Giáo án dạy thêm văn 6 kỳ 2

Đây là tài liệu dạy thêm môn ngữ văn lớp 6 học kỳ 2 dành cho các thầy cô tham khảo . Chúc các thầy cô có thêm những chi tiết mới trong bài giảng bổ túc thêm cho các em những kiến thức ngoài sách giáo khoa

TUẦN 1 (Tiết 1-2) Ngày soạn:

- G hướng dẫn H túm tắt lại đoạn trớch

- H túm tắt G nhận xột gúp ý

- G giới thiệu thờm về tỏc gỉa Tụ Hoài và

cỏc chương của tập truyện “Dế Mốn phiờu

lưu kớ”

* Xuất xứ: Khụng cam chịu cảnh sống đơn

điệu, tự tỳng và nạt nhẽo, Dế Mốn quyết

định ra đi với mục đớch mở mang hiểu biết,

tỡm ra ý nghĩa cho cuộc sống Tớnh tỡnh xốc

nổi, lại qỳa tự tin, cuộc hành trỡnh mạo

hiểm ấy Dế Mốn gặp rất nhiều khú khăn,

trải qua nhiều vấp vỏp, sai lầm…Nhưng

cuối cựng Dế Mốn đó thu được những bài

học bổ ớch Viết Dế Mốn phiờu lưu kớ, nhà

văn Tụ Hoài kể lại những cuộc phiờu lưu

đầy súng giú của Dế Mốn

- Củng cố lại nội dung bài học

? Dế Mốn đó cú bài học nào sau lần ở gần

nhà với Dế Choắt?

? Thỏi độ của Mốn đối với Choắt như thế

nào?

? Thấy chị Cốc, Mốn đó làm gỡ? Việc làm

I Nội dung kiến thức

1 Tóm tắt đoạn trích "Bài học đờng

- Trước khi chết Choắt khuyờn Mốn bỏ thúihung hăng bậy bạ

- Mốn xút thương Choắt và õn hận vụ cựng

về bài học đường đời đầu tiờn

2 Bài học đường đời đầu tiờn của Dế Mốn:

- Dế Mốn khinh thường Dế Choắt, gõy sựvới Cốc gõy ra cỏi chết của Dế Choắt

* Dế Mốn đối với Dế Choắt:

- Gọi Dế Choắt là "chỳ mày" mặc dự chạctuổi với Choắt;

- Dưới con mắt của Dế Mốn Dế Choắt rấtyếu ớt, xấu xớ, lười nhỏc, đỏng khinh

- Rất kiờu căng

- Muốn ra oai với Dế Choắt, muốn chứng tỏmỡnh sắp đứng đầu thiờn hạ

* Dế Mốn khi trờu chị Cốc

đó đã gây ra hậu qủa gì?

? Lời nói của Mèn có ác ý gì không?

? Việc trêu chị Cốc có phải Mèn đang

? Em thấy tác gỉa đã dùng những câu văn

như thế nào để tạo nên sự thành công của

- Hướng dẫn đọc phân vai 3 nhân vật, chú ý

ngữ điệu từng nhân vật để có giọng đọc phù

hợp

- Hướng dẫn viết đoạn văn trình bày cảm

chỉ nói cho sướng miệng, không nghĩ đếnhậu quả

- Việc trêu chị Cốc không phải dũng cảm

mà ngông cuồng vì nó gây ra hậu quảnghiêm trọng cho DC

- Diễn biến tâm trạng của DM:

+ Sợ hãi khi nghe Cốc mổ DC: "Khiếp nằm

- Bài học đường đời đầu tiên:

Là bài học về tác hại của tính nghịch ranh,ích kỉ, vô tình giết chết DC tội lỗi của

DM thật đáng phê phán nhưng dù sao anh

(Chú ý khung cảnh xung quanh nấm mồ)

* Hình thức:

+ Đoạn văn 5 - 7 câu + Ngồi kể 1 - nhân vật Mèn xưng tôi

Bài 2: Đọc phân vai 3 nhân vật

III- Bài tập bổ sung:

Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em

- Nét chưa đẹp; kiêu căng tự phụ

- Nét đẹp; yêu đời, tự tin - ân hận, sám hối

Ngày dạy:

TIẾT 3-4 LUYỆN TẬP : TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ

A MỤC TIÊU BÀI HỌC :

- Giúp h/s nắm được những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả trớc khi đi sâu vào một

số thao tác chính nhằm tạo lập văn bản miêu tả

- Nhận diện đợc những đoạn văn, những bài văn miêu tả

- Hiểu đợc trong những tình huống nào ngời ta sử dụng văn miêu tả

- Giáo dục ý thức sử dụng từ ngữ miêu tả khi tạo lập văn bản

B CHUẨN BỊ

-G/v: Đáp án và những tình huống

-H/s đọc kĩ văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1 Kiểm tra bài cũ :

? Dựa vào kiến thức đã học ở tiểu học em hãy nhắc lại thế nào là miêu tả

2 Bài mới :G/v giới thiệu : ở tiểu học và tiết học trước các em đã làm quen với thể

loại văn miêu tả như: tả người , tả đồ vật , tả vật, tả cảnh : Bài học hôm nay giúp các

em ôn lại khái ni m v phệm và phương pháp chung làm bài văn tả cảnh à phương pháp chung làm bài văn tả cảnh ương pháp chung làm bài văn tả cảnh ng pháp chung l m b i v n t c nh à phương pháp chung làm bài văn tả cảnh à phương pháp chung làm bài văn tả cảnh ăn tả cảnh ả cảnh ả cảnh

? Trong văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”có hai

đoạn văn miêu tả Dế Mèn và Dế Choắt rất sinh

động Em hãy chỉ ra và đọc lại những đoạn văn

miêu tả đó ?

- Tả Dế Mèn : “Bởi tôi ăn uống ….vuốt râu”

- Tả Dế Choắt : “Cái anh…hang tôi”

* Hai đoạn giúp em nhận ra đặc điểm nổi bật của hai

chú dế

? Những chi tiết và hình ảnh nào giúp em nhận ra

đặc điểm đó ?

- Dế mèn :càng, chân, vuốt, râu ,đầu, cánh, răng

- Dế choắt :người, cánh ,râu…

- Tả bàn, cây bàng, con mèo, em bé, cô giáo đang

chấm bài, tâm trạng vui mừng của bạn khi được học

sinh giỏi, cánh đồng lúa, một buổi lao động

Cho h/s đọc 3 đoạn văn ?

I / Nội dung ôn luyện

*Tìm hiểu chung về văn miêu tả

1, Ví dụ

2, Kết luận Miêu tả là giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự việc , con người, phong cảnh…làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc , người nghe …

3.Các dạng văn miêu tả thường gặp

- Tả đồ vật, loài vật, cây cối

- Tả người: Tả người nói chung, trongtrạng thái hoạt động, tâm trạng nhất định

- Tả cảnh: Tả cảnh thiên nhiên, cảnh sinh hoạt

II, Luyện tập

? Mỗi đoạn văn tái hiện điều gì? Chỉ ra đặc điểm nổi

bật trong từng đoạn

a, Đặc tả chú Dế Mèn ở tuổi thanh niên cường tráng

b, Hình ảnh chú bé Lượm

c, Cảnh vùng bãi ven hồ ao sau mưa

? Viết đoạn văn tả cảnh mùa đông ?

? Em sẽ cảm nhận bắt đầu bằng hiện tượng nào?

Thời gian miêu tả? Cảnh vật tiêu biểu diểm cho màu

đông?

H/s thực hiện g/v theo dõi

Gọi 2 h/s trình bày , G/v hướng dẫn h/s nhận xét bổ

sung

G/v cho h/s đọc đoạn văn tham khảo : “Lá rụng” của

nhà văn Khái Hưng tr/17/sgk

Gợi ý :mái tóc, vầng trán, đôi lông mày, mắt, sống

mũi gò má ,miệng , …

H/s thực hiện giáo viên theo dõi

? Con chó lông màu gì? Đầu, tai, bụng, chân,

đuôi ra sao? Em đặt tên cho nó không? Bao nhiêu

Viết đoạn văn tả cảnh mùa đông

Mùa đông lại trở về trên quê hương em Buổi sáng, sương muối phủ trắng cành cây Xa xa, đám sương mù làm cho bầu trời dường như thấp xuống Gío bấc hun hút thổi Bước ra khỏi phòng, từng cơn gió ùa vào, làm ngời ta có cảm giác lạnh buốt

Bài 3: Viết đọan văn

Tả khuôn mặt mẹ em

Em rất thích ngắm mẹ, mái tóc gọn gàng để lộ gương mặt hơi dài với đôi

má cao Nổi bật nhất trên khuôn mặt

là đôi mắt, đôi mắt đen đen với cái nhìn hiền hậu rất dễ gần gủi, khi em

đi học được điểm cao, đôi mắt ấy ánh lên niềm tự hào và nở nụ cười hiền như muốn chia sẽ với em Ôi!

ôm gọn nó trong lòng Cái đầu chú cún con nhỏ, đôi tai vểnh và chiếc mồm đen ướt, cái lưỡi hồng hồng Mi-Na tuy nhỏ nhưng thân hình rất cân đối Đám lông trắng ôm lấy cái

ức nở, trông như chiếc yếu trẻ con Bụng nó thon, bốn chân cao và có móng đeo Cái đuôi xù uốn cong thành một vòng tròn trên lưng nó

3.Củng cố- Hư ớng dẫn

Tập viết đoạn văn tả hình dáng mẹ

Gợi ý: Tả từ hình dáng đến khuôn mặt, trang phục …

TUẦN 3 (Tiết 5-6) Ngày soạn:

Ngày dạy:

Mục tiêu

Giúp học sinh ôn luyện, củng cố các kiến thức về phó từ

Nắm khái niệm , các loại phó từ và chức năng ngữ pháp của phó từ

Nhận diện phó từ trong câu, đoạn văn

Rèn kĩ năng sử dụng phó từ khi nói và viết đoạn văn

ý nghĩa cho đt, ttVD: hãy, đừng, chớ…

Phó từ được coi là những từ chỉ có ý nghĩangữ pháp, không có ý nghĩa từ vựng

2, Chức năng ngữ pháp

- Thường làm phụ ngữ trong cụm đt, cụm tt.Chúng không có khả năng làm thành phầnchính của câu

- Dùng phó từ để phân biệt dt với đt, tt.Danh từkhông có khả năng kêt hợp với phó từ

VD: không thể nói: rất hét, đã trẻ hoặc đã áo

3, Các loại phó từ

- Phó từ chỉ thời gian: đã, sẽ, đang, vừa, mới,sắp, từng…

- Phó từ chỉ mức độ: rất, hơi, khá, quá, lắm, cựckì

- Phó từ chỉ sự tiếp diễn tương tự: đều, cùng,vẫn, cứ, cũng, còn, nữa…

- Phó từ khẳng định, phủ định: không, chưa,chẳng…

- Phó từ chỉ ý cầu khiến: hãy, đừng, chớ…

- Phó từ chỉ kết quả, hướng: được, ra, vào, lên,xuống…

- Phó từ tần số: thường thường, ít, hiếm…

* Dựa vào vị trí đứng trước, sau đt,tt ta có thểchia làm 2 nhóm:

+ Nhóm phó từ đứng trước động từ, tính từ bổ

sung ý các nghĩa sau: thời gian, mức độ, sự tiếp diễn tương tự, sự khẳng định, phủ định, cầu khiến…

+ Nhóm phó từ đứng sau động từ, tính từ bổ

sung ý các nghĩa sau: mức độ, khả năng, kết qủa, chỉ sự hoàn thành,chỉ tình huống, cách

G đưa đoạn văn lên bảng phụ:

“ Biển vẫn gào thét Gió vẫn từng

cơn đẩy nước dồn ứ lại rồi đột ngột

dãn ra Con tàu vẫn lặn hụp như con

cá kình giữa muôn nghìn lớp

sóng.Thuyền trưởng Thắng vẫn điềm

tĩnh chỉ huy đoàn tàu vượt cơn lốc

dữ”

Học sinh đọc đoạn văn, xác định yêu

cầu, thảo luận nhóm, trình bày, nhận

xét, Giáo viên chốt

G đưa đoạn văn lên bảng phụ:

“ Thưa anh, em cũng muốn khôn

nhưng không khôn được Đụng đến

việc là em thở rồi không còn hơi sức

đâu mà đào bới nữa Lắm khi em

cũng nghĩ nỗi nhà cửa như thế này

là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức

quá, em đã nghĩ ròng rã hàng mấy

tháng cũng không biết làm thế nào.

Hay là bây giờ em nghĩ thế này…”

Học sinh chơi trò chơi tiếp sức, thời

gian chuẩn bị 1 phút, trong thời gian

2 phút nhóm nào thay nhau viết

đúng, đủ các phó từ trong đoạn

trích-> chiến thắng

Sau khi thời gian kết thúc, Giáo

viên cho học sinh nhận xét, Giáo

viên chốt

Học sinh viết bài trong thời gian 10

phút, đọc, nhận xét, Giáo viên nhận

xét bổ sung

G hướng dẫn H thực hiện Yêu cầu H

dựa vào kiến thức G mới cung cấp

- Vẫn: chỉ sự tiếp diễn của thiên nhiên và sựđiềm tĩnh của thuyền trưởng Thắng-> tính cáchkiên định, không nao núng của người chỉ huy

Bài 2: Tìm phó từ trong đoạn trích sau và xácđịnh ý nghĩa của phó từ đó

- cũng: chỉ sự tiếp diễn tương tự

- không: chỉ ý phủ định

- được : chỉ kết quả

- không( còn đâu): chỉ ý phủ định

- cũng : chỉ sự tiếp diễn tương tự

- đã: chỉ quan hệ thời gian

- Cậu đi ngay nhé.

Bài 3: Viết đoạn văn tả cảnh buổi sáng mùa hètrên quê hương em trong đó có sử dụng phó từ

- G hướng dẫn H ôn tập lại kiến thức đã học

ở lớp

? Cảnh sông nước Cà Mau được miêu tả

như thế nào qua đoạn trích?

? Để miêu tả tác giả sử dụng chủ yếu các

biện pháp nghệ thuật nào?

? Ý nghĩa chủ yếu được sử dụng trong văn

bản là gì?

- H thực hiện bài tập theo hướng dẫn

? Em có cảm nhận gì về thiên nhiên nơi

đây? (Qua âm thanh, không gian, hệ thống

sông ngòi, đặc biệt là con sông Năm Căn,

rừng đước được mô tả như thế nào?)

I Kiến thức chung

1 Tóm tắt văn bản:

 Bài văn miêu tả cảnh quan thiênnhiên sông nước vùng Cà Mau, mảnh đấttận cùng phía Nam của Tổ quốc Cảnh thiênnhiên ở đây thật hoang sơ và hùnh vĩ, đặcbiệt là hình ảnh dòng sông và rừng đước.Cảnh chợ Năm Căn là hình ảnh trù phú, độcđáo, tấp nập về sinh hoạt của con người ởvùng ấy

2 Nghệ thuật:

- Miêu tả từ bao quát đến cụ thể

- Lựa chọn những từ ngữ chính xác; kết hợp các phép tu từ

- Sử dụng ngôn ngữ địa phương

- Kết hợp miêu tả và thuyết minh

3 Ý nghĩa:

- Sông nước Cà Mau là đoạn trích độc đáo và hấp dẫn, thể hiện sự am hiểu,tấm lòng gắn bó của tác giả đối với thiên nhiên

và con người vùng đất Cà Mau

II Bài tập

Bài 1:(trang 23)

* Cảm nhận về vùng đất Cà Mau

- Cảm nhận về thiên nhiên vẻ đẹp hùng vĩđầy sức sống

+ Không gian mênh mông trời nước cây látoàn màu xanh thơ mộng

+ Âm thanh rì rào bất tận của tiếng sóng,gió, rừng cây

+ Sông ngòi kênh rạch chi chít: Rạch Mái

? Hình ảnh chợ Năm Căn ra sao? Có nét gì

độc đáo?

- Dựa vào hướng dẫn H thực hiện đoạn văn

hoàn chỉnh, trình bày trước lớp

? Nói “thoát qua” chứng tỏ con thuyên đã

vượt qua nơi như thế nào?

? Động từ “đổ ra” diễn tả con thuyền ra

sao?

? Với từ “xuôi về” em thấy con thuyền đi

với vận tốc như thế nào?

- H thực hiện bài tập củng cố

?Đoạn trích Sông nước Cà Mau miêu tả

quang cảnh vùng nào?

? Trích từ tác phẩm nào?

? Ấn tượng chung của tác giả về thiên

nhiên Cà Mau như thế nào?

Giầm, kênh Ba Khía, kênh Bọ Mắt+Dòng sông Năm Căn; rộng hơn ngànthước, nước đổ ầm ầm ngày đêm, cá bơihàng đàn đen trũi

+ Rừng đước cao ngất như bức trườngthành vô tận

+ Chợ Năm Căn; trù phú, đông vui, tấpnập, thuyền bè san sát, những đống gỗ caonhư núi, bến vận hà nhộn nhịp, những ngôinhà bè ánh đèn măng sông sáng rực

+ Độc đáo; họp trên sông như khu phố nổi, thuyền bán hàng len lỏi, tiếng nói, màu sắc quần áo người bán hàng

Bài 2: Câu 4b (trang 22 SGK)

* Các động từ trong câu: thoát qua, đổ ra,xuôi về

* Không thể thay đổi trình tự các động từ

ấy vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung đặcbiệt là sự diễn tả trạng thái hoạt động củacon thuyền trong mỗi khung cảnh

- Thoát qua; nói con thuyền vượt qua mộtnơi khó khăn nguy hiểm

- Đổ ra; diễn tả con thuyền từ con kênh nhỏ

đổ ra dòng sông lớn

- Xuôi về; diễn tả con thuyền nhẹ nhàng xuôi theo dòng nước ở nơi dòng sông êm ả.Bài 3: Làm một số bài tập củng cố

Câu 1: Đoạn trích Sông nước Cà Mau

miêu tả quang cảnh vùng cực nam Nam Bộ.Câu 2: Trích từ tác phẩm Đất rừng phương Nam

Câu 3: Ấn tượng chung của tác gỉa về quang cảnh sông nươc Cà Mau là: không gian rộng lớn, sông ngòi kênh rạch chằng chịt, thuyên bè đi lại tấp nập

Củng cố

Nhắc lại các kiến thức về văn bản

Hướng dẫn: Học bài

Làm các bài tập vào vở

Xem trước phần TLV đã học.

TUẦN 5(Tiết 9-10) Ngày soạn:

- G gợi ý cho H nhắc lại các kiến thức đã

học

? Thế nào là so sánh?

? Phép so sánh có cấu tạo như thế nào?

(Về mô hình đầy đủ và dạng biến đổi)

? Có mấy kiểu so sánh? Lấy ví dụ

+ So sánh ngang bằng: Cao như núi, dài

như sông

+ So sánh không ngang bằng: Bóng đá

quyến rũ tôi hơn những công thức hóa học

? Nêu tác dụng của phép so sánh? Cho ví

I- Nội dung kiến thức

1 Khái niệm: So sánh là đối chiếu sự

vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác cónét tương đồng làm tăng sức gợi hình, gợicảm cho sự diễn đạt

2 Cấu tạo của phép so sánh:

a Mô hình c u t o d ng ấu tạo dạng đầy đủ và ạo dạng đầy đủ và ạo dạng đầy đủ và đầy đủ và đủ và à phương pháp chung làm bài văn tả cảnh y v

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B(sự vật dùng làm chuẩn so sánh) Mây

Ngôi nhà sàn

trắng dài

như hơn cả

bông tiếng chiêng

b Mô hình dạng biến đổi:

Từ ngữ so sánh lược bớt Đảo vế B lên trước vế A

3 Các kiểu so sánh:

* Có hai kiẻu so sánh

- So sánh ngang bằng được thể hiện bằng

các từ so sánh: là, như, y như, tựa như, giống như bao nhiêu-bấy nhiêu

So sánh hơn kém (không ngang bằng)

được thể hiện bằng các từ so sánh: hơn,

- Công cha như núi thái sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

- Tàu dừa chiếc lược chải vào mây xanh.

(Lược bỏ yếu tố2,3)

- G chép bài tập lên bảng:

Bài 1: Tìm, nêu tác dụng phép so sánh

trong đoạn trích sau: “Dòng sông Năm Căn

mênh mông, nước ầm ầm đỗ ra biển ngày

đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen

trủi nhô lên hục xuống như người bơi ếch

giữa những đầu sóng trắng Thuyền xuôi

giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước,

trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên như

hai dãy trường thành vô tận.”

Bài 2: Trong câu ca dao:

Nhớ ai bồi hổi bồi hồi

Như đứng đống lửa, như ngồi đống than.

- Từ bồi hổi bồi hồi là từ gì?

- Giải nghĩa từ bồi hổi bồi hồi?

- Phân tích cái hay của câu thơ do

phép so sánh đem lại?

Bài 3: Tìm và phân tích loại phép so sánh

a) Việt Nam đất nước ta ơi

Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.

b) Ta đi tới trên đường ta bước tiếp

Rắn như thép, vững như đồng

Đội ngũ ta trùng trùng điệp điệp

Cao như núi, dài như sông

Chí ta lớn như biển đông trước mặt

c) Đất nước

Của những người con gái con trai

Đẹp như hoa hồng cứng hơn sắt thép

- Tìm các biện pháp so sánh trong văn bản

"Bài học đường đời đầu tiên"

hơn là, kém, kém gì

4 Tác dụng của so sánh:

- Tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinhđộng giúp người đọc, người nghe dễ hìnhdung về sự vật, sự việc

- Tạo ra những lối nói hàm súc, giúpngười đọc dễ nắm bắt tư tưởng tình cảm tácgiả gửi gắm

II Bài tập Bài 1:

- Đoạn trích trên có ba phép so sánh, dấu

hiệu của các phép so sánh là từ như.

- Tác dụng của các phép so sánh làm cho đoạn văn có hìng ảnh cụ thể gợi cảm, nhờ

có phép so sánh để kích thích trí tưởng tượng mà sông nước Cà Mau hiện lên trong

ta như một bức tranh có đầy đủ hình ảnh trên bờ, dưới nước

Bài 2:

- Đây là từ láy chỉ mức độ cao

- Giải nghĩa: trạng thái có cảm xúc, ý nghĩ

cứ trở đi trở lại trong cơ thể con người

- Trạng thái mơ hồ, trừu tượng chỉ được bộc lộ bằng cách đưa ra hình ảnh cụ thể: đứng đống lửa, ngồi đống than để người khác hiểu được cái mình muốn nói một cách dễ dàng Hình ảnh so sánh có tính chấtphóng đại nên rất gợi cảm

Bài 3:

* Phân tích tác dụng của phép so sánha) Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn

So sánh không ngang bằngb) Rắn như thép ngang bằng Vững như đồng

Đội ngũ cao như núi, dài nhưsông

 ngang bằngc) Đẹp như hoa hồng  ngang bằng Cứng hơn sắt thép  không ngang bằng

Bài 4: Phép so sánh trong bài "Bài học đường

đời đầu tiên"

- Những ngọn cỏ gẫy rạp y như có nhát daovừa hạ qua

- Hai cái răng đen nhánh n… như hai lưỡikiếm máy.

- Cái anh Dế Choắt… như gã nghiện

- Đã thanh niên…như người cởi trần

- Mỏ Cốc như cái dùi sắt

- Chị mới trợn tròn mắt giương cánh lên như sắp đánh nhau

LUYỆN TẬP : QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ.

* MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

- Thấy được vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng so sánh và nhận xét trong vănmiêu tả

- Biết cách vận dụng các yếu tố này trong khi viết bài văn miêu tả

- Rèn kĩ năng sử dụng yếu tố tưởng tượng so sánh nhận xét trong văn miêu tả

- Giáo dục lòng yêu thiên nhiên yêu đất nước ,yêu con người ,yêu cuộc sống , yêu vănhọc

* CHUẨN BỊ

- Giáo viên: SGK, SGV, Sách tham khảo, soạn bài, bảng phụ…

- Học sinh: Ôn bài

*TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Kiểm tra bài

? Thế nào là văn miêu tả?

? Yêu cầu đối với người víêt văn miêu tả?

2: Bài mới :

Giáo viên giới thiệu :

Yêu cầu quan trọng đối với người viết văn miêu tả là phải quan sát kĩ để tìm ra nhữngđặc điểm nổi bật của người, cảnh…Song bên cạnh năng lực quan sát, người viết văn miêu

tả cần phải biết tưởng tượng, so sánh và nhận xét.Để thực hiện tốt yêu cầu này chúng ta đivào nội dung bài học hôm nay

HS đọc 3 đoạn trong SGK/ tr /27

? Mỗi đoạn văn giúp em hình dung được những đặc điểm

nổi bật gì của sự vật và phong cảnh được miêu tả ?

- Đoạn 1: Tái hiện h/ả ốm yếu tội nghiệp của chú Dế

Choắt

- Đoạn 2: Đặc tả quang cảnh vừa đẹp , thơ mộng, vừa

mênh mông, hùng vĩ của sông nước Cà Mau

- Đoạn 3: Miêu tả hình ảnh đầy sức sống của cây gạo mùa

xuân

GV: Những đoạn văn trên đều là văn miêu tả

? Nhắc lại thế nào là văn miêu tả?

? Những đặc điểm nổi bật đó thể hiện ở những từ ngữ và

hình ảnh nào?

- Đoạn 1: người gầy gò , dài lêu nghêu,cánh ngắn củn,

hở,càng bè bè , nặng nề, xấu,…

- Đoạn 2 :

+ Cảnh đẹp thơ mộng :từ đầu đoạn ->gió muối

+Cảnh mênh mông hùng vĩ : Đoạn còn lại

- Đoạn 3 :

+ Cây gạo sừng sững như tháp đèn khổng lồ, hàng ngàn

I Nội dung ôn luyện 1,Quan sát, tưởng tượng, so

sánh và nhận xét trong vănmiêu tả:

a, Ví dụ

- Giúp người đọc ngườinghe hình dung đặc điểmnổi bật của sự vật, sự việccon người và phong cảnh

nõn là hàng ngàn ánh nến trong xanh, lóng lánh lung linh.

+ Chim:chào mào ,sáo sậu, sáo đen, ríu rít,đàn đàn lũ lũ

….trò chuyện ,trêu ghẹo và tranh cãi nhau ồn mà vui

? Nhận xét từ ngữ, hình ảnh được sử dụng?

? Để tả được người viết có những năng lực quan sát nào ?

.? Tìm những câu văn có sự liên tưởng và so sánh trong

mỗi đoạn Sự tưởng tượng, so sánh có gì độc đáo?

- Như gã nghiện thuốc phiện, như người cởi trần mặc áo

gi lê

- Như mạng nhện, như tháp, như người bơi ếch

- Như tháp đèn, như ngọn nến xanh

Các hình ảnh rất đặc sắc vì nó thể hiện đúng hơn, rõ hơn

về đối tượng và gây bất ngờ lí thú cho người đọc

* Cho h/s đọc đoạn văn của Đoàn Giỏi tr/28/mục 3/

sgk ?

? Tìm những từ bị lược bỏ và so sánh ?

- ầm ầm, như thác, nhô lên hụp xuống như người bơi ếch ,

như hai dãy trường thành vô tận

- Những chữ đó làm nổi bật đặc điểm tiêu biểu của sự vật

giúp vật được miêu tả sinh động

- Đoạn văn không có những từ miêu tả, hình ảnh so sánh

chỉ là đoạn văn tự sự thông thường

GV: Chính nhờ sự tưởng tượng, so sánh độc đáo ấy mà

đặc điểm tiêu biểu của sự vật nổi bật hơn

?Văn miêu tả giúp ta hiểu điều gì?

? Để làm tốt bài văn miêu tả ta phải làm gì?

- Ta phải biết quan sát, rồi từ đó nhận xét, liên tưởng,

tượng, ví von, so sánh…để làm nổi bật lên những đặc

điểm tiêu biểu của sự vật

 H/s thực hiện ,g/v theo dõi

 Yêu cầu :

+ Ấn tượng ban đầu của t/g về vùng Cà Mau là không gian

rộng lớn mênh mông, sông ngòi kênh rặch bủa giăng chi

chít và tất cả được bao trùm trong màu xanh của trời nước,

của rừng cây

+ Để làm nổi bật ấn tượng trên t/g đã tập trung miêu tả

khung cảnh thiên nhiên qua sự cảm nhận của thị giác và

thính giác đặc biệt là cảm giác về màu xanh bao trùm và

tiếng rì rào bất tận của rừng cây của sóng và gió

+ Để thể hiện nội dung trên người viết phải có cái nhìn

tinh tế, có óc quan sát ,liên tưởng, tưởng tượng và đặc biệt

biết sử dụng tốt các biện pháp nghệ thuật như so sánh ,

dùng từ đặc tả, gợi tả …

- Từ ngữ chính xác, giàuchất gợi Hình ảnh chọn lọc,tiêu biểu

- Quan sát tưởng tượng, sosánh và nhận xét

b, Kết luận àVăn miêu tả giúp ta hìnhdung được đặc điểm nổi bậtcủa sự vật

II Luyện tập

Bài 1:Dựa vào văn bản

“Sông nước Cà Mau” Hãy

tả lại cảnh sông nước CàMau bằng lời văn của em

*Củng cố – Hướng dẫn

? Muốn làm được bài văn miêu tả người ta phải làm gì?

- Về nhà viết thành bài hoàn chỉnh :Tả cảnh sông nước Cà Mau bằng lời văn của em

TUẦN 7(Tiết 13-14) Ngày soạn:

Ngày dạy:

Ôn tập văn bản: Bức tranh của em gái tôi

Vượt thác

I Mục tiêu:

- Học sinh hiểu sâu hơn về nội dung và nghệ thuật văn bản

- Rèn kỹ năng cảm thụ văn bản truyện

I- Nội dung kiến thức:

A Bức tranh của em gái tôi:

1 Tóm tắt văn bản:

Em gái tôi tên là Kiều Phương nhưng tôi hay gọi

nó là Mèo Mèo bí mật tự chế ra những lọ phẩm màu

để vẽ Chú Tiến Lê, một họa sĩ đến chơi mới phát hiện ra tranh của Mèo vẽ rất đẹp Cả nhà vui mừng , tạo điều kiện cho Mèo phát triển tài năng , chỉ có tôi

dữ và đoạn sông đã qua thác dữ Bằng việc tập trung vào cảnh vượt thác tác giả làm nổi bật vẻ hùng hùng dũng và sức mạnh của nhân vật dượng Hương Thư trên nền cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ

-Yêu câu học sinh tóm tắt văn

- Các chi tiết miêu tả đặc sắc, chọn lọc

- Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm và gợinhiều liên tưởng

3 Ý nghĩa:

- Vượt thác là bài ca về thiên nhiên, đất nước quê hương,

về lao động; từ đó đã kín đáo nói lên tình yêu đất nước, dântộc của nhà văn

II- Bài tập mẫu:

Bài tập 1: Thuật lại tâm trạng của người anh trong

truyện Bức tranh của em gái tôi

Bài tập 2: Tìm những nét đặc sắc của phong cảnh

thiên nhiên được miêu tả ở bài "sông nước và trượt thác"

1 Sông nước Cà Mau

- Sông ngòi dày đặc chi chít

- Bao trùm là màu xanh

- Tiếng rì rào bất tận của rừng cây sóng biển

 Cảnh thơ mộng hoang sơ, đầy sức sống

Bài tập 1:Viết đoạn văn miêu tả lại hình ảnh hai

anh em Kiều Phương trong truyện Bức tranh của em gái tôi

Bài tập 2: Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về

nhân vật dượng Hương Thư

III Câu hỏi và bài tập củng cố :

- GV cho HS thực hành lần lược các bài tập