ mợn tiếng
Hán thờng có sắc thái trang trọng hơn từ
thuần Việt , thích hợp với hoàn cảnh sử
dụng trang trọng , có tính nghi lễ
-HS thi “ ai nhanh, ai đúng” chia 3 nhóm
chơi tiếp sức Ai tìm đợc nhiều từ đúng
trong thời gian 2 phút
-> thắng
Bài 2 Trong cac cặp từ sau đây, từ nào là từ mợn? Hãy đặt câu với từng từ để thấy cách dùng khác nhau giữa chúng:
Phu nhân/ vợ, phụ nữ/ đàn bà
*Phu nhân_> Từ Hán Việt Phụ nữ
VD: - Hôm nay thủ tớng Pháp và phu nhân sang thăm chính thức nớc ta
*Vợ, đàn bà: Từ thuần Việt VD: Vợ anh ấy là giáo viênBài 3: Tìm các từ mợn và nói rõ mợn của ngôn ngữ nào?
Trang 35? Thế nào là từ nhiều nghĩa?
? Thế nào là nghĩa gốc, nghĩa chuyển?
? Trong 1 câu , từ thờng đợc sử dụng có
mấy nghĩa?
- Thờng từ chỉ có 1 nghĩa nhất định trong 1
câu cụ thể trừ 1 số trờng hợp từ có thể hiểu
theo cả nghĩa gốc và nghĩa chuyển
HS đọc yêu cầu bài tập, chọn phơng án trả
A, Nó chạy rất nhanh( nghĩa gốc)
B, Tôi phải chạy ăn từng bữa ( nghĩa
chuyển)
I, Lí thuyết
- Từ có thể có 1 nghĩa hay nhiều nghĩa
- Nghĩa gốc: Là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ sở hình thành các nghĩa khác
- Nghĩa chuyển: Là hình thành, cơ sở nghĩa gốcII,Bài tập
Cho các câu sau:
A, Mẹ mới mua một chiếc bàn rất đẹp
B, Chúng em bàn nhau đi lao động
C, Nam là cây làm bàn của đội bóng đá lớp tôi
- Hãy giải thích ý nghĩa từ bàn trong các trờng hợp
- Cách dùng từ bàn trong các trờng hợp trên có phải
là hiện tợnh đồng âm không?
* Bàn (a): Đồ dùng mặt phẳng , có chân…
* Bàn( b): Trao đổi ý kiến với nhau về 1 việc gì đó
* Bàn : Lần đa bóng vào lới để tính đợc thua-> Các nghĩa của từ bàn trong 3 câu không liên
quan với nhau Vậy đây là hiện tợng đồng âmBài 4
Tìm các từ có nghĩa gốc và nghĩa chuyển, phân biệt nghĩa gốc, nghĩa chuyển bằng cách đặt câu
Trang 36C, Tàu đang chạy trên đờng ray( nghĩa
chuyển)
D, Đồng hồ chạy nhanh 10 phút( nghĩa
chuyển)
Củng cố
Thế nào là nghĩa gốc? Nghĩa chuyển
Từ đồng nghĩa có gì khác với từ nhiều nghĩa?
H ớng dẫn : Học bài
Ôn lại các kiến thức về từ
Tiết 16 chủ đề 2: các kiến thức về từ tiếng việt
Mục tiêu
Giúp hs củng cố các kiến thức về từ loại danh từ, cụm danh từ
Rèn kĩ năng nhận biết danh từ, cụm danh từ trong câu
Sử dụng thành thạo danh từ, cụm danh từ trong câu
Tiến trình lên lớp
* Tổ chức: Lớp 6A: Lớp 6B:
* Kiểm tra: - Kiểm tra bài tập về nhà của hs
* Bài mới
Trang 37? Danh từ là gì? Cho ví dụ?
? Chức vụ ngữ pháp của cụm danh từ trong
câu?
? DT tiếng Việt chia thành mấy loại lớn?
trong mỗi loại lớn đợc chia thành những
loại nhỏ nào? mỗi loại cho 1 VD?
? Hãy nêu qui tắc viết hoa dt riêng?
HS lên bảng điền, các hs khác làm vào
giấy nháp, hs nhận xét, G chốt
HS thảo luận nhóm , đại diện nhóm trả lời,
nhóm khác bổ sung, G chốt
HS chơi trò chơi tiếp sức Trong thời gian 2
phút, nhóm nào tìm đợc nhiều từ-> chiến
VD: Học sinh đến trờng
2, Phân loại danh từ Danh từ tiếng Việt chia thành 2 lớp lớn:
- DT đơn vị: + DT đơn vị tự nhiên + DT đơn vị qui ớc: chính xác,
ớc chừng
- DT sự vật: + DT chung + DT riêngVD: DT đơn vị tự nhiên : cô, chú, bác, ông
bà, cây con, cái, chiếc
DT đơn vị qui ớc: nắm, vốc,…
DT chỉ sự vật: bàn , ghế, trâu, bò
3, Qui tắc viết hoa dt riêng
- Viết hoa chữ cái đầu tiên mỗi bộ phận tạo thành tên riêng đó
II, Bài tập Bài 1:
Điền từ thích hợp vào ô trống trong sơ đồ
để phân loại dt:
Bài 2:
Chỉ ra dt trong các câu văn sau:
ở làng tôi, rất nhiều cây xoan Tháng hai,hoa xoan thả hơng thơm ngát, rụng tím cả các phiến đá lát đờng Những hàng rào cúc tần xanh mơn mởn trong ma bụi mùa xuân Dây tơ hồng vàng quấn quýt đan vào nhau hứng những cánh hoa xoan li ti nh vỏ trấu rơi nhẹ
Bài 3:
Tìm các dt chỉ đơn vị tự nhiên cho các dt:
đá, thuyền, vảiVD: Hòn đá…
Củng cố
Phân biệt và nhận diện các loại danh từ?
H ớng dẫn : Học bài
Danh từ
