giao an sinh hoc 9 - dang mo

Biến dị và di truyền là 2 hiện tượng song song,gắn liền với quá trình sinh sản * Hoạt động 2: Tìm hiểu về Menđen- người đặt nền móng cho di truyền học Mục tiêu: - HS hiểu và nắm được n

Trang 1

GIÁO ÁN SINH HỌC 9 (Năm học 2009-2010)

Chương 1 MENDEN VÀ DI TRUYỀN HỌC Bài 1 MENDEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

Ngày soạn: / / 2009 Ngày giảng: / /2009 Tiết tuần

I/MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:-Học xong bài này HS phải:

+ Nêu được mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của di truyền học

+ Hiểu được công lao và trình bày được p2 phan tích các thế hệ lai của Menđen

+ Hiểu và sử dung được một số thuật ngữ, kí hiệu trong di truyền học

III.CÁC BƯỚC LÊN LỚP

* Ổn định lớp (Kiểm tra sĩ số)

* Kiểm tra bài cũ

2/ Phát triển bài:

* Hoạt động 1:Tìm hiểu về di truyền học

Mục tiêu:-HS hiểu được và phân biệt được 2 khái niệm di truyền và biến dị,ý nghĩa của di truyền học Tiến hành:

- YC HS nghiên cứu thông tin trong SGK để phân

biệt di truyền và biến dị, và nắm vững ý nghĩa, mục

đích của di truyền học

- YC HS liên hệ bản thân để thấy được những đặc

điểm giống và khác với bố mẹ

- YC HS hoạt động thực hiện hoàn thành bảng:

- HS nghiên cứu thông tin SGK trong vòng 2phút

- HS tìm ra các đặc điểm của bản thân giốngvà khác so với bố mẹ: hình dạng tai, hình dạngmắt, mũi, tóc màu da

- HS tự rút ra nhận xét về đặc điểm di truyền,biến dị, các tính trạng của bản thân

Trang 2

Màu da:

Tiểu kết:

- Di truyền là hiện tượng truyền đạt các tính ttrạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu

- Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết

Biến dị và di truyền là 2 hiện tượng song song,gắn liền với quá trình sinh sản

* Hoạt động 2: Tìm hiểu về Menđen- người đặt nền móng cho di truyền học

Mục tiêu: - HS hiểu và nắm được nội dung của pp lai phân tích các thế hệ lai của Menđen

Tiến hành:

- YC HS nghiên cứu thông tin trong SGK mục II

- Hướng dẫn HS quan sát, phân tích hình 1.2 SGK để

rút ra kết luận về sự tương phản của từng cặp tính

trạng

H: Cho biết nội dung của pp nghiên cứu di truyền

của Menđen?

- GV nhấn mạnh thêm tính chất độc đáo của pp

phân tích thế hệ lai và giải thích 1 vài vấn đề:

+ Chon đối tượng nghiên cứu là đậu hà lan vì dễ

trồng và phân biệt rõ ràng các tính trạng tương phản

+ Công trình được công bố 1865 nhưng đến 1900

mới được công nhận: do những hiểu biết về lĩnh vực

tế bào học còn hạn chế

- HS nghiên cứu thông tin SGK

- HS phân tích được hình và hiểu được kháiniệm tương phản của từng cặp tính trạng

- HS tóm tắt lại nội dung của pp phân tích thếhệ lai của menđen

- HS lắng nghe 1 số thông tin do GV cung cấpđể biết được lý do của việc chon đối tượngnghiên cứu là đậu Hà lan

Tiểu kết: - Bằng phương pháp phân tích thế hệ lai, Menđen đã phát minh ra các qui luật di

truyền từ thực nghiệm, đặt nền móng cho di truyền học

* Hoạt động 3: Tìm hiểu về một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của di truyền học:

Mục tiêu: Nắm được một số thuật ngữ thường được sử dụng trong chương trình

Tiến hành:

- YC HS tìm hiểu 1 số thuật ngữ thông dụng qua

nghiên cứu thông tin SGK

- YC HS lấy thêm một vài ví dụ cho các thuật

ngữ này

- GV giải thích thêm về khái niệm:Tính trạng,

“giống thuần chủng”

- Giới thiệu 1 số kí hiệu thường dùng trong sinh

+Một số thuật ngữ:

-Tính trạng,cặp tính trạng tương phản;nhân tố di truyền; giống thuần chủng…

+Một số kí hiệu:

Cặp bố mẹ xuất phát: P

Phép lai : x

Giao tử : G

Thế hệ con: F

3.Củng cố và đánh giá :

H.Qua bài học các em cần nắm được những nội dung gì?

Trang 3

- YC HS trả lời câu hỏi / 2 SGK.

-Gọi 1 học sinh đọc ghi nhớ

4/ Dặn dò:

- Về nhà học bài làm bài 3, 4

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Bài 2 LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

I /MỤC TIÊU:

1/Kiến thức: Học xong bài này HS phải:

-Trình bày và ph ân tích được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

-Nêu được các khái niệm kiểu hình(KH), kiểu gen(KG), thể đồng hợp, thể dị hợp

-Phát biểu được nội dung qui luật phân li

-Giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan niệm của Menđen

-Giáo viên chuẩn bị tranh phóng to hình 2.2 và 2.3 SGK

* Bài mới

1/Mở bài: Từ bài hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu về các thí nghiệm của Menđen và từ

kết quả thí nghiệm đó tự rút ra những qui luật di truyền

Hôm nay ta sẽ nghiên cứu các thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

2/Các hoạt động :

*Hoạt đông1:Tìm hiểu kếât quả thí nghiệm của Menđen.

Mục tiêu:-HS trình bày được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

-Xác định được tỉ lệ các loại KH ở F1, F2

Tiến hành:

-YC HS nghiên cứu cách tiến hành thí -HS nắm được cách tiến hành thí nghiệm

nghiệm của Menđen

-GV giới thiệu về sự thụ phấn nhân tạo -HS lắng nghe đồng thời QS vào hình vẽ 2.1 SGK để trên đậu Hà lan và nhấn mạnh:đây là công hình dung ra cách tiến hành thí nghiệm

việc đòi hỏi sự công phu và tỉ mỉ

H:Hãy cho biết kết quả thí nghiệm ở F1? -HS dựa vào bảng 2 nhận xét về kết quả các phép H:Xem bảng 2 và điên các tỉ lệ các loại lai ở F1:đồng tính( mang tính trạng một bên)

KH ở F2 vào bảng -HS tính tỉ lệ KH ở F2 điền vào bảng 3:1

-GV chú ý giải thích về tính trạng trội:là -HS nghe và phân biệt được 2 khái niệm này

Trang 4

tính trạng được biểu hiện ngay ở F1;tính

trạng lặn tới F2 mới biểu hiện

-GV cũng cần làm rõ về sự thay đổi vị trí -HS lắng nghe và tiếp thu

làm bố và làm mẹ thì kết quả phép lai

không thay đổi dẫn đến vai trò di truyền

của bố, mẹ tương đương nhau

Tiểu kết:

-Giao phấn giữa các giống đậu Hà Lan khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản

P Hoa đỏ x Hoa trắng

F1 Hoa đỏ

F1 Hoa đỏ x Hoa đỏ

F2 3 Hoa đỏ: 1 Hoa trắng

* Hoạt động 2: Điền vào khoảng trống

Mục tiêu:

-Từ kết quả thí nghiệm trên, HS có thể rút ra qui luật phân li thông qua hoàn thành hoạt động

Tiến hành:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS

-Gv treo sơ đồ hình 2.2 SGK lên và YCHS -HS phân tích sơ đồ về sự di phân tích sơ đồ truyền

-Điều khiển HS phân tích đúng sơ đồ

-YC hoạt đông cá nhân để hoàn thành thông -HS hoàn thành vào vở bài tập để hoàn thành tin thông tin của qui luật phân li

-Thông báo đó chính là nội dung của qui luật ……đồng tính……3 trội :1 lặn……

phân li

-YC 2,3 HS đọc phần thông tin hoàn thành

Tiểu kết :-Bằng pp lai phân tích thế hệ lai, Menđen thấy rằng:Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một

cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F2 phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội :1 lặn

* Hoạt động 3:Xác định các loại giao tử và hợp tử ở F1, F2.

Mục tiêu:-Hiểu được cách giải thích kết quả thí nghiệm của Menđen theo sơ đồ

-XĐ được các loại giao tử hợp tử

Tiến hành:

-YCHS đọc thông tin mục 2 và QS hình 2.3 -HS nghiên cứu thông tin mục 2

,thảo luận trả lời câu hỏi

H:Nhận xét về số lượng giao tử của từng cơ -Thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi:

thể F1, F2? Ở F1: + mỗi cơ thể cho 1 loại giao tử

H:Cho biết tỉ lệ hợp tử ở F2,F 1? + có 1 loại hợp tử

Trang 5

-GV hướng HS tới đặc điểm khác nhau giữa Ở F2: +mỗi cơ thể cho 2 loại giao tử.

các hợp tử F2 để hình thành khái niệm về +có 3 loại hợp tử

đồng hợp và dị hợp

-y/c hs giải thích các thí nghiệm trên sơ đồ -HS dựa vào sơ đồ để giải thích

Tiểu kết:

-Qui ước:gen A qui định tính trạng màu đỏ-> cặp A A (Hoa đỏ)

gen a qui định tính trạng màu hoa trắng -> cặp aa (Hoa trắng Phoa đỏ x hoa trắng

G A a A a

F2: AA Aa Aa aa

3/Củng cố:

-Trả lời câu hỏi 1,2 SGK

4/Dặn dò:

-Học bài cũ, thiết lập sơ đồ lai

-Làm bài tập 3.4SGK;chuẩn bị bài tiếp theo

Bài 3 LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG (TT).

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Hiểu và trình bày được nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích

- Hiểu và giải thích được vì sao qui luật phân li chỉ nghiệm đúng trong những điều kiện nhất định

- Biết được ý nghĩa của qui luật phân li đối với lĩnh vực sản xuất

- Hiểu và phân biệt được sự di truyền trội hoàn toàn với trội không hoàn toàn

Trang 6

HS1 - Phát biểu nội dung quy luật phân li

- Viết sơ đồ lai

HS2 Bài tập 4 /10

* Bài mới

1 / Mở bài:

2 / Phát triển bài:

* Hoạt động 1: Xác định kết quả phép lai và điền cụm từ thích hợp.

Mục tiêu:

- HS hiểu được nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích

Thực hiện:

- GV dựa vào hình 2.3 bài 2 để khắc sâu kiến thức

về KG, KH, thể đồng hợp, thể dị hợp

H: Làm thế nào để xác định được KG của cơ thể

mang tính trội?

- GV YC HS thực hiện viết sơ đồ lai và xác định

kết quả phép lai:

1) P: Hoa đỏ x Hoa trắng

AA aa

2) P: Hoa đỏ x Hoa trắng

Aa aa

- YC HS báo cáo kết quả của phép lai

- Thông báo cùng một kiểu hình như nhau mà kết

quả phép lai lại khác nhau nên người ta đã dùng

kết quả phép lai này để xác định KG của có thể

mang tính trội à phép lai này gọi là phép lai

phân tích

- YC nhóm thực hiện bài tập điền từ

- YC đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận

- HS suy nghĩ và suy đoán

- HS thực hiện phép lai vào nháp và báo cáo kết quả trước lớp

1) P: AA x aa G: A a F1: Aa ( đỏ)2) P: Aa x aa G: A, a a F2: Aa; aa

1 đỏ: 1 trắng

- HS nhận biết được sự khác nhau của phép lai trên và ứng dụng của phép lai trên là để xác định KG của cơ thể tính trội

- HS hoạt động nhóm thực hiện bài tập đinề từ

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận của nhóm

- Các nhóm khác nhận xét hoàn chỉnh nội dung

Tiểu kết: - Phép lai phân tích là phép lai giữa cá thể mang tính trội với cá thể mang tính lặn Nếu kết

quả phép lai là 100 % mang KH trội à P có KG đồng hợp Nếu kết quả phép lai cho tỉ lệ 1 trội: 1lặn à P có KG dị hợp

- Phép lai phân tích gíup xác định cơ thể mang KH trội có KG đồng hợp hay dị hợp

* Hoạt động 2: Xác định phép lai dùng để xác định độ thuần chủng của giống:

* Mục tiêu: - HS biết cách xác định độ thuần chủng của giống qua sử dụng phép lai phân tích

* Thực hiện:

- YC HS đọc nội dung thông tin mục IV

- YC HS hoạt động cá nhân suy nghĩ trả lời câu

hỏi mục s phần IV SGK

- GV tóm tắt những ý chính về ý nghĩa của tương

- HS nghiên cứu nội dung thông tin SGK

- Suy nghĩ trả lời: dùng phép lai phân tích

- HS chú ý lắng nghe và tiếp thu thông tin

Trang 7

quan trội – lặn.

* Hoạt động 3: Phân biệt trội hoàn toàn với trội không hoàn toàn.

Mục tiêu: - HS phân biệt được trội hoàn toàn với trội không hoàn toàn

Thực hiện:

- YC HS nghiên cứu thông tin kết hợp với quan

sát hình vẽ 3 và 2.3 SGK

- YC hS hoạt động cá nhân điền từ

- YC HS báo cáo kết quả thảo luận

- HS nghiên cứu thông tin kết hợp với quan sát hình vẽ 3 và 2.3 SGK

- HS hoạt động cá nhân điền từ

1- tính trạng trung gian; 1- 1 trội: 2 trung gian: 1 lặn

- HS báo cáo kết quả hoạt động của mình

- HS khác nhận xét bổ sung và hoàn thiện

Tiểu kết: - Trội không hoàn toàn là hiện tượng di truyền trong đó KH F1 biểu hiện tính trạng trung

gian giữa bố và mẹ

3/ Củng cố:

- YC HS đọc nội dung phần ghi nhớ

- YC HS hoạt động nhóm hoàn thành bảng 3

4/ Dặn dò:

- VN học bài làm bài 4 (13)

- Chuẩn bị nội dung bài tiếp theo

Bài 4 LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG.

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Mô tả được thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng của Menđen

- Biết phân tích kết quả lai hai cặp tính trạng của Menđen

- Hiểu và phát biểu được nội dung qui luật phân li độc lập

- Giải thích được khái niệm biến dị tổ hợp

* Bài mới

1/ Mở bài: Ở các thí nghiệm trước chúng ta nghiên cứu các thí nghiệm của Menđen xét về lai 1 cặp tính trạng Hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu các thí nghiệm mà Menđen xét tới 2 cặp tính trạng tương phản

Trang 8

* Hoạt động 1: Xác định các tỉ lệ kiểu hình F1

Mục tiêu: Từ số liệu HS tự rút ra tỉ lệ KH ở F1

Tiến hành:

- GV treo tranh vẽ hình 4 SGK

- YC HS nghiên cứu thông tin và hoàn thành bảng

4

- YC HS đọc to thông tin mục I sau đó gv tóm tắt

và diễn giải những ý chính:

+ Xét hai tính trạng cùng một lúc nhưng kết quả

thí nghiệm cho thấy ở F2 mỗi cặp tính trạng đều

cho tỉ lệ 3: 1 chứng tỏ 2 cặp tính trạng này di

truyền độc lập với nhau

- HS quan sát và tìm hiểu thông tin qua tranh vẽ

- HS nghiên cứu thông tin

- Hoạt động nhóm và hoàn thành bảng 4 vào vở bài tập của mình

- HS đọc to thông tin

- Thu nhận thông tin và nhận xét kết quả ở bảng phụ của nhóm báo cáo

* Hoạt động 2 : Điền cụm từ thích hợp.

Mục tiêu: - HS phân tích kết quả thí nghiệm để rút ra qui luật phân li độc lập

Tiến hành:

- YC HS hoạt động nhóm hoàn thành thông tin

H: Biến dị tổ hợp là gì?

H: Trong thí nghiệm trên đâu là hiện tượng biến

dị tổ hợp?

H: Hãy cho biết nguyên nhân xuất hiện biến dị tổ

hợp?

TL: + Là nhũng biến dị xuất hiện do sự tổ hợp

các tính trạng

+ Do các tính trạng phân li độc lập và tổ hợp tự do

* Tiểu kết: - Chính sự phân li độc lập của các tính trạng đã đưa đến sự tổ hợp lại các tính trạng

của P làm xuất hiện các KH khác P, KH này gọi là biến dị tổ hợp

3/ Củng cố:

- YC HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi 1, 2 SGK

4/ Dặn dò:

- Học bài theo nội dung câu hỏi SGK

- Đọc và tìm hiểu trước bài mới

Bài 5 LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG (TT)

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

-Giải thích được kết quả thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng theo quan niệm của Menđen

-Trình bày được qui luật phân li độc lập

-Phân tích được ý nghĩa của qui luật phân li độc lập đối với chọn giống và tiến hoá

2/ Kĩ năng:

-Tiếp tục rèn luyện kĩ năng tư duy logic

-Phát triển kĩ năng quan sat và phân tích kênh hình

3/ Thái độ:

-GD thê giới quan duy vật biện chứng

II/ CHUẨN BỊ :

Trang 9

-Tranh phóng to hình 5 SGK.

* Bài mới

1/Giới thiệu bài: : Ở tiết trước chúng ta đã nghiên cứu được thí nghiệm và kế quả thí nghiệm lai 2 cặp

tính trọng của Menđen Theo quan niệm của Menđen giải thích kết quả lai đó như thế nào?

* Hoạt động 1: Xác định nguyên nhân hình thành 16 hợp tử.

Mục tiêu:

-HS hiểu được quan niệm của Menđen để giải thích kết quả thí nghiệm

-Xác định được nguyên nhân hình thành 16 kiểu tổ hợp ở F2

Tiến hành:

-GV treo tranh vẽ hình 5 SGK, YC HS quan sát

thu nhận thông tin

-GV giải thích theo sơ đồ hình 5

H: Giải thích tại sao ở F2 lại có 16 kiểu hợp tử?

-YC HS thảo luận nhóm để tìm câu trả lời

-YC đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận

-GV nhận xét và chỉnh sửa

GV thông báo: quan niệm Menđen là: các nhân tố

di truyền phân li độc lập, tổ hợp tự do nên hình

thành nên 4 loại giao tử đực và 4 loại giao tử cái

ở F2 tạo nên 16 kiểu tổ hợp khác nhau ở F2

-HS quan sát và thu nhận thông tin

-HS lắng nghe và tiếp thu

-HS thảo luận nhóm để thống nhất câu trả lời: “làkết quả của sự kết hợp ngẫu nhiên qua thụ tinh của 4 loại giao tử đực và 4 loại giao tử cái”

-Đại diện nhóm báo cáo kết quả

-HS ghi nhớ và lắng nghe

* Hoạt động 2: Điền vào chỗ trống bảng 5 sgk

-Hướng dẫn HS tổng kết

kiểu gen ở F2 dựa vào

hình 5

-Hướng dẫn HS tổng kết

kiểu hình dựa vào hình 5

-GV YC HS báo cáo kết

quả hoạt động

-Thông báo về nội dung

của định luật phân li độc

lập

Tỉ lệ Hạt vàn,trơn Vàng nhăn Xanh,

trơn

Xanh, nhăn

Tỉ lệ của mỗi kiểu gen ở F2:

1AABB2AaBB2AABb4AaBb

1AAbb2Aabb 1aaBB

2aaBb

1aabb

Tỉ lệ của mỗi kiểu hình ở F2

9 vàng, trơn 3 vàng,

nhăn 3 xanh, trơn 1 xanh nhăn

-HS phát biểu lại nội dung của qui luật phân li độc lập

*Tiểu kết:

-Menđen đã giải thích sự phân li độc lập của các cặp tính trạng bằng qui luật phân li độc lập

Trang 10

-Nội dung của qui luật “ Các cặp nhân tố di truyền đã phân li độc lập trong qúa trình phát sinh giao tử”.

* Hoạt động 3 Tìm hiểu ý nghĩa của qui luật phân li độc lập:

-YC HS tìm hiểu thông tin SGK

H: Biến dị tổ hợp có ý nghĩa gì đối với chọn

giống và tiến hoá? Tại sao ở các loài sinh sản

giao phối, biến dị lại phong phú hơn nhiều so với

sinh sản vô tính?

-HS nghiên cứu thong tin SGK

-Suy nghĩ trả lời câu hỏi:

+Là nguồn nguyên liệu trong chọn giống

+Do sinh sản giao phối có sự phát sinh giao tử và thụ tinh tạo được nhiều biến dị

3/ Tổng kết-Củng cố:

-YC HS đọc nội dung phần ghi nhớ

-GV thông báo cho hs công thức tính:

+Số loại giao tử là:2n

+Số hợp tử:4n n: là cặp gen dị hợp

+Số loại KG:3n

+Tỉ lệ phân li KG(1+2+1)n

+Số loại KH là:2n

+Tỉ lệ phân li KH(3+1)n n: là số cặp tính trạng

4/ Dặn dò:

-VN học bài, làm bài 4SGK

-Chuẩn bị nội dung bài tiếp theo:

+Thực hiện trước ở nhà và ghi kết quả thực hiện vào bảng theo SGK

+Mỗi người gieo 25 lần

Bài 6: THỰC HÀNH

TÍNH XÁC SUẤT XUẤT HIỆN CÁC MẶT CỦA ĐỒNG KIM LOẠI.

- Mỗi nhóm có sẵn 2 đồng kim loại

Trang 11

* Bài mới:

1.Giới thiệu bài:

2.Phát triển bài

* Hoạt động 1: Gieo một đồng kim loại.

Mục tiêu: - Từ tỉ lệ xác suất hiện mặt sấp và ngửa của đồng kim loại để so sánh tỉ lệ % với tỉ lệ giao tử sinh ra từ con lai F1

Tiến hành:

- GV phân nhóm HS: 4 người một

nhóm

- YC HS trong nhóm tổng hợp kết quả

mỗi cá nhân đã thực hiện trước ở nhà

theo hướng dẫn của GV

- YC cộng số lần xuất hiện mặt sấp và

mặt ngửa ở 4 người trong nhóm

- YC HS tính tỉ lệ % về số lần xuất

hiện

- GV hướng HS liên hệ tới xác suất

xuất hiện giao tử A và a trong cơ thể ở

F1: Aa là tương đương nhau

- Khả năng xuất hiện mỗi mặt đều =

½

Nghĩa là P (S) = P(N) =1/2

- Với kết quả lai một cặp tính trạng cua

Menđen cơ thể Aa giảm phân chỉ cho 2

loại giaop tử với xác suất ngang nhau:

P(A) = P(a) = ½ à bản chất của qui

luật phân li

- Nhóm HS kẻ bảng thống kê kết quả gieo một đồng kim loại của cả 4 người trong nhóm

1 2 3 100

Số lượng:

Tỉ lệ:

- HS nghe và thực hiện theo hướng dẫn

-> Tự rút ra và liên hệ tới từng trường hợp xuất hiện giao tử với trường hợp xét lai 1 cặp tính trạng

* Hoạt động 2: Gieo 2 đồng kim loại.

Mục tiêu:

- Từ xác suất của gieo 2 đồng kim loại liên hệ tới xác suất xuất hiện các KG ở cơ thể lai 2cặp tính trạng

Tiến hành:

- YC HS trong nhóm tổng hợp kết quả

mỗi cá nhân đã thực hiện trước ở nhà

theo hướng dẫn của GV

- YC cộng số lần xuất hiện mặt SS, SN,

NN ở 4 người trong nhóm

- YC HS tính tỉ lệ % về số lần xuất hiện

các khả năng trên

- GV hướng HS liên hệ tới xác suất xuất

hiện giao tử trong phép lai 2 cặp tính

trạng cơ thể có KG dị hợp ở F1: AaBb

- GV thông báo: xác suất các trường hợp:

¼ SS: ¼ SN: ¼ NN

1 2 3 100

Trang 12

- Liên hệ tỉ lệ trên với tỉ lệ các KG trong

giải thích thí nghiệm của Menđen ta có:

P(AB) = ½ 1/2 = ¼

P(Ab) = ½ 1/2 = ¼

P(aB)= ½ 1/2 = ¼

P(ab)= ½ 1/2 = ¼

Lưu ý: Độ chính xác càng cao khi số lần

gieo càng nhiều Vì vậy một trong những

điều kiện nghiệm đúng của Menđen là

số lượng cá thể phải đủ lớn

- VN học bài và chuẩn bị bài tiếp theo

Bài 7 BÀI TẬP CHƯƠNG 1

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

-Củng cố và khắc sâu, mở rộng nhận thức về các qui luật di truyền

-Biết vận dụng lý thuyết vào giải các bài tập di truyền

-HS xem lại nội dung các qui luật, các thí nghiệm của Menđen

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài:

* Hoạt động 1: Tìm hiểu các kiến thức cơ bản

Mục tiêu: -HS nhớ lại một số nội dung kiến thức về các qui luật di truyền của Menđen trong laimột tính trạng, hai tính trạng

Tiến hành:

- YC HS nhắc lại nội dung các qui luật phân li

Trang 13

- Hướng dẫn HS cách giải quyết bài tập trắc

ngiệm khách quan bằng pp loại trừ

- GV thông báo một số bước cần thực hiện khi

giải bài tập di truyền:

+ Qui ước gen

+Xác định KG của P

+Viết sơ đồ lai

+Nhận xét kết quả lai: tỉ lệ KG, KH

- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi

-Chú ý tiếp thu các bước giải bài tập về toán lai

* Hoạt động 2: Giải bài tập

Mục tiêu: -HS biết vận dụng những kiến thức đã học để giải các bài tập di truỳên

-Rèn kĩ năng làm bài tập trắc nghiệm

Tiến hành:

-GV hướng dẫn HS thực hiện từng bước

-YC HS thực hiện từng bài tập trong SGK

-YC đại diện nhóm báo cáo kết quả

-YC hoạt động nhóm để suy nghĩ giải thích sự lựa

chọn đó

-GV nhận xét và tổng kết bài học

-HS thực hiện theo hướng dẫn của GV

-Thảo luận nhóm để đưa ra kết quả thống nhất.-Đại diện nhóm báo cáo kết quả:

Đáp án: 1.a; 2.d; 3 b, d; 4 b hoặc c; 5 d

-Nhóm HS giải thích sự lựa chọn của nhóm, các nhóm khác nhận xét bổ sung

3.Củng cố

4 Dặn dò:

-HS chép một số bài tự luận

-VN làm vào vở bài tập

-Chuẩn bị bài tiếp theo

Chương 2 NHIỄM SẮC THỂ Bài 8 NHIỄM SẮC THỂ

I MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Nêu được tính đặc trưng của bộ NST ở mỗi loài

-Mô tả được cấu trúc hiển vi điển hình của NST ở kì giữa của nguyên phân

-Hiểu được chức năng của NST đối với sự di truyền các tính trạng

-Tranh vẽ phóng to các hình 8.1 ; 8.2 ; 8.3; 8.4; 8.5 (SGK)

Trang 14

* Bài mới

* Hoạt động 1: Nhận biết tính đặc trưng của bộ nhiễm sắc thể.

Mục tiêu: -HS phân tích được ý nghĩa số lượng NST trong bộ lưỡng bội và xác định tính đặc trưng của bộ NST của ruồi giấm

Tiến hành:

- YC HS nghiên cứu nội dung thông tin SGK mục

I

- YC HS nghiên cứu nội dung bảng 8 ; Quan sát

hình 8.2 SGK

- YC thảo luận nhóm trả lời 2 câu hỏi:

H: Số lượng NST trong bộ có phản ánh trình độ

tiến hoá của loài không?

H: Mô tả bộ NST của ruồi giấm về hình dạng và

số lượng?

- YC đại diện nhóm trình bày kết quả thảo luận

- GV nhận xét và đánh giá

- Tìm hiểu nội dung bảng 8 và rút ra kết luận về mức độ tiến hoá không phụ thuộc vào số lượng NST mà phụ thuộc vào cấu trúc của NST

- Thảo luận nhóm thống nhất trả lời 2 câu hỏi

- HS quan sát hình 8.2 nhận xét:

+ Số lượng NST trong tế bào là: 8

+ Hình dạng: hình chữ V, hình que, hình hạt

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận

Tiểu kết:

- Tế bào của mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về số lượng và hình dạng xác định

* Hoạt động 2: Xác định cấu trúc của NST.

Mục tiêu: -HS phân biệt được các phần của NST

Tiến hành:

- YC HS đọc to thông tin SGK kết hợp với hình

vẽ 8.4 và 8.5 SGK

H: Cho biết cấu trúc của NST?

H: NST có hình dạng đặc trưng ở giai đoạn nào

của quá trình phân bào?

- YC HS suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV

- HS nghiên cứu thông tin SGK mục II, kết hợp với quan sát tranh vẽ

- TL: Ở kì giữa của quá trình nguyên phân NST

có hình dạng đặc trưng

+ Cấu trúc gồm 2 crômatit gắn với nhau ở tâm động

- HS trả lời câu hỏi của GV

- HS khác nhận xét và bổ sung

Tiểu kết: -Ở kì giữa của quá trình phân chia tế bào, NST có cấu trúc điển hình gồm 2 crômatit

đính với nhau ở tâm động

- YC HS đọc to thông tin phần III ở SGK

- GV giảng giải , nhấn mạnh :

+ NST là cấu trúc mang gen

+ NST có khả năng tự nhân đôi nhờ thành phần

cấu tạo nên nó là AND (khả năng tự sao của nó)

- HS chú ý lắng nghe và thu nhận thông tin về chức năng của NST

Tiểu kết: - NST là cấu trúc mang gen có bản chất là AND, chính nhờ khả năng tự sao của ADN

đưa đến sự tự nhân đôi của NST, nhờ đó các gen qui định các tính trạng được di truyền qua các thế hệ tế bào và thế hệ cơ thể

3/ Củng cố:

Trang 15

-YC HS trả lời câu 3 SGK

4/ Dặn dò:

- VN học thuộc và làm bài tập 1 , 2, 3 SGK

Bài 9 NGUYÊN PHÂN.

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Trình bày được sự biến đổi hình thái NST ( chủ yếu là sự đóng và duỗi xoắn) trong chu kì tế bào

- Trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân

-Phân tích được ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản, sinh trưởng và phát triển của cơ thể.2/ Kĩ năng:

-Tiếp tục phát triển kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình

3/ Thái độ:

- GD thế giới quan duy vật biện chứng

II/ CHUẨN BỊ:

-Tranh phóng to các hình: 9.2; 9.3 và bảng 9.2 SGK

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: Cơ thể lớn lên nhờ quá trình phân chia liên tục các tế bào Quá trình phân chia diễn

ra như thế nào? Hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu các diễn biến cơ bản của nguyên phân

* Hoạt động 1: Sự biến đổi hình thái NST.

Mục tiêu: - HS nắm được diễn biến về hình thái của NST về mức độ đóng , duỗi xoắn, trạng thái đơn kép của NST

Thực hiện:

- GV treo tranh vẽ 9.1 và 9.2 SGK

- Hướng dẫn HS phân tích hình : lưu ý về thời

gian diễn ra kì trung gian, về sự tự nhân đôi

của NST

- YC HS tự phân tích hình và hoàn thành bảng

9.1 SGK

- YC HS báo cáo kết quả thảo luận

- GV nhận xét bổ sung và chỉnh sửa

- HS nghiên cứu thông tin và quan sát tranh vẽ

- Chú ý về các chu kì của quá trình phân bào

- HS hoàn thành bảng SGK

- Nhận xét bổ sung và hoàn thành thông tin theo bảng:

Hình thái NST

Kì trung gian

Kì đầu

Kì giữa

Kì sau Kì

cuối

Độ duỗi xoắn

Nhiềunhất

Bắt đầu duỗi

nhiều

Trang 16

Đóng xoắn

Bắt đầu

Cực đại

* Hoạt động 2: Tìm hiểu diễn biến hình thái NST;

Mục tiêu: - HS nắm được những diễn biến cơ bản về hình thái của NST

Tiến hành:

- GV giới thiệu hình 9.3 SGK và sự nhân đôi và

- HS quan sát hình vẽ nhận xét về các bộ phận của tế bào

- HS nghiên cứu thông tin và quan sát hình vẽ

- Hoạt động nhóm hoàn thành thông tin SGK

Kì đầu - NST kép bắt đầu đóng xoắn và co ngắn lại nên có hình thái rõ rệt

- Các NST kép đính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động

Kì giữa - Các NST kép bắt đầu đóng xoắn

- Các NST kép xếp thành 1 hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào

Kì sau - Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về hai cực của tế bào

Kì cuối - Các NST đơn dãn xoắn dài ra ở dạng sợi mảnh thành nhiễm sắc chất

- YC HS nghiên cứu thông tin SGK

- Lưu ý: + ý nghĩa sinh học

+ ý nghĩa thực tiễn: giâm chiết cành,

ghép

H: Nguyên phân có ý nghĩa gì?

- HS chú ý lắng nghe và thu nhận thông tin

3/ Củng cố:

4/ Dặn dò:

- VN học bài, trả lời câu hỏi

Bài 10 GIẢM PHÂN.

I/ MỤC TIÊU:

Những mục tiêu học sinh cần đạt được sau bài học:

1/ Kiến thức:

- Trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân I và giảm phân II

- Nêu được những điểm khác nhau ở từng kì của giảm phân I và II

- Phân tích được những sự kiện quan trọng có liên quan tới các cặp NST tương đồng

2/ Kĩ năng:

Trang 17

- Tiếp tục rèn luyện các kĩ năng quan sát phân tích kênh hình, đồng thời phát triển tư duy lí luận ( phân tích, so sánh).

3/ Thái độ:

- Tranh phóng to hình 10 SGK

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: Giảm phân cũng là hình thức phân bào có thoi như nguyên phân diễn ra vào kì chín của tế bào sinh dục Giảm phân gồm 2 lần phân bào liên tiếp nhưng NST chỉ nhân đôi 1 lần ở kì trung gian của lần phân bào I Lần phân bào II diễn ra sau 1 kì trung gian rất ngắn Mỗi lần phân bào đều diễn ra 4 kì Diễn biến của NST trong giảm phân như thế nào?

* Hoạt động 1: Những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân I

Mục tiêu:

- HS nắm được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân lần I

Thực hiện:

- YC HS nghiên cứu kĩ thông tin mục I, kết hợp

thông tin trong hình vẽ để ghi nhớ được những

diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân

- YC HS hoạt động nhóm để thống nhất đáp án

- YC đại diện nhóm lên ghi kết quả thảo luận

trên bảng phụ về diễn biến của các kì trong giảm

phân

- HS thực hiện nghiên cứu kĩ thông tin mục I, kết hợp thông tin trong hình vẽ để ghi nhớ được những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân

- Thảo luận nhóm để thống nhất câu trả lời

- Đại diện nhóm lên ghi kết quả thảo luận lên bảng phụ

- HS còn lại theo dõi nhận xét bổ sung

* Hoạt động 2: Những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân II

Mục tiêu:

- HS biết được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân lần II

Tiến hành:

- YC HS nghiên cứu thông tin SGK mục II, kết

hợp quan sát hình vẽ để biết được những diễn

biến cơ bản của NST trong lần phân bào thứ II

- YC HS hoạt động nhóm để thống nhất đáp án

trả lời

- YC đại diện nhóm ghi kết quả hoạt động của

nhóm ra bảng phụ

- GV chỉnh sửa bổ sung hoàn thiện bảng với nội

dung:

- HS nghiên cứu thông tin SGK mục II, kết hợp quan sát hình vẽ để biết được những diễn biến cơ bản của NST trong lần phân bào thứ II

- HS hoạt động nhóm để thống nhất đáp án trả lời

- Đại diện nhóm ghi kết quả hoạt động của nhóm

ra bảng phụ

- HS các nhóm nhận xét bổ sung

Kết quả ở bảng:

Các kì Những diễn biến cơ bản của NST ở các kì

Trang 18

Kì đầu:

Kì giữa:

Kì sau:

Kì cuối:

- Các NST xoắn và co ngắn lại

- Các NST kép trong cặp tương tiếp hợp theo chiều dọc và có thể bắt chéo vơiù nhau, sau đó lại tách rời nhau

- Các cặp NST tương đồng tập trung thành 2 hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào

- Các NST kép tương đồng phân li độc lậpvới nhau về 2 cực của tế bào

- Các NST kép nằm gọn trong 2 nhân mớitạo thành với số lượng là đơn bội

- NST co lại cho thấy số lượng NST kép trong bộ đơn bội

- NST kép xếp thành 1 hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào

- Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về 2 cực của tế bào

- Các NST đơn nằm gọn trong nhân mới được tạo thành với số lượng là đơn bội

- VN học bài, vẽ hình vào vở

Bài 11PHÁT SINH GIAO TỬ VÀ THỤ TINH.

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Trình bày được các quá trình phát sinh giao tử ở động vật

- Nêu được những điểm giống và khác nhau giữa quá trình phát sinh giao tử đực và cái

- Xác định được thực chất của quá trình thụ tinh

-Phân tích được ý nghĩa của các quá trình giảm phân và thụ tinh về mặt di truyền và biến dị

Trang 19

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản chiếm ưu thế của đa số động vật đa bào Vậy giao tử đực và giao tử cái được hình thành như thế nào? Thực chất của hiện tượng thụ tinh là gì? Nội dung bài hôm nay sẽ giúp các em trả lời câu hỏi này

* Hoạt động 1: Tìm hiểu sự phát sinh giao tử.

Mục tiêu: -HS phân biệt được 2 quá trình hình thành giao tử đực và giao tử cái

Thực hiện:

- YC HS tìm hiểu nội dung thông tin trong SGK

kết hợp tìm hiểu thông tin trên tranh vẽ

H: Tìm điểm giống và khác nhau giữa quá trình

hình thành giao tử đực và giao tử cái?

- YC HS báo cáo kết quả hoạt động

- GV tổng kết, nhận xét và rút ra kết luận cho

hoạt động:

- HS tìm hiểu thông tin trong SGK và kết hợp quan sát tranh vẽ

- Hoạt động nhóm để thống nhất câu trả lời

- Các nhóm nhận xét và bổ sung để hoàn thiện câu trả lời

Đáp án: - Giống nhau về quá trình diễn ra.

- Khác nhau:

Phát sinh giao tử cái Phát sinh giao tử đực

- Noãn bào bậc 1 qua giảm phân I cho 1 thể cực

thứ nhất có kích thước nhỏ và noãn bào bậc 2 có

kích thước lớn hơn

-Noãn bào bậc 2 qua giảm phân II cho 1 thể cực

thứ 2 và 1 tế bào trứng, trong đó chỉ có trứng trực

tiếp tham gia thụ tinh

- Tinh bào bậc 1 qua giảm phân I cho 2 tinh bào bậc 2

- Mỗi tinh bào bậc 2 qua giảm phân 2 cho 2 tinh tử àtinh trùng

- Từ 1 tinh bào bậc 1 qua giảm phân cho 4 tinh trùng, các tinh trùng này tham gia vào thụ tinh

* Hoạt động 2: Tìm hiểu bản chất của thụ tinh.

Mục tiêu: - HS hiểu bản chất của quá trình thụ tinh và giải thích được sự khác nhau về nguồn gốc NST trong các hợp tử

Thực hiện:

- GV nhấn mạnh thực chất của hiện tượng thụ

tinh và tái hiện kiến thức của qui luật phân li độc

lập

- YC HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi mục s

- HS chú ý nghe và thu nhận thông tin

- HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi

* Hoạt động 3 Tìm hiểu ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh.

-H: Giảm phân và thụ tinh có ý nghĩa gì với đời

sống cá thể?

- GV tóm tắt nội dung thông tin SGK:

Giảm phân và thụ tinh là gíup bộ NST lưỡng bội

của loài được duy trì qua các thế hệ

- HS chú ý thu nhận thông tin

3/ Củng cố:

Trang 20

- YC HS đọc nội dung ghi nhớ SGK.

- Treo tranh vẽ YC HS mô tả lại quá trình phát sinh giao tử

4/ Dặn dò:

- VN học bài, làm bài tập

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Mô tả được một số đặc điểm của NST giới tính

- Trình bày được cơ chế NST xác định giới tính ở người

- Phân tích được ảnh hưởng của các yếu tố ngoại cảnh đến sự phân hoá giới tính

- Tranh vẽ phóng to hình: 12.2, 12.2, SGK

* Bài mới

* Hoạt động 1 :Tìm hiểu về nhiễm sắc thể giới tính.

Mục tiêu: - HS nắm được trong tế bào có 2 loại NST : NST thường và NST giới tính

Tiến hành:

- YC HS nghiên cứu nội dung thông tin SGK kết

hợp quan sát tranh vẽ 12.1

- GV diễn giải: Trong bộ NST lưỡng bội của loài

ở mỗi tế bào đều có một vài cặp NST giới tính

H: Cặp NST giới tính có đặc điểm và chức năng

gì?

- GV nhấn mạnh: NST giới tính có mặt trong các

tế bào sinh dưỡng

- GV giới thiệu sơ lược về tính trạng liên kết giới

tính và cho ra một vài ví dụ

- HS nghiên cứu nội dung thông tin SGK kết hợp quan sát tranh vẽ 12.1

- HS chú ý lắng nghe và thu nhận thông tin

TL: Cặp NST giới tính có thể tương đồng hay

không tương đồng; qui định các tính trạng giới tính của cơ thể

-HS chú ý nghe và thu nhận thông tin

Tiểu kết: - Trong tế bào có 2 loại NST : NST thường và NST giới tính.

- Tính đực tính cái được qui định bởi cặp NST giới tính

* Hoạt động 2: Tìm hiểu cơ chế xác định giới tính:

Trang 21

Mục tiêu: - HS nắm được cơ chế biểu hiện tính đực tính cái là do sự kết hợp giữa các NST giới tính cuả tinh trùng với trứng.

Tiến hành:

- YC HS nghiên cứu nội dung thông tin SGK kết

hợp quan sát phân tích thông tin trong tranh vẽ

12.2 SGK

- YC HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi trong

lệnh s mục II

- GV cần nhấn mạnh các ý:

+ Cơ chế NST xác định giới tính

+ Các khái niệm “ đồng giao tử và dị giao tử”

+ Sự biến đổi tỉ lệ nam và nữ theo độ tuổi

+ Liên hệ tới những quan niệm sai lầm về nguyên

nhân sinh con trai hay con gái trong nhân dân

- HS nghiên cứu nội dung thông tin SGK kết hợp quan sát phân tích thu nhận thông tin trong tranh vẽ 12.2 SGK

-HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi trong lệnh smục II

- TL: + Cơ thể mẹ qua giảm phân cho 1 loại giao

tử 22 A-X (đồng giao tử) gọi là tế bào trứng; Cơ thể bố cho 2 loại giao tử 22 A-X và 22A-Y (dị giao tử) gọi là tinh trùng

+ Sự thụ tinh giữa tinh trùng X với trứng cho hợp tử XX (con gái); giữa tinh trùng Y với trứng cho hợp tử XY ( con trai)

+ Tỉ lệ nam: nữ ~ 1:1 do 2 loại tinh trùng X,Y có

tỉ lệ như nhau tham gia vào thụ tinh với xác suất ngang nhau

Tiểu kết: - Sự tự nhân đôi, phân li và tổ hợp tự do của cặp NST giới tính trong quá trình phát

sinh giao tử và thụ tinh là cơ sở tế bào học của sự xác định giới tính Sự phân li của cặp NST XY tạo 2

loại tinh trùng X , Y số lượng ngang nhau.Qua thụ tinh của 2 loại tinh trùng này với trứng mang NST X cho ra 2 loại hợp tử XX, XY với tỉ lệ ngang nhau, do đó tỉ lệ nam : nữ ngang nhau

* Hoạt động 3: Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng tới sự phân hoá giới tính:

Mục tiêu:- HS biết được 1 số yếu tố ảnh hưởng tới sự phân hoá giới tính

Tiến hành:

H: Cơ chế xác định giới tính phụ thuộc vào những

yếu tố nào?

- Gv phân tích thêm 1 số yếu tố ảnh hưởng tới sự

phân hoá giới tính như: tác dụng của hoocmon,

hoàn cảnh thụ tinh, điều kiện phát triển của hợp

tử

- Phân tích tính 3 mặt của việc xác định giới tính

trong bào thai của người

TL: phụ thuộc vào môi trường trong hay ngoài cơ

thể

* Tiểu kết: - Quá trình phân hoá giới tính còn phụ thuộc vào các nhân tố môi trường trong hay

ngoài cơ thể Người ta đã ứng dụng di truyền giới tính vào các lĩnh vực sản xuất đặc biệt là việc điều khiển tỉ lệ đực cái ở vật nuôi

3/ Củng cố:

4/ Dặn dò:

- VN học và làm bài tập

Trang 22

Bài 13 DI TRUYỀN LIÊN KẾT.

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Giải thích được thí nghiệm của Moocgan

- Nêu được ý nghĩa của di truyền liên kết, đặc biệt đối với chọn giống

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích thu nhận kiến thức từ hình vẽ

* Bài mới

1/Giới thiệu bài: Chúng ta đã làm quen với các thí nghiệm của Menđen với đối tượng là cây đậu Hà Lan Hôm nay chúng ta làm quen với các thí nghiệm và các qui luật của Moocgan với đối tượng nghiên cứu là ruồi giấm

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu thí nghiệm của MOOCGAN

H: Thế nào là lai phân tích?

- Hướng dẫn HS trả lời

GV treo tranh vẽ hình 13 SGK YC HS quan sát và

tìm hiểu nội dung thông tin SGK để trả lời câu

hỏi:

- Tại sao dựa vào KH 1: 1, Moocgan lại cho rằng

các gen qui định màu sắc thân và hình dạng cánh

cùng nằm trên 1 NST ( liên kết gen)?

- Di truyền liên kết là gì?

- GV hướng dẫn cả lớp xây dựng được đáp án

đúng

TL: Lai phân tích là phép lai giữa cá thể mang

tính trạng trội với cá thể mang tính trạng lặn

- HS thảo luận nhóm trả lời câu hỏi:

+ Vì cơ thể ruồi đực cũng chỉ cho hai loại giao tử

BV và bv chứ không phải là 4 loại giao tử như di truyền phân li độc lập

+ Di truyền liên kết là một nhóm tính trạng được qui định bởi các gen trên cùng 1 NST, cùng phân

li trong quá trình phân bào

- Các nhóm khác nhận xét bổ sung

Tiểu kết: - Di truyền liên kết là hiện tượng một nhóm tính trạng được di truyền cùng nhau, được

qui định bởi các gen trên cùng một NST cùng phân li trong quá trình phân bào

* Hoạt động 2 : Tìm hiểu ý nghĩa của di truyền liên kết.

Mục tiêu: - HS nắm được ý nghĩa của di truyền liên kết đối với chọn giống và sản xuất

Tiến hành:

- GV YC HS nghiên cứu SGK để trả lời câu hỏi:

Ý nghĩa của di truyền liên kết là gì?

-GC gợi ý: Trong tế bào số gen lớn hơn số NST

rất nhiều vậy sẽ có nhiều gen trên một NST

Khi phát sinh giao tử các gen cùng nằm trên 1

- HS nghiên cứu SGK để trả lời câu hỏiTL: Di truyền liên kết đảm bảo sự di truyền bền vững của từng nhóm tính trạng được qui định bởi các gen cùng nằm trên 1 NST Nhờ đó trong chọngiống người ta có thể chọn được những nhóm tính

Trang 23

NST đều được đi về một giao tử (theo NST) tạo

thành nhóm gen liên kết

- GV chỉ định một vài HS trình bày kết quả hoạt

động của mình

trạng tốt đi kèm với nhau

- Một vài HS trình bày kết quả hoạt động của mình

3/ Củng cố:

H: Hãy tìm điểm giống và khác nhau giữa di truyền liên kết với di truyền độc lập?

4/ Dặn dò:

-Học bài và trả lời các câu hỏi

-Chuẩn bị nội dung bài tiếp theo

Bài 14 : THỰC HÀNH

QUAN SÁT HÌNH THÁI NHIỄM SẮC THỂ.

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Nhận được hình dạng NST ở các kì phân bào

2/ Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng sử dụng kính hiển vi

- Phát triển kĩ năng quan sát, vẽ hình trên kính hiển vi và kĩ năng thảo luận theo nhóm

- Kính hiển vi quang học

- Các tiêu bản cố định NST của một số loài động thực vật (giun đũa, châu chấu, hành , lúa nước )

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: :

* Hoạt động 1 : Quan sát tiêu bản NST

GV chia nhóm HS, mỗi nhóm 5 hoặc 6 người

- Giao cho mỗi nhóm 1 kính hiển vi quang học và

1 hộp tiêu bản mẫu đã làm sẵn

- YC HS thực hiện nhóm và theo dõi giúp đỡ các

nhóm

GV lưu ý HS, trong tiêu bản có các tế bào ở các

kì khác nhau ( kì trung gian, kì giữa, kì đầu, kì sau

và kì cuối) và có thể nhận biết thông qua vị trí

của các NST trong tế bào

-GV hướng dẫn HS xác định đúng vị trí của các

- HS thực hiện theo nhóm quan sát tiêu bản.Từng nhóm thao tác trên kính hiển vi theo trình tựsau:

+ Đặt tiêu bản lên kính với độ bội giác bé để lựa chọn điểm quan sát đạt yêu cầu Tiếp đến là chuyển sang độ bội giác lớn để quan sát tiếp

- Khi nhận dạng được NST , HS trao đổi theo

Trang 24

NST (đang quan sát) ở kì nào của quá trình phân

bào

Ví dụ, nếu thành hàng ở mặt phẳng xích đạo của

thoi phân bào thì đó là kì giữa

Nếu NST phân thành 2 nhóm ở gần cực của tế

bào thì đó là kì cuối

nhóm để xác định được vị trí của NST ở kì nào của quá trình phân bào

* Hoạt động 2 : VeÕ hình NST quan sát được.

- GV YC HS các nhóm quan sát tiêu bản trên độ

bội giác lớn và vẽ hình vào vở

- GV có thể chọn mẫu tiêu bản quan sát rõ nhất

của các nhóm HS tìm được để cả lớp quan sát

-Từng HS trong nhóm vẽ hình tiêu bản NST trên kính hiển vi của nhóm mình quan sát được và có thể bổ sung những chi tiết cần thiết mà quan sát được trên hình rõ nhất của các nhóm bạn

3/ Củng cố:

- GV cho một vài HS mô tả NST mà các em quan sát được trên tiêu bản hiển vi

- GV YC HS vẽ hoàn chỉnh NST trên tiêu bản

4/ Dặn dò:

- VN học và ôn lại bài về kiến thức về NST để làm cơ sở khoa học cho chương III (AND và gen)

Chương III ADN VÀ GEN.

Bài 15 ADN.

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Xác định được thành phần hoá học của ADN

- Nêu được tính đặc thù và đa dạng của ADN

- Mô tả được cấu trúc không gian của ADN

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: ADN là cấu trúc mang gen Vậy nó có cấu tạo ra sao? Chúng có cấu trúc như thế nào? Nội dung hôm nay sẽ giúp chúng ta tìm hiểu những nội dung này

* Hoạt động 1: Tìm hiểu thành phần hoá học của ADN.

Mục tiêu: - HS nắm được thành phần cấu tạo nên phân tử ADN

Trang 25

Tiến hành:

- GV treo tranh phóng to hình 15 SGK cho HS

quan sát và YC các em đọc SGK để thực hiện

lệnh s SGK:

H: Yếu tố nào qui định tính đặc thù của AND?

H: Tính đa dạng của ADN được giải thích như thế

nào?

Gợi ý: ADN là đa phân tử được cấu tạo từ 4 loại

nucleotit A,T ,G,X

GV nêu vấn đề: Tính đa dạng và đặc thù của

ADN là cơ sở cho sự đa dạng và đặc thù của các

loài vật ADN chủ yếu tập trung trong nhân và có

khối lượng ổn định, đặc trưng của loài

Từng HS quan sát tranh, đọc SGK và trao đổi nhóm để trả lời các câu hỏi của s SGK

Một vài nhóm trình bày các câu trả lời, các nhóm khác bổ sung và cùng xây dựng đáp án đúng

Tiểu kết: - ADN được cấu tạo từ các nguyên tố C, H, O, N và P ADN thuộc loại đại phân tử

được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân mà đơn phân là các nucleotit thuộc 4 loại: A, T , G, X

- ADN của mỗi loài được đặc trưngbởi thành phần số lượng và trình tự sắp xếp của các nucleotit

Do trình tự sắp xếp khác nhau của 4 loại nucleotit đã tạo nên tính đa dạng và tính đặc thù của ADN Tính đa dạng và tính đặc thù của ADN là cơ sở phân tử cho tính đa dạng và tính đặc thù của các loài sinh vật

* Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu trúc không gian của phân tử ADN

Mục tiêu : - HS mô tả được cấu trúc không gian của phân tử ADN

Tiến hành:

- GV YC HS quan sát tranh vẽ hình 15 SGK

Thông báo: ADN là 1 chuỗi xoắn kép gpm62 2

mạch đơn song song, soắn đều quanh trục theo

chiều từ trái sang phải; Mỗi chu kì soắn cao 34

A0 gồm 10 cặp nuclêotit Đường kính vòng xoắn

là 20 A0

- YC HS thực hiện lệnh s SGK

GV nhấn mạnh: như vậy, khi biết trình tự sắp xếp

các nucleotit của mạch đơn này thì có thể suy ra

trình tự sắp xếp các nucleotit của mạch còn lại

H: Theo NTBS, có nhận xét gì về tỉ lệ các

nucleotit trong phân tử ADN?

- HS quan sát tranh vẽ hình 15 SGK

- Đại diện một số nhóm trình bày câu trả lời

- Các nhóm khác trình bày bổ sung dưới sự chỉ đạo của GV, cả lớp nêu được đáp án đúng

* Đáp án: - Các loại nucleotit giữa 2 mạch đơn

liên kết với nhau yhành từng cặp theo NTBS, A của mạch này liên kết với T của mạch kia; G củamạch này liên kết lới X của mạch kia và ngược lại

- Trình tự đơn phân tương ứng là:

T-A-X-X-G-A-T -X-A-G

Từng HS độc lập suy nghĩ trả lời Dưới sự hướng dẫn của GV, HS nêu được A+G= T + X

Tỉ lệ:G A++T X trong các ADN khác nhau thì khác nhau và đặc trưng cho loài

Tiểu kết: - ADN là một chuỗi xoắn kép gồm 2 mạch song song, xoắn đều Các nucleotit giữa

2mạch đơn liên kết với nhau thành từng cặp theo NTBS A liên kết với T , G liên kết với X, chính

nguyên tắc này làm nên tính chất bổ sung của 2 mạch đơn

Trang 26

3/ Củng cố:

- YC HS đọc nội dung phần ghi nhớ SGK

H: Nêu đặc điểm cấu tạo của phân tử ADN?

H: Vì sao ADN có cấu tạo rất đa dạng và đặc thù?

H: Mô tả cấu trúc không gian của ADN?

4/ Dặn dò:

- VN học thuộc bài

- Làm các bài tập SGK

BÀI 16 ADN VÀ BẢN CHẤT CỦA GEN

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Nêu được nguyên tắc tự nhân đôi của ADN

- Xác định được bản cấht hoá học của gen

- Giải thích được chức năng của ADN

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng quan sát và phân tích hình để thu nhận kiến thức

- Tiếp tục rèn luyện kĩ năng thảo luận theo nhóm

3/ Thái độ:

- GD thế giới quan duy vật biện chứng cấu tạo phù hợp với chức năng

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: Chúng ta biết ADN có khả năng tự nhân đôi Chúng tự nhân đôi theo nguyên tắc nào?ADN giữ chức năng gì? Chúng ta sẽ tìm thấy câu trả lời trong nội dung bài hôm nay

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu nguyên tắc tự nhân đôi của ADN.

Mục tiêu: - HS nắm được nguyên tắc tự nhân đôi của phân tử ADN

Tiến hành:

GV treo tranh phóng to hình 16 SGK YC HS quan

sát kết hợp với thông tin SGK để trả lời câu hỏi:

H: Sự tự nhân đôi của ADN diễn ra như thế nào?

H: Sự hình thành mạch mới ở 2 ADN con diễn ra

như thế nào?

H: Có nhận xét gì về cấu tạo giữa ADN mẹ và

ADN con?

- GV gợi ý cho các nhóm trả lời câu hỏi: Quá

trình tự nhân đôi của ADN diễn ra trong nhân tế

bào, tại các NST ở kì trung gian Khi bắt đầu quá

- HS quan sát tranh vẽ hình 16 SGK, độc lập suy nghĩ rồi thảo luận nhóm trả lời câu hỏi

* Đáp án: + Quá trình nhân đôi diễn ra trên cả 2

mạch đơn của ADN Các nucleotit ở môi trường kết hợp với nu ở mạch khuôn theo NTBS A liên kết với T ;G liên kết với X

+ Mạch mới của ADN con dần được hình thành theo khuôn mẫu của ADN mẹ

+ Cấu tạo của 2 ADN con giống nhau và giống ADN mẹ Trong đó 1 mạch mới hình thành từ các

Trang 27

trình tự nhân đôi của phân tử ADN tháo soắn, 2

mạch đơn tách nhau ra Các nucleotit trên mạch

đơn, sau khi được tách ra lần lượt liên kết với các

nucleotit tự do trong môi trường nội bào để hình

thành mạch mới

GV : theo dõi nhận xét và tổng kết các ý đúng

GV : kết luận, quá trình tự nhân đôi của ADN

diễn ra theo nguyên tắc: + Nguyên tắc khuôn

mẫu, NTBS, nguyên tắc bán bảo toàn

nucleotit trong môi trường nội bào và một mạch khuôn

- HS nghe và thu nhận thông tin do GV cung cấp

- HS các nhóm nhận xét bổ sung để tìm được đáp án đúng

* Tiểu kết: - Quá trình tự nhân đôi của ADN diễn ra theo các nguyên tắc: NTBS A-T ;G- X và

nguyên tắc giữ lại một nửa Nhờ đó 2 ADN con được tạo ra giống ADN mẹ

- Đây là một đặc tính xác định ADN là cơ sở phân tử của hiện tượng di truyền

* Hoạt động 2 : Tìm hiểu bản chất của gen.

Mục tiêu: - HS xác định được bản chất hoá học của

Tiến hành:

YC HS tìm hiểu thông tin mục II SGK để trả lời

câu hỏi

H: Bản chất của gen là gì?

- YC HS trả lời câu hỏi; Các HS khác nhận xét bổ

Tiểu kết: - Bản chất hoá học của gen là ADN - mỗi gen cấu trúc là một đoạn mạch của phân tử

ADN, lưu giữ thông tin qui định cấu trúc của mỗi loại protein

* Hoạt động 3 : Tìm hiểu chức năng của ADN.

Mục tiêu: - Nắm được chức năng của ADN

Tiến hành:

Đặt vấn đề: ADN là những mạch dài chứa gen,

mà gen có chức năng di truyền Vậy chức năng

của ADN là gì?

GV nhấn mạnh:Do có khả năng tự nhân đôi (ở kì

trung gian), phân li đồng đều về các giao tử và tổ

hợp lại trong các hợp tử, nên ADN có vai trò quan

trọng trong việc duy trì nòi giống qua các thế hệ

- HS nghe và thu nhận thong tin đồng thời suy nhĩ độc lập trả lời câu hỏi

- HS trình bày kết quả làm việc của nhóm trước lớp dưới sự điều khiển của GV

ADN có 2 chức năng:

+ Lưu giữ thông tin di truyền

+ Truyền đạt thông tin di truyền

Tiểu kết: - ADN có 2 chức năng: + Lưu giữ thông tin di truyền

+ Truyền đạt thông tin di truyền3/ Củng cố :

- GV YC HS đọc phần tóm tắt nội dung ghi nhớ SGK

- GV gợi ý câu trả lời cuối bài

4/ Dặn dò:

- VN học thuộc bài và trả lời các câu hỏi SGK

Trang 28

Bài 17 MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ ARN.

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Mô tả được cấu tạo của ARN

- Xác định được chức năng của ARN

- Phân biệt được ARN với ADN

- Nắm được quá trình tổng hợp ARN

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng qua sát và phân tích hình vẽ để thu nhận thông tin

- Rèn kĩ năng hoạt động hợp tác theo nhóm

3/ Thái độ :

-GD thế giới quan duy vật biện chứng, cấu tạo phù hợp với chức năng

- Bảng phụ ghi đáp án bảng 17 SGK

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: : ARN cũng như ADN thuộc loại axit nucleic Chúng có liên quan đến nhau không? ARN có cấu tạo và chức năng như thế nào? Chúng được tổng hợp ra sao?

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu ARN.

Mục tiêu: - HS mô tả được cấu tạo của ARN

Tiến hành:

- GV treo tranh vẽ phóng to hình 17 cho HS quan

sát và giải thích cho HS rõ:

+ ARN cũng như ADN thuộc loại axit nucleic và

được chia làm 3 loại:

- mARN có vai trò truyền đạt thông tin qui định

cấu trúc của protein cần tổng hợp

- tARN có chức năng vận chuyển axiamin tương

ứng tới nơi tổng hợp protein

- rARN là thành phần cấu tạo nên riboxom

- YC HS tìm hiểu thông tin SGK mục I để nêu

thành phần hoá học của ARN? Đồng thời thực

hiện s mục I SGK

- YC HS lên bảng để điền vào bảng phụ

- YC HS các nhóm nhận xét bổ sung để hoàn

thiện thông tin

- HS quan sát và giải thích cho HS rõ: cấu tạo và chức năng của 3 loại ARN

- HS thu nhận thông tin trong SGK và thông tin

do GV cung cấp

* ARN cũng được cấu tạo từ C, H, O, N và P tthuộc loại đại phân tử nhưng nhỏ hơn nhiều so vớiADN

- ARN được cấu tạo từ 4 loại đơn phân: ađenin (A)

; guanin (G) ; xitozin (X) ; uranin (U)

- HS lên điền nội dung thông tin lên bảng phụ

* Đáp án:

Trang 29

Đặc điểm ARN ADN

Các loại đơn phân

A, U, G, X A, T , G, X

Tiểu kết: - ARN đại phân tử cấu tạo theo nguyên tắc đa phân do nhiều đơn phân là các nucleotit

thuộc 4 loại : A, U, G, X tạo thành chuỗi xoắn đơn

* Hoạt động 2 : Tìm hiểu sự tạo thành ARN.

Mục tiêu: - Nắm được quá trình tổng hợp ARN

Tiến hành:

- YC HS quan sát hình 17.2 SGK đồng thời kết

hợp với các thông tin trong SGK để trả lời các

câu hỏi:

H:ARN được tổng hợp từ 1 hay 2 mạch đơn của

gen?

Các loại nucleotit nào liên kết với nhau trong quá

trình hình thành mạch ARN?

H: Có nhận xét gì về trình tự các loại đơn phân

trên mạch đơn của gen?

GV dựa vào hình 17.2 SGK, giải thích cho HS rõ :

+ Khi bắt đầu tổng hợp ARN , gen tháo xoắn và

tách dần 2 mạch đơn , đồng thời các nucleotit trên

mạch khuôn vừa tách ra liên kết với các nucleotit

tự do từ môi trường nội bào theo NTBS để hình

thành mạch ARN

+ Khi kết thúc phân tử ARN được hình thành,

tách khỏi gen đi ra chất tế bào để thực hiện chức

năng của nó

- HS quan sát hình 17.2 SGK đồng thời kết hợp với các thông tin trong SGK để thảo luận trả lời các câu hỏi

* Đáp án: - ARN được tổng hợp dựa trên một

mạch đơn của gen ( gọi là mạch khuôn)

- Trong quá trình hình thành mạch ARN, các nucleotit trên mạch khuôn của AND và môi trường nội bào liên kết với nhau theo NTBS ( A-

U ; T -A ; G-X ; X-G)

- Trình tự các loại đơn phân trên ARN giống với trình tự mạch bổ sung của mạch khuôn, chỉ khác là T

được thay bằng U

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả hoạt động

- Chú ý nghe và thu nhận thông tin SGK

* Tiểu kết: - ARN được tổng hợp dựa trên khuôn mẫu là 1 mạch của gen và diễn ra theo NTBS

Do đó , trình tự các nu trên mạch khuôn của gen qui định trình tự các nu trên mạch ARN

3/ Củng cố:

- YC HS đọc tóm tắt nội dung thông tin SGK

- YC 1 HS đọc nội dung phần ghi nhớ SGK

4/ Dặn dò:

- VN học bài trả lời câu hòi SGK

Bài 18 PROTÊIN.

I/ MỤC TIÊU:

1/ Kiến thức:

- Xác định được thành phần hoá học của protein, nêu được tính chất đặc thù và đa dạng của protein

- Mô tả được các bậc cấu trúc của protein và nêu được vai trò của chúng

- Nêu được chức năng của protein

Trang 30

2/ Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng quan sát và phân tích để thu nhận kiến thức từ hình vẽ

- Rèn luyện kĩ năng hoạt động hợp tác theo nhóm

3/ Thái độ:

- GD thế giới quan duy vật biện chứng, cấu tạo phù hợp với chức năng

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: : Chúng ta đã nghiên cứu chức năng của AD N , phnâ tử protein có cấu tạo và giữ chứcnăng gì? Nội dung bài hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu vấn đề này

*Hoạt động 1 : Tìm hiểu cấu trúc của PROTEIN

Mục tiêu:- HS xác định được thành phần hoá học của protein, nêu được cấ trúc, tính đặc thù vàtính đa dạng của phân tử protein

Tiến hành:

* Bài cũ:

H: Tính đặc thù và tính đa dạng của phân tử AD

N được qui định bởi những yếu tố nào?

- GV đánh giá cho điểm HS

GV nêu vấn đề: protein là hợp chất hữu cơ gồm

chủ yếu là 4 nguyên tố C, H, O, N Protein thuộc

loại đại phân tử, co khối lượng và kích thước lớn

và cũng có cấu trúc theo nguyên tắc đa phân

- GV YC HS thực hiện lệnh s SGK:

- Tính đa dạng và tính đặc thù của protein được

qui định bởi yếu tố nào?

GV giải thích : Dựa vào hình 18 SGK, GV nhấn

mạnh : protein có cấu trúc 4 bậc

- GV lưu ý HS: Ngoài ra cấu trúc không gian cũng

làm nên tính đặc thù và đa dạng của phân tử

protein

- 1 HS lên bảng trình bày

- HS hoạt động độc lập suy nghĩ, thảo luận thống nhất đáp án trả lời

* Đáp án:

- Tính đặc thù và tính đa dạng được qui định bởi thành phần, số lượng và trính tự sắp xếp của các axit amin

- Ngoài ra cấu trúc không gian cũng góp phần làm nên tính đặc thù và đa dạng của phân tử protein

Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận của nhóm

Tiểu kết: - Protein được cấu tạo chủ yếu bởi các nguyên tố: C, H, O, N, là đại phân tử được cấu

trúc theo nguyên tắc đa phân, bao gồmhàng trăm đơ phân là các axit amin thuộc hơn 20 loại khác nhau Trính tự sắp xếp , số lượng, cấu trúc không gian các axit amin tạo nên tính đa dạng và tính

đặc thù của phân tử protein

* Hoạt động 2 : Tìm hiểu chức năng của PROTEIN.

Mục tiêu: - HS nắm được chức năng của protein đối với cơ thể

Tiến hành:

Trang 31

- GV YC HS đọc thông tin mục II SGK để trả lời

câu hỏi: Chức năng của protein là gì?

- GV YC HS thực hiện nhóm thảo luận trả lời các

câu hỏi mục s SGK:

- Vì sao protein dạng sợi là nguyên liệu cấu trúc

rất tốt?

- Vai trò của 1 số enzim với sự tiêu hoá thức ăn ở

khoang miện và dạ dày?

- Nguyên nhân của bệnh tiểu đường là gì?

- GV theo dõi, nhận xét đáp án trả lời của các

TL:+ Protein là thành phần cấu tạo nên các chất

nguyên sinh, các bào quan và màng sinh chất.+ Protein là thành phần chủ yếu cấu tạo nên các enzim có tác dụng thúc đẩy các phản ứng hoá họcnên có vai trò xúc tác cho các quá trình trao đổi chất

+ Protein là thành phần cấu tạo nên phần lớn các hooc mon có vai trò điều hoà các quá trính TĐC trong tế bào và trong cơ thể

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận của nhóm

3/ Củng cố:

4/ Dặn dò:

- VN học và trả lời câu hỏi SGK

Bài 19 MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG.

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích hình vẽ để thu nhận kiến thức

- Kĩ năng hoạt động hợp tác theo nhóm nhỏ

3/ Thái độ

- Tranh phóng to hình 19.1; 19.2; 19.3 SGK

* Bài mới

1/ Giới thiệu bài: : Chúng ta biết tính trạng được qui định bởi các gen, vậy gen và tính trạng có liên quan

đến nhau như thế nào? Để tìm hiểu chúng ta vào nội dung bài hôm nay

Trang 32

2/ Phát triển bài:

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu mối quan hệ giữa ARN vaØ PROTEIN

Mục tiêu: - HS nêu được mối quan hệ giữa gen và ARN qua việc tìm hiểu sự hình thành chuỗi axit amin

Tiến hành:

Đặt vấn đề: Gen mang thông tin cấu trúc protein

trong nhân, mà protein được hình thành ở chất tế

bào Vậy, giũa ADN và protein phải quan hệ với

nhau như thế nào?

GV treo tranh phóng to hình 19.1 SGK và YC HS

tự nghiên cứu mục I SGK để trả lời câu hỏi:

H: Hãy cho biết dạng trung gian và vai trò của nó

trong mối quan hệ giữa gen và protein?

GV giải thích thêm cho HS: mARN từ trong nhân

ra chất tế bào để tổng hợp protein Ở đây , mARN

qui định trình tự sắp xếp các axit amin trên chuỗi

axit amin (protein).Tham gia vào quá trình tổng

hợp protein còn tARN, riboxom, các enzim: Xem

nội dung thông tin mục I SGK

GV: dựa vào hình 19.1 SGK thuyết trình sơ bộ về

sự hình thành chuỗi axit amin

- YC HS hoạt động nhóm thảo luận trả lời câu hỏi

mục s I SGK

- Điều khiển lớp hoàn thiện đáp án trả lời

- GV rút ra nhận xét và tổng kết hoạt động

- Nhấn mạnh: sự hình thành chuỗi axit amin diễn

ra theo NTBS và khuôn mẫu, do trình tự các

nucleotit trên mARN qui định trình tự các axit

amin trong chuỗi

- HS nghe và thu nhận thông tin, suy nghĩ tới vấn đề mà GV nêu ra

- HS hoạt động cá nhân thu nhận thông tin: quan sát tranh Sau đó thảo luận nhóm để thông nhất đáp án trả lời

TL: mARN là dạng trung gian trong mối quan hệ

giữa gen và protein, có vai trò truyền đạt thông tin về cấu trúc protein

- Qua phân tích hình HS cần xác định được:+ Các loại nucleotit ở mARN, tARN kết hợp với nhau thành từng cặp theo NTBS: A-U; G-X.+ Tương quan 3 nucleotit qui định 1 axit amin

HS nghe và thu nhận thông tin do GV cung cấp

Tiểu kết:- Sự hình thành chuỗi axit amin được hình thành dựa trên khuôn mẫu mARN.

* Hoạt động 2 : Tìm hiểu mối quan hệ giữa gen và tính trạng

Mục tiêu: - HS giải thích được mối quan hệ giữa genà mARNà protein tiùnh trạng

Tiến hành:

GV đặt vấn đề: Dựa vào quan hệ giuĩa gen,

mARN, protein và tính trạng, ta có thể viết sơ đồ

sau:

Gen à mARNà protein tiùnh trạng

GV treo tranh phóng to hình 19.2 SGK cho HS

quan sát , YC nghiên cứu thông tin để thực hiện

s SGK

GV lưu ý: Trình tự của các nucleotit trên mARN

qui định các axit amin trên chuỗi axit amin tạo

thành protein Protein tham gia vào cấu trúc và

- HS quan sát tranh, độc lập nghiên cứu SGK, thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi

* Đáp án: - Gen là khuôn mẫu tổng hợp mARN,

mARN lại là khuôn mẫu để tổng hợp chuỗi axit amin cấu thành protein Protein biểu hiện thành các tính trạng của cơ thể

- Bản chất của mối quan hệ giữa genà mARNà

Trang 33

hoạt động của tế bào qui định tính trạng của cơ

thể

-YC đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận

protein là trình tự các nucleotit trong mARN, qua đó qui định trình tự các axit amin tạo thành protein

-Đại diện nhóm báo cáo kết quả thảo luận

Tiểu kết: - Gen(1 đoạn AD N) à mARNà proteinà tiùnh trạng.

- Trong đó, trình tự các nucleotit trên AD N qui định trình tự các nucleotit trong ARN, thông qua đó ADN qui định trình tự các axit amin trong chuỗi axit amin cấu thành protein và biểu hiện thành tính trạng

3/ Củng cố:

4/ Dặn dò:

- VN học và trả lời câu hỏi SGK

Bài 20 THỰC HÀNH

QUAN SÁT VÀ LẮP RÁP MÔ HÌNH ADN

- Mô hình ADN hoàn chỉnh ( khoảng 2-5 mô hình)

- Hộp đựng mô hình cấu trúc phân tử ADN ở dạng tháo rời

- Tranh phóng to hình với nội dung về cấu trúc, cơ chế tự sao, tổng hợp ARN, protein

* Bài mới

- GV chia nhóm HS, mỗi nhóm 5-6 HS và cho

một số nhóm lần lượt thay nhau quan sát mô hình

phân tử AD N

– YC của việc quan sát: + Số cặp nucleotit trong

1/Quan sát mô hình không gian của phân tử ADN.

- HS các nhóm tiến hành quan sát mô hình phân tử ADN

- Các nhóm thảo luận để rút ra nhận xét về cấu

Trang 34

mỗi chu kì xoắn là bao nhiêu?

+ Các nucleotit liên kết với nhau như thế nào?

- YC đại diện nhóm trình bày ý kiến của nhóm

mình

- GV nhận xét, bổ sung và rút ra kết luận

- GV cho các nhóm HS thay nhau lắp ráp mô hình

phân tử ADN

- GV hướng dẫn HS: Nên tiến hành lắp 1 đoạn

mạch hoàn chỉnh, rồi mới lắp mạch còn lại

- Lưu ý : Khi lắp mạch thứ 2 nên chú ý các

nucleotit liên kết với mạch thứ nhất theo NTBS

trúc phân tử ADN

- Đại diện nhóm trình bày ý kiến của nhóm mình

* Kết luận:

- Số cặp nucleotit ở mỗi chu kì soắn là 10 cặp

- Các nucleotit giữa 2 mạch liên kết với nhau thành cặp theo NTBS: A-T ; G - X và ngược lại

2/ Lắp ráp mô hình cấu trúc không gian của phân tử ADN:

- Các nhóm HS thảo luận à lần lượt lắp ráp mô hình phân tử ADN

- Báo cáo kết quả lắp ráp của nhóm trước lớp

- Các nhóm nhận xét, đánh giá kết quả hoạt độngcủa nhóm bạn

3/ Củng cố:

H: HS chỉ trên mô hình mô tả cấu trúc không gian của phân tử AD N?

4/ Dặn dò:

-Học và ôn lại kiến thức chuẩn bị kiểm tra một tiết

KIỂM TRA 1 TIẾT

Ngày soạn: / / 2009 Ngày kiểm tra: / /2009 Tiết tuần

1.Chuẩn bị của giáo viên : Đề kiểm tra

2.Chuẩn bị của học sinh : Ôn lại kiến thức cũ

III/ CÁC BƯỚC LÊN LỚP :

1.Ổn định lớp

2.Nêu nội quy khi làm bài kiểm tra

3.Phát đề

ĐỀ KIỂM TRA

A: Trắc nghiệm khách quan

Câu I : Hãy khoanh tròn vào câu trả lời đúng nhất :

1/ Sự nhân đôi của NST xảy ra ở :

Trang 35

a/ Kì đầu b/ Kì trung gian ; c/ kì giữa ; d/ Kì sau ; e/ Kì cuối.

2/ Nguyên phân là một quá trình :

a/ Giúp gia tăng số lượng tế bào giúp cho cơ thể đa bào lớn lên

b/ Bổ sung cho những tế bào già và chết, tế bào bị tổn thương của cơ thể

c/ Duy trì bộ NST lưỡng bội qua các thế hệ tế bào

d/ Cả a , b , c đều đúng

3/ Đơn phân của ARN là :

a/ Axit amin ; b/ Nucleotit ; c/ Glucoz ; d/ Đường 5 Cacbon

4/ Cơ chế nào đảm bảo cho bộ NST 2n của các loài giao phối được ổn định qua các thế hệ?

a/ Nguyên phân ; b/ Giảm phân ; c/ Thụ tinh ; d/ Cả a, b, c đều đúng

Câu II : Ghép câu ở cột A sao cho tương ứng với cột B.

Câu III: Hãy điền Đ vào câu đúng và S vào câu sai:

a/ Tính trạng trội là tính trạng luôn biểu hiện ở F1

b/ Lai phân tích là lai giữa một cá thể dị hợp với một cá thể đồng hợp để kiểm tra kiểu gen của các cá thể dị hợp

c/ Lai phân tích là lai giữa một cá thể mang tính trạng trội với một cá thể đồng hợp lặn tương ứngđể kiểm tra kiểu gen của các cá thể trội có thuần chủng hay không

d/ Protein được cấu tạo từ các đơn phân nucleotit

B : Tự luận :

Câu I :

Ơû đậu Hà lan, gen A qui định tính trạng hạt màu vàng là trội hoàn toàn, gen a qui định hạt màu xanh là lặn

a/ Viết sơ đồ lai, xác định tỉ lệ kiểu gen, kiểu hình trong phép lai sau : Aa xAa

b/ Bố mẹ như thế nào để con sinh ra toàn đậu hạt màu vàng ?

Câu II:

Một mạch của gen có trình tự sắp xếp các nucleotit như sau:

Mạch 1:-A-G-A-X-T -T

-A-G-G-X-A-X-G-A-X-a/ Hãy viết trình tự sắp xếp các nucleotit mạch thứ 2 của gen?

b/ Tính số nuclêotit mỗi loại của đoạn gen trên?

c/ Nếu mạch 1 của gen trên được dùng để sao mã tổng hợp nên phân tử mARN , hãy viết phân tửmARN đó?

d/ Tính số nuclêotit mỗi loại của đoạn phân tử mARN được tạo ra

ĐÁP ÁN A: Trắc nghiệm.

Câu I:1.b; 2d; 3b; 4d mỗi câu đúng 0,25 (đ)x4=1(đ)

Câu II: 1b; 2c 3d 4a mỗi câu đúng 0,25 (đ)x4=1(đ)

Câu III: a-Đ; b-S; c-Đ; d-S mỗi câu đúng 0,25 (đ)x4=1(đ)

B: Tự luận

Tiêu đề	Menden và di truyền học
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009-2010
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	70
Dung lượng	555 KB