Quản lý thuế thu nhập cá nhân ở hà nội

Trong những năm qua, công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội đã đạt được một số thành tựu như góp phần huy động ngày càng nhiều thu nhập của cá nhân có thu nhập cao cho ngân sách

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN TRUNG KIÊN

QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - Năm 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN TRUNG KIÊN

QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN Ở HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHẠM THỊ HỒNG ĐIỆP

XÁC NHẬN CỦA XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CÁN BỘ HƯỚNG DẪN CHẤM LUẬN VĂN

PGS.TS PHẠM THỊ HỒNG ĐIỆP PGS.TS LÊ DANH TỐN

Hà Nội – Năm 2015

CAM KẾT

Tôi cam đoan rằng tôi đã viết luận văn này một cách độc lập và không

sử dụng các nguồn thông tin hay tài liệu tham khảo nào khác ngoài những tài liệu và thông tin đã được liệt kê trong phần thư mục tham khảo của luận văn

Những phần trích đoạn hay những nội dung lấy từ các nguồn tham khảo được liệt kê trong phần danh mục tài liệu tham khảo dưới dạng những đoạn trích dẫn hay diễn giải trong luận văn kèm theo thông tin về nguồn tham khảo

rõ ràng

Bản luận văn này chưa từng được xuất bản và vì vậy cũng chưa được nộp cho một hội đồng nào khác cũng như chưa chuyển cho một bên nào khác

có quan tâm đối với nội dung này

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thuế là một trong những công cụ thể hiện quyền lực của nhà nước và cũng là nguồn tài chính chủ yếu của nhà nước đó trong bất cứ xã hội có giai cấp nào Có nhiều loại thuế khác nhau, trong đó có thuế thu nhập cá nhân Đây là loại thuế trực thu phổ biến và cơ bản trong các nền kinh tế thị trường

và được nhiều quốc gia áp dụng

Thuế thu nhập cá nhân đã có lịch sử hàng trăm năm và hiện nay đã trở thành loại thuế phổ biến trên thế giới Có thể nói đối với hầu hết các quốc gia thuế thu nhập cá nhân được xem như là “vua” của các loại thuế Không chỉ bởi nguồn thu khổng lồ của nó trong tổng ngân sách để phục vụ cho việc vận hành bộ máy hành chính nhà nước, đảm bảo an ninh quốc gia, chính sách xã hội mà sự ra đời của sắc thuế thu nhập cá nhân còn góp phần quan trọng trong việc điều tiết phân phối lại thu nhập trong xã hội trên cơ sở xem xét đến hoàn cảnh cụ thể của người nộp thuế

Tại Việt Nam, thuế thu nhập cá nhân ra đời năm 1990 dưới tên gọi

“Pháp lệnh thuế đối với người có thu nhập cao” và đã trải qua 9 lần sửa đổi,

bổ sung vào các năm 1992, 1994, 1997, 1999, 2001, 2004, 2007, 2012, 2014

để phù hợp với những điều kiện về kinh tế - xã hội Luật thuế thu nhập cá nhân ra đời nhằm thể chế hoá đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước về lĩnh vực tài chính đã đặt ra yêu cầu mới trong công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân Bên cạnh những thành tựu đáng khích lệ về công tác thu thuế cũng như quản lý thuế, trong quá trình quản lý thuế thu nhập cá nhân vẫn còn nhiều hạn chế kể từ việc ban hành pháp lệnh thuế đến tổ chức thực hiện cũng như thanh tra thuế Nếu những hạn chế này không được sớm khắc phục thì công tác thu thuế thu nhập sẽ xảy ra nhiều thất thoát Chính vì thế, công tác

2

quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam nói chung và ở Hà Nội nói riêng cần phải được hoàn thiện để đáp ứng những yêu cầu trong xu thế hội nhập và phát triển nhanh chóng hiện nay

Hà Nội cùng với Thành phố Hồ Chí Minh là hai nơi tập trung nhiều lao động đến làm việc, kinh doanh nhất trong cả nước Chính vì vậy, vấn đề quản

lý thuế thu nhập cá nhân tại Hà Nội là một vấn đề vô cùng nóng bỏng và cấp thiết Trong những năm qua, công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội

đã đạt được một số thành tựu như góp phần huy động ngày càng nhiều thu nhập của cá nhân có thu nhập cao cho ngân sách nhà nước; thủ tục hành chính

đã từng bước được cải cách hợp lý hơn; góp phần phân phối lại thu nhập; năng lực bộ máy quản lý thu thuế được nâng cao thêm Song bên cạnh đó, công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong công tác quản lý thu thuế thu nhập cá nhân như chất lượng hạ tầng quản lý còn thấp; cơ chế, luật pháp chưa đồng bộ; công tác kiểm soát tính chân thực trong kê khai, tính thuế và quyết toán thuế còn tương đối thấp; công tác thanh tra thuế thu nhập cá nhân còn nhiều bất cập Xuất phát từ thực tế trên của Việt Nam nói chung và tại Hà Nội nói riêng, nhằm góp phần hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân, chống lại nạn thất thu thuế thu

nhập cá nhân và tăng ngân sách nhà nước ở Hà Nội, đề tài “Quản lý thuế thu

nhập cá nhân ở Hà Nội” đã được tác giả lựa chọn làm đề tài nghiên cứu cho

luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế

Từ vấn đề nghiên cứu được đặt ra như trên, việc nghiên cứu đề tài này

phải trả lời được câu hỏi sau: Làm thế nào để hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội trong thời gian tới?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Hà Nội trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu đã nêu, đề tài cần thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau:

Một là, hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về thuế thu

nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân

Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân

trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2009-2014, từ đó chỉ ra những thành tựu đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế đó

Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế

thu nhập cá nhân tại Hà Nội trong thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Hà Nội, mà cụ thể ở đây là Cục Thuế Hà Nội với những thành tựu, hạn chế, và nguyên nhân của những hạn chế đó

3.2 Phạm vi nghiên cứu

3.2.1 Phạm vi nội dung

Đề tài nghiên cứu những vấn đề cơ sở lý luận và thực tiễn về thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân; thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội thời gian qua, qua đó đưa ra một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Hà Nội trong thời gian tới

3.2.1 Phạm vi không gian

Đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn

Hà Nội

4

3.2.1 Phạm vi thời gian

Đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn

Hà Nội giai đoạn 2009-2014

4 Những đóng góp mới của luận văn

Về mặt lý luận: hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân như: các khái niệm liên quan đến thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân, nội dung quản lý thuế thu nhập cá nhân, và chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân

Về mặt thực tiễn: đề tài đã phân tích , đánh giá thực tra ̣ng qu ản lý thuế

đa ̣t được, những mă ̣t ha ̣n chế và nguyên nhân của những mặt hạn chế Trên cơ

sở đó, đề tài đã đề xuất m ột số giải pháp nhằm hoàn thi ện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội trong thời gian tới

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, kết cấu luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế thu nhập cá nhân

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Hà Nội

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN VÀ QUẢN LÝ THUẾ

THU NHẬP CÁ NHÂN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước

Thuế là công cụ quan trọng của nhà nước, góp phần quản lý, điều tiết,

ổn định kinh tế vĩ mô, là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội, góp phần đảm bảo công bằng xã hội

Do vậy đây là lĩnh vực mà các quốc gia trên thế giới luôn dành nhiều sự quan tâm nghiên cứu về cả lý thuyết và thực tiễn nhằm triển khai hoàn thiện chính sách thuế và quản lý thuế

Trên thế giới đã có rất nhiều công trình mang tính lý luận chung về thuế nói chung, trong đó có thuế thu nhập cá nhân Một số công trình tiêu biểu là:

Norma B Coe, Zhenya Karamcheva, Richard Kopcke, Alicia H

Munnell (2011), How does the personal income tax affect the progressivity of OASI benefits?, Center for Retirement Research at Boston College: Nghiên

cứu này tính toán tác động của thuế thu nhập liên bang đối với chương trình bảo hiểm OASI (Old Age and Survivors Insurance) Thông qua sử dụng dữ liệu HRS (Health and Retirement Study) liên kết các số liệu của thu nhập an sinh xã hội nghiên cứu đánh giá những đóng góp OASI đối với cá nhân và hộ gia đình, trước và sau thuế thu nhập Nghiên cứu cho thấy an sinh xã hội là tiến bộ trên cơ sở cá nhân, nhưng thuế lũy tiến được cắt giảm đáng kể khi tính toán dựa trên cơ sở hộ gia đình Một mặt, việc đánh thuế các khoản đóng góp làm cho hệ thống thậm chí còn ít tiến bộ hơn so với báo cáo thông thường Mặt khác, việc đánh thuế lợi ích lại làm cho nó tiến bộ hơn Kết quả cuối

6

cùng là tăng thuế thu nhập cá nhân chỉ gây tác động nhỏ đối với sự phát triển

an sinh xã hội, còn các tác động lớn khác lại bù đắp cho nhau Tuy nhiên, có

vẻ như là thuế ròng có thể mang lại sự tiến bộ cho các hộ gia đình do sự tăng lên của các hộ gia đình phải chịu thuế trên lợi ích của họ Khi không có những thay đổi trong luật thuế, xu hướng tiến bộ hơn có khả năng sẽ xảy ra

John R Graham, Jana S Raedy, Douglas A Shackelford (2011),

Research in accounting for income taxes, Journal of Accounting and

Economics: Bài báo nghiên cứu về AFIT (Accounting for Income Taxes – Quyết toán thuế thu nhập) với việc chỉ ra 4 khía cạnh và các quy tắc của AFIT, sau đó giới thiệu tổng quan các nghiên cứu đã có và đề xuất một số gợi ý cho các nghiên cứu trong tương lai Bài nghiên cứu nhấn mạnh một số vấn đề nghiên cứu đã được giải quyết liên quan đến việc quyết toán thuế thu nhập để quản lý các khoản thu nhập và xem các khoản thuế được định giá bởi những người tham gia thị trường chứng khoán

Ajagu Chikezie (2014), The effectiveness of personal income tax collection in Nothern Nigeria (A case study of Adamawa State): Bài viết

nghiên cứu hiệu quả của thu thuế thu nhập cá nhân tại State Board of Internal Revenue Adamawa Mục tiêu chính của nghiên cứu này là để xác định hiệu quả việc thu thuế thu nhập cá nhân trong tiểu bang Adamawa, để xác định các nguyên nhân có thể thu thuế hiệu quả trong nhà nước và xác định các cách thức để đảm bảo một hệ thống thuế hiệu quả trong tiểu bang Bảng câu hỏi nghiên cứu là công cụ nghiên cứu chính được sử dụng trong nghiên cứu và dữ liệu được tạo ra thông qua phương pháp thống kê mô tả Cụ thể, tỷ lệ phần trăm đơn giản được sử dụng để phân tích các dữ liệu thu thập được Phân tích

đã chỉ ra rằng hệ thống thuế của bang không hiệu quả xuất phát từ các yếu tố như hối lộ của cán bộ thuế, cố ý từ chối trả thuế, và tỷ lệ không tuân thủ cao Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng các yếu tố như đào tạo cán bộ thuế không

đúng cách, không nhất quán trong các luật thuế, tham nhũng của cán bộ thuế

và kỹ năng kế toán và lưu trữ hồ sơ còn yếu kém giữa cán bộ thuế được xác định là nguyên nhân sâu xa của hệ thống thuế không hiệu quả trong tiểu bang Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp bao gồm đưa ra các chiến lược tuyển dụng nhân sự phù hợp, kiểm toán thích hợp, lượng kiều hối thuế của người thu thuế các cấp và việc sử dụng các công nghệ thông tin nhằm tăng cường thu thuế liên bang

William G Gale, Andrew A Samwick (2014), Effects of Income Tax Changes on Economic Growth, Economic Studies at Brookings: Bài viết này

nghiên cứu những ảnh hưởng do thay đổi thuế thu nhập cá nhân đối với tăng trưởng kinh tế trong dài hạn Cắt giảm thuế suất có thể khuyến khích các cá nhân làm việc, tiết kiệm, đầu tư, nhưng nếu việc cắt giảm thuế không được bảo trợ bởi cắt giảm chi tiêu thì chúng có thể làm cho thâm hụt ngân sách liên bang tăng lên, mà về lâu dài sẽ làm giảm tiết kiệm quốc gia và nâng cao lãi suất Tác động ròng lên tăng trưởng là không chắc chắn, nhưng nhiều người ước tính rằng những tác động đó nhỏ hoặc là tác động tiêu cực Các biện pháp

mở rộng có thể loại bỏ các tác động của việc cắt giảm thuế suất về thâm hụt ngân sách, nhưng đồng thời cũng giảm tác động đến cung lao động, tiết kiệm, đầu tư và do đó làm giảm các tác động trực tiếp đến tăng trưởng Tuy nhiên, chúng cũng tái phân bổ nguồn lực giữa các ngành theo mục tiêu kinh tế cao nhất, dẫn đến tăng hiệu quả và có khả năng tăng kích thước tổng thể của nền kinh tế Kết quả cho thấy không phải tất cả những thay đổi thuế sẽ có tác động tương tự đối với tăng trưởng Cải cách nhằm cải thiện các ưu đãi, giảm trợ cấp hiện có, tránh tăng vận may bất ngờ, và tránh thâm hụt tài chính sẽ có ảnh hưởng tốt hơn đối với nền kinh tế trong dài hạn, nhưng cũng có thể tạo ra sự đánh đổi giữa công bằng và hiệu quả

8

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt

1 Hoàng Văn Bằng (2009), “Quản lý thuế thu nhập cá nhân: Nhân tố, công

cụ, chính sách nào ảnh hưởng đến tính tuân thủ của cá nhân người nộp

thuế?”, Tạp chí nghiên cứu Tài chính kế toán, số 9 (74), tr.34-41, Hà

Nội

2 Ngô Trung Biên (2015), Hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá

nhân tại các doanh nghiệp trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Daklak,

Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Đà Nẵng, Đà Nẵng

3 Bộ Giáo dục (2005), Giáo trình thuế và hệ thống thuế ở Việt Nam, Nxb

Giáo dục, Hà Nội

4 Bộ Tài chính (2013), Thông tư 111/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật thuế thu

nhập cá nhân và Nghị định 65/2013/NĐ-CP, Hà Nội

5 Bộ Tài chính (2013), Thông tư 156/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý

thuế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định 83/2013/NĐ-CP, Hà Nội

6 Bộ Tài chính (2014), Thông tư 119/2014/TT-BTC sửa đổi Thông tư

156/2013/TT-BTC, 111/2013/TT-BTC, 219/2013/TT-BTC, 08/2013/TT-BTC, 85/2011/TT-08/2013/TT-BTC, 39/2014/TT-BTC và 78/2014/TT-BTC để cải cách, đơn giản thủ tục hành chính về thuế, Hà Nội

7 Bộ Tài chính (2014), Thông tư 128/2014/TT-BTC hướng dẫn việc giảm

thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân làm việc tại Khu kinh tế, Hà Nội

8 Bộ Tài chính (2014), Thông tư 151/2014/TT-BTC hướng dẫn thi hành Nghị

định 91/2014/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định quy định về thuế, Hà Nội

9 Lê Thị Chinh (2012), Quản lý thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam, Luận văn

Thạc sĩ quản lý kinh tế, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ

Chí Minh, Hà Nội

10 Chính phủ (2011), Quyết định số 732/QĐ-TTg ngày 17/5/2011 về việc phê

duyệt chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020, Hà Nội

11 Chính phủ (2013), Nghị định 65/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật thuế thu

nhập cá nhân và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập cá nhân, Hà Nội

12 Chính phủ (2013), Nghị định 83/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật quản lý

thuế và Luật quản lý thuế sửa đổi, Hà Nội

13 Chính phủ (2014), Nghị định 91/2014/NĐ-CP sửa đổi các Nghị định quy

định về thuế, Hà Nội

14 Cục Thống kê Thành phố Hà Nội (2014), Tình hình kinh tế - xã hội Thủ

đô Hà Nội qua 60 năm xây dựng và phát triển,

http://thongkehanoi.gov.vn/, Hà Nội

15 Lý Phương Duyên (2009), “Xã hội hóa công tác quản lý thuế thu nhập cá

nhân ở Việt Nam: Tại sao không?”, Tạp chí Tài Chính, số 7, tr.22-25,

Hà Nội

16 Võ Thị Duyên (2014), Tăng cường quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa

bàn huyện Tam Đảo – Tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn thạc sĩ kinh tế,

Trường Đại học Kinh tế & Quản trị kinh doanh, Đại học Thái Nguyên, Thái Nguyên

17 Tôn Thu Hiền, Nguyễn Tiến Dũng (2013), “Tuân thủ thuế thu nhập cá

nhân: Lượng hóa và phân tích”, Tạp chí nghiên cứu Tài chính kế toán

số 10 (123)/2013, tr.25-36, Hà Nội

18 Học viện Tài chính (2009), Giáo trình nghiệp vụ thuế, Nxb Tài chính, Hà

Nội