Quản lý thuế thu nhập cá nhân ở hà nội

Trong những năm qua, công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội đã đạt được một số thành tựu như góp phần huy động ngày càng nhiều thunhập của cá nhân có thu nhập cao cho ngân sách

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-NGUYỄN TRUNG KIÊN

QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - Năm 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-NGUYỄN TRUNG KIÊN

QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

PGS.TS PHẠM THỊ HỒNG ĐIỆP PGS.TS LÊ DANH TỐN

Hà Nội – Năm 2015

CAM KẾT

Tôi cam đoan rằng tôi đã viết luận văn này một cách độc lập và không

sử dụng các nguồn thông tin hay tài liệu tham khảo nào khác ngoài những tàiliệu và thông tin đã được liệt kê trong phần thư mục tham khảo của luận văn

Những phần trích đoạn hay những nội dung lấy từ các nguồn tham khảođược liệt kê trong phần danh mục tài liệu tham khảo dưới dạng những đoạntrích dẫn hay diễn giải trong luận văn kèm theo thông tin về nguồn tham khảo

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN VÀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 5

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước 5

1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở trong nước 8

1.2 Cơ sở lý luận về thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân .13

1.2.1 Những vấn đề chung về thuế thu nhập cá nhân 13

1.2.2 Những vấn đề chung về quản lý thuế thu nhập cá nhân 17

1.3 Kinh nghiệm quản lý thuế thu nhập cá nhân của một số địa phương trong nước và bài học cho công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội 32

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý thuế thu nhập cá nhân của một số địa phương trong nước 32

1.3.2 Bài học cho công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội .38 Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 40

2.1 Nguồn tài liệu và dữ liệu 40

2.2 Các phương pháp nghiên cứu 40

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu 40

2.2.2 Phương pháp phân tích – tổng hợp 41

2.2.3 Phương pháp thống kê mô tả 42

Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở HÀ NỘI 43

3.1 Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội 43 3.1.1 Nhân tố chủ quan 43

3.1.2 Nhân tố khách quan 46

3.2 Thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội 50

3.2.1 Tổ chức bộ máy quản lý thu thuế 50

3.3.2 Quản lý đối tượng nộp thuế 53

3.3.3 Quản lý kê khai, nộp thuế 55

3.3.4 Quản lý quyết toán thuế, hoàn thuế 58

3.3.5 Thanh tra, kiểm tra thuế 64

3.3.6 Tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế 66

3.4 Đánh giá chung về quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội 67

3.4.1 Những thành tựu đạt được 67

3.4.2 Những hạn chế còn tồn tại 70

3.4.3 Nguyên nhân của những tồn tại 74

Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở HÀ NỘI 78

4.1 Những yếu tố tác động đến quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội trong thời gian tới 78

4.1.1 Các yếu tố thuận lợi 78

4.1.2 Những khó khăn, thách thức 80

4.2 Định hướng hoàn thiện quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội đến năm 2020 82

4.2.1 Đảm bảo đúng chủ trương, chính sách, pháp luật thuế trong từng giai đoạn 82

4.2.2 Đảm bảo công bằng xã hội và nguồn thu cho ngân sách nhà nước 834.3 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

ở Hà Nội đến năm 2020 84

4.3.1 Nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn, phẩm chất của cán

bộ ngành thuế 844.3.2 Tiếp tục cải thiện cơ sở vật chất của ngành thuế 874.3.3 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế 884.3.4 Kết hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng với cơ quan

thuế trong công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân 894.3.5 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân.90KẾT LUẬN 92TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

2 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội

3 GRDP Gross Regional Domestic

Product Tổng sản phẩm trên địa bàn

Organization

Tổ chức Thương mại Thế giới

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 Bảng 3.1 Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn

2 Bảng 3.2 Tổ chức bộ máy quản lý thu thuế theo chức

3 Bảng 3.3 Kết quả cấp mã số thuế thu nhập cá nhân của

4 Bảng 3.4

Kết quả thu thuế thu nhập cá nhân trên tổngnguồn thu trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2008 -2014

61

5 Bảng 3.5 Tổng thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn Hà

6 Bảng 3.6 Kết quả kiểm tra về thuế thu nhập cá nhân các

năm 2008 - 2010 của Cục Thuế Hà Nội 64

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

1 Hình 3.1 Bộ máy tổ chức Cục Thuế Hà Nội 45

2 Hình 3.2 Bản đồ địa giới hành chính Hà Nội 47

3 Hình 3.3 Trình tự đăng ký thuế thu nhập cá nhân 54

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thuế là một trong những công cụ thể hiện quyền lực của nhà nước vàcũng là nguồn tài chính chủ yếu của nhà nước đó trong bất cứ xã hội có giaicấp nào Có nhiều loại thuế khác nhau, trong đó có thuế thu nhập cá nhân.Đây là loại thuế trực thu phổ biến và cơ bản trong các nền kinh tế thị trường

và được nhiều quốc gia áp dụng

Thuế thu nhập cá nhân đã có lịch sử hàng trăm năm và hiện nay đã trởthành loại thuế phổ biến trên thế giới Có thể nói đối với hầu hết các quốc giathuế thu nhập cá nhân được xem như là “vua” của các loại thuế Không chỉbởi nguồn thu khổng lồ của nó trong tổng ngân sách để phục vụ cho việc vậnhành bộ máy hành chính nhà nước, đảm bảo an ninh quốc gia, chính sách xãhội mà sự ra đời của sắc thuế thu nhập cá nhân còn góp phần quan trọng trongviệc điều tiết phân phối lại thu nhập trong xã hội trên cơ sở xem xét đến hoàncảnh cụ thể của người nộp thuế

Tại Việt Nam, thuế thu nhập cá nhân ra đời năm 1990 dưới tên gọi

“Pháp lệnh thuế đối với người có thu nhập cao” và đã trải qua 9 lần sửa đổi,

bổ sung vào các năm 1992, 1994, 1997, 1999, 2001, 2004, 2007, 2012, 2014

để phù hợp với những điều kiện về kinh tế - xã hội Luật thuế thu nhập cánhân ra đời nhằm thể chế hoá đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước vềlĩnh vực tài chính đã đặt ra yêu cầu mới trong công tác quản lý thu thuế thunhập cá nhân Bên cạnh những thành tựu đáng khích lệ về công tác thu thuếcũng như quản lý thuế, trong quá trình quản lý thuế thu nhập cá nhân vẫn cònnhiều hạn chế kể từ việc ban hành pháp lệnh thuế đến tổ chức thực hiện cũngnhư thanh tra thuế Nếu những hạn chế này không được sớm khắc phục thìcông tác thu thuế thu nhập sẽ xảy ra nhiều thất thoát Chính vì thế, công tác

quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam nói chung và ở Hà Nội nói riêngcần phải được hoàn thiện để đáp ứng những yêu cầu trong xu thế hội nhập vàphát triển nhanh chóng hiện nay

Hà Nội cùng với Thành phố Hồ Chí Minh là hai nơi tập trung nhiều laođộng đến làm việc, kinh doanh nhất trong cả nước Chính vì vậy, vấn đề quản

lý thuế thu nhập cá nhân tại Hà Nội là một vấn đề vô cùng nóng bỏng và cấpthiết Trong những năm qua, công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội

đã đạt được một số thành tựu như góp phần huy động ngày càng nhiều thunhập của cá nhân có thu nhập cao cho ngân sách nhà nước; thủ tục hành chính

đã từng bước được cải cách hợp lý hơn; góp phần phân phối lại thu nhập;năng lực bộ máy quản lý thu thuế được nâng cao thêm Song bên cạnh đó,công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội vẫn còn tồn tại một số hạnchế trong công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân như chất lượng hạ tầngquản lý còn thấp; cơ chế, luật pháp chưa đồng bộ; công tác kiểm soát tínhchân thực trong kê khai, tính thuế và quyết toán thuế còn tương đối thấp; côngtác thanh tra thuế thu nhập cá nhân còn nhiều bất cập Xuất phát từ thực tếtrên của Việt Nam nói chung và tại Hà Nội nói riêng, nhằm góp phần hoànthiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân, chống lại nạn thất thu thuế thu

nhập cá nhân và tăng ngân sách nhà nước ở Hà Nội, đề tài “Quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội” đã được tác giả lựa chọn làm đề tài nghiên cứu cho

luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế

Từ vấn đề nghiên cứu được đặt ra như trên, việc nghiên cứu đề tài này

phải trả lời được câu hỏi sau: Làm thế nào để hoàn thiện công tác quản lý

thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội trong thời gian tới?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là đề xuất một số giải pháp nhằmhoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Hà Nội trong thời giantới.

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đã nêu, đề tài cần thực hiện cácnhiệm vụ cụ thể sau:

Một là, hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về thuế thu

nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân

Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân

trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2009-2014, từ đó chỉ ra những thành tựu đã đạtđược, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế đó

Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế

thu nhập cá nhân tại Hà Nội trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác quản lý thuế thu nhập cánhân tại Hà Nội, mà cụ thể ở đây là Cục Thuế Hà Nội với những thành tựu,hạn chế, và nguyên nhân của những hạn chế đó

3.2 Phạm vi nghiên cứu

3.2.1 Phạm vi nội dung

Đề tài nghiên cứu những vấn đề cơ sở lý luận và thực tiễn về thuế thunhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân; thực trạng quản lý thuế thunhập cá nhân ở Hà Nội thời gian qua, qua đó đưa ra một số giải pháp hoànthiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Hà Nội trong thời gian tới

3.2.1 Phạm vi không gian

Đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn

Hà Nội

3.2.1 Phạm vi thời gian

Đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn

Hà Nội giai đoạn 2009-2014

4 Những đóng góp mới của luận văn

Về mặt lý luận: hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về thuếthu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân như: các khái niệm liênquan đến thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân, nội dungquản lý thuế thu nhập cá nhân, và chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng tới công tácquản lý thuế thu nhập cá nhân

Về mặt thực tiễn: đề tài đã phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thuếthu nhập cá nhân ở Hà Nội giai đoạn 2009-2014, chỉ ra được những thành tựuđạt được, những mặt hạn chế và nguyên nhân của những mặt hạn chế Trên cơ

sở đó, đề tài đã đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lýthuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội trong thời gian tới

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, kết cấu luận văngồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN VÀ QUẢN LÝ

THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước

Thuế là công cụ quan trọng của nhà nước, góp phần quản lý, điều tiết,

ổn định kinh tế vĩ mô, là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, phục vụcho sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội, góp phần đảm bảo công bằng xã hội

Do vậy đây là lĩnh vực mà các quốc gia trên thế giới luôn dành nhiều sự quantâm nghiên cứu về cả lý thuyết và thực tiễn nhằm triển khai hoàn thiện chínhsách thuế và quản lý thuế

Trên thế giới đã có rất nhiều công trình mang tính lý luận chung về thuếnói chung, trong đó có thuế thu nhập cá nhân Một số công trình tiêu biểu là:

Norma B Coe, Zhenya Karamcheva, Richard Kopcke, Alicia H

Munnell (2011), How does the personal income tax affect the progressivity of

OASI benefits?, Center for Retirement Research at Boston College: Nghiên

cứu này tính toán tác động của thuế thu nhập liên bang đối với chương trìnhbảo hiểm OASI (Old Age and Survivors Insurance) Thông qua sử dụng dữliệu HRS (Health and Retirement Study) liên kết các số liệu của thu nhập ansinh xã hội nghiên cứu đánh giá những đóng góp OASI đối với cá nhân và hộgia đình, trước và sau thuế thu nhập Nghiên cứu cho thấy an sinh xã hội làtiến bộ trên cơ sở cá nhân, nhưng thuế lũy tiến được cắt giảm đáng kể khi tínhtoán dựa trên cơ sở hộ gia đình Một mặt, việc đánh thuế các khoản đóng góplàm cho hệ thống thậm chí còn ít tiến bộ hơn so với báo cáo thông thường.Mặt khác, việc đánh thuế lợi ích lại làm cho nó tiến bộ hơn Kết quả cuốicùng là tăng thuế thu nhập cá nhân chỉ gây tác động nhỏ đối với sự phát triển

an sinh xã hội, còn các tác động lớn khác lại bù đắp cho nhau Tuy nhiên, có

vẻ như là thuế ròng có thể mang lại sự tiến bộ cho các hộ gia đình do sự tănglên của các hộ gia đình phải chịu thuế trên lợi ích của họ Khi không có nhữngthay đổi trong luật thuế, xu hướng tiến bộ hơn có khả năng sẽ xảy ra

John R Graham, Jana S Raedy, Douglas A Shackelford (2011),

Research in accounting for income taxes, Journal of Accounting and

Economics: Bài báo nghiên cứu về AFIT (Accounting for Income Taxes –Quyết toán thuế thu nhập) với việc chỉ ra 4 khía cạnh và các quy tắc củaAFIT, sau đó giới thiệu tổng quan các nghiên cứu đã có và đề xuất một số gợi

ý cho các nghiên cứu trong tương lai Bài nghiên cứu nhấn mạnh một số vấn

đề nghiên cứu đã được giải quyết liên quan đến việc quyết toán thuế thu nhập

để quản lý các khoản thu nhập và xem các khoản thuế được định giá bởinhững người tham gia thị trường chứng khoán

Ajagu Chikezie (2014), The effectiveness of personal income tax

collection in Nothern Nigeria (A case study of Adamawa State): Bài viết

nghiên cứu hiệu quả của thu thuế thu nhập cá nhân tại State Board of InternalRevenue Adamawa Mục tiêu chính của nghiên cứu này là để xác định hiệuquả việc thu thuế thu nhập cá nhân trong tiểu bang Adamawa, để xác định cácnguyên nhân có thể thu thuế hiệu quả trong nhà nước và xác định các cáchthức để đảm bảo một hệ thống thuế hiệu quả trong tiểu bang Bảng câu hỏinghiên cứu là công cụ nghiên cứu chính được sử dụng trong nghiên cứu và dữliệu được tạo ra thông qua phương pháp thống kê mô tả Cụ thể, tỷ lệ phầntrăm đơn giản được sử dụng để phân tích các dữ liệu thu thập được Phân tích

đã chỉ ra rằng hệ thống thuế của bang không hiệu quả xuất phát từ các yếu tốnhư hối lộ của cán bộ thuế, cố ý từ chối trả thuế, và tỷ lệ không tuân thủ cao.Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng các yếu tố như đào tạo cán bộ thuế khôngđúng cách, không nhất quán trong các luật thuế, tham nhũng của cán bộ thuế

và kỹ năng kế toán và lưu trữ hồ sơ còn yếu kém giữa cán bộ thuế được xácđịnh là nguyên nhân sâu xa của hệ thống thuế không hiệu quả trong tiểu bang.Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp bao gồm đưa ra các chiến lược tuyểndụng nhân sự phù hợp, kiểm toán thích hợp, lượng kiều hối thuế của ngườithu thuế các cấp và việc sử dụng các công nghệ thông tin nhằm tăng cườngthu thuế liên bang.

William G Gale, Andrew A Samwick (2014), Effects of Income Tax

Changes on Economic Growth, Economic Studies at Brookings: Bài viết này

nghiên cứu những ảnh hưởng do thay đổi thuế thu nhập cá nhân đối với tăngtrưởng kinh tế trong dài hạn Cắt giảm thuế suất có thể khuyến khích các cánhân làm việc, tiết kiệm, đầu tư, nhưng nếu việc cắt giảm thuế không đượcbảo trợ bởi cắt giảm chi tiêu thì chúng có thể làm cho thâm hụt ngân sách liênbang tăng lên, mà về lâu dài sẽ làm giảm tiết kiệm quốc gia và nâng cao lãisuất Tác động ròng lên tăng trưởng là không chắc chắn, nhưng nhiều ngườiước tính rằng những tác động đó nhỏ hoặc là tác động tiêu cực Các biện pháp

mở rộng có thể loại bỏ các tác động của việc cắt giảm thuế suất về thâm hụtngân sách, nhưng đồng thời cũng giảm tác động đến cung lao động, tiết kiệm,đầu tư và do đó làm giảm các tác động trực tiếp đến tăng trưởng Tuy nhiên,chúng cũng tái phân bổ nguồn lực giữa các ngành theo mục tiêu kinh tế caonhất, dẫn đến tăng hiệu quả và có khả năng tăng kích thước tổng thể của nềnkinh tế Kết quả cho thấy không phải tất cả những thay đổi thuế sẽ có tác độngtương tự đối với tăng trưởng Cải cách nhằm cải thiện các ưu đãi, giảm trợ cấphiện có, tránh tăng vận may bất ngờ, và tránh thâm hụt tài chính sẽ có ảnhhưởng tốt hơn đối với nền kinh tế trong dài hạn, nhưng cũng có thể tạo ra sựđánh đổi giữa công bằng và hiệu quả

Bên cạnh những công trình đã kể thì còn rất nhiều những công trìnhkhác đề cập đến vấn đề luật thuế nói chung và thuế thu nhập nói riêng Những

công trình này cung cấp cái nhìn tổng quan về thuế thu nhập, những tác độngcủa thuế thu nhập đối với tăng trưởng kinh tế… Có thể nói đây là cơ sở nềntảng cho việc hình thành những nhận thức cơ bản về thuế thu nhập của tácgiả

1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở trong nước

Ở trong nước, các công trình nghiên cứu về thuế thu nhập và thuế thunhập cá nhân cũng hết sức đa dạng Có thể kể một số công trình nghiên cứutiêu biểu sau:

Vũ Thị Mai (2005), Hoàn thiện quản lý thu thuế đối với doanh nghiệp

ở nước ta hiện nay, Luận văn thạc sĩ kinh doanh và quản lý, Hà Nội: luận văn

đã trình bày những vấn đề chung về thuế, quản lý thu thuế và đi sâu nghiêncứu thực trạng quản lý thu thuế đối với doanh nghiệp ở Việt Nam, từ đó đưa

ra những thành tựu đạt được, hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của nhữngtồn tại, hạn chế đó Qua đó, tác giả còn đề xuất một số giải pháp nhằm hoànthiện công tác quản lý thu thuế đối với doanh nghiệp ở Việt Nam

Đỗ Tuyết Minh (2009), Thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân ở

Chi cục thuế quận Ba Đình, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Hà Nội: luận văn đã đi

sâu làm rõ cơ sở lý luận về thuế thu nhập cá nhân, công tác thanh tra, kiểm trathuế thu nhập cá nhân và đi sâu làm rõ thực trạng thanh tra, kiểm tra thuế thunhập cá nhân ở Chi cục thuế quận Ba Đình, từ đó đưa ra một số đánh giá vềnhững thành tựu đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân củanhững tồn tại, hạn chế đó Qua đó, tác giả kiến nghị một số giải pháp nhằmtăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân tại Chi cục thuếquận Ba Đình, Hà Nội

Nguyễn Ngọc Tú (2009), Quản lý thu thuế tài nguyên trên địa bàn tỉnh

Sơn La hiện nay, Luận văn thạc sĩ kinh doanh và quản lý, Hà Nội: Trong luận

văn này, tác giả đã đi sâu nghiên cứu về quản lý thu thuế tài nguyên tại địa

bàn tỉnh Sơn La, chỉ ra những thành tựu đã đạt được, những hạn chế còn tồntại trong công tác thu thuế tài nguyên tại Sơn La Qua đó, tác giả còn đề xuấtmột số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu thuế tài nguyên tạiSơn La trong thời gian tới.

Nguyễn Hải Ninh (2011), “Những yếu tố ảnh hưởng đến việc kiểm soátthu nhập của người nộp thuế trong quá trình thực hiện pháp luật thuế thu nhập

cá nhân ở Việt Nam”, Tạp chí Luật học, số 7/2011, Hà Nội: Bài viết cho thấy

công tác kiểm soát thu nhập của người nộp thuế đóng vai trò đặc biệt trongthực hiện pháp luật thuế thu nhập cá nhân của mỗi quốc gia Đó là yếu tốquyết định sự thành công hay thất bại của quá trình thực thi luật thuế thu nhập

cá nhân trong thực tiễn đời sống Trong bối cảnh tình hình kinh tế-xã hội ởViệt Nam, cái khó nhất trong quá trình thực thi phát luật thuế thu nhập cánhân vẫn là vấn đề kiểm soát thu nhập của người nộp thuế Điều này khẳngđịnh vai trò to lớn của việc kiểm soát thu nhập cá nhân trong quá trình thựcthi pháp luật thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam Thực tiễn cho thấy có nhiềuyếu tố ảnh hưởng đến việc kiểm soát thu nhập trong thực thi pháp luật thuếthu nhập cá nhân và mỗi yếu tố đó đều ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực tớicông tác này, tùy theo tính chất và trạng thái của từng yếu tố Bài viết nàyphân tích và luận giải chi tiết về sự tác động của từng yếu tố đối với vấn đềkiểm soát thu nhập chịu thuế của cá nhân trong quá trình thực thi pháp luậtthuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam

Nguyễn Thị Mỹ Linh (2011), “Thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển

nhượng bất động sản: Thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Thương mại, số

15/2011, Hà Nội: Nhà nước sử dụng thuế làm công cụ điều tiết vĩ mô nềnkinh tế, điều hòa thu nhập, thực hiện công bằng xã hội và là công cụ chủ yếuhuy động nguồn lực vật chất cho nhà nước Đối với thị trường bất động sản ởViệt Nam, một thị trường còn non trẻ, phát triển chưa đồng đều, hiện tượng

“sốt giá”, “đóng băng” thường xuyên xảy ra có tính chất chu kỳ, tạo ra nhiều

rủi ro tiềm ẩn cho thị trường bất động sản nói riêng, nền kinh tế nói chung Vìvậy, hoàn thiện chính sách thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng bấtđộng sản trong giai đoạn hiện nay là thực hiện quản lý và điều tiết của nhànước đối với thị trường bất động sản, tạo tiền đề quan trọng cho thị trường bấtđộng sản phát triển bền vững Vì lý do đó, bài nghiên cứu này nhằm mục tiêuchính là hoàn thiện chính sách thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượngbất động sản nhằm phát triển thị trường bất động sản Việt Nam lành mạnh,bền vững, đồng thời tăng thu ngân sách nhà nước Để đạt được mục tiêu nêutrên, tác giả đã tập trung hướng đến các mục tiêu cụ thể như: cơ sở thu thuếthu nhập từ chuyển nhượng bất động sản; đánh giá chính sách thuế thu nhập

cá nhân đối với chuyển nhượng bất động sản hiện nay; đưa ra giải pháp nhằmhoàn thiện chính sách thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng bất độngsản trên cơ sở có nghiên cứu và chọn lọc kinh nghiệm thu thuế của các nước

Lê Thị Chinh (2012), Quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam, Luận

văn Thạc sĩ quản lý kinh tế, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ ChíMinh, Hà Nội: luận văn đã đi sâu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn vềthuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân, trong đó trình bàykhái niệm thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân, nghĩa vụthuế thu nhập cá nhân, nội dung quản lý thuế thu nhập cá nhân, kinh nghiệmcủa một số nước về quản lý thuế thu nhập cá nhân và bài học đối với ViệtNam; thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam, trong đó trình bàymột cách khái quát về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy ngành thuế ViệtNam, thực trạng về quản lý thuế thu nhập cá nhân và đánh giá chung về thựchiện quản lý thuế thu nhập cá nhân Tác giả còn đề xuất một số giải phápnhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam đến năm

2015 sau khi nghiên cứu những yếu tố tác động đến quản lý và định hướngquản lý thuế thu nhập cá nhân trong giai đoạn tới

Tôn Thu Hiền, Nguyễn Tiến Dũng (2013), “Tuân thủ thuế thu nhập cá

nhân: Lượng hóa và phân tích”, Tạp chí nghiên cứu Tài chính Kế toán, số 10

(123)/2013, Hà Nội: Mục tiêu của cải cách thuế là hướng tới một nền quản lýthuế hiệu quả và hiệu lực, trong đó, thông qua việc nâng cao tính tuân thủ củangười nộp thuế để giảm các chi phí quản lý và tăng số thu thuế Vì vậy, đánhgiá mức độ tuân thủ và tác động của các nhân tố đến việc tuân thủ thuế, để từ

đó góp phần nâng cao tính tuân thủ thuế là yêu cầu hiện vẫn đang đặt ra chocác nhà quản lý Với mong muốn góp phần trả lời câu hỏi trên, nhóm tác giả

đã thực hiện nghiên cứu “Những yếu tố tác động đến việc tuân thủ thuế thunhập cá nhân” với giả thiết là “khi cá nhân có hiểu biết và kỹ năng về thuế tốtthì sẽ tuân thủ tốt hơn” và “khi nhìn nhận hệ thống thuế là công bằng và hợp

lý, mức độ tuân thủ luật thuế thu nhập cá nhân của người nộp thuế sẽ caohơn” Bài viết này đánh giá tóm tắt tình hình tuân thủ và tác động của các yếu

tố đến việc tuân thủ thuế thu nhập cá nhân Những luận điểm trong bài viếtđược đúc rút từ quá trình khảo sát do tác giả và nhóm nghiên cứu thực hiệncuối năm 2012

Trần Công Thành (2013), Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế thu

nhập cá nhân trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Đà

Nẵng, Đà Nẵng: đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác quản lý thuthuế thu nhập cá nhân, phân tích thực trạng công tác quản lý thu thuế thu nhập

cá nhân ở Trà Vinh giai đoạn 2009-2012 và đề xuất một số giải pháp để hoànthiện công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn tỉnh Trà Vinhđến năm 2020

Võ Thị Duyên (2014), Tăng cường quản lý thuế thu nhập cá nhân trên

địa bàn huyện Tam Đảo – Tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường

Đại học Kinh tế & Quản trị kinh doanh, Đại học Thái Nguyên, Thái Nguyên:luận văn đã trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý thuế thunhập cá nhân trên địa bàn huyện Tam Đảo – tỉnh Vĩnh Phúc; thực trạng côngtác quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Tam Đảo, tỉnh VĩnhPhúc đến năm 2013; và đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lýthuế thu nhập cá nhân trên địa bàn huyện Tam Đảo, Vĩnh Phúc trong thời giantới.

Ngô Trung Biên (2015), Hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá

nhân tại các doanh nghiệp trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Daklak, Luận

văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Đà Nẵng, Đà Nẵng: đề tài đã hệ thống hóa nhữngvấn đề lý luận cơ bản về quản lý thu thế thu nhập cá nhân; phân tích, đánh giáthực trạng công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại các doanh nghiệp trênđịa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Daklak giai đonạ 2011-2013; qua đó đề xuất một

số giải pháp nhằm hoàn hiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại cácdoanh nghiệp trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Daklak trong thời gian đếnnăm 2020

Trần Thị Tuyết (2015), Hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá

nhân của Tổng cục Thuế, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế, Đại học

Quốc gia Hà Nội, Hà Nội: Trên cơ sở phân tích thực trạng công tác quản lýthuế thu nhập cá nhân tại Tổng cục Thuế giai đoạn 2008-2013, luận văn chỉ ranhững thành tựu đạt được, những hạn chế còn tồn tại và đề xuất một số giảipháp nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả của công tác quản lý thuế thu nhập

cá nhân đến năm 2020 của Tổng cục Thuế

Những nghiên cứu trên cung cấp cái nhìn tổng quan về quản lý thuế nóichung và quản lý thuế thu nhập cá nhân nói riêng Đây là những nguồn tàiliệu vô cùng bổ ích cho tác giả trong quá trình thực hiện bài luận văn củamình Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu về công tác quản lý thuế

thu nhập cá nhân ở Hà Nội nên có thể nói rằng đây là đề tài đầu tiên nghiêncứu một cách cụ thể và cập nhật về thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân ở

Hà Nội

1.2 Cơ sở lý luận về thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá

nhân

1.2.1 Những vấn đề chung về thuế thu nhập cá nhân

1.2.1.1 Khái niệm thuế thu nhập cá nhân

Trước khi đi tìm hiểu khái niệm thuế thu nhập cá nhân, chúng ta cầnhiểu thu nhập là gì Theo nhà kinh tế học người Mỹ Paul A Samuelson thì:

“Thu nhập là tổng số tiền kiếm được hoặc thu góp được trong một khoảng

thời gian nhất định (thường là 1 năm)” [19, tr.18] Thuật ngữ “tiền” ở đây

được hiểu là những khoản thu dưới dạng tiền tệ hay vật được tính thành tiền

Như vậy, thu nhập có một số đặc điểm sau:

Một là, thu nhập luôn gắn với một chủ thể nhất định trong nền kinh tế,

thể hiện tính sở hữu của thu nhập

Hai là, thu nhập của các chủ thể thường được biểu hiện dưới hình thức

giá trị - là hình thức mà thông qua đó có thể biết được tổng thu nhập từ cácnguồn khác nhau

Như vậy, có thể hiểu thu nhập là tổng các giá trị tài sản và của cải đượcbiểu hiện dưới hình thức tiền tệ mà một chủ thể nào đó trong nền kinh tế nhậnđược từ các nguồn lao động, tài sản, đầu tư, chuyển nhượng thông qua quátrình phân phối và phân phối lại tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dântrong một khoảng thời gian nhất định (thường được quy ước là một năm)

Còn thuế thu nhập, là loại thuế trực thu, điều tiết trực tiếp thu nhập thực

tế của các cá nhân và các tổ chức trong xã hội trong một khoảng thời giannhất định (thường là một năm) Về nguyên tắc, bất kỳ một thể nhân hay phápnhân nào khi nhận được thu nhập dưới bất cứ hình thức nào (hiện vật và giá

trị) và bất kể từ nguồn nào (do lao động hay do đầu tư…) đều phải trích mộtphần từ thu nhập đó để nộp cho nhà nước dưới dạng thuế thu nhập.

Theo David Begg, thuế thu nhập cá nhân là “từng cá nhân nộp thuế thu

nhập về khoản tiền kiếm được do sức lao động, tiền cho thuê, cổ tức và lãi suất” [19, tr.206] Như vậy, có thể hiểu thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực

thu đánh vào thu nhập thực nhận được của các cá nhân trong một kỳ tính thuếnhất định thường là một năm, từng tháng hoặc từng lần, không phân biệtnguồn gốc phát sinh thu nhập

1.2.1.2 Đặc điểm thuế thu nhập cá nhân

Là một trong những loại thuế được áp dụng từ lâu trên thế giới, thuếthu nhập cá nhân có một số đặc điểm như sau:

Một là, thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thu đánh vào thu

nhập của người nộp thuế, người nộp thuế đồng nhất với người chịu thuế nênkhó có thể chuyển gánh nặng thuế sang cho người khác

Hai là, thuế thu nhập cá nhân là loại thuế có độ nhạy cảm cao vì nó liên

quan trực tiếp đến lợi ích cụ thể của người nộp thuế và liên quan đến hầu hếtmọi cá nhân trong xã hội Đặc điểm này xuất phát từ tính trực thu của thuế thunhập cá nhân

Ba là, thuế thu nhập cá nhân là loại thuế luôn gắn liền với chính sách

xã hội của mỗi quốc gia mặc dù các quốc gia hiện nay vẫn luôn hướng tới một

hệ thống chính sách thuế mang tính trung lập Khi tính thuế thu nhập cá nhân

có xem xét đến hoàn cảnh cá nhân của người nộp thuế bằng việc quy địnhmột số khoản được khấu trừ có tính chất xã hội trước khi tính thuế

Bốn là, thuế thu nhập cá nhân thường được tính theo biểu thuế lũy tiến

từng phần do thuế thu nhập cá nhân được đánh theo nguyên tắc “khả năngnộp thuế” và cũng xuất phát từ vai trò chủ yếu của thuế thu nhập cá nhân là

điều tiết mạnh người có thu nhập cao, động viên sự đóng góp của nhữngngười có thu nhập thấp, thu nhập trung bình trong xã hội.

Năm là, thuế thu nhập cá nhân không bóp méo giá cả hàng hoá, dịch

vụ Thuế thu nhập cá nhân không cấu thành trong giá bán (giá thanh toán)hàng hoá, dịch vụ nên nó không tạo ra sự sai lệch giá cả hàng hoá, dịch vụ

1.2.1.3 Vai trò của thuế thu nhập cá nhân

Là một bộ phận của hệ thống thuế, thuế thu nhập cá nhân vừa mang cácvai trò chủ yếu của thuế nói chung vừa có các vai trò riêng mà các loại thuếkhác không có được như:

* Đối với nền kinh tế - xã hội

- Tạo lập nguồn tài chính cho ngân sách nhà nước: Thuế là nguồn thu

chủ yếu của ngân sách nhà nước, trong đó thuế thu nhập cá nhân là một trongnhững bộ phận quan trọng cấu thành thuế nói chung nên cũng góp một phầnquan trọng để tạo nguồn tài chính cho nhà nước Thuế thu nhập cá nhân đượctính với diện rộng, khả năng tạo nguồn thu cho ngân sách rất lớn Bên cạnh

đó, thuế thu nhập cá nhân tác động trực tiếp vào thu nhập của dân cư màngười dân của bất kỳ quốc gia nào cũng đều mong muốn và cố gắng có thunhập ngày càng cao để nâng cao đời sống vật chất tinh thần Do vậy, thuế thunhập cá nhân luôn có sự gia tăng nhanh chóng cùng với sự tăng lên của thunhập bình quân đầu người

- Góp phần thực hiện công bằng xã hội: Thực hiện công bằng xã hội là

một trong những vai trò quan trọng của thuế nói chung, ngoài ra cùng với việcthực hiện biểu thuế lũy tiến từng phần, thuế thu nhập cá nhân đã thực hiệnđược việc điều tiết thu nhập từ những người có thu nhập cao sang nhữngngười có thu nhập thấp, đảm bảo công bằng trong xã hội

- Điều tiết thu nhập, tiêu dùng và tiết kiệm: Thuế thu nhập cá nhân cũng

có tác dụng điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế Loại thuế này điều tiết trực

tiếp nên một mặt tác động trực tiếp đến tiết kiệm, mặt khác làm cho khả năngthanh toán của các cá nhân bị giảm Khả năng thanh toán của các cá nhân bịgiảm làm cho cầu về hàng hoá, dịch vụ giảm sẽ làm thu hẹp sản xuất.

- Góp phần phát hiện thu nhập bất hợp pháp: Thực tế đã chứng minh

nhiều khoản thu nhập của một số cá nhân nhận được từ việc thực hiện cáchành vi bất hợp pháp hoặc bằng cách lợi dụng những kẽ hở của pháp luật mànhà nước không kiểm soát được như tham ô, nhận hối lộ, buôn bán hàng quốccấm, trốn thuế, lừa đảo chiếm đoạt tài sản của nhà nước và công dân Nhữnghành vi này ảnh hưởng rất xấu đến đời sống kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia

Để ngăn chặn và chống lại những hành vi trên phải kết hợp nhiều biện pháp,

và một trong số các biện pháp ngăn chặn đó là vai trò của thuế thu nhập cánhân Tuy nhiên, vì công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân còn nhiều hạn chếnên những vai trò này vẫn chưa thực sự được phát huy ở những nước chậmphát triển

* Đối với hệ thống thuế

- Góp phần khắc phục nhược điểm của một số loại thuế khác: một số

thuế gián thu như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đều có nhượcđiểm là có tính lũy thoái và ảnh hưởng đến người nghèo nhiều hơn người giàu

vì khi tiêu thụ cùng một lượng hàng hóa mọi người không phân biệt giàunghèo đều phải chịu mức thuế như nhau Thuế thu nhập cá nhân được tínhtheo phương pháp lũy tiến sẽ góp phần khắc phục được nhược điểm này

- Góp phần hạn chế sự thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp: trong một

doanh nghiệp, thường tồn tại cả hai loại thuế: thuế thu nhập doanh nghiệp vàthuế thu nhập cá nhân và hai loại thuế này có mối quan hệ gắn bó với nhau.Thuế thu nhập cá nhân còn góp phần khắc phục sự thất thu thuế thu nhậpdoanh nghiệp khi có sự thông đồng giữa các doanh nghiệp hay giữa doanhnghiệp với cá nhân Trong trường hợp doanh nghiệp kê khai cao hơn thực tế

những chi phí phải trả cho các cá nhân để làm giảm thu nhập tính thuế củadoanh nghiệp nhằm trốn thuế thu nhập doanh nghiệp thì các cá nhân nhậnđược những khoản trả nói trên sẽ phải nộp thêm thuế thu nhập cá nhân đối vớiphần thu nhập nhận được kê khai tăng thêm đó Thu nhập của doanh nghiệptăng thường kéo theo sự tăng lên của thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhậpdoanh nghiệp.

- Góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách thuế: xây dựng và phát

triển, hoàn thiện chính sách thuế thu nhập cá nhân là góp phần hoàn thiện hệthống chính sách thuế, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập kinh

tế thế giới Việc ban hành Luật thuế thu nhập cá nhân là bước thể chế hóađường lối chính sách của Đảng về lĩnh vực tài chính – tiền tệ đồng thời làbước đi phù hợp lộ trình cải cách thuế theo mục tiêu Chính phủ đã hoạchđịnh

Như vậy, có thể thấy rằng thuế thu nhập cá nhân có vai trò rất quantrọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia Cùng với xu hướng tăng trưởngkinh tế ngày càng cao, hội nhập và phát triển, thu nhập quốc dân đầu ngườingày càng lớn thì khả năng huy động nguồn thu cho ngân sách nhà nướcthông qua thuế thu nhập cá nhân sẽ ngày càng tăng lên Tuy nhiên, do côngtác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở các quốc gia đang phát triển còn nhiềuhạn chế nên những vai trò này vẫn chưa được phát huy một cách triệt để

1.2.2 Những vấn đề chung về quản lý thuế thu nhập cá nhân

1.2.2.1 Khái niệm quản lý thuế thu nhập cá nhân

Quản lý là sự tác động của chủ thuế quản lý tới đối tượng quản lý mộtcách có tổ chức, có hướng đích nhằm mục tiêu đã đề ra [8] Quản lý đượcthực hiện thông qua pháp luật và các thể chế, quy chế, nguyên tắc, mô hình đãđịnh trước Còn về nội dung thì quản lý bao gồm các việc như xây dựng kếhoạch, sắp xếp tổ chức, chỉ đạo điều hành và kiểm soát tiến trình hoạt động

Còn về phạm vi tác động và hình thức thể hiện thì quản lý là một phạm trùrộng, để tiến hành hoạt động này chủ thể quản lý phải tiến hành đồng bộ rấtnhiều chức năng, trong đó có chức năng lãnh đạo.

Như vậy, quản lý thuế thu nhập cá nhân là sự tác động có chủ đích củacác cơ quan chức năng trong bộ máy nhà nước đối với quá trình tính và thuthuế thu nhập cá nhân, để thay đổi quá trình này nhằm tạo nguồn thu cho ngânsách và đạt được các mục tiêu nhà nước đặt ra

1.2.2.2 Nội dung công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

Quản lý thu thuế là khâu tổ chức thực hiện chính sách thuế của cơ quanthuế các cấp, là việc định ra một hệ thống các tổ chức, phân công chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn cho các tổ chức này, xác lập mối quan hệ phối hợp giữacác bộ phận một cách hữu hiệu trong việc thực thi các chính sách thuế nhằmđạt các mục tiêu đã đề ra, trong điều kiện môi trường quản lý luôn biến động

Quản lý thu thuế có vai trò quyết định trong việc đưa chính sách thuếvào cuộc sống Hoạt động quản lý thu thuế là sự tác động có tổ chức, tuântheo những quy tắc nhất định và mang tính quyền lực nhà nước Đây cũng cóthể coi là hoạt động quản lý hành chính - kinh tế trong lĩnh vực thuế

Quản lý thu thuế được thực hiện bằng các quy chế, quy trình nghiệp vụnhất định, với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do luật quy định Công tácquản lý thu thuế thu nhập cá nhân là một phần quan trọng của quản lý tàichính nhà nước nên cần được nhìn nhận ở tầm vĩ mô và phải bao gồm toàn bộcác công việc thuộc các lĩnh vực lập pháp và hành pháp, tư pháp về thu

Sau khi đã được phê chuẩn và ban hành, chính sách thuế thu nhập cánhân được tổ chức thực hiện Đây là khâu đóng vai trò quan trọng nhất quyếtđịnh hiệu quả của việc sử dụng công cụ thuế Nhờ việc tổ chức thực hiệnchính sách thuế và quá trình tính, thu thuế mới diễn ra trong thực tế, đồng thờicác quy định về quá trình này mới đến được với mọi người dân thông qua

tuyên truyền, phổ biến chính sách thuế Nội dung quản lý thu thuế thu nhập cánhân bao gồm:

* Tổ chức bộ máy quản lý thu thuế

Nhà nước xây dựng bộ máy quản lý thuế để quản lý thuế thu nhập cánhân cũng như các sắc thuế khác Bộ máy quản lý thuế được xây dựng tùythuộc vào điều kiện phát triển kinh tế-xã hội của từng nước Nhìn tổng thểtrong phạm vi nền kinh tế quốc dân, cơ quan thuế ở các nước trên thế giới đềuđược tổ chức thành một hệ thống bao gồm nhiều cấp Tại nhiều nước, hệthống đó không hoàn toàn phù hợp với hệ thống chính quyền nhà nước và baogồm: cơ quan thuế trung ương, cơ quan thuế cấp tỉnh, thành phố và cơ quanthuế cấp quận, huyện như Trung Quốc, Việt Nam… Ngoài ra, ở một số quốcgia thì hệ thống ngành thuế còn được tổ chức theo các dạng khác

Ở từng cấp, bộ máy cơ quan thuế có thể được tổ chức theo các mô hìnhsau:

Mô hình tổ chức theo sắc thuế: các phòng, ban riêng biệt được thành

lập để quản lý một số loại thuế cụ thể Mỗi phòng, ban phải thực hiện tất cảcác chức năng, nghiệp vụ để quản lý các loại thuế được phân công Có thểnói, đây là “mô hình quản lý hộp kín” đối với mỗi loại thuế

Mô hình tổ chức theo chức năng: người ta tổ chức các phòng, ban chức

năng riêng rẽ trong một cơ quan thuế Mỗi phòng, ban thực hiện một côngviệc nghiệp vụ cụ thể có liên quan đến tất cả các sắc thuế như phòng xử lý tờkhai thuế, phòng tính thuế, phòng kiểm tra đối tượng nộp thuế…

Mô hình tổ chức theo đối tượng nộp thuế: đối tượng nộp thuế được chia

thành các nhóm dựa trên quy mô hoạt động, hình thức sở hữu hoặc ngànhkinh tế… Mỗi phòng ban chịu trách nhiệm quản lý cung cấp những thông tinđầy đủ về từng nhóm đối tượng nộp thuế

Để đảm bảo thực hiện tốt công tác quản lý thu thuế, đảm bảo nguồn thukịp thời cho ngân sách nhà nước và đảm bảo công bằng, bình đẳng trong xãhội mỗi nước sẽ lựa chọn một mô hình cụ thể tùy theo điều kiện kinh tế-xãhội Có những nước có thể lựa chọn kiểu mô hình pha trộn giữa các kiểu trên.

* Quản lý đối tượng nộp thuế

Quản lý đối tượng nộp thuế là khâu đặc biệt quan trọng đối với côngtác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân Quản lý tốt đối tượng nộp thuế sẽ đảmbảo phần lớn hiệu quả của công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân bởichúng ta chưa biết chính xác ai là những đối tượng phải nộp thuế trước khi kêkhai thu nhập của họ Do đó, cần giám sát thu nhập của tất cả các đối tượnglao động, từ đó chúng ta có thể xác định được đối tượng nào phải nộp thuế vànộp thuế bao nhiêu

Cơ quan thuế phải tiến hành đăng ký đối tượng nộp thuế Phương thứcđăng ký đối tượng nộp thuế thường được áp dụng là phương thức thủ công vàquản lý bằng mạng vi tính Tuy nhiên, phương thức quản lý bằng mạng vi tínhthích hợp với công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân vì đối tượng nộpthuế thu nhập cá nhân ở đây nhiều và không tập trung Theo phương thức nàythì cơ quan quản lý thuế cần phải tiến hành cấp mã số thuế cho các đối tượngnộp thuế và cơ quan chi trả thu nhập thống nhất trong phạm vi cả nước Mỗiđối tượng nộp thuế được gắn với một mã số duy nhất Mọi thông tin cần thiết

về đối tượng nộp thuế được lưu trữ vào cơ sở dữ liệu với một file riêng mà tênfile là mã số của đối tượng nộp thuế Khi cần kiểm tra thông tin về một đốitượng nộp thuế, cơ quan quản lý chỉ cần mở file theo mã số của đối tượng đó,nhờ đó mà tránh được tình trạng bỏ sót các đối tượng nộp thuế đồng thời cũngđảm bảo sự nhanh gọn cho cơ quan thuế trong công tác quản lý thu thuế

* Quản lý kê khai, nộp thuế

Có 2 hình thức kê khai, đăng ký, nộp thuế:

Một là, thông qua cơ quan ủy nhiệm thu hay cơ quan chi trả thu nhập

tính thuế cho các đối tượng nộp thuế có thu nhập do đơn vị mình chi trả Saukhi tính thuế và khấu trừ thuế của đối tượng nộp thuế, cơ quan chi trả thunhập sẽ tiến hành khấu trừ phần thuế phải nộp ra khỏi thu nhập trước thuế củađối tượng nộp thuế để đem nộp vào ngân sách nhà nước Cơ quan chi trả thunhập sẽ được hưởng một khoản tiền theo tỉ lệ trên số thuế thu được và nộpvào ngân sách nhà nước

Hai là, đối tượng nộp thuế sẽ trực tiếp kê khai thu nhập và tự tính mức

thuế mình phải nộp Sau đó, đối tượng nộp thuế sẽ đến nộp tờ khai cho cơquan thuế và tiến hành nộp khoản thuế vào ngân sách nhà nước Cơ quan thuế

sẽ có nhiệm vụ ghi lại tất cả các khoản thuế mà các đối tượng nộp thuế phảinộp, để từ đó có thể giám sát và kiểm tra khi cần thiết Đồng thời đó cũng là

cơ sở đảm bảo sự minh bạch trong công tác thu nộp thuế, cả cho đối tượngnộp thuế và cơ quan thuế cũng như cơ quan ủy nhiệm thu

* Quản lý quyết toán thuế, hoàn thuế

Việc quyết toán thuế cho từng đối tượng nộp thuế là cần thiết Việc này

sẽ giúp cơ quan thuế biết được tình hình thu nhập và nộp thuế của từng đốitượng, qua đó có thể cung cấp cho các cơ quan khác, các nhà lập chính sáchhoặc chính cơ quan thuế cũng có thể sử dụng trong việc phân tích và đánh giá

về chính sách thuế khả năng nộp thuế của dân cư Quyết toán thuế hàng nămcũng sẽ giúp cơ quan thuế có thể phát hiện ra các trường hợp sai phạm thôngqua việc so sánh mức thuế thu nhập nộp giữa các năm với nhau

* Thanh tra, kiểm tra thuế

Đây là một nội dung quan trọng của công tác quản lý thu thuế thu nhập

cá nhân Thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhân được thực hiện bởi bộphận cán bộ thuế chuyên ngành Đối tượng thanh tra, kiểm tra thuế là các tổchức kinh tế và cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân cho Nhà nước

và bao gồm cả các đơn vị thuộc ngành thuế Mục tiêu thanh tra, kiểm tra thuếthu nhập cá nhân là phát hiện và xử lý các trường hợp sai phạm nhằm giảmbớt những tổn thất cho Nhà nước và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.Đồng thời cũng qua quá trình thanh tra, kiểm tra, cơ quan thuế có thể pháthiện những thiếu sót, bất cập trong văn bản pháp luật thuế và quá trình tổchức thực hiện, từ đó tìm ra những hướng giải quyết nhằm hoàn thiện côngtác quản lý thuế thu nhập cá nhân Thanh tra, kiểm tra thuế thu nhập cá nhânđược thực hiện dưới các hình thức và phương pháp khác nhau.

Các hình thức thanh tra, kiểm tra xét theo thời gian tiến hành thanh tra:

+ Hình thức thanh tra, kiểm tra thường xuyên được thực hiện mang tínhđịnh kỳ, không phụ thuộc vào việc có xảy ra vụ việc hay không trong các đốitượng nộp thuế và các cơ quan quản lý thuế

+ Thanh tra, kiểm tra đột xuất là hình thức thanh tra, kiểm tra mangtính bất thường và đối tượng thanh tra không được biết trước Hình thức nàyđược tiến hành khi có những vụ việc xảy ra từ phía các đối tượng nộp thuếhoặc trong các cơ quan thuế để có biện pháp xử lý

Các hình thức thanh, kiểm tra xét theo phạm vi và nội dung:

+ Thanh tra, kiểm tra toàn diện: Được tiến hành với tất cả các nội dungthanh tra, kiểm tra thuế, hoặc với tất cả đối tượng thanh tra, kiểm tra Hìnhthức này thường được áp dụng để phục vụ cho những nghiên cứu cải tiến lớn

về hệ thống thuế

+ Thanh tra, kiểm tra có trọng điểm: Được tiến hành chỉ với một số nộidung, một số đối tượng Người ta thường chọn ra các đối tượng điển hình và

tổ chức thanh tra, kiểm tra từ đó rút ra các kết luận chung cho toàn hệ thống

Trên thực tế, người ta cũng có thể kết hợp cả hai hình thức này trongtrường hợp cần thiết

* Tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế

Ngoài những quy định trong văn bản pháp quy có được hoàn hảo haykhông thì sự thành công trong việc thực hiện các chính sách thuế còn phụthuộc rất lớn vào sự hiểu biết sâu sắc và ý thức chấp hành nghiêm túc của cán

bộ thuế cũng như người nộp thuế Để nội dung của chính sách thuế đến vớimọi người dân trong xã hội, cơ quan thuế cần phải tiến hành công tác tuyêntruyền, phổ biến về chính sách thuế Công tác này cần phải được thực hiệntrước hết từ cán bộ thuế, sau đó tới mọi người dân

Để thành công trong tuyên truyền, phổ biến thuế thu nhập cá nhân thìcác cơ quan thuế có thể sử dụng các phương thức như thông qua các lớp tậphuấn, phương tiện thông tin đại chúng, phát hành các ấn phẩm, tờ rơi, ápphích, tổ chức các buổi đối thoại, các cuộc thi tìm hiểu về thuế thu nhập cánhân…

Đối với cán bộ thuế: Việc tập huấn nghiệp vụ về một chính sách thuế

nào đó cho các cán bộ ngành thuế, nhất là cán bộ cơ sở thường được tiến hànhngay sau khi Nhà nước ban hành một chính sách thuế mới hoặc sửa đổi bổsung một chính sách thuế đã có Qua đó, các cán bộ thuế có thể nắm chắcđược các chính sách thuế từ mục đích, ý nghĩa đến nội dung cụ thể, đủ khảnăng chuyên môn và làm tròn nhiệm vụ một tuyên truyền viên giỏi về thuế

Đối với mọi người dân trong xã hội: đối tượng nộp thuế là người trực

tiếp tính số thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước, do đó phải có một kiếnthức cơ bản để hiểu được các quy định của luật thuế Cơ chế tự khai, tự nộpđòi hỏi sự tự giác cao, ý thức tuân thủ pháp luật của đối tượng nộp thuế Dovậy, công tác tuyên truyền phổ biến về nghĩa vụ thuế và nội dung của cácchính sách thuế đến mọi tầng lớp dân cư cần phải được tiến hành đều đặn,thường xuyên, luôn đổi mới và nâng cao hiệu quả

1.2.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu thuế thu nhập cánhân Mỗi nhân tố đều có thể ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực tùy theo tínhchất và trạng thái của nhân tố đó Nhiệm vụ của các cơ quan chức năng trong

bộ máy nhà nước là phải nắm rõ sự tác động của nhân tố đó và tìm cách hạnchế những nhân tố ảnh hưởng tiêu cực cũng như phát huy những nhân tố ảnhhưởng tích cực nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

* Các nhân tố chủ quan

- Quan điểm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo

Để đảm bảo cho pháp luật thuế được thực hiện một cách triệt để, tậptrung đúng, đủ, kịp thời nguồn thu thuế vào ngân sách nhà nước chịu ảnhhưởng không nhỏ bởi quan điểm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong công tácquản lý thuế Quan điểm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo có ảnh hưởng trước hếttới các chính sách thuế thu nhập cá nhân, sau là tới quá trình tổ chức thực hiện

và các công việc khác thuộc phạm vi quản lý Một hệ thống chính sách thuế

và cơ cấu thuế suất hợp lý nhưng tổ chức và cơ chế quản lý thu thuế kém sẽkhông đạt được hiệu quả cao Các cấp lãnh đạo cần phải có biện pháp phùhợp, nhanh chóng đáp ứng yêu cầu về công tác quản lý thu thuế, tạo đượcniềm tin cho đối tượng nộp thuế cũng như đảm bảo nguồn thu ngân sách vữngchắc, ổn định

Quan điểm của lãnh đạo ảnh hưởng đến việc phân bổ nguồn thu, côngtác tổ chức bộ máy nhân sự, trang bị cơ sở vật chất, kế hoạch triển khai côngtác thu Người lãnh đạo phải biết phân công giao việc một cách hợp lý, khoahọc nhằm thực thi công việc một cách tốt nhất Như vậy, người lãnh đạokhông chỉ phải có cách nhìn bao quát công việc, mà còn phải biết phân quyền,

ủy quyền một cách hợp lý cho cấp dưới, cho những người thực thi nhằm khaithác các ý tưởng sáng tạo mới của tập thể cán bộ trong quản lý, tạo điều kiện

để cho mọi cán bộ đều có cơ hội thăng tiến, phát huy khả năng làm việc cũng

như học tập nâng cao kiến thức và trau dồi kỹ năng quản lý thu thuế Theo đó

là các chế độ thưởng đột xuất, thường xuyên đối với cán bộ thuế nói chung vàcán bộ thuế có thành tích xuất sắc trong công tác quản lý thu thuế nói riêng.Đồng thời có những biện pháp xử lý nghiêm những cán bộ vi phạm quy chếlàm việc, có hành vi tham ô, nhận hối lộ

Bên cạnh đó, việc khai thác yếu tố tâm lý giữ vai trò rất quan trọngtrong công tác quản lý thu thuế Cán bộ lãnh đạo phải thực sự song hành cùngcán bộ thuế Sự công tâm, tâm lý trong công tác chỉ đạo, quản lý tác động tíchcực rất lớn đến tính tự giác và thái độ làm việc của cán bộ thuế

Ngoài ra, quan điểm của lãnh đạo còn có ảnh hưởng đến các biện pháp

xử lý đối với các đối tượng nộp thuế tìm cách trốn thuế, dây dưa, chây ỳ trongviệc thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và hợp tác với cơ quan thuế Đốivới những đối tượng có hành vi gian lận, trốn thuế cần có những hình thức xửphạt thích đáng, đảm bảo tính công bằng, làm cho mọi người tin tưởng vàopháp luật, tích cực đấu tranh chống các hành vi vi phạm

- Trình độ và phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ thuế

Trình độ đội ngũ cán bộ thuế đóng vai trò rất quan trọng trong công tácquản lý thuế, đặc biệt là thuế thu nhập cá nhân Nhân tố này tác động vào tất

cả các khâu của công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân, từ ban hành chínhsách, tổ chức thực hiện chính sách tới tổ chức bộ máy quản lý thuế, thanh tra,kiểm thuế

Để có thể ban hành những chính sách thuế đúng đắn, đáp ứng được yêucầu của những thay đổi kinh tế-xã hội và đảm bảo được những mục tiêu củacông tác quản lý thuế thu nhập cá nhân thì đội ngũ cán bộ thuế ở tầm hoạchđịnh chính sách cần phải có trình độ cao về vấn đề thực tế cũng như lý thuyếtliên quan đến thuế, kinh tế vĩ mô và quản lý nhà nước và phẩm chất đạo đứctốt, tâm huyết với công việc Nếu nhà hoạch định chính sách có trình độ thấp

và phẩm chất đạo đức kém sẽ đưa ra các chính sách chứa đựng nhiều sai sótkhông chỉ ảnh hưởng tiêu cực tới công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân màcòn tới cả hệ thống thuế.

Quá trình thực hiện chính sách thuế cũng phụ thuộc rất nhiều vào trình

độ và phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ thuế Nhân tố này ảnh hưởng rấtlớn tới hiệu quả hoạt động của công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức thuếcũng như quản lý thu thuế Một đội ngũ cán bộ thuế có trình độ và phẩm chấtđạo đức tốt mới có đủ khả năng làm một tuyên truyền viên giỏi và nhiệt huyết

về thuế, đồng thời không phạm phải sai lầm trong quá trình thực hiện cácnghiệp vụ cụ thể về tính thuế, quyết toán thuế Cũng như không có các hành

vi tiêu cực như thông đồng với đối tượng nộp thuế khai man thuế hay cố tìnhtính sai tiền thuế phải nộp Ngược lại, đội ngũ cán bộ thuế thiếu trình độchuyên môn và phẩm chất đạo đức sẽ tạo nên những sai sót trong quá trìnhquản lý, làm giảm hiệu quả công tác quản lý thu thuế

Công tác thanh tra, kiểm tra thuế càng cần một đội ngũ cán bộ có trình

độ cao và phẩm chất đạo đức tốt để đủ khả năng phát hiện những sai phạm vàgiữ thái độ công minh, chính trực trong quá trình thanh tra, kiểm tra Nhờ đócông tác thanh tra, kiểm tra mới đạt hiệu quả mong muốn Vì vậy, đội ngũ cán

bộ lãnh đạo làm công tác tổ chức thiết lập nên bộ máy quản lý thuế phải có đủnăng lực và phẩm chất để xây dựng một bộ máy phù hợp với những điều kiệnkinh tế-xã hội và có hiệu quả cao

- Cơ sở vật chất của ngành thuế

Nhân tố này có ảnh hưởng mạnh mẽ tới công tác quản lý thu thuế thunhập cá nhân Những quy định trong chính sách về đối tượng nộp thuế, thunhập chịu thuế (rộng hay hẹp), phương thức kê khai, nộp thuế, quyết toánthuế… phụ thuộc rất nhiều vào khả năng đáp ứng của ngành thuế trong côngtác quản lý thu thuế Khả năng này lại phụ thuộc rất lớn vào cơ sở vật chất của

ngành thuế Một hệ thống thu thuế được kết nối bằng mạng nội bộ sẽ là mộtnhân tố rất hữu ích cho cơ quan thuế trong việc quản lý thu thuế hiệu quả,chính xác, kịp thời và tiết kiệm chi phí Việc xây dựng mạng thông tin nội bộ

để quản lý cơ sở dữ liệu sẽ đòi hỏi những chi phí bước đầu tương đối lớn,nhưng xét về dài hạn thì điều này sẽ tiết kiệm chi phí hơn rất nhiều so với việcquản lý dữ liệu theo kiểu thủ công

* Các nhân tố khách quan

- Tính nghiêm minh của luật pháp

Cơ quan quản lý làm việc có hiệu quả, luật pháp được thực hiệnnghiêm minh sẽ đảm bảo việc vi phạm luật giảm đi Các đối tượng nộp thuếcũng như cơ quan thu thuế cũng sẽ thực hiện nghiêm túc hơn các quy địnhtrong luật thuế bởi họ biết rằng khi vi phạm họ nếu bị phát hiện sẽ khôngtránh khỏi những hình phạt Như vậy, công tác quản lý thu thuế thu nhập cánhân sẽ đạt được hiệu quả cao

- Tình hình kinh tế và mức sống của người dân

Hiệu quả của công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân phụ thuộckhông nhỏ vào mức độ phát triển kinh tế và đời sống của dân cư Cùng mộtđơn vị thu thuế, trên một khu vực số đối tượng nộp thuế thu nhập nhiều, sốthuế thu được nhiều sẽ giảm bớt chi phí trên một đồng thuế thu được, ngượclại có ít đối tượng nộp thuế và số thuế thu được ít thì chi phí cho một đồngthuế thu được sẽ cao Sự phát triển kinh tế sẽ đồng hành với sự phát triển của

cơ sở hạ tầng phục vụ cho công tác quản lý nói chung và công tác quản lýthuế nói riêng, khi cơ sở hạ tầng tốt thì khả năng quản lý thuế cũng sẽ đượcđơn giản và hiệu quả hơn

- Phương thức thanh toán chủ yếu trong dân cư

Phương thức thanh toán chủ yếu trong dân cư ảnh hưởng lớn tới khâuquản lý thu thuế Quản lý thu thuế thu nhập cá nhân khó khăn và phức tạp chủ

yếu ở khâu quản lý thu nhập của các đối tượng nộp thuế Nếu như các khoảnthu nhập được thanh toán qua hệ thống ngân hàng dưới hình thức tài khoản cánhân thì sẽ rất thuận tiện cho cơ quan thuế trong việc giám sát thu nhập củađối tượng nộp thuế; bên cạnh đó Nhà nước có thể áp dụng phương pháp thuthuế thu nhập cá nhân thông qua hệ thống ngân hàng Điều này vừa giúp giảmbớt công việc và chi phí cho cơ quan thuế, vừa kiểm soát chặt chẽ hơn thunhập của đối tượng nộp thuế Còn nếu các khoản thanh toán chủ yếu bằng tiềnmặt sẽ gây khó khăn cho cơ quan thuế trong việc xác định chính xác mức thunhập của từng đối tượng nộp thuế Điều đó dẫn tới việc tính thuế không chínhxác, kết quả là không thu đúng, thu đủ thuế cho ngân sách nhà nước Chính vìvậy, sự phát triển của hệ thống ngân hàng đi kèm với việc phát triển hình thứcthanh toán qua tài khoản sẽ là một điều kiện tất yếu để có thể thực hiện tốtcông tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân.

- Ý thức chấp hành pháp luật thuế của đối tượng nộp thuế

Ý thức chấp hành pháp luật nói chung và pháp luật thuế thu nhập cánhân nói riêng tỷ lệ thuận với ý thức và trách nhiệm nộp thuế Khi người dân

có ý thức chấp hành luật thuế tốt, họ sẽ tự giác trong kê khai, nộp thuế; hành

vi trốn thuế sẽ ít xảy ra Từ đó, công tác quản lý thu thuế sẽ gặp nhiều thuậnlợi và đạt kết quả tốt hơn Nếu người dân có ý thức chấp hành luật thuế kém

sẽ tìm mọi cách trốn, tránh thuế nhằm làm giảm nghĩa vụ thuế dẫn đến làmgiảm hiệu quả của công tác quản lý thu thuế Thực tế, khi người dân nhậnthức được quyền lợi họ sẽ được hưởng những hàng hóa, dịch vụ công cộng

mà Nhà nước cung cấp họ sẽ thấy rõ hơn trách nhiệm của mình đối với Nhànước là đóng thuế cho nhà nước

Tóm lại, ý thức chấp hành pháp luật thuế của đối tượng nộp thuế cũngảnh hưởng một phần tới công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân Ý thức

chấp hành pháp luật của người dân có thể được nâng cao dần qua quá trìnhtuyên truyền, giáo dục.

1.2.2.4 Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

* Nhóm tiêu chí đánh giá kết quả và chất lượng công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

Hệ thống chỉ tiêu phản ánh kết quả của công tác quản lý thuế thu nhập

cá nhân: tổng số tiền thuế thu được qua các năm (theo địa bàn, theo đối tượngnộp thuế); tốc độ phát triển, tốc độ tăng thuế thu nhập trong tổng thu nhậpquốc dân…

Hệ thống chỉ tiêu phản ánh chất lượng và hiệu quả công tác quản lýthuế thu nhập cá nhân: tỷ lệ đối tượng nộp thuế đúng hạn, tỷ lệ đối tượng trốnthuế, khai sai thuế so với tổng đối tượng nộp thuế, chi phí cho công tác quản

lý thuế tính trên được một đồng thuế thu được…

* Nhóm chỉ tiêu đánh giá tính tuân thủ pháp luật thuế thu nhập cá nhân của đối tượng nộp thuế

- Chỉ tiêu đánh giá nghĩa vụ đăng ký thuế: số lượng cá nhân đề nghị cấp

mã số thuế thu nhập cá nhân – là chỉ tiêu số tuyệt đối thời kỳ, phản ánh sốlượng người nộp thuế đã đăng ký mã số thuế trong năm – chỉ tiêu này chothấy ý thức chấp hành của người nộp thuế đăng ký mã số thuế

Tỷ lệ đăng ký thuế (%) – là chỉ tiêu số tương đối phản ánh tỷ lệ ngườinộp thuế đã thực hiện nghĩa vụ đăng ký mã số thuế trong năm so với tổng sốngười nộp thuế phải đăng ký cấp mã số thuế Chỉ tiêu càng tiến đến 100 thìtính tuân thủ pháp luật càng tốt

- Chỉ tiêu đánh giá tính tuân thủ nghĩa vụ khai thuế thu nhập cá nhân:

+ Tỷ lệ nộp hồ sơ khai thuế (%) – là chỉ tiêu số tương đối phản ánh tỷ

lệ hồ sơ khai thuế đã được người nộp thuế nộp trong một năm so với tổng số

hồ sơ khai thuế phải nộp Chỉ tiêu càng tiến đến 100 thì tính tuân thủ phápluật càng tốt

+ Số hồ sơ khai thuế đã nộp – là chỉ tiêu số tuyệt đối thời kỳ phản ánhtổng số hồ sơ khai thuế đã nhận được trong một năm Chỉ tiêu này cho thấy ýthức chấp hành người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ khai thuế

+ Tỷ lệ nộp hồ sơ khai thuế quá hạn (%) – là chỉ tiêu số tương đối phảnánh tỷ lệ hồ sơ khai thuế đã được người nộp thuế nộp quá hạn trong một năm

so với tổng số hồ sơ khai thuế phải nộp Chỉ tiêu càng xa 100 thì tính tuân thủpháp luật càng tốt

+ Số hồ sơ khai thuế nộp quá hạn – là chỉ tiêu tuyệt đối phản ánh tổng

số hồ sơ khai thuế người nộp thuế nộp hồ sơ quá hạn trong một năm so vớitổng số hồ sơ khai thuế phải nộp Chỉ tiêu phản ánh quy mô ý thức chấp hànhcủa người nộp thuế nộp hồ sơ khai thuế đúng hạn quy định

- Chỉ tiêu đánh giá nghĩa vụ nộp thuế

+ Tỷ lệ nợ thuế (%) – là chỉ tiêu số tương đối so sánh, phản ánh tỷ lệ sốtiền thuế còn nợ đến 31/12 hàng năm với tổng số tiền thuế đã nộp trong năm.Chỉ tiêu càng tiến đến 0 thì tính tuân thủ pháp luật càng tốt

+ Tỷ lệ người nộp thuế nợ thuế (%) – là chỉ tiêu số tương đối so sánh,phản ánh tỷ lệ người nộp thuế còn nợ đến 31/12 hàng năm với tổng số ngườinộp thuế Chỉ tiêu càng tiến đến 0 thì tính tuân thủ pháp luật càng tốt.

+ Số lượng các khoản nợ/người nộp thuế - là số khoản nợ bình quâncủa một người nộp thuế tại thời điểm đánh giá Số lượng các khoản nợ càng ítthì tính tuân thủ pháp luật càng tốt

+ Cơ cấu nợ theo thời gian (%) – là tỷ trọng các khoản thuế nợ, số tiềnthuế nợ trong một khoảng thời gian quy định gồm các mốc nợ trên 30 ngày vàtrên 90 ngày Chỉ tiêu phản ánh tỷ trọng thời gian nợ thuế của các khoản nợ,

số thuế nợ Nếu tỷ trọng các khoản nợ, số thuế nợ ở dưới mức 30 ngày cao thìmức tuân thủ càng tốt

- Chỉ tiêu đánh giá nghĩa vụ cung cấp thông tin đối với kết quả thanhtra, kiểm tra – là số thuế truy thu bình quân qua hoạt động kiểm tra, thanh trathuế Số thuế truy thu càng thấp thì tính tuân thủ càng tốt Chỉ tiêu này đượctính theo phương pháp tính bình quân số học giản đơn

- Chỉ tiêu đánh giá tỷ lệ hồ sơ phải điều chỉnh (%) – là tỷ lệ so sánhgiữa số hồ sơ khai thuế phải điều chỉnh số liệu với tổng số hồ sơ khai thuế đãnộp trong năm Tỷ lệ điều chỉnh càng thấp thì tính tuân thủ càng tốt