Bài giảng về Thuốc giảm đau giúp người học có thể hiểu được: Đại cương về thuốc giảm đau, phân loại thuốc giảm đau, thuốc giảm đau gây nghiện (thuốc giảm đau gây ngủ, thuốc giảm đau loại Morphin), thuốc giảm đau không phải loại Morphin: Paracetamol và thuốc chống viêm phi steroid, thuốc giảm đau hỗ trợ,... Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1B MÔN DỘ Ư ỢC LÝ
H C VI N QUÂN YỌ Ệ
Thu c gi m ố ả đau
Ngư i so n: ờ ạ Nguy n Bích Luy nễ ệ
Trang 2A.Đ i cạ ương
1. Đau : là m t c m giác ộ ả đ c bi t, ặ ệ
Trang 3Dư i nh h ớ ả ư ởng c a các kích thích ủ
đau, trong cơ th s gi i phóng ra ể ẽ ả
m t ho c nhi u ch t gây ộ ặ ề ấ đau như
Trang 42.Gi m đau:ả
Các thu c gi m ố ả đau có th có các cể ơ ch ế
+ Làm giả nh n cm ậ ả v i kích thích m ớ đau :
chư m l nh, xoa ờ ạ
+ Giả d n truy n cm ẫ ề ả giác đau : Thu c têm ố
+ Giả ho c m ặ đ i l p v i các ch t trung gian hoá ố ậ ớ ấ
h c c a ọ ủ đau : thu c gi ố ả đau, ch ng viêm.m ố
+ Tác đ ng lên các receptor ộ đ c hi u c a ặ ệ ủ đau :
Các Opiat.
+ Kích thích giải phóng Morphin n i sinh ộ
Endorphin : châm c u ứ
Trang 53. Phân lo i thu c gi m ạ ố ả đau (2 nhóm chính, 1
+ Thu c giố ảm đau h tr : không ỗ ợ đư c x p lo i ợ ế ạ
theo truy n th ng là giề ố ả m đau, nhưng có tác
d ng làm hi u quụ ệ ả giảm đau c a các nhóm ủ
thu c trên ho c làm giố ặ ảm nh các tác d ng ẹ ụ
không mong mu n c a chúngố ủ
VD: thu c ch ng tr m cố ố ầ ảm, thu c ch ng ố ố đ ng ộ
kinh.
Trang 6B. Thu c gi m ố ả đau lo i opiatạ
Trang 8* Các receptor c a Opiatủ .
T 1973 ừ đã xác đ nh ị đư c Rp ợ đ c hi u ặ ệ
c a Morphin. Nh ng Rp này có não, ủ ữ ở
n m ch y u h vi n ( não c ằ ủ ế ở ệ ề ả m xúc )
có vùng d ở ư i ớ đ i, ồ đ i não, nhân ồ đuôi và
tu s ng.
ở ỷ ố
Đ c bi t, tr c th n kinh, nh ng ặ ệ ở ụ ầ ở ữ vùng d n truy n t p h p c ẫ ề ậ ợ ả m giác đau,
Rp t p trung ậ ở đó.
Trang 9V ề đi u tr , m i Rp có ch c ph n riêng ề ị ỗ ứ ậ
.Rp muy : gi m ả đau, gi m hô h p, co ả ấ đ ng ồ
t , thay ử đ i c m xúc. ổ ả
Rp kappa : gi m ả đau, xúc c m , an th n ả ầ
.Rp delta : g n ch n l c v i Enkephalin và ắ ọ ọ ớ cũng có th có tham gia vào tác d ng gi m ể ụ ả đau
c a Opioid ủ
.Rp sigma : còn bi t ít liên quan ế đ n ế đi u ề
tr Có quan h gián ti p ị ệ ế đ n nh n th c và tâm ế ậ ứ
th n v n ầ ậ đ ng. ộ
Tác d ng gi m ụ ả đau c a Opioid là tác d ng ủ ụ kích thích trên receptor muy và kappa.
Trang 112 Liên quan gi a c u trúc và tác d ng ữ ấ ụ
Heroin
Heroin
Morphine
Trang 12l n não m d n ầ ẹ ẫ đ n s ế ự đ non ho c nh ẻ ặ ả
hư ng ở đ n s phát tri n c a tr vì Opiat làm ế ự ể ủ ẻ
r i lo n vùng d ố ạ ư i ớ đ i ồ
Trang 144.1.Tác d ng gi m ụ ả đau
Morphin c ch v não và nh ng ứ ế ỏ ữ
trung tâm gian não, c ch c m giác ở ứ ế ảđau r t ấ đ c hi uặ ệ
Tác d ng gi m ụ ả đau này đư c tợ ăng
cư ng b i thu c an th n kinh. ờ ở ố ầ
Morphin làm tăng tác d ng c a thu c ụ ủ ố
tê.
Trang 16Tăng cư ng c m giác dờ ả ương tính :
tr ng thái l c quan, nhìn màu s c th y ạ ạ ắ ấ
đ p, nghe ti ng ẹ ế đ ng th y d ch u. ộ ấ ễ ị
Trang 194 6 Các tác d ng khác ụ
+ Kích thích tr c ti p receptor hoá h c sàn ự ế ọ ở não th t IV và gây nôn ấ
+ Kích thích trung tâm vagus và trung tâm dây III, làm ch m nh p tim, co ậ ị đ ng t ồ ử
+ Kích thích trung tâm th i nhi t vùng d ả ệ ở ư i ớ
Trang 205. Ch ỉđ nh: ị
Gi m ả đau ( nh ng c ữ ơn đau d d i, c p) ữ ộ ấ
Ch ng s c ( do ch n th ố ố ấ ương, sau đ , do ph n ẻ ả
R i lo n th n kinh : v t vã, mê s ng ố ạ ầ ậ ả
Gi m ho, ch ng ả ố đi l ng ỏ
Trang 227. Tương tác thu c ố
7.1.V i thu c h ớ ố ư ng tâm th n : ớ ầ
+Thu c ng , thu c an th n, thu c mê làm t ố ủ ố ầ ố ăng gi m hô ả
h p, h huy t áp, gi m m ch ấ ạ ế ả ạ
Li u nh Babiturat t ề ỏ ăng t/d êm d u, gây ng ị ủ
+Thu c an th n ch y u (Chlorpromazin,Droperidol) ố ầ ủ ế
tăng t/d gi m ả đau c a opiat, gi m ủ ả đư c li u thu c mê ợ ề ố +Pethidin + IMAO gây run, c ng ứ đ , co gi t, th nhanh, ờ ậ ở tăng huy t áp, t ế ăng ti t m hôi, có th d n t i hôn mê ế ồ ể ẫ ớ ( không x y ra v i các opiat khác ) ẩ ớ
7.2. V i thu c tác d ng trên th n kinh th c v t : ớ ố ụ ầ ự ậ
+Thu c c ch giao c m + Opiat gây gi m HA n ng ố ứ ế ả ả ặ
+ Scopolamin + Opiat làm tăng t/d êm d u th n kinh ị ầ
nhưng cũng tăng gi m hô h p do Opiat gây ra ả ấ
Trang 238.Quen thu c, nghi n thu c, h i ch ng cai ố ệ ố ộ ứ thu c ố
Guanylat cyclase GMP vòng
(+)Morphin ()
Trang 25Nghi n thu c, ph thu c thu cệ ố ụ ộ ố
( Dependentia, Addiction) :
Khi dùng Morphin ( ngoài đưa vào ),
cơ th ph n ng : gi m t ng h p ể ả ứ ả ổ ợ
Endorphin, gây thi u h t Endorphin. ế ụ
đ ể đáp ng nhu c u, ph i ứ ầ ả đưa
Morphin t ngoài vào hi n từ ệ ư ng l ợ ệthu c thu c.ộ ố
Trang 26H i ch ng cai thu c ộ ứ ố
Khi ng ng thu c ừ ố đ t ng t ( t c là không còn ộ ộ ứ
Opiat trong cơ th ) nh ể ưng các Rp đã quen đáp
ng v i n ng
ứ ớ ồ đ cao c a thu c. Lúc này ộ ủ ố
Endorphin không đáp ng ứ đ thói quen c a ủ ủ
Rp; A.C không b c ch , AMP vòng cao v t ị ứ ế ọ
lên khác thư ng gây ra các kích thích, bi u ờ ể
hi n b ng h i ch ng cai thu c :V t vã, ệ ằ ộ ứ ố ậ đau cơ, đau b ng, ngáp v t, t ụ ặ ăng ti t các tuy n ( m ế ế ồ
hôi, nư c m t, n ớ ắ ư c mũi ), m ch nhanh, t ớ ạ ăng huy t áp, n i da gà, nôn, a l ng ) ế ổ ỉ ỏ
Trang 289. Các opiat t ng h p ổ ợ
9.1. Pethidin ( Meperidin, Dolosal,
Dolantin, Dolargan )
9.2. Methadon ( Dolophin, Amidone, Phenadon ).
Trang 29C Thu c tác d ng ố ụ đ i l p v i opiat ố ậ ớ 3.1.
Trang 31D.Thu c gi m ố ả đau tw th y u ứ ế
1. Codein ( Methyl morphin )
2. Viseralgin forte, viên nén, viên đ n.ạ
3. Antalvic ( Dextroproxyphen ) và Diantalvic ( Dextroproxyphen +
Paracetamol)