GIÁO án dạy THÊM văn 7a 2016 2

- Hiểu được những tình cảm cao quý , ý thức trách nhiệm đối với phụ nữ , trẻ em , hạnh phúc gia đình , tương lai nhân loại và những đặc sắc về nghệ thuật của một văn bản nhật dụng đề cập

Trang 1

- Hiểu được những tình cảm cao quý , ý thức trách nhiệm đối với phụ nữ , trẻ em ,

hạnh phúc gia đình , tương lai nhân loại và những đặc sắc về nghệ thuật của một văn

bản nhật dụng đề cập đến những vấn đề văn hóa giáo dục , quyền trẻ em , gia đình và

Năng lực giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, giải quyết vấn đề, hợp tác, trình bày, tự học

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1.GV: Tham khảo tài liệu ,soạn giáo án

Tích hợp một số văn bản đã học

2 HS: Ôn tập lại kiến thức

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC

? Khái niệm văn bản nhật

- không phải là khái niệm thể loại

- không chỉ kiểu văn bản

- Chỉ đề cập đến chức năng đề tài, tính cập nhật

Năng lực giao tiếp,

sử dụng ngôn ngữ,

Trang 2

? Đề tài của văn bản nhật dụng?

? Trình bày giá trị nội dung của

văn bản Cổng trường mở ra?

? Trình bày giá trị nghệ thuật của

văn bản Cổng trường mở ra?

? Trình bày giá trị nội dung của

văn bản Mẹ tơi?

HS: Trả lời

HS: Nhận xét, bổ sung

GV: Chốt ý đúng

? Trình bày giá trị nghệ thuật của

2 Đề tài rất phong phú :

-thiên nhiên ,mơi trường,văn hĩa giáo dục ,chính trị , thể thao , đạo đức nếp sống

3.Ch ức năng

- Bàn luận thuyết minh , tường thuật , miêu

tả , đánh giá …những vấn đề , những hiện tượng của đời sống con người , xã hội

4 Tính cập nhật :

- Là tính thời sự kịp thời , đáp ứng yêu cầu ,địi hỏi của cuộc sống hàng ngày , cuộc sốnghiện tại gắn với những vấn đề cơ bản của cộng đồng xã hội

II.Văn bản: Cổng trường mở ra

a Gía trị nội dung

Tấm lịng thương yêu của người mẹ đối với con và vai trị to lớn của nhà trường

b.Gía trị nghệ thuật

Văn biểu cảm như nhật kí tâm tình nhỏ nhẹ

và sâu lắng

- Lựa chọn hình thức tự bạch như nhữngdịng nhật kí của người mẹ đối với con

- Sử dụng ngơn ngữ biểu cảm

III.Văn bản: Mẹ tơi

a Gía trị nội dung

- Tấm lịng thương yêu trời biển, sự hi sinh tuyệt vời của người mẹ đối với người con;

tình yêu thương, kính trọng mẹ là tình cảm thiêng liêng của con

-Người mẹ cĩ vai trị vơ cùng quan trọngtrong gia đình

-Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người

b.Gía trị nghệ thuật

- Văn biểu cảm qua hình thức một bức thư

sử dụng ngơn ngữ

Năng lực giao tiếp, sử dụng ngơnngữ

Trang 3

GV: Tâm trạng của hai mẹ con

trước ngày khai trường như thế

:En Lựa chọn hình thức biểu cảm trực tiếp, có ýnghĩa giáo dục, thể hiện thái độ nghiêmkhắc của người cha đối với con

II Luyện tập Bài 1.Tâm trạng của hai mẹ con trước ngày khai trường.

a) Người mẹ

- Không tập trung vào việc gì

- Lên gường và trằn trọc

- Không lo nhưng vẫn không ngủ

= > Tâm trạng của mẹ: Thao thức, bồn chồn triền miên trong suy nghĩ, không thể nào ngủ được

b) Đứa con

- Giấc ngủ đến với con nhẹ nhàng

- Háo hức không nằm yên,nhưng lát sau đã ngủ

= > Tâm trạng của con: Ngây thơ, hồn nhiên, vô tư, thanh thản ngủ một cách ngon lành

Bài 2

a Tóm tắt vb:Cổng trường mở ra

Tóm tắt nội dung của văn bản Cổng trường

mở ra Cổng trường mở ra ghi lại tâm trạng suy nghĩ miên man của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho con ngày khai trường vào lớp Một Đứa con nhỏ thì vô tư, chỉ háo hức mộtchút sau đó ngủ ngon lành Còn người mẹ vừa nghĩ đến tâm trạng của con, vừa sống lại với tuổi thơ đến trường của bạn thân, vừanghĩ tới ngày khai trường long trọng ở Nhật Bản và tưởng tượng đến giây phút dắt tay

sử dụng ngôn ngữ

Năng lực giải quyết vấn đề, tư duy

Trang 4

GV: Theo em, tại sao người mẹ

lại không ngủ được?

GV:Tìm chi tiết chứng tở ngày

khai trường để lại ấn tượng sâu

b.Tâm sự của người mẹ

- Người mẹ không trực tiếp nói với con hoặc

ai cả.Người mẹ nhìn con ngủ,như tâm sự vớicon,nhưng thực ra là đang nói với chính mình,đang ôn lại kỉ niệm riêng

Khắc họa tâm tư tình cảm,những điều sâi thẳm của người mẹ đối với con

việc thức dậy cho kịp giờ

Bài 3.

a Người mẹ lại không ngủ được vì:

- Ngày khai trường vào lớp Một là ngày thực sự quan trọng đối với con và với mẹ, đối với mỗi đời người

- Mẹ muốn khắc ghi vào lòng con cảm xúc rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến của ngày khai trường

=> kỉ niệm đẹp của cuộc đời

- Ngày khai trường của con đã làm sống dậytrong tâm tưởng của mẹ ngày khai trường của mình, tiếng đọc bài trầm bổng và cảm giác chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại

- Mẹ nghĩ tới ngày khai trường ở Nhật Bản với sự quan tâm của toàn xã hội và của các quan chức nhà nước

- Mẹ bâng khuâng nghĩ tới giây phút hạnh phúc cầm tay con dắt tới cổng trường để conbước vào thế giới kì diệu

b Chi tiết chứng tỏ ngày khai trường để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn người

mẹ “Mẹ không lo, nhưng vẫn không ngủ được Cứ nhắm mắt lại là dường như vang bên tai tiếng đọc bài trầm bỗng: “Hàng năm

cứ vào cuối thu… Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp”

Trang 5

GV: Câu nói nào trong văn bản

nói lên tầm quan trọng của nhà

trường?

HS: làm bài

? Thái độ của bố đối với En-ri-cô

thể hiện như thế nào?

Bài 4.Câu văn nói lên tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ là câu văn kết

thúc tác phẩm: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”

- Giải thích từ - cụm từ:

+ Can đảm: Là có tinh thần mạnh mẽ, không sợ gian khó hay nguy hiểm, khó khăn

+ Thế giới này: Bao gồm tất cả nhân loại khắp năm châu bốn biển

+ Thế giới kì diệu: Kì là lạ, diệu là đẹp

Kì diệu: vừa rất lạ, vừa rất đẹp

= > Ý của cả câu: Niềm tin vào vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người, tin vào con đường đi lên bằng học vấn, tin vào tương lai tươi sáng đang chờ con của người mẹ Cổng trường mở ra đồng nghĩa với việc cánh cửa tâm hồn trí tuệcủa con người mở ra

Bài 5.

a.Thái độ của bố đối với En-ri-cô

- Ông hết sức buồn bã,tức giận

- Lời lẽ như vừa ra lệnh vừa dứt khoát,vừa mềm mại như khuyên nhủ

- Người cha muốn con thành thật, “con xin lỗi mẹ vì sự hối lỗi trong lòng vì thương mẹ,chứ không vì nỗi khiếp sợ ai”

- Người cha hết lòng thương yêu con nhưngcòn là người yêu sự tử tế,căm ghét sự bội bạc

Bố của En-ri-cô là người yêu ghét rõ ràng

b Hình ảnh người mẹ

Năng lực giải quyết vấn đề, tư

Trang 6

? Hình ảnh người mẹ hiện lên như

GV: Văn bản là một bức thư của

bố gửi cho con, tại sao lại lấy

nhan đề là “Mẹ tôi”?

GV:Tại sao người bố không trực

tiếp nói với con mà lại viết thư?

- Dành hết tình thương con

- Quên mình vì con

Sự hỗn láo của En-ri-cô làm đau trái tim người mẹ

c Tâm trạng của En-ri-cô

- Thư bố gợi nhớ mẹ hiền

- Thái độ chân thành và quyết liệt của bố khibảo vệ tình cảm gia đình thiêng liêng làm cho En-ri-cô cảm thấy xấu hổ

đạp lên tình cảm đó

Bài 6 Nhan đề là “Mẹ tôi”?

* Gợi ý:

Nhan đề “Mẹ tôi” là tác giả đặt Bà

mẹ không xuất hiện trực tiếp trong văn bản nhưng là tiêu điểm, là trung tâm để các nhânvật hướng tới làm sáng tỏ

Bài 7 Văn bản viết dễ bộc lộ cảm xúc một cách đầy đủ.

- Những tình cảm kín đáo, tế nhị nhiều khi khó nói trực tiếp được

- Qua thư, đứa con đỡ bị tự ái, xấu hổ

- Người cha muốn tạo điều kiện cho con đọcnhiều lần để thấm thía sâu sắc hơn

Dưới hình thức viết thư, tác giả đã diễn đạt bằng nhiều kiểu câu rất linh hoạt khi dùng câu trần thuật, khi dùng câu cảm thán và câunghi vấn, nhằm tôn vinh người mẹ và nhắc

duy

Năng lực

tự quản bản thân

Năng lực giải quyết vấn đề, cảm thụ thẩm mĩ

Trang 7

GV:Em hãy hình dung và tưởng

tượng về ngày buồn nhất của

En-ri-cô là ngày em mất mẹ Hãy

trình bày bằng một đoạn văn

khoảng 12 câu có sử dụng biện

*Gợi ý: En ri cô đang ngồi lặng lẽ, nước mắt

tuôn rơi Vóc người vạm vỡ của cậu như thunhỏ lại trong bộ quần áo tang màu đen Đấttrời âm u như càng làm cho cõi lòng En ri côthêm sầu đau tan nát Me không còn nữa

Người ra đi thanh thản trong hơi thở cuốicùng rất nhẹ nhàng En ri cô nhớ lại lời nóithiếu lễ độ của mình với mẹ, nhớ lại nétbuồn của mẹ khi ấy Cậu hối hận, dằn vặt, tựtrách móc mình và càng thêm đau đớn Cậu

sẽ không còn được nghe tiếng nói dịu dàng,

âu yếm và nhẹ nhàng của mẹ nữa Sẽ chẳngbao giờ còn được mẹ an ủi khi có nỗi buồn,

mẹ chúc mừng khi có niềm vui và thànhcông En ri cô buồn biết bao như một người

Trang 8

mẹ đưa con tới trường , dăn dò con , chăm sóc con trước khi vào lớp trong văn bản "

cổng trường mở ra " như người mẹ đang tưởng nhớ lại ngày đầu đi học của chính mình Nhưng còn hơn sự hồi hộp , lo lắng của ngày khai giảng mà mẹ từng trải qua Đến lúc con mình phải bước trên con đường của chính mình , những kí ức ấy từ đâu ạt vào bên mẹ

Trong cuộc đời của mỗi chúng ta , người mẹ

có vai trò lớn lao và tình mẫu tử (mẹ con )là tình cảm thiêng liêng nhất , nhưng không phải lúc nào ta cũng ý thức được điều đó.Bài

" Mẹ tôi " của nhà văn Ét - môn - đô đờ A -

mi - xi trích trong cuốn sách " Những tấm lòng cao cả " được viết dưới hình thức là một bức thư là một bài học cảm động , sâu sắc về tình nghĩa mẹ con

Tác giả đã không thuật lại hành vi phạm lỗi của En - ri - cô thiếu lễ độ với mẹ ra sao, nhưng chắc En-ri-cô đã xúc phạm đến mẹ nên người bố mới viết một bức thư để cảnh cáo và dạy bảo con trai mình

Trước hết , người bố tỏ thái độ buồn bực về

sự hỗn láo của con mình như một nhát dao đâm vào tim , còn giận dữ vì người con đã quên công lao sinh thành , dưỡng dục của người mẹ kính yêu Thật hạnh phúc cho những đứa con được nâng niu , khôn trong vòng tay nâng niu của mẹ Mẹ là người đáng

Năng lực giao tiếp, giải quyết vấn đề, tự học

Năng lực giao tiếp, giải quyết

Trang 9

GV: Đọc đoạn văn sau và thực

hiện các yêu cầu bên dưới:

… Cái ấn tượng khắc sâu

mãi mãi trong lòng một con

người về cái ngày "hôm nay tôi đi

học" ấy, mẹ muốn nhẹ nhàng, cẩn

thận và tự nhiên ghi vào lòng

con Để rồi bất cứ một ngày nào

đó trong đời, khi nhớ lại, lòng

con lại rạo rực những cảm xúc

bâng khuâng, xao xuyến Ngày

mẹ còn nhỏ, mùa hè nhà trường

đóng cửa hoàn toàn, và ngày khai

trường đúng là ngày đầu tiên học

trò lớp Một đến gặp thầy mới,

bạn mới Cho nên ấn tượng của

mẹ về buổi khai trường đầu tiên

ấy rất sâu đậm Mẹ còn nhớ sự

nôn nao, hồi hộp khi cùng bà

ngoại đi tới gần ngôi trường và

nỗi chơi vơi, hốt hoảng khi cổng

trường đóng lại, bà ngoại đứng

ngoài cách cổng như đứng bên

ngoài cái thế giới mà mẹ vừa

bước vào …

tin , che chở cho mỗi người con Nếu có ai

cố ý vô tình lên tình mẫu tử ( mẹ con ) thì người đó không đáng làm người và chắc chắn sẽ phải ân hận suốt đời Tác giả đã gợilên hình ảnh " người mẹ" với những câu vănđầy cảm súc

Bài 10.

Gợi ý:

vấn đề, tự học

Năng lực giao tiếp, giải quyết vấn đề, tự học

Trang 10

(Trích SGK Ngữ văn 7, tập 1)

a Đoạn văn trên trích trong

văn bản nào? Cho biết chủ đề của

đoạn văn?

b Từ chủ đề của đoạn văn

trên, trình bày cảm nhận của em

về nhân vật người mẹ trong văn

- Chủ đề của đoạn văn trên: Tâm trạng

nôn nao, hồi hộp và ấn tượng sâu đậm vềngày đầu tiên đi học của người mẹ

b Học sinh trình bày cảm nhận của mình về

nhân vật người mẹ trong văn bản Cổng trường mở ra nêu được các ý sau:

- Người mẹ trong văn bản Cổng trường mở

ra có tâm hồn nhạy cảm, hết lòng thương

yêu con, muốn dành tất cả những điều tốtđẹp nhất cho đứa con thân yêu của mình

- Người mẹ ấy không chỉ rất thương yêu con

mà còn hiểu rẩt rõ vai trò của giáo dục có ý nghĩa vô cùng to lớn trong cuộc đời mỗi con

giao tiếp, giải quyết vấn đề, tự học

Trang 13

1 Kiến thức

- Hiểu được những tình cảm cao quý , ý thức trách nhiệm đối với phụ nữ , trẻ em ,

hạnh phúc gia đình , tương lai nhân loại và những đặc sắc về nghệ thuật của một văn

bản nhật dụng đề cập đến những vấn đề văn hóa giáo dục , quyền trẻ em , gia đình và

Năng lực giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, giải quyết vấn đề, hợp tác, tự học

1.GV: Tham khảo tài liệu ,soạn giáo án

2 HS: Ôn tập lại kiến thức

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC

- Xây dựng cốt truyện, tình huống truyện

- Lựa chọn ngôi kể hợp lí, lời kể chân thành,

lí do gì mà gây tổn hại đến tình cảm tự

sử dụng ngôn ngữ,

Trang 14

GV: Tình cảm của hai anh em

Thành và Thủy thể hiện như thế

nào?

HS: làm bài

GV:Cảnh Thủy chia tay với lớp

học diễn ra như thế nào?

nhiên trong sáng ấy

- Lên tiếng tố cáo hiện thực ly hôn giữa ông

bố và bà mẹ hiện nay

II Luyện tập Bài 1.Ý nghĩa của tên truyện.

- Tác giả mượn truyện những con búp bê phải chia tay để nói lên một cách thắm thía nỗi đau xót và vô lí của cuộc chia tay hai anh em (Thành- Thủy)

- Búp bê là những đồ chơi của tuổi nhỏ,gợi lên sự ngộ nghĩnh trong sáng,ngây thơ vô tội.Cũng nhu6 Thành và Thủy không có lỗi gì…thế mà phải chia tay nhau

Bài 2

Tình cảm của hai anh em Thành và Thủy.

- Thủy mang kim ra tận sân vận động vá áo cho anh

- Thành giúp em học,chiều nào cũng đón em

đi học về

- Khi phải chia tay hai anh em càng thương yêu và quan tân lẫn nhau

+ Chia đồ chơi,Thành nhường hết cho em

+ Thủy thương anh “không có ai gácđêm cho anh ngủ nên nhường lại anh con Vệ Sĩ”

Thành và Thủy rất mực gần gũi,thương yêu chia sẽ và quan tâm lẫn nhau

Bài 3.Thủy chia tay với lớp học.

- Khóc thúc thích vì Thủy phải chia xa mãi mãi nơi này và không còn đi học nữa

- Cô giáo tái mặt,nước mắt giàn giụa

Trang 15

HS: làm bài

GV: Cuộc chia tay đau đớn và đầy

cảm động của hai em bé trong

truyện khiến người đọc thắm thía

rằng:tổ ấm gia đình là vô cùng quí

giá và quan trọng.Mọi người hãy

cố gắng và gìn giữ,không nên vì

bất kì lí do gì làm tổn hại đến tình

cảm tự nhiên,trong sáng ấy

GV: Đại thi hào Nguyễn Du đã

viết : Người buồn cảnh có vui đâu

bao giờ” ( Truyện Kiều ) Nhưng

tại sao, buổi sáng Thành dẫn Thủy

đến chào từ biệt cô giáo và các

bạn học lớp 4B, khi tâm trạng của

em rất đau khổ, thì trái lại, cuộc

- Thành cảm nhận được sự bất hạnh của hai anh em và sự cô đơn của mình trước sự vô tình của người và cảnh

Trang 16

GV: Truyện "Cuộc chia tay của

những con búp bê" có kết cục là

anh em Thành, Thuỷ phải chia tay

nhau Em hãy tưởng tượng và viết

tiếp câu chuyện với cảnh Thành

về thăm mẹ và em sau 1 thời gian

(Nguyễn Du) Tại sao ? – Bố mẹ bỏ nhau,Thành và Thủy phải xa nhau, đó là bi kịchriêng của một gia đình, bi kịch riêng của anh

em Thành và Thủy Còn dòng chảy thờigian, màu sắc cảnh vật, nhịp điệu cuộc sốngvẫn diễn ra một cách tự nhiên Qua đó,Khánh Hoài đã chỉ rõ nổi đau khổ củanhững đứa con thơ khi bố mẹ bỏ nhau là tộtcùng của đau khổ, biết ngỏ cùng ai ? Và nhưmột lời nhắc khẽ: mỗi người hay lắng nghe

và chú ý đến những gì đang diễn ra quanh

ta, để san sẻ nổi đau cùng đồng loại khôngnên sống dững dưng, vô tình…

Bài 6

* Gợi ý:

Từ khi về nhà ngoại theo mẹ, Thuỷ sống đầy đủ không phải lo điều gì cả nhưng lúc nào trên khuôn mặt nhỏ nhắn xinh xinh

ấy cũng hiện lên một nỗi buồn sâu thăm thẳm bên trong Mẹ Thuỷ thấy con mình như vậy cũng có phần nào buồn bã và hối hận về việc ly hôn của mình mà ảnh hưởng đến cuộc sống của con cái Còn về phần Thành thì tâm trạng cũng không khác gì Thuỷ Khi rảnh rỗi Thành cũng ngồi xuống gốc cây sau vườn và buồn bã, nghĩ về em gái và người mẹ thân yêu, nỗi đau ấy như có

gì đang chắn ngang cuộc sống vốn yên bình

Trang 17

GV: Viết bài văn ngắn suy nghĩ

sự việc ba mẹ chia tay thì ai cũng xót xa, đau buồn Chợt một ý tưởng loé lên trong đầu và lên kế hoạch để giúp ba mẹ có thể trớlại với nhau

Bài 7

Gợi ý:

Trong cuộc đời của mỗi người có nhiều đều đáng để chúng ta trân quý Một trong những điều ấy chính là tình cảm gia đình Vậy tình cảm gia đình là gì? Tại sao nó lại quan trọngvới chúng ta đến vậy? Bởi tình cảm gia đình

là sự gắn kết giữa những người có cùng máu

mủ, huyết thống và sống chung với nhau dưới một mái nhà Rộng hơn, đó còn là sợi dây nối kết những con người dẫu không chung cội rễ nhưng luôn gắn bó, yêu thương

và giúp đỡ lẫn nhau Nhưng dù hiểu theo cách nào, tình cảm gia đình vẫn là món quà thiêng liêng và quý giá nhất mà chúng ta có thể có được Vì sao ư? Vì gia đình chính là điểm tựa tinh thần vô cùng vững chãi, là nơi

Năng lực sang tạo

Năng lực

tự quản bản thân

Trang 18

mà bất cứ khi nào chúng ta cũng có thể tìm thấy niềm tin, hi vọng và sức mạnh để vượt qua những thử thách khó khăn Thiếu đi thứ tình cảm ấy, trái tim ta sẽ dần bị bóp nghẹt bởi cái cảm giác cô đơn, lạc lõng và cứ mãi

bơ vơ trên nẻo đường kiếm tìm hạnh phúc

Vậy nhưng, đâu phải ai cũng biết trân trọng tình cảm gia đình, một số người cứ mải chạytheo tiền tài danh vọng hay những mối quan

hệ phù phiếm Để rồi khi nhận ra xung quanh chẳng còn một cánh tay nào sẵn sàng nắm lấy mình, đã không còn cơ hội nào cho

họ sửa chữa thì tất cả đã quá muộn Để tránh

đi vào những vết xe đổ ấy, ngay từ hôm nay mỗi chúng ta cần dành tâm sức để giữ gìn tình cảm gia đình từ những hành động thường ngày Một lời chúc nhẹ nhàng mỗi sáng, một bữa cơm ấm áp trong ánh chiều

tà, một bông hoa thơm nhân ngày đặc biệt…, những việc làm nhỏ thôi nhưng chắc chắn sẽ giúp ngọn lửa gia đình mãi cháy sáng, soi đường và sưởi ấm cho bạn đến hết cuộc đời này Xin được mượn một câu nói của Euripides để thay cho lời kết: “Duy chỉ

có gia đình, người ta mới tìm được chốn nương thân để chống lại tai ương của số phận”

Năng lực giải quyết vấn đề, cảm thụ thẩm mĩ

4 C ủng c ố :

GV: Hãy suy nghĩ và thảo luận với bạn trong nhóm về mấy điểm sau:

Trang 19

a) Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng

gì ?

b) Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa của truyện không ? (Búp bê có chia tay không,

vì sao chúng phải chia tay, búp bê có lỗi gì mà phải chia tay ?)

* Gợi ý :

a) Truyện được kể theo ngôi thứ nhất Người xưng “tôi” trong truyện là Thành, đãchứng kiến các sự việc xảy ra, cũng là người cùng chịu nỗi đau như em gái của mình.Cách lựa chọn ngôi kể này giúp tác giả thể hiện một cách sâu sắc những suy nghĩ,tình cảm và tâm trạng nhân vật Mặt khác, kể theo ngôi này cũng làm tăng thêm tínhchân thực của truyện và do vậy sức thuyết phục của truyện cũng cao hơn

b) Trong văn bản, những con búp bê không hề chia tay, nhưng tác giả Khánh Hoài

vẫn đặt tựa đề cho câu chuyện của mình là “ Cuộc chia …” vì : búp bê là đồ chơi thânthiết, gắn liền với tuổi thơ của hai anh em Thành – Thủy Việc bố mẹ chia tay khiếnnhững đứa trẻ ( Thành-Thủy) chưa nhận thức một cách sâu sắc, thấm thía mà chỉthông qua những việc tưởng chừng rất đơn giản Đó là việc chia đồ chơi – một việclàm của trẻ con Cách đặt tựa đề như vậy không chỉ toát lên chủ đề : “GĐ &XH cótrách nhiệm chăm lo và bảo vệ hạnh phúc của trẻ em, không thể đẩy trẻ em vào tìnhcảnh bất hạnh” mà còn tạo tình huống bất ngờ, hấp dẫn cho câu chuyện

5 Hướng dẫn học ở nhà :

-Nắm chắc kiến thức đã ôn tập

- Hoàn thiện bài tập

-Đóng vai Thủy kể lại văn bản” Cuộc chia tay của những con búp bê”

- Xem lại kiến thức văn bản “Từ ghép, từ láy ” để giờ sau ôn tập.

*********************************************

Trang 20

- Hiểu cấu tạo của các loại từ ghép, từ láy và nghĩa của từ ghép từ láy; nghĩa của từ ,

từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa, từ đồng âm

2 Kĩ năng:

- Nhận biết và bước đầu phân tích được giá trị của việc dùng từ láy trong văn bản

- Hiểu giá trị tượng thanh, gợi hình, gợi cảm của từ láy, yếu tố Hán Việt

- Biết cách sử dụng từ ghép, từ láy, từ Hán Việt

3 Thái độ:

Tinh thần tự giác tích cực trong học tập

4 Năng lực cần hình thành và phát triển

- Năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giải quyết vấn đề, tự học

1 Gv: Tham khảo tài liệu ,soạn giáo án

2 Hs: Ôn tập lại kiến thức

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:

- Năng lực giao tiếp tiếng

Trang 21

GV: Em hãy cho biết thế nào là từ

-Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn,

cụ thể hơn nghĩa của tiếng chính

- Trong từ ghép chính phụ , thường tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau

- Ví dụ : +Bút → bút máy, bút chì, bút bi…

+ Làm → làm thật, làm dối, làm giả…

b Từ ghép đẳng lập :

-Ghép các tiếng ngang hàng với nhau

về nghĩa -Giữa các tiếng dung để ghép có quan

hệ bình đẳng với nhau về mặt ngữ pháp

_ Nghĩa của từ ghép đẳng lập chung hơn , khái quát hơn nghĩa của các tiếngdung để ghép

- Có thể đảo vị trí trước sau của các tiếng dùng để ghép

- Ví dụ : _ Áo + quần → quần áo→quần áo

_ Xinh+ tươi →Xinh tươi →

Việt

- Năng lực giao tiếp tiếng Việt

Trang 22

GV: Thế nào là từ láy? Cho ví dụ?

“ Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy

nhà ”

Hoạt động 3:

GV: Hãy sắp xếp các từ sau đây

vào bảng phân loại từ ghép:

1 Khái niệm :

- Từ láy là một kiểu từ phức đặc biệt có

sự hòa phối âm thanh, có tác dụng tạo nghĩa giữa các tiếng Phần lớn từ láy trong Tiếng Việt được tạo ra bằng cách láy tiếng gốc có nghĩa

- Ví dụ : + Khéo → khéo léo

+ Xinh → xinh xắn

2 Phân loại :

a Từ láy toàn bộ :

- Láy toàn bộ giữ nguyên thanh điệu:

Ví dụ : xanh → xanh xanh

- Láy toàn bộ có biến đổi thanh điệu:

- Từ láy giàu giá trị gợi tả và biểu cảm

Có từ láy làm giảm nhẹ hoặc nhấn mạnh sắc thái ý nghĩa so với từ gốc Từláy tượng hình có giá trị gợi tả đường nét, hình dáng màu sắc của sự vật.Từ láy tượng thanh gợi tả âm thanh Lúc nói và viết biết sử dụng từ láy sẽ làm cho câu văn câu thơ giàu hình tượng , nhạc điệu

III Bài tập : Bài tập 1: Gợi ý trả lời :

Năng lực giải quyếtvấn đề, tựhọc

Năng lực giải quyếtvấn đề, tự

Trang 23

GV: Xác định từ ghép trong các

câu sau :

a Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan

b Nếu không có điệu Nam ai

Sông Hương thức suốt đêm dài làm

chi

Nếu thuyền độc mộc mất đi

Thì hồ Ba Bể còn gì nữa em

c Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn

phần

GV: Tìm các từ ghép trong đoạn

văn sau và cho chúng vào bảng

phân loại :

“ Mưa phùn đem mùa

xuân đến , mưa phùn khiến những

chân mạ gieo muộn nảy xanh lá mạ

Dây khoai, cây cà chua rườm rà

Từ ghép chính phụ

Học hành, nhà cửa, nhãn lồng, chim sâu, xeđạp, vôi ve, nhà

khách, nhà nghỉ

Từ ghép đẳng lập

Nhà cửa, làm ăn, đất cát

Bài tập 2: Gợi ý trả lời :

C âu

a Ăn ngủ

Học hành

b Điệu Nam Ai, sông

Hương, thuyền độc mộc,

Ba Bể

c Dẻo thơm

Bát cơm

học

Trang 24

xanh rợ các trảng ruộng cao Mầm

cây sau sau , cây nhội hai bên đường

nảy lộc, mỗi hôm trông thấy mỗi

khác

…Những cây bằng lăng mùa hạ ốm

yếu lại nhú lộc Vầng lộc non nảy ra

Mưa bụi ấm áp Cái cây được cho

uống thuốc.”

GV: Viết một đoạn văn ngắn kể về

kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày

khai giảng năm học mới của em, có

a Con trâu rất thân thiết với người

dân lao động Nhưng trâu phải cái

nặng nề, chậm chạp, sống cuộc sống

vất vả, chẳng mấy lúc thảnh thơi Vì

Bài tập 3: Gợi ý trả lời :

Mưa phùn , mùa xuân , chân mạ ,dây khoai , cây

cà chua , xanh rợ , mầm cây , cây nhôi

Cây bàng , cây bằng lăng, mùa hạ, mưa bụi,

uống thuốc

Bài tập 4: Gợi ý trả lời :

- Tâm trạng của em khi đón chào ngày khai trường

- Sự chuẩn bị quần áo, sách vở

- Khung cảnh ngôi trường hôm khai giảng

- Các bạn của em như thế nào?

- Năng lực giải quyết vấn

đề, tự học

Trang 25

vậy, chỉ khi nghĩ đến đời sống nhọc

nhằn, cực khổ của mình, người nông

dân mới liên hệ đến con trâu

Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng

Đêm tàn bay chập choạng dưới chân

Người

GV: Các từ ghép sau đây thuộc loại

nào? Hãy phân tích cấu tạo của

chúng

Các từ: bánh đa nem, máy hơi nước

GV: Hãy sắp xếp các từ sau vào

bảng phân loại từ láy :

“Long lanh, khó khăn , vi vu, linh

tinh, loang loáng, lấp lánh, thoang

thoảng,nhỏ nhắn,ngời ngời, bồn

- Các từ láy: thân thiết, nặng nề, chậmchạp, vất vả, thảnh thơi, nhọc nhằn

b- Từ ghép: tuổi già, đôi mươi, mặttrời, cách mạng, đế quốc, loài dơi

-Từ láy: rực rỡ, hốt hoảng, chậpchoạng

Bài tập 6 Gợi ý trả lời :

Thuộc từ ghép chính phụ

Bài tập 7:

Gợi ý trả lời :

Từ láy toàn bộ

Ngời ngời, hiu hiu, loang loáng, thăm thẳm

Từ láy bộ phận

Long lanh , khó khăn, nhỏ nhắn, bồn chồn, lấp lánh

Bài tập 8 Gợi ý trả lời :

-Năng lựcgiao tiếp tiếng Việt,

Trang 26

“ Bon bon , mờ mờ , xanh xanh ,

lặng lặng , cứng cứng , tím tím , nhỏ

nhỏ , quặm quặm , ngóng ngóng ”

Tìm các từ láy toàn bộ không biến

âm , các từ láy toàn bộ biến âm ?

GV: Viết đoạn văn chủ đề tự chọn

trong đoạn văn có sử dụng từ láy và

từ ghép Chú thích rõ ràng

- Rào rào , lẩm bẩm , um tùm , nhỏ nhẻ, lạnh lùng ,chi chít , trong trắng , ngoan ngoãn , lồng lộn , mịn màng , bực bội , đẹp đẽ

Bài tập 9 : Gợi ý trả lời :

*Các từ láy toàn bộ không biến âm : Bon bon , xanh xanh , mờ mờ

* Các từ láy toàn bộ biến âm : Quằm quặm , lẳng lặng , ngong ngóng , cưng cứng , tim tím , nho nhỏ

Bài tập 10: Gợi ý

Khi mặt trời vừa rút sau những đỉnh núi phía tây, hoànghôn bắt đầu buông xuống

Nắng ngày hè chỉ còn nhạt nhòa Thành phố đượm một màu vàng óng Lúc này đã quá giờ tan tầm, dòng người và xe

cộ vẫn ngược xuôi nhưng đã thưa dần Đường phố bớt ồn

ào, nhộn nhịp Con đường trở nên rộng lớn và thênh thang hơn Giữa đường, ngăn cách những dòng xe xuôi ngược là một bờ tường rào khoảng năm mười phân Phía trên là hàng

Trang 27

rào lan can sắt màu xanh biếc chạy dọc theo con đường Hai bên vỉa hè, hàng cây si già cỗi, cành sum suê đang trầm tư ngắm chiều tà Những cây xà

cừ đang rung rinh những lá nonxanh mượt Các em nhỏ ríu rít

rủ nhau đi chơi sau một ngày học tập Các bà mẹ chuẩn bị đi chợ nấu cơm chiều

Cụm danh từ: những dòng xe,

Từ láy là: nhạt nhòa, ồn ào, nhộn nhịp, sum suê,

-Hoàn thiện bài tập

-Đọc chuẩn bị những kiến thức về văn biểu cảm

********************************************

Trang 30

- Nhận biết được liên kết, bố cục, mạch lạc, quá trình tạo lập trong văn bản.

- Hiểu được liên kết, bố cục, mạch lạc, quá trình tạo lập trong văn bản.

- Biết cách vận dụng được liên kết, bố cục, mạch lạc, quá trình tạo lập trong văn bản.

3 Thái độ:

Tinh thần tự giác tích cực trong học tập

4 Năng lực cần hình thành và phát triển

- Năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giải quyết vấn đề, tự học

1 Gv: Tham khảo tài liệu ,soạn giáo án

2 Hs: Ôn tập lại kiến thức

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

Bất cứ văn bản nào, dù dài hay ngắn, dù thuộc kiểu loại nào cũng đều phải có

bố cục nhất định Việc xác định bố cục trong quá trình tạo lập văn bản có ý nghĩa hếtsức quan trọng, cũng như việc sắp xếp các cầu thủ trong trận đấu bóng hoặc bố trí cáccánh quân, đạo quân thành một thế trận trong chiến đấu vậy

lực

Trang 31

Để văn bản có tính liên kết, cần sửdụng các phương tiện liên kết cả về nộidung và hình thức.

2 Bố cục

Bố cục là sự bố trí, sắp xếp cácphần, các đoạn theo một trình tự, một

sự phân biệt rạch ròi

+ Trình tự xếp đặt các phần, các đoạnphải giúp cho người viết ( người nói)

dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp đã

đề ra

Văn bản thường được xây dựng theomột bố cục gồm có 3 phần : Mở bài,Thân bài, Kết bài

3 Mạch lạc Mạch lạc là sự tiếp nối của các câu,

các ý theo một trình tự hợp lí Cụ thể :+ Các phần, các đoạn, các câu trongvăn bản đều nói về một đề tài, biểuhiện một chủ đề chung xuyên suốt

+ Các phần, các đoạn, các câu trongvăn bản được tiếp nối theo một trình tự

rõ ràng, hợp lí, trước sau hô ứng nhaunhằm làm cho chủ đề liền mạch và gợiđược nhiều hứng thú cho người đọc(người nghe )

- Năng lực giao tiếp tiếng Việt, sử dụng ngôn ngữ

Trang 32

? Thế nào là quá trình tạo lập văn

GV: Hãy kể lại: “Cuộc chia tay của

những con búp bê” trong đó nhân

+ Định hướng chính xác ( Viết cho ai ?

Để làm gì ? Về cái gì ? Như thế nào ? )

+ Tìm ý và lập dàn ý

+ Viết thành văn bản

+ Kiểm tra và sửa chữa

II Bài tập Bài tập 1

- Nhưng rồi búp bê cũng buộc phảichia tay vì cô chủ & cậu chủ của chúngphải chia tay nhau,do hoàn cảnh giađình

Trước khi chia tay,hai anh em đưanhau tới trường chào thầy cô, bạn bè

- Cũng chính nhờ tình cảm anh em sâuđậm nên 2 con búp bê không phải xanhau

Trang 33

GV: Tìm bố cục của truyện “Cuộc

chia tay của những con búp bê”

(HS làm nhanh vào phiéu học tập)

HS: làm bài

GV: Hãy nêu tác dụng của sự liên

kết trong văn bản sau:

Đư

ờng vô xứ Huế quanh quanh.

Non xanh nước biếc như tranh họa

đồ.

KB:Cảm nghĩ của em trước tình cảmcủa 2 anh em & cuộc chia tay củanhững con búp bê

* Diễn đạt

HS diễn đạt các ý đã ghi trong bốcục thành văn bản.(GV kiểm tra)

* Kiểm traVB

Sau khi hoàn thành văn bản, HS

tự kiểm tra lại điều chỉnh để hoànthiện

Bài tập 3:

* Gợi ý: Bài ca dao 2 câu lục bát 14

chữ gắn kết với nhau rất chặt chẽ Vần

Trang 34

HS: làm bài

GV:Văn bản nghệ thuật sau được

liên kết về nội dung và hình thức

ntn?

Bước tới đèo Ngang bóng xế tà,

.

Một mảnh tình riêng ta với ta.

thơ: chữ “quanh” hiệp vần với chữ

“tranh” làm cho ngôn từ liền mạch, gắnkết, hòa quyện với nhau, âm điệu, nhạcđiệu thơ du dương Các thanh bằng,thanh trắc (chữ thứ 2,4,6,8 ) phối hợpvới nhau rất hài hòa ( theo luật thơ )

Các chữ thứ 2,6,8 đều là thanh bằng;

các chữ thứ 4 phải là thanh trắc Trongcâu 8, chữ thứ 6,8 tuy là cùng thanhbằng nhưng phải khác nhau:

- Nếu chữ thứ 6 ( có dấu huyền ) thìchữ thứ 8 (không dấu)

- Nếu chữ thứ 6 (không dấu) thì chứthứ 8 (có dấu huyền)

Về nội dung, câu 6 tả con đường

“quanh quanh” đi vô xứ Huế Phần đầucâu 8 gợi tả cảnh sắc thiên nhiên (núisông biển trời) rất đẹp: “Non xanhnước biếc” Phần cuối câu 8 là so sánh

“như tranh họa đồ” nêu lên nhận xétđánh giá, cảm xúc của tác giả (ngạcnhiên, yêu thích, thú vị…) về quêhương đất nước tươi đẹp, hùng vĩ

Bài tập 4:

* Gợi ý:

- Năng

Trang 35

+ Luật bằng trắc, niêm: đúng thi pháp.

Ngôn từ liền mạch, nhac điệu trầmbổng du dương, man mác buồn

+ Phép đối: câu 3-câu 4, câu 5-câu 6,đối nhau tường cặp, ngôn ngữ, hìnhảnh cân xứng, hiền hòa

- Về nội dung:

+ Phần đề: tả cảnh đèo Ngang lúc ngàytàn “bóng xế tà” Cảnh đèo cằn cỗihoang sơ “cỏ cây chen đá, lá chenhoa”

+ Phần thực: tả cảnh lác đác thưa thớt,vắng vẻ về tiều phu và mấy nhà chợbên sông

+ Phần luận: tả tiếng chim rừng, khúcnhạc chiều thấm buồn (nhớ nước vàthương nhà)

+ Phần kết: nỗi buồn cô đơn lẻ loi củakhách li hương khi đứng trước cảnh

“trời non nước” trên đỉnh đèo Ngangtrong buổi hoàng hôn

- Chủ đề:

Bài thơ tả cảnh đèo Ngang lúcngày tàn và thể hiện nỗi buồn cô đơncủa khách li hương

Qua đó ta thấy các ý trong 4 phần:

đề, thực, luận, kết và chủ đề bài thơ

lực giải quyết vấn

đề, tự học

Trang 36

GV: Cho 1 tập hợp câu như sau:

(1) Chiếc xe lao mỗi lúc một nhanh

(2)”Không được”! Tôi phải đuổi

theo nó vì tôi là tài xế mà!.(3) Một

chiếc xe ô tô buýt chở đầy khách

đang lao xuống dốc.( 4)Thấy vậy,

một bà thò đầu ra cửa kêu lớn:

(5)Một người đàn ông mập mạp, mồ

hôi nhễ nhại đang gắng sức chạy

theo chiếc xe.(6)” ông ơi! không kịp

được đâu, đừng đuổi theo vô ích.(7)

người đàn ông vội gào lên

a) Hãy sắp xếp lại tập hợp câu trên

theo một thứ tự hợp lí để có một VB

hoàn chỉnh mang tính LK chặt chẽ?

b) Theo em, có thể đặt đầu đề cho

VB trêb được không?

c) Phương thức biểu đạt chính của

VB trên là gì?

GV: Dưới đây là một đoạn văn

tường thuật buổi khai giảng năm

học Theo em, ĐV có tính LK

không? hãy bổ sung cac y để ĐV có

tính LK

“ Trong tiếng vỗ tay vang dội, cô

hiệu trưởng với dáng điệu vui vẻ,

hiền hoà tiến lên lễ đài.( 1)Lời văn

sôi nổi truyền cho thày trò niềm tự

hào và tinh thần quyết tâm( 2) Âm

thanh rộn ràng phấp phới trên đỉnh

cột cờ thúc giục chúng em bước

vào năm học mới.”

liên kết với nhau rất chặt chẽ, tạo nên

đề, tự

Trang 37

GV HD HS viết lại ĐV.

GV

: Để chuẩn bị viết bài TLV theo

đề bài: “ Sau khi thu hoạch lúa, cánh

+Những thửa ruộng khô, trơ gốc rạ

+ Người ta lại khẩn trương cày bừa,

đập dất

+ Quang cảnh chung của cánh đồng

sau khi gặt lúa

đề, tự học

Trang 38

HS: làm bài

GV: Có bạn đã học thuộc và chép

lại bài thơ sau:

Đã bấy lâu nay bác tới nhà,

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.

Cải chửa ra cây, cà mới nụ.

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương

hoa.

Ao sâu nước cả, khôn chài cá.

Vườn rộng, rào thưa khó đuổi gà.

Đầu trò tiếp khách trầu không có.

Bác đến chơi đây ta với ta.

VD: Theo (t):

+Những thửa ruộng ra xếp đầu tiên

+ Người ta lại

Bài tập 8 :

* Gợi ý: Sự thiếu thốn về vật chất được

trình bày theo một trình tự tăng dần

Bạn học sinh đã chép sai ở câu 3, 4 và5,6 Phải hoán đổi câu 5,6 lên trước câu3,4 mới thể hiện sự mạch lạc của vănbản

đề, tự học

4 C ủng cố :

Cho đoạn văn:

" Enrico này ! ( 1) con hãy nhớ rằng tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm

thiêng liêng hơn cả (2) thật đáng sấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu

thương đó(3) "

( Trích mẹ tôi - Những tấm lòng

Trang 39

cao cả của ét môn đô - đơ A Mi Xi)

a Đoạn văn có 3 câu theo em có thể đổi chỗ giữa 2 câu 2 + 3 được không vì sao?

b Trong đoạn văn có những từ ghép nào? những từ ghép ấy diễn tả lĩnh vực nào trong cuộc sống con người?

c Nội dung trên nói về vấn đề gì? em có biết những bài ca dao nào cùng có nội dung đó hãy viết ra ít nhất hai bài?

Gợi ý

a không thể đổi chỗ giữa hai câu 2 và 3 được vì đổi chỗ nội dung văn bản sẽ rời rạc Bởi

từ " đó" ở câu 3 là dấu hiệu liên kết với câu 2

b Học sinh nhắc lại khái niệm từ ghép các loại từ ghép và tác dụng để làm

+ Yêu thương kính trọng cha mẹ, tình cảm thiêng liêng, xấu hổ, nhục nhã chà đạp, yêu thương

+ Các từ ghép thuộc lĩnh vực thể hiện tình cảm với cha mẹ ở hai tình huống

- Con ngoan

- Con chưa ngoan

c Nội dung đoạn văn nói về tình cảm yêu thương kính trọng cha mẹ của người con là rất thiêng liêng

- Người Việt Nam có nhiều bài ca dao cùng nội dung

VD1: " Công cha cưu mang"

VD2: " Công cha như đạo con"

GV củng cố, khái quát cho HS nội dung cơ bản về văn biểu cảm để HS khắc sâu

kiến thức đã học

5 Hướng dẫn học ở nhà :

-Nắm chắc kiến thức đã ôn tập

-Hoàn thiện bài tập

-Đọc chuẩn bị những kiến thức Ca dao về tình cảm gia đình, quê hương, đất nước.

********************************************

Định dạng
Số trang	661
Dung lượng	1,58 MB