- Nêu đợc vai trò của quá trình thoát hơi nớc đối với đời sống của thực vật.. - Trình bày đợc cơ chế điều tiết độ mở của khí khổng và các tác nhân ảnh hởng đến quá trình thoát hơi nớc..
Trang 1Ngày soạn: 03/09/2009
Tiết 3: Thoát hơi nớc
I Mục tiêu
1 K iến thức
Sau khi học xong bài này Học sinh phải:
- Mô tả đợc cấu tạo của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nớc
- Nêu đợc vai trò của quá trình thoát hơi nớc đối với đời sống của thực vật
- Trình bày đợc cơ chế điều tiết độ mở của khí khổng và các tác nhân ảnh hởng đến quá trình thoát hơi nớc
- Giải thích cơ sở khoa học các biện pháp kỹ thuật tạo điều kiện cho cây điều hoà thoát hơi nớc dễ dàng
2 Kĩ năng
Rèn một số kĩ năng :
- Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, so sánh
- Kĩ năng làm việc với SGK
3 Thái độ
- Củng cố niềm tin của học sinh vào khoa học
- Học sinh có thái độ tích cực trồng cây và bảo vệ cây xanh ở trờng học, nơi ở và đờng phố
II Ph ơng tiện dạy học
- Tranh vẽ hình 3.1; 3.2; 3.3; 3.4 sách giáo khoa
- Máy chiếu (nếu có)
- Bảng kết quả thực nghiệm của Garô
- Thí nghiệm chứng minh cây xanh thoát hơi nớc
III Tiến trình tổ chức bài học
1 ổ n định tổ chức
11A 11B 11C 11D 11E 11G
2 Kiểm tra bài cũ:
- Động lực nào giúp dòng nớc và các muối khoáng di chuyển đợc từ rễ lên lá ở những cây
gỗ cao hàng trục mét?
3 Bài mới:
Mở bài:
Động lực đầu trên giúp dòng nớc và các ion khoáng di chuyển đợc từ rễ lên lá là sự thoát hơi nớc ở lá Vậy quá trình thoát hơi nớc ở lá diễn ra nh thế nào? Chúng ta cùng nghiên cứu cơ chế thoát hơi nớc ở lá
Trang 2Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức
* Hoạt động 1.
+) GV: Cho học sinh đọc mục I.1 trả lời câu
hỏi:
- Nớc có vai trò gì trong cây?
- Thế nào là thoát hơi nớc qua lá?
- Vai trò của thoát hơi nớc qua lá?
+) HS nghiên cứu thông tin SGK trả lời
* Hoạt động 2.
+) GV: Cho học sinh đọc số liệu ở bảng 3.1,
quan sát hình 3.1 đến 3.3 trả lời câu hỏi :
? Em có nhận xét gì về tốc độ thoát hơi nớc ở
mặt trên và mặt dới của lá của cây?
? Vì sao mặt trên lá cây đoạn không có khí
khổng nhng vẫn có sự thoát hơi nớc qua lá
? Từ đó cho biết có mấy con đờng thoát hơi
nớc?
+) HS: nêu đợc:
- Sự thoát hơi nớc ở mặt dới cao hơn
mặt trên của lá
- Có hai con đờng thoát hơi nớc là:
Qua tầng cutin và qua khí khổng
+) GV: cho học sinh đọc mục II.3, quan sát
hình 3.4
? Hãy giải thích cơ chế đóng mở của khí
khổng?
+) HS: Giải thích
+) GV chỉ rõ hình dạng cả khí khổng ở hai
trạng thái đóng và mở
* Hoạt động 3.
+) GV: cho học sinh nghiên cứu mục III
- Quá trình thoát hơi nớc của cây chịu
ảnh hởng của những nhân tố nào?
+) HS: nêu đợc các yếu tố: Nớc, ánh sáng,
nhiệt độ
+) GV: Chốt ý:
*Hoạt động 4
I Vai trò của thoát hơi n ớc
- Khoảng 2% lợng nớc cây hấp thụ đợc sử dụng để tạo vật chất hữu cơ; bảo vệ cây khỏi
h hại bởi nhiệt độ không khí; tạo môi trờng trong
- Thoát hơi nớc là hiện tợng mất nớc qua bề mặt lá và các bộ phận khác của cây tiếp xúc với không khí
* Vai trò của thoát hơi n ớc đối với đời sống của cây
+Tạo lực hút đầu trên
+ Hạ nhiệt độ của lá cây vào những ngày nắng nóng
+ Khí khổng mở cho CO2 vào cung cấp cho quá trình quang hợp
II Thoát hơi n ớc qua lá
1 Lá là cơ quan thoát hơi n ớc
- Thoát hơi nớc chủ yếu qua khí khổng phân
bố ở mặt dới của lá
- Con đờng thoát hơi nớc:
+ Tầng cutin (không đáng kể) + Khí khổng
2 Hai con đ ờng thoát hơi n ớc: qua khí khổng và qua cutin
+ Thoát hơi nớc chủ yếu qua khí khổng, do
đó sự điều tiết độ mở khí khổng là quan trọng nhất
- Sự đóng mở khí khổng phụ thuộc vào hàm lợng nớc trong tế bào khí khổng
• Khi no nớc khí khổng mở
• Khi mất nớc khí khổng đóng
Tuy nhiên khí khổng không bao giờ đóng hoàn toàn do nó không bọ mất nứơc hoàn toàn
+ Thoát hơi nớc qua cutin trên biểu bì lá: Lớp cutin càng dày, thoát hơi nớc càng gảm và ngợc lại
III Các tác nhân ảnh h ởng đến quá trình thoát hơi n ớc
- Các nhân tố ảnh hởng:
+ Nớc: ảnh hởng đến quá trình thoát hơi nớc thông qua việc điều tiết độ mở của khí khổng
Trang 3+) GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK
và cho biết:
- Thế nào là cân bằng nớc?
+) HS suy nghĩ trả lời
+) GV hỏi tiếp:
- Cơ sở khoa học để tới tiêu hợp lý cho
cây?
+) HS nghiên cứu SGK trả lời
+) GV Nhận xét và chốt ý:
+ ánh sáng: ảnh hởng đến sự đóng mở của khí khổng: Độ mở của khí khổng tăng từ sáng đến tra và nhỏ nhất lúc chiều tối Ban
đêm khí khổng vẫn hé mở
+ Nhiệt độ, gió và các ion khoáng
IV cân bằng n ớc và t ới tiêu hợp lý cho cây trồng
Cân bằng nớc đợc tính bằng sự so sánh l-ợng nớc do rễ hút vào và ll-ợng nớc thoát ra
A: Lợng nớc do rễ hút vào B: Lợng nớc thoát ra Khi đó:
A = B, mô của cây đủ nớc, cây phát triển bình thờng
A > B, mô của cây d thừa nớc, cây phát triển bình thờng
A < B, Mất cân bằng nớc, lá héo cây bị
h hại nên sự sinh trởng của cây giảm, cây có thể chết Năng suất giảm
thờng phải tới nớc hợp lý cho cây
*Cơ sở khoa học: Dựa vào đặc điểm di
truyền, pha sinh trởng, phát triển của giống và loài cây, đặc điểm của đất và thời tiết
IV Củng cố
* Cơ sở khoa học của các biện pháp kỹ thuật tới nớc hợp lí cho cây? Giải thích?
* Theo em những cây sống ở vùng đất có độ ẩm cao với cây mọc nơi đồi núi khô hạn khác nhau về cờng độ thoát hơi nớc nh thế nào? Vì sao?
V Dặn dò
- Học bài và trả lời câu hỏi Sgk
- Đọc lại kiến thức về vận chuyển các chất trong cây
