Bài mới: * Lời vào bài: Ở cỏc chương trỡnh Ngữ văn lớp 10 và 11, cỏc em đó được tỡm hiểu về cỏc giai đoạn phỏt triển của nền văn học Việt Nam từ khi hỡnh thành nền văn học dõn gian, vă
Trang 1Ngày soạn: 23/8/09 Ngày dạy: 26/8 26/8
Khỏi quỏt văn học Việt Nam từ cỏch mạng thỏng Tỏm 1945
đến hết thế kỉ XX
A Muc tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Nắm được hoàn cảnh lịch sử và những đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam từ sau Cỏch mạng thỏng Tỏm qua hai g.đoạn 1945 – 1975 và từ năm 1975 đến hết TK XX.
- Hiểu được thành tựu cơ bản và ý nghĩa to lớn của v.học g.đoạn 1945- 1975.
- Thấy được những đổi mới bước đầu của văn học g.đoạn từ năm 1975, đặc biệt từ 1986 đến hết thế kỉ XX.
2 Kĩ năng: Đọc hiểu văn bản khỏi quỏt, khải năng khỏi quỏt vấn đề.
3 Giỏo dục: Tinh thần khoa học
B chuẩn bị:
a.Thày: + Đọc SGK + SGV + TLTK
+ Thiết kế bài dạy
b Trò: Đọc văn bản chuẩn bị theo hệ thống câu hỏi sánh giáo khoa và GV
C TIẾN TRèNH LấN LỚP:
* Ổn định lớp:
1 Kiểm tra bài cũ: (5’)
* Cõu hỏi: Nêu những đặc điểm cơ bản VH VN 1945- 1975?
* Đáp án: - Nền văn học phục vụ cỏch mạng, cổ vũ chiến đấu:(2đ)
- Nền văn học hướng về đại chỳng(2đ)
- Nền văn học mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lóng mạn(2đ)
2 Bài mới:
* Lời vào bài: Ở cỏc chương trỡnh Ngữ văn lớp 10 và 11, cỏc em đó được tỡm
hiểu về cỏc giai đoạn phỏt triển của nền văn học Việt Nam từ khi hỡnh thành nền văn học dõn gian, văn học viết từ thế kỉ X cho đến hết thế kỉ XIX Ở chương trỡnh Ngữ văn 12 này, cỏc em sẽ được tỡm hiểu thờm về một giai đoạn văn học cú thể núi là phỏt triển trong hoàn cảnh đặc biệt của dõn tộc : Chặng đường văn học từ Cỏch mạng thỏng Tỏm năm 1945 đến hết thế kỉ XX VHVN 1945 – hết TK XX phỏt triển qua 2 giai đoạn: giai đoạn 1945 – 1975 và giai đoạn từ năm 1975 đến hết thế kỷ XX.
* Nội dung:
Trang 2 Nêu những thành tưu cơ bản của VH từ
1945→1975?
Hoàn cảnh lịch sử đặt ra nhiệm vụ gì cho
VH từ 1945→1975?
ĐCS đánh giá: VHVN giai đoạn này
xứng đáng đứng vào hàng ngũ tiên phong
của những nền văn học nghệ thuật chống
đế quốc trong thời đại ngày nay (BCCT,
ĐH Đảng IV năm 1986)
CN anh hùng được phát huy cao độ trong
mọi thế hệ người VN cầm súng tham gia
chiến đấu.
Đặc điểm của chủ nghĩa nhân đạo trong
VHCM là gì?
Chỉ ra những thành tưu lớn về ngth của
VH từ 1945→1975 qua một số những
chặng đường phát triển?
II NHỮNG THÀNH TỰU CƠ BẢN VÀ MỘT
SỐ HẠN CHẾ CỦA VĂN HỌC GIAI ĐOẠN
1945 -1975:
1/ Thực hiện xuất sắc nhiệm vụ lịch sử:
Trong hoàn cảnh chiến tranh nhiệm vụ hàng đầu của VH là tuyên truyền, cổ vũ tinh thần chiến đấu và hi sinh của nhân dân VH lúc này quả là tiếng kèn xung trận, là tiếng trống giục quân Cuộc chiến thắng vĩ đại của dân tộc có một phần đóng góp không nhỏ của VH
2/ Những đóng góp về tư tưởng:
Kế thừa, tiếp nối và phát triển các truyền thống quí báu của dân tộc:
a Truyền thống yêu nước và chủ nghĩa anh hùng:
- Chủ đề đất nước – Nhân dân – Độc lập tự do.Chủ nghĩa anh hùng tập thể nhân dân trong chiến đấu chống xâm lược
- Trong kháng chiến chống Pháp: Ca ngợi quê hương, ca
ngợi đất nước: Việt Bắc của Tố Hữu, Cảnh rừng Việt Bắc,
Cảnh khuya của Hồ Chí Minh…
- Trong kháng chiến chống Mỹ: Hình ảnh đất nước, con người VN đẹp đẽ, kiên cường trong gian lao, vất vả, phơi phới trong niềm vui chiến thắng
- Yêu nước phải hành động, phải chuyển thành chủ nghĩa anh hùng Cả nước trở thành chiến sĩ VH đã phản ánh thực tế cuộc sống đó
b Truyền thống nhân đạo:
- Hướng về nhân dân lao động, diễn tả nỗi khổ của họ dưới ách áp bức bất công trong XH cũ và phát hiện những đức
tính tốt đẹp, đặc biệt là khả năng cách mạng của họ (VD: Vợ
chồng A Phủ - Tô Hoài.)
- Ca ngợi vẻ đẹp của con người trong lao động trong công cuộc xây dựng CNXH
Mùa lạc - Nguyễn Khải
Tuỳ bút Sông Đà - Nguyễn Tuân.
- Khai thác về đời tư, đời thường, về quá khứ, về thiên nhiên,
về tình yêu…Tuy nhiên những riêng tư thầm kín ấy phải gắn liền với nhiệm vụ chung của người cách mạng
Hương thầm – Phan Thị Thanh Nhàn.
Cuộc chia li màu đỏ - Nguyễn Mỹ…
3/ Những thành tựu về nghệ thuật:
a Phát triển phong phú và khá cân đối về thể loại với các thể: Thơ, văn xuôi (truyện, kí), kịch, kịch phim, lí luận phê bình….
b.Thơ trữ tình, truyện ngắn, kí là 3 thể loại đạt thành tựu
Trang 3Kể tên những tác giả tiêu biểu mà em biết
trong giai đoạn này?
Các tác phẩm bình văn, phân tích phong
cách nghệ thuật nhà văn: Hoài Thanh, Lê
Đình Kị, Xuân Diệu…
VHVN 1945 – 1975 có những hạn chế
gì? Vì sao?Nêu những hạn chế đó của VH
giai đoạn này?
nghệ thuật cao hơn cả:
* Thời chống Pháp:
- Thơ: Hồ Chí Minh, Tố Hữu, Hoàng Cầm,Thôi Hữu, Chính
Hữu, Quang Dũng, Hữu Loan, Nguyễn Đình Thi, Hoàng Trung Thông,…
- Văn xuôi: kí sự của Trần Đăng, truyện ngắn của Nam Cao,
Kim Lân, Tô Hoài, Hồ Phương,…
- Phong trào quần chúng phát triển mạnh về thơ và kịch, nhưng chúng chỉ có giá trị tuyên truyền nhất thời
* Từ 1958 – 1964:
- Phát triển phong phú và đồng bộ các thể loại, nhưng giá trị hơn là: Thơ, truyện ngắn, truyện vừa, bút kí, tuỳ bút
- Thời kì hồi sinh của hàng loạt các nhà thơ trước cách mạng tháng Tám: X.Diệu, H.Cận, C.L.Viên, T.Hanh,…
- Văn xuôi phát triển mạnh với hàng loạt những cây bút thuộc các thế hệ khác nhau: N.Tuân, T.Hoài, N.H.Tưởng, K.Lân, B.Hiển, N.T.Long, N.T.Phương, N.Ngọc, N.Khải, L.Khâm, N.Kiên, Đ Vũ, V.T.Thường, B Đ Ái,…
c Cao trào văn nghệ phục vụ cuộc kháng chiến chống Mĩ
1965 – 1975 làm Xuất hiện hàng loạt nhà thơ, nhà văn trẻ:
-Thơ: phục vụ k/c chống Mỹ với thế hệ nhà thơ trẻ, đem
đến những đổi mới lớn về ND và NT
- Văn xuôi: có nhiều tên tuổi đáng chú ý: Thu Bồn,
L.A.Xuân, B.M.Quốc, P.T.Duật, X.Quỳnh, N.K Điềm, L.Q.Vũ, N.Mỹ, N.Duy, T.Thảo, B.Việt, V.Q.Phương, N Đ.Mậu, P.T.T.Nhàn, L.T.M.Dạ, T Đ.Khoa, H.Thỉnh,Hoàng Hưng, Ý Nhi…
d Từ 1960, xuất hiện các bộ tiểu thuyết nhiều tập có giá trị:
- Vỡ bờ (N.Đ.Thi), Cửa biển (N.Hồng), Những người thợ mỏ
(Võ Huy Tâm), Bão biển (Chu Văn), Vùng trời (Hữu Mai),
…Nhìn chung tiểu thuyết đã dựng lên được những bức tranh hoành tráng về lịch sử cách mạng VN, song chất lượng chưa cao
- Kịch nói giai đoạn 1945 – 1975 ngày càng phát triển mạnh, nhưng nhìn chung chất lượng nghệ thuật còn hạn chế
e Lí luận phê bình: phát triển mạnh vào khoảng năm
1960 trở đi Lí luận chủ yếu làm nhiệm vụ biểu dương, bảo về VH cách mạng, phê phán các biểu hiện bị coi là lệch lạc Nhìn chung chất lượng cũng chưa cao.
4 Một số hạn chế:
- Một số tác phẩm nội dung còn đơn giản, xuôi chiều, phiến diện, công thức
Trang 4VD: Nói nhiều thuận lợi hơn là khó khăn,
nhiều chiến thắng hơn thất bại, nhiều thành
tích hơn tổn thất, nhiều niềm vui hơn nỗi
buồn, nhiều hi sinh hơn hưởng thụ,…
Con người giản đơn, sơ lược do cái
nhìn, nhận thức ấu trĩ: người anh hùng
không có tâm lí phức tạp, con người chỉ có
tính giai cấp, không thể có tính nhân loại
phổ biến.
G/v hướng dẫn cho h/s nắm được những nét
chính của bộ phận VH này
? Nêu những thành tựu cơ bản?
- Cá tính, Phong cách riêng của nhà văn chưa được phát huy mạnh mẽ, chỉ chú ý nhiều đến nội dung tư tưởng tuyên truyền kịp thời mà phẩm chất nghệ thuật bị hạ thấp
- Lý luận, phê bình chủ yếu dựa vào tiêu chuẩn chính trị→
Nặng về phê bình quan điểm, tư tưởng, ít coi trọng những khám phá nghệ thuật
5/ Sơ lược về vùng VH tạm chiếm
- Phong trào đấu tranh hợp pháp và bất hợp pháp theo khuynh hướng dân chủ, dân tộc là cơ sở để hình thành và phân hoá các xu hướng VH khác nhau (Xu hướng tiêu cực, đồi truỵ; xu hướng tích cực, tiến bộ, yêu nước và cách mạng)
- Xu hướng VH cách mạng tuy bị đàn áp nhưng vẫn tồn tại Hình thức thể loại thường gọn nhẹ: thơ, truyện ngắn, phóng
sự, bút ký Nội dung tư tưởng là phủ định chế độ bất công, lên án bọn bán nước và cứu nước, thức tỉnh lòng yêu nước và
ý thức dân tộc,…
- Các tác giả tiêu biểu: Vũ Hạnh, Trần Quang Long, Đông Trình, Vũ Bằng, Lý Chánh Trung, Lý Văn Sâm, Viễn Phương, Lê Vĩnh Hoà, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Sơn Nam,
Võ Hồng,…
* Luyên tập:
- Phát triển phong phú và khá cân đối về thể loại với các
thể: Thơ, văn xuôi (truyện, kí), kịch, kịch phim, lí luận phê
bình….
- Thơ trữ tình, truyện ngắn, kí là 3 thể loại đạt thành tựu
nghệ thuật cao hơn cả
- Cao trào văn nghệ phục vụ cuộc kháng chiến chống Mĩ
1965 – 1975 làm Xuất hiện hàng loạt nhà thơ, nhà văn trẻ:
- Từ 1960, xuất hiện các bộ tiểu thuyết nhiều tập có giá trị:
- Lí luận phê bình: phát triển mạnh vào khoảng năm 1960
trở đi Lí luận chủ yếu làm nhiệm vụ biểu dương, bảo về VH cách mạng, phê phán các biểu hiện bị coi là lệch lạc Nhìn chung chất lượng cũng chưa cao
3 Híng dÉn häc vµ chuÈn bÞ bµi míi (1')
a Học bài cũ
- HS cần nắm được những thành tựu cơ bản và hạn chế
- Tìm đọc các tác phẩm của các tác giả giai đoạn này
b Soạn bài mới: Về nhà soạn tiếp phần còn lại