- Mặc dù có tài năng và đợc đánh giá cao, đợc mọi ngời quan tâm nhng Kiều Phơng không hề mất đi sự hồn nhiên, trong sáng của tuổi thơ, vẫn dành cho anh trai những tình 18... Nêu diễn biế
Trang 1Giáo án Ngữ Văn lớp 6
- Có sự lòng ghép 2 cốt truyện nhỏ
+ Cốt truyện về ngời em: Kiều Phơng mê vẽ -> đợc phát hiện tài
năng vẽ -> bức tranh đạt giải nhất
+ Cốt truyện về ngời anh: Ngạc nhiên -> ghen tức trớc tài năng của
em -> hãnh diện và xấu hổ khi xem tranh
- 3 HS kể -> HS nhận xét -> GV bổ sung
Hoạt động 3 (19’)
?) Theo em truyện có thể chia thành mấy đoạn? Nội dung?
- Đ1: Từ đầu -> là đợc: Giới thiệu Kiều Phơng
- Đ2: Tiếp -> mẹ vẫn hồi hộp : Diễn biến tâm trạng ngời anh
- Đ3: Còn lại: Tác dụng của lòng nhân hậu
?) Truyện đợc kể bằng lời của nhân vật nào? Theo ngôi thứ
mấy?
- Nhân vật ngời anh – ngôi thứ nhất
?) Sự lựa chọn vai kể nh vậy có tác dụng gì trong việc xây
dựng nhân vật và thể hiện chủ đề của truyện?
- Miêu tả tâm trạng của nhân vật một cách tự nhiên bằng lời
của chính nhân vật ấy -> thể hiện chủ đề câu chuyện đợc tự
nhiên và thấm thía hơn qua sự tự nhận thức của nhân vật
ng-ời anh
?) Có ý kiến cho rằng “truyện nhằm khẳng định, ca ngợi
phẩm chất tốt đẹp của cô em gái” Nhng có ý kiến lại khẳng
định “truyện muốn hớng ngời đọc tới sự tự thức tỉnh của
ng-ời anh.” Vậy ý kiến của em nh thế nào?
- ý kiến 2 là đúng vì thể hiện chủ đề của văn bản
?) Nhân vật chính trong truyện là ai? Vì sao?
- Kiều Phơng và ngời anh là nhân vật chính nhng nhân vật
ngời anh có vị trí quan trọng hơn vì thể hiện chủ đề văn bản
?) Nhân vật Kiều Phơng đợc giới thiệu nh thế nào? Có
những nét đẹp nào về tâm hồn, tính cách?
- Ngoại hình, hành động: mặt luôn bị bôi bẩn, hay lục lọi
các đồ vật, tự chế thuốc vẽ, tập vẽ các đồ vật, luôn vui vẻ, vẽ
về anh
- Tính cách và phẩm chất nổi bật: hồn nhiên, hiếu động, tài
năng hội hoạ, tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu
?) Theo em nét nào là đáng quí nhất ở Kiều Phơng?
- Mặc dù có tài năng và đợc đánh giá cao, đợc mọi ngời
quan tâm nhng Kiều Phơng không hề mất đi sự hồn nhiên,
trong sáng của tuổi thơ, vẫn dành cho anh trai những tình
18
Trang 2- 3 HS trình bày-> GV chốt -> Ghi tấm lòng bao dung độ
l-ợng
Tiết 82
1 ổ n định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (5’):
? Kể tóm tắt truyện và nêu cảm nghĩ của em về Kiều Phơng?
3 Bài mới
Trang 3Giáo án Ngữ Văn lớp 6
Hoạt động 1
* GV: Ngời đọc có ấn tợng sâu sắc về những hành động, suy
nghĩ, diễn biến tâm lý của ngời anh – ngời kể chuyện
?) Nêu diễn biến tâm trạng của ngời anh qua 3 thời điểm: trớc
và sau khi tài năng củ Kiều Phơng đợc phát hiện, khi Kiều
Phơng đợc giải cao nhất cuộc thi vẽ?
- Thoạt đầu: thấy em gái thích vẽ và tự chế màu vẽ -> coi là
những trò nghịch ngợm => nhìn bằng cái nhìn kẻ cả, không
thèm để ý (đặt tên cho em, giọng điệu khi kể )
- Khi tài năng hội hoạ của Kiều Phơng đợc phát hiện:
+ Mọi ngời ngạc nhiên, vui mừng, sung sớng
+ Ngời anh: buồn -> thất vọng (vì không có tài năng nào) cảm
?) Tại sao ngời anh có thái độ và hành động nh vậy?
- Vì tự ái, mặc cảm, tự ti khi thấy em gái có tài năng nổi bật
?) Việc ngời anh vãn lén xem tranh của Kiều Phơng nói lên
điều gì? Thái độ của ngời anh?
- Ngời anh tò mò -> tâm lý lứa tuổi
- Thở dài -> buồn và thầm cảm phục tài năng của Kiều Phơng
*GV: Tình huống quan trọng tạo ra điểm nút của diễn biến
tâm trạng ngời anh là ở cốt truyện khi đứng trớc bức tranh
đ-ợc tặng giải của em gái mình
?) Tại sao ngời anh nỡ đẩy Kiều Phơng ra khi em muốn chia
sẻ niềm vui với anh?
- Có lẽ do tức tối, ghen tị (vì em gái hơn mình)
?) Trong trờng hợp này, em khuyên ngời anh nh thế nào?
- Ghen tị là một thói xấu làm ngời ta nhỏ nhen, không xứng
đáng làm anh
?) Thái độ của ngời anh khi đứng trớc bức tranh đoạt giải của
Kiều Phơng? Tại sao?
- Bất ngờ, ngạc nhiên vì Bức tranh vẽ mình
Hình ảnh của mình qua cái nhìn
của em gái, đợc em gái vẽ
?) Từ tâm trạng ngỡ ngàng tại sao sau đó ngời anh lại hãnh
diện và xấu hổ?
- Hãnh diện vì: Đợc bao nhiêu ngời ngắm
Bức vẽ đẹp vì bản thân hiện ra với nét đẹp
(suy t – mơ mộng) -> hoàn hảo
- Xấu hổ: nhận ra những yếu kém của mình (tự ái, đố kị)
thấy không xứng đáng nh vậy
?) Em hiểu nh thế nào về đoạn kết “Tôi không trả lời con
đấy”? Cảm nhận của em về ngời anh?
- Ngời anh đã hiểu ra rằng: bức chân dung mình đợc vẽ bằng
“Tâm hồn và lòng nhân hậu” của cô em gái
*GV: Tâm hồn trong sáng và tấm lòng nhân hậu của Kiều
Phơng là liều thuốc vô giá giúp ngời anh biết đợc bệnh tự ti,
đố kị nhỏ nhen của mình để vơn lên
?) Truyện gợi cho em những suy nghĩ và bài học gì về cách
ứng xử trớc thành công hay tài năng của ngời khác hoặc của
b) Nhân vật ng ời anh
- Ngời anh có lúc mặc cảm, tự ti nhng sau đó xấu hổ nhận ra điểm yếu của mình
20
Trang 44 Củng cố
5 H ớng dẫn về nhà
- Tập tóm tắt truyện, học bài, làm bài tập 2 (35)
- Chuẩn bị:
+ Các bài tập trong bài luyện nói quan sát
+Vợt thác: Trả lời các câu hỏi trong SGK
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Những yếu tố quan trọng trong văn miêu tả là gì? Vì sao?
3 Bài mới
Hoạt động 1 (7’)
* GV nêu vai trò, tầm quan
trọng, ý nghĩa của việc luyện
- Có lúc mặc cảm, tự ti, đố kị trớc tài năng của Kiều
Ph-ơng nhng sau đó xấu hổ nhận ra điểm yếu của mình-> Có nhiều thói xấu cần phê phán nhng cũng có nhữngphẩm chất tốt
* Ngời anh trong thực tế và trong tranh:
Trang 5da (trắng hoặc đen giòn)
- Bầu trời: (trong sáng nh vừa đợc gột rửa )
- Đêm: (bầu trời nh càng rộng và yên tĩnh )
- Vầng trăng: (tròn vành vạnh nh khuôn mặt )
- Cây cối: (nh đang nghỉ ngơi )
- Nhà cửac) Kết bài: Cảm nghĩ của em về đêm trăng
2 Bài tập 4 (36)
a) Mở bài: Giới thiệu khái quát cảnh biển buổi sáng
22
Trang 6sánh cho mỗi nét chính của
cảnh b) Thân bài: Các nét đặc sắc- Mặt trời (bầu trời)
Hoạt động 2 (20’)
- HS trình bày -> Nhận
xét
II Thực hành
- 2 HS trình bày mở bài (của 2 bài tập)
- 3 HS trình bày thân bài (của 2 bài tập)
- 2 HS trình bày kết bài (của 2 bài tập)
? Những yếu tố cần thiết trong bài miêu tả?
- Quan sát kĩ lỡng -> TN gợi tả + so sánh, tởng tợng -> Nêu bật đặc điểm của đối tợng ->nhận xét, cảm xúc
- Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp phong phú, hùng vĩ của thiên nhiên trên sông Thu Bồn và
vẻ đẹp của ngời lao động đợc miêu tả trong bài
- Nắm đợc nghệ thuật kết hợp miêu tả khung cảnh thiên nhiên và hoạt động của con ngời
- Giáo dục lòng yêu quê hơng đất nớc
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Phân tích tâm trạng của ngời anh và ý nghĩa truyện “Bức tranh của em gái tôi”
3 Bài mới
Trang 71954 ông tham gia hoạt động văn nghệ: là kiến trúc s NXB
Kim Đồng và xởng phim hoạt hình
- Có 9 cuốn truyện, 6 tập thơ, 3 kịch bản phim hoạt hình
VN và 3 tác phẩm dịch
- Các tác phẩm “Quê nội”, “Tảng sáng”, “Gà mái hoa” vô
cùng gần gũi, thắm thiết với tuổi trẻ Việt Nam
?) Xuất xứ đoạn trích?
*GV: Dợng Hơng Th đa thuyền lên Dùi Chiêng mua gỗ
dựng trờng cho làng Hoà Phớc Đoàn ngời: Hơng Th, chú
Hai Quân, 2 thiếu niên (Cù Lao, Cục) -> Đoạn văn ghi lại
hành trình con thuyền từ Hoà Phớc ngợc sông Thu Bồn,
qua phg Ranh, vợt thác Cổ Cò đến Trung Phớc để lấy gỗ
I Tác giả - tác phẩm
1 Tác giả
- Võ Quảng (1920) là một trí thức cách mạng chuyên viết cho thiếu nhi
- Văn phong của ông điềm
đạm, hồn hậu, cách viết nhẹ nhàng, hóm hỉnh
GV nêu yêu cầu đọc : đoạn đầu giọng điệu nhẹ nhàng
Đoạn vợt thác: sôi nổi, mạnh mẽ
Đoạn cuối: êm ả, thoải mái
- 2 HS đọc, 1 HS nêu một số từ ngữ khó
3 Đọc, chú thích
4 Kể tóm tắt
Hoạt động 3 (2 3’)
?) Văn bản chia thành mấy đoạn? Nội dung?
+ Đ1:Từ đầu -> thác nớc: Con thuyền chuẩn bị vợt thác
+ Đ2:Tiếp -> Cổ Cò: Hình ảnh con thuyền vợt thác
+ Đ3: Còn lại: Cảnh quan sông Thu Bồn khi con thuyền đã
v-ợt thác
?) Văn bản muốn ta cảm nhận mấy vấn đề chính?
- 2 vấn đề (Bức tranh thiên nhiên và hình ảnh con ngời )
?) Xác định ngôi kể của truyện? – Ngôi thứ 3
?) Hãy xác định vị trí quan sát để miêu tả của tác giả? Tác
dụng?
- Trên con thuyền -> thích hợp với phạm vi tả cảnh rộng, đợc
quan sát trực tiếp -> tả logic
?) Để dựng lại bức tranh thiên nhiên,tác giả tập trung tả cảnh
dòng sông và 2 bên bờ Em hãy chỉ rõ sự đổi thay của cảnh
theo từng chặng đờng của con thuyền? Nghệ thuật?
- Đoạn sông vòng đờng bằng
+ êm đềm, hiền hoà, thơ mộng
+ thuyền bè tấp nập
+ cảnh 2 bên bờ rộng rãi, trù phú, bãi dâu bạt ngàn
- Sắp đến đoạn nhiều thác: vờn um tùm, chòm cổ thụ , núi
mách bảo con ngời chuẩn bị sức để vợt thác
- Đoạn 3: Thể hiện tâm trạng hào hứng, phấn khởi của con
Trang 84 Củng cố: - Câu hỏi SGK
5 H ớng dẫn về nhà
- Học bài, tập kể tóm tắt
- Chuẩn bị: Buổi học cuối cùng
? Tập kể tóm tắt, chia đoạn, trả lời câu hỏi SGK
- SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo
- Bảng phụ, phấn màu
C Cách thức tiến hành
- Phơng pháp quy nạp, hoạt động nhóm
D Tiến trình
1 ổ n định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? So sánh là gì? Cấu tạo của phép so sánh? Cho ví dụ minh hoạ?
Trang 9Giáo án Ngữ Văn lớp 6- những con chim lảo đảo
- nh thầm bảo rằng
- nh sợ hãi
- nh gần tới mặt đất
* Tác dụng: Gợi hình: tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinh
động, giúp ngời đọc, ngời nghe hình dung đợc những
cách rụng khác nhau của lá -> không đơn điệu, nhàm
chán
- Gợi cảm: ngời đọc, ngời nghe nắm bắt đợc TT, tình cảm
của ngời viết (nói) -> thể hiện quan niệm của tác giả về
Con đi đánh giặc cha bằng 60
=> So sánh không ngang bằngc) So sánh: Anh đoàn viên Nh nằm -> ngang bằng Bóng Bác ấm hơn -> không ngang bằng
2 BT 2(43)- nhanh nh cắt- nh một pho tợng đồng đúc- nh một hiệp sĩ của Trờng Sơn- nh những cụ già
A Mục tiêu
- Giúp HS sửa một số lỗi chính tả do ảnh hởng của cách phát âm địa phơng
- Có ý thức khắc phục các lỗi chính tả do ảnh hởng của cách phát âm địa phơng
- Rèn kĩ năng nói, viết đúng chính tả
26
Trang 10I Viết chính tả: Đoạn văn có các từ dễ nhầm các cặp
phụ âm đầu: tr – ch, s – x, r - d- gi, l – n
- Đoạn văn trích trong “Cây tre Việt Nam” – Thép mới
“Gậy tre, chông tre anh hùng chiến đấu” (97)
- Đoạn văn “Luỹ giữa không rõ” trích “Luỹ làng” (46)
II Điền phụ âm hoặc tiếng cho phù hợp
1) Thân em vừa trắng lại vừa tròn Bảy nổi ba chìm với nớc non Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son2) Điền tiếng
- nung nấu, lung linh, nức nở, sặc sỡ, suôn sẻ, xa xăm, trơ trụi, trắc trở, chứa chấp, chữa cháy, chuyện trò, doạ
dẫm, dòng giống, gióng giả, giòn giã
Hoạt động 3(5’)
- HS viết ra phiếu
-> GV thu kiểm tra – sửa
III Viết đoạn văn (3 câu) có các phụ âm dễ lẫn
4 Củng cố: Câu hỏi SGK
5 H ớng dẫn về nhà
- Tập viết đoạn văn -> tự sửa lỗi
- Chuẩn bị: Nhân hoá (Đọc SGK, tìm thêm VD, xem trớc luyện tập)
A Mục tiêu
- Giúp HS nắm đợc cách tả cảnh và bố cục hình thức của một đoạn, một bài văn tả cảnh
- Luyện tập kĩ năng quan sát và lựa chọn, kĩ năng trình bày những điều quan sát, lựa chọntheo một thứ tự hợp lý
B Chuẩn bị
Trang 11Giáo án Ngữ Văn lớp 6
- SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo
- Bảng phụ, phấn màu
C Ph ơng pháp
- Phơng pháp qui nạp
D Tiến trình
1 ổ n định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Cho biết các yếu tố cần phải có khi làm bài miêu tả? Vì sao?
3 Bài mới
Hoạt động 1 (16’)
- Gọi 2 HS đọc Vd a, b (45)
?) ở văn bản (a) tại sao qua hình ảnh dựng Hơng Th ta có
thể hình dung đợc những nét tiêu biêu của cảnh sắc ở khúc
sông có nhiều thác dữ?
- Dợng Hơng Th phải tập trung sức lực vào việc đa thuyền
vợt thác -> thiên nhiên hung dữ
?) Văn bản (b) tả quang cảnh gì? Thứ tự miêu tả?
- Tả quang cảnh dòng sông Năm Căn (và rừng đớc)
- Thứ tự: dới sông -> lên bờ (gần -> xa)
?) Chỉ rõ những câu tả dòng sông, những câu tả cảnh hai
bên bờ?
- Dòng sông: Câu 1, 2
- Hai bờ: Câu 3, 4
?) Có thể đảo ngợc thứ tự này không? Vì sao?
?) Muốn tả cảnh cần làm nh thế nào?
- HS trả lời -> GV chốt theo ghi nhớ 1 (47)
* HS đọc VD c (45 – 46)
?) Hãy chỉ ra bố cục 3 phần của văn bản? ý của mỗi phần?
- Mở đầu: Từ đầu -> màu của luỹ: Giới thiệu khái quát về
luỹ tre làng (phẩm chất, hình dáng, màu sắc)
- Phần 2: Tiếp -> không rõ: Miêu tả lần lợt, cụ thể 3 vòng
tre của luỹ làng
- Phần 3: Còn lại: cảm nghĩ và nhận xét về tre
?) Nêu thứ tự miêu tả của tác giả ở phần thứ 2?
- Quan sát, miêu tả từ ngoài -> trong, từ khái quát -> cụ
thể
?) Từ văn bản này hãy cho biết bố cục thờng gặp của bài
tả cảnh? Nội dung của mỗi phần?
- HS xác định yêu cầu bài tập
- HS làm phần a, b ra phiếu
học tập
- GV thu chấm một số bài
B Luyện tập ph ơng pháp viết văn tả cảnh và bố cục
bài tả cảnh
1 BT 1 (47)Tả quang cảnh lớp họca) Chọn hình ảnh tiêu biểu
- Cô giáo (thầy), không khí lớp học
28
Trang 12- HS (t thế, thái độ, công việc chuẩn bị )
- Cảnh viết bài, cảnh ngoài sân, tiếng trống
b) Thứ tự
- Từ ngoài -> trong, trên -> dới, khái quát -> cụ thể (hoặc ngợc lại)
2 BT 2 (47)Tả quang cảnh sân trờng giờ ra chơi
- Thứ tự không gian: xa -> gần
- Thứ tự thời gian: trớc -> trong -> sau giờ ra chơi
- Thứ tự khái quát -> cụ thể (quang cảnh chung -> bản thân)
3 BT 3 (47)a) Mở bài: Biển đẹpb) Thân bài: Tả vẻ đẹp và màu sắc của biển ở các thời
Trang 132 Kiểm tra bài cũ (5’):
? Qua đoạn trích “Vợt thác” tác giả muốn nhắn gửi chúng tả điều gì?
3 Bài mới
Hoạt động 1 (5’)
?) Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
- GV bổ sung: Ông còn viết kịch, tiểu thuyết nhng
nổi bật nhất là truyện ngắn (Những bức th từ cối xay
gió của tôi 1869, Chuyện kể ngày thứ 2 – 1873)
- Truyện ông thấm đợm chất đồng giao, dân ca nhẹ
nhàng, trong sang diễn tả tình yêu quê hơng đất nớc
?) Nêu xuất xứ, nội dung đoạn trích?
- 1 HS nêu
*GV: Chiến tranh Pháp – Phổ (1870 – 1871) Pháp
thua trận -> Vùng An dát của Pháp cắt cho Phổ -> HS
phải học tiếng Đức (ngôn ngữ của Phổ)
- Truyện nói lên nỗi đau của ngời dân và khẳng
định: yêu tiếng mẹ đẻ là yêu nớc, giữ tiếng nói dân
tộc là chìa khoá giải phóng dân tộc
I Giới thiệu tác giả - văn bản
1 Tác giả: (1840 – 1897)
- Là nhà văn lỗi lạc của nớc Pháp thế kỉ 19 có nhiều truyện ngắn tiêu biểu
- Truyện thấm đợm chất đồng giao, dân ca, nhẹ nhàng, trong sáng
2 Văn bản
- Trích trong tập truyện ngắn
“Chuyện kể ngày thứ 2” – 1873
- Kể về buổi học cuối cùng bằngtiếng Pháp của một lớp học thuộc làng quê vùng Andát
Hoạt động 2 (10’)
GV hớng dẫn: Giọng điệu, nhịp điệu biến đổi theo cái nhìn
và tâm trạng của Phrăng: Đoạn cuối: dồn dập, căng thẳng,
- Buổi học bằng tiếng Pháp cuối cùng của một trờng thuộc
Andát sau chiến tranh Pháp - Phổ (1870 - 1871)
*GV: An dát và Loren là 2 vùng đất sát biên giới nớc Phổ
-> Pháp phải cắt cho Phổ
?) Em hiểu nh thế nào về tên “Buổi học cuối cùng”?
- Sau buổi học này chính quyền Phổ không cho tiếp tục dạy
bằng tiếng Pháp -> Đây là buổi học bằng tiếng Pháp cuối
Trang 14- P2: Tiếp -> buổi học cuối cùng này: Diễn biến của buổi
học cuối cùng
- P3: Còn lại: Cảnh kết thúc buổi học cuối cùng
?) Truyện đợc kể bằng lời của nhân vật nào?Thuộc ngôi thứ
mấy? Tác dụng?
- Nhân vật Phrăng -> ngôi thứ nhất -> thể hiện
?) Truyện có những nhân vật nào? Đâu là nhân vật chính?
- Nhân vật chính: Phrăng và thầy Ha – men
- Còn một số nhân vật phụ chỉ xuất hiện thoáng qua
*GV: Phân tích văn bản bằng phân tích các nhân vật
?) ý nghĩ và tâm trạng của Phrăng vào buổi sáng trớc giờ
học đợc miêu tả nh thế nào? Vì sao có tâm trạng đó?
- Phrăng là một chú bé còn ham chơi, vô t, không chăm chỉ
học tập -> Định trốn học, ra chơi ngoài đồng, vội chạy đến
trờng
Vì: trễ học, bài cha học, sợ thầy quở phạt
?) Đã bao giờ em có tâm trạng đó cha? Vì sao?
- 3 HS phát biểu
?) Quang cảnh buổi sáng hôm ấy có gì khác lạ?
(Trên đờng, ở trờng, không khí lớp học)
- Trời: ấm, trong trẻo
- Ven rừng, cánh đồng, tiếng sáo hót
- Lính Phổ: đang tập
- Cảnh trờng: yên tĩnh, trang nghiêm
- Mọi ngời: lặng lẽ, buồn rầu
=> báo hiệu sự khác thờng đặc biệt và rất nghiêm trọng
?) ý nghĩa và tâm trạng của Phrăng diễn biến nh thế nào
trong buổi học cuối cùng?
- Choáng váng, sững sờ(vì hiểu đợc nguyên nhân của sự
khác lạ )
-> Tiếc nuối, ân hận (về sự lời nhác học tập)
-> xấu hổ, tự giận mình (không biết qui tắc phân từ)
-> hiểu đợc ý nghĩa thiêng liêng của việc học tiếng Pháp
mong đợc học tập nhng không còn cơ hội
*GV: Từ hình ảnh rất cảm động của các cụ già, từ lời lẽ và
thái độ ân cần, tha thiết và đau xót của thầy Hamen Tất cả
đã tác động mạnh mẽ đến nhận thức và tình cảm, suy nghĩ
của Phrăng
?) Nêu nhận xét, đánh giá về Phrăng?
- Vừa là ngời kể vừa có vai trò thể hiện chủ đề t tởng của
văn bản (thấm thía, gần gũi hơn)
- Lúc đầu còn ham chơi, lời học nhng qua buổi học cuối cùng Phrăng đã hiểu đợc ý nghĩa thiêng liêng của việc học tiếng Pháp và tha thiết muốn học tập
