Giáo án sử 7 kì II

Hỏi: Nhận xét về các chính sách cai trị của nhà Minh đốiHỏi: Các cuộc khởi nghĩa có ý nghĩa gì?. Câu 2: Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần?3.Bài mới: 1’ Quân Minh đã đá

Bài 18: cuộc kháng chiến của nhà hồ

 Giáo dục truyền thống yêu nớc, ý chí anh hùng bất khuất của nhân dân ta

 Vai trò to lớn của quần chúng trong các cuộc khởi nghĩa chống quân Minh xâm lợc, học tập những tấm gơng anh dũng, bất khuất

2.Kiểm tra bài cũ: (5’).

Câu 1: Nêu những biện pháp cải cách của Hồ Quý Ly?

Câu 2: Tác dụng của những cải cách đó?

3.Bài mới: (1’)

Từ đầu TK XV, khi nhà Hồ lên nắm chính quyền, Hồ Quý Ly đã đa ra hàng loạt chínhsách nhằm làm thay đổi tình hình đất nớc Tuy nhiên, một số chính sách đã không đợclong dân, không đợc nhân dân ủng hộ vì vậy việc cai trị đất nớc của nhà Hồ gặp nhiềukhó khăn Giữa lúc đó, nhà Minh ồ ạt xâm lợc nớc ta Cuộc kháng chiến chống giặc Minh

Hoạt động

Giới thiêụ ảnh thành Tây Đô

GV: Giảng

………

Hỏi: Vì sao nhà Minh kéo vào xâm lợc nớc ta?

- Quân Minh mợn cớ khôi phục lại nhà Trần để đô hộ

- Vì cuộc kháng chiến của nhà Hồ không thu hút đợc

toàn dân tham gia, không phát huy sức mạnh toàn

dân

Hỏi: Nêu câu nói của Hồ Nguyên Trừng: “Tôi không sợ

đánh mà chỉ sợ lòng dân không theo”

Sau khi đánh bại nhà Hồ, nhà Minh đã thiết lập chính

quyền thống trị trên đất nớc ta, chính sách áp bức hà

- Bắt nhân dân phải bỏ phong tục của mình

- Thiêu huỷ và mang về Trung Quốc những bộ sách có

giá trị

Đọc phần in nghiêng

1, Cuộc xâm lợc của quân Minh và sự thất bại cảu nha Hồ:10'

- Quân Minh mợn cớ khôiphục lại nhà Trần để đô hộnớc ta

- Tháng 1-1407, quân Minhchiếm Đông Đô và thành Tây

Đô

Cha con Hồ Quý Ly bị bắt

2, Chính sách cai trị của nhà Minh:10'

Chính trị: Xoá bỏ quốc hiệu

của nớc ta, sáp nhập vào TrungQuốc

Kinh tế: Đặt ra hàng trăm thứ

thuế

- Bắt phụ nữ và tre em vềTrung Quốc làm nô tì

- Văn hoá: Thi hành chínhsách đồng hóa ngu dân

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 2

Hỏi: Nhận xét về các chính sách cai trị của nhà Minh đối

Hỏi: Các cuộc khởi nghĩa có ý nghĩa gì?

- Tuy thất bại nhng các cuộc khởi nghiã đó đợc coi là

ngọn lửa nuôi dỡng tinh thần yêu nớc của nhân dân ta

*Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến của nhà Hồ chống quân Minh xâm lợc?

*Nêu các chính sách cai trị của nhà Minh đối với nớc ta?

5 HDVN: (1’)

Học bài, đọc trớc bài 19

6.RKN:

 Lợc đồ khởi nghĩa Lam Sơn.

 Bia Vĩnh Lăng, ảnh Nguyễn Trãi

C Tiến trình dạy – HọC: học:

1.ổn định tổ chức:

2.Kiểm tra bài cũ: (5’).

Câu 1: Trình bày cuộc kháng chiến của nhà Hồ chống quân Minh? Nêu rõ nguyên nhân thất bại của nhà Hồ?

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 4

Câu 2: Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa của quý tộc Trần?

3.Bài mới: (1’)

Quân Minh đã đánh bại nhà Hồ và đặt ách thống trị lên đất nớc ta Nhân dân khắp nơi

đã đứng lên chống giặc Minh Ngay sau khi cuộc khởi nghĩa của Trần Quý Khoáng bị dậptắt, cuộc khởi nghiã Lam Sơn đã bùng lên mạnh mẽ, trớc hết ở vùng núi miền Tây ThanhHoá

Hoạt động

Yêu cầu: HS đọc SGK

GV: Giới thiệu bia Vĩnh Lăng trên bia là những lời do

Nguyễn Trãi soạn thảo ghi tiểu sử và sự nghiệp của Lê

Lợi

Hỏi: Hãy cho biết một vài nét về Lê Lợi?

- Là một hoà trởng có uy tín ở vùng Lam Sơn Ông sinh

năm 1385, con một địa chủ bình dân, là ngời yêu nớc

cơng trực, khảng khái Trớc cảnh nớc mất nhà tan ông

đã nuôi chí giết giặc cứu nớc

GV: Ông đã từng nói “Ta dấy quân đánh giặc không vì

ham phú quý mà vì muốn cho ngàn đời sau biết rằng ta

không chịu thuần phục quân giặc tàn ngợc”

Hỏi: Câu nói của ông thể hiện điều gì?

Thể hiện ý thức tự chủ của ngời dân Đại Việt

Hỏi: Lê Lợi đã chọn nơi nào làm căn cứ?

- Lam Sơn

Hỏi: Hãy cho biết một vài nét về căn cứ Lam Sơn?

- Là căn cứ đầu tiên của cuộc khởi nghĩa và là quê hơng

của Lê Lợi Đó là một vùng đồi núi thấp xen kẽ với dải

rừng tha và thung lũng nằm bên tả ngạn sông Chu, nơi

có các dân tộc Mờng, Thái; có địa thế hiểm trở

Mở rộng: SGK

Hỏi: Hãy cho biết Nguyễn Trãi là ngời nh thế nào?

Nguyễn Trãi là ngời học rộng tài cao có lòng yêu nớc,

Năm 1416, Lê Lợi cùng bộ

Hỏi: Trong thời kì đầu của cuộc khởi nghĩa, nghĩa quân

- Lê Lai đã cải trang thành Lê Lợi, dẫn một toán quân

liều chết phá vòng vây giặc

GV: Lê Lai cùng toán quân cảm tử đã hi sinh anh dũng

Quân Minh tởng giết đợc Lê Lợi nên đã rút quân

Hỏi: Em có suy nghĩ gì trớc gơng hi sinh của Lê Lai?

- Đó là tấm gơng hi sinh anh dũng, nhận lấy cái chết về

mình để cứu thoát cho minh chủ

GV: Dựa vào SGK giảng

………

Hỏi: Trong lần rút lui này nghĩa quân đã gặp những khó

khăn gì?

- Thiếu lơng thực trầm trọng, đói rét, phải giết cả ngựa

chiến và voi chiến để nuôi quân

GV: Trớc tình hình đó, bộ chỉ huy đã quyết định hoà hoãn

với quân Minh và chuyển về căn cứ Lam Sơn vào tháng

5-LũNG Nhai

Năm 1418, Lê Lợi dựng cờkhởi nghĩa ở Lam Sơn, tự x-

Quân Minh đã huy động lựclợng mạnh để bắt và giết LêLợi, Lê Lai cải trang thành

Lê Lợi liều chết để cứu chủtớng

Năm 1421, quân Minh mởcuộc càn quét buộc quân taphải rút lên núi Chí Linh

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 6

Hỏi: Tại sao Lê Lợi đề nghị tạm hoà hoãn với quân Minh?

- Tránh các cuộc bao vây của quân Minh

- Có thời gian để củng cố lực lợng

GV: Cuối năm 1424, sau nhiều lần dụ dỗ không đợc, quân

Minh tấn công ta Giai đoạn 1 kết thúc mở ra một thời kì

4.Củng cố: (4’)

*Trình bày tóm tắt diễn bíên cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1418-1423?

*Tại sao Lê Lợi tạm hòa hoãn với quân Minh?

5 HDVN: (1’)

Ôn tập chuẩn bị kiểm tra học kì I

6.RKN:

S: 10/1/2009

G: 13/1/2009

Tiết 39

Bài 19 Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427)

II giải phóng nghệ an, tân bình, thuận hoá và tiến quân ra bắc(1424-1426)

A Mục tiêu:

- Kiến thức: Những nét chủ yếu về hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn trong những

năm (1424-1425); thấy đợc sự phát triển lớn mạnh của cuộc khởi nghĩa từ chỗ bị động đếnchủ động làm chủ một cùng miền trung và bao vây Đông Quan (Thăng Long)

- T tởng: Giáo dục truyền thống yêu nớc, tinh thần kiên cờng, bất khuất, lòng tự hào

dân tộc

- Kỹ năng: Sử dụng lợc đồ thuật sự kiện lịch sử, nhận xét sự kiện, nhân xét lịch sử

tiêu biểu

B Phơng tiện dạy học:

- Lợc đồ khởi nghĩa Lam Sơn

- Lợc đồ tiến quân ra Bắc của nghĩa quân Lam Sơn

C Tiến trình dạy - học.

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra

- Trình bày diễn biến giai đoạn 1418-1423 của khởi nghĩa Lam Sơn ?

- Tại sao quân Minh chấp nhận tạm hoà với Lê Lợi ?

3 Bài mới.

Khởi động: Quân Minh hoà hoãn với nghĩa quân Lam Sơn nhằm thực hiện âm mu muachuộc, dụ dỗ Lê Lợi đầu hàng nhng bị thất bại, chúng trở mặt tấn công nghĩa quân cuộckhởi nghĩa chuyển sang thời kỳ mới

Hớng dẫn học sinh phân tích nguyên nhân,

kế hoạch, kết qủa Sử dụng bản đồ lợc thuật diễn

biến khởi nghĩa (1424-1425)

* Học sinh đọc 1

Vì sao Nguyên Chích đa ra kế hoạch

chuyển vào Nghệ An ?

- Quân Minh tấn công mạnh

- Nghệ An là vùng đất rộng ngời đông, địa

hình hiểm trở, xa trung tâm địch

Hãy cho biết vài nét về Nguyên Chích ?

(Đọc chữ nhỏ - 87)-Nông dân nghèo, yêu nớc, từng lãnh đạo

khởi nghĩa chống quân Minh ở Nghệ An, Thanh

* Giáo viên dùng lợc đồ chỉ đờng tiến quân

và trận đánh lớn của nghĩa quân Lam Sơn

Em có nhận xét gì về kế hoạch của Nguyên

Chích ?

Thảo luận: hợp với tình hình thời đó nên thu

II Giải phóng Nghệ An…

1 Giải phóng Nghệ An.(1424)

* Quân Minh Tấn công mạnhNguyên Chích đa ra kế hoạchchuyển địa bàn vào Nghệ An

- Nghĩa quân chuyển vàomiền Tây Nghệ An

- 12/10/1424 tập kích đồn Đa Bang(Thọ Xuân Thanh Hoá)

- Hạ thành Trà lân ở hạ lu sôngLam

Kết qủa: địch đầu hàng

- Ta tiến đánh Khả Lu Bồ ải (tậpkích)

- Lê Lợi cho vây thành Nghệ An

 tiến đánh Diễn Châu thừa thắng

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 8

Dùng lợc đồ trình bày diễn biến.

Đạo quân 1: Giải phóng miền Tây Bắc

Đạo quân 2: Giải phóng hạ lu sông Nhị Hà

Đạo quân 3: Tiến thẳng ra Đông Quan

2 Giải phóng Tân Bình, Thuận

Hoá (1425)

- 8.1425 Trần Nguyên Hãn, LêNgân chỉ huy ở Nghệ An

- 10 tháng nghĩa quân giải phóng

từ Thanh Hoá  Hải Vân

3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động (1426)

- 9.1426, Lê Lợi chia quân làm 3

đạo tiễn quân ra Bắc

* Nhiệm vụ:

Đánh vào vùng địch chiếm đóng,cùng nhân dân vây đồn địch, giảiphóng đất đai thành lập chínhquyền mới Chặn đờng tiếp quâncủa quân minh từ Trung Quốc sang

* Kết qủa:

Quân ta thắng lớn địch phải cố thủtrong thành Đông Quan

4 Củng cố: Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1424-1425 ?

5 H ớng dẫn: - Nắm nội dung bài

A Mục tiêu:

- Kiến thức: Học sinh nắm đợc những sự kiện tiêu biểu trong giai đoạn cuối của cuộc

khởi nghĩa Lam Sơn: chiến thắng Tốt Động, Chúc Động và chiến thắng Chi Lăng - X ơngGiang ý nghĩa của sự kiện đó đối với việc kết thúc thắng lợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

- T tởng: Giáo dục lòng yêu nớc, tự hào về những chiến thắng oanh liệt của dân tộc

ta ở thế kỷ XV

- Kỹ năng: Sử dụng lợc đồ, diễn kiến trận đánh bằng lợc dồ, đánh giá sự kiện, ý

nghĩa quyết định của cuộc chiến tranh

- Trình bày tóm tắt các chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn từ cuối 1424-1425.?

- Trình bày kế hoạch tiến quân ra Bắc của Lê Lợi ?

- Nêu dẫn chứng về sự ủng hộ của nhân dân (1424-1425)?

.3 Bài mới.

Khởi động: Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, sau nhiều năm chiến đấu gian lao, trải qua nhiềuthử thách, đã bớc sang giai đoạn toàn thắng từ cuối 1426, cuối 1427 Giai đoạn này diễn ra

nh thế nào, chúng ta tìm hiểu bài…

Giáo viên: trình bày theo SGK, sử dụng bản

đồ thuật diễn kiến kết hợp đọc dẫn chứng thơ

Nguyễn Trãi

* Học sinh đọc SGK phần III.1

Diễn giảng: Với mong muốn giành thế chủ

động tiến quân vào Thanh Hoá đánh tan bộ chỉ

huy quân sự của ta, nhà Minh cử Vơng Thông

tăng thêm 5 vạn quân kéo vào Đông Quan phối

hợp với quân còn lại nhng chúng chỉ để 1 lợng

nhỏ quân ở lại, còn tập hợp kéo vào Thanh Hoá

Trên đờng tiến quân chúng tập hợp ở cơ sở

tiến đánh Cao Bộ

 Ta: Phục binh ở Tốt Động - Chúc Động

III Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng…

1 Trận Tốt Động - Chúc Động.

(cuối 1426)

* Hoàn cảnh

- 10.1426 Vơng Thông cùng nămvạn quân đến Đông Quan muốn

mở cuộc phản công lớn tiêu diệtchủ lực của ta để dành thế chủ

động

- Ta: Phục binh ở Tốt Động - Chúc

Động

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 10

Quân minh lọt vào trận địa

GV khái quát: - Làm thay đổi tơng quan

giữa ta và địch, làm thất bại ý đồ chủ động, phản

công của địch

Diễn giảng: trong "Bình Ngô đại cáo"

Nguyễn Trãi đã tổng kết trận chiến Tốt Động

Trên đã thắng lợi, nghĩa quân Lam Sơn vây

thành Đông Quan, giải phóng nhiều châu huyện

lân cận

Giáo viên: trình bày theo SGK

Sử dụng phơng pháp tờng thuật+ chỉ bản

- Vơng Thông chạy về Đông Quan.+ ý nghĩa: Làm thay đổi tơng quanlực lợng, ý đồ địch bị thất bại

2 Trận Chi Lăng - Xơng Giang

a Kế hoạch của ta, địch

- 10/1427, địch cho 15 vạn việnbinh chia làm 2 đạo từ Trung Quốckéo vào nớc ta

+ Một đạo do Liễu Thăng chỉhuy từ Quảng Tây xiên vào theo h-ớng Lạng Sơn

+ Một đạo do Mộc Thạch từVân Nam theo đờng Hà Giang

* Kế hoạch của ta:

? Tại sao ta lại tập hợp lực lợng diệt

việnbinh của Liễu Thăng ?

HS suy nghĩ trả lời: vì diệt quân Liễu

Thăng là lực lợng lớn hơn 10 vạn sẽ buộc Vơng

Thông đầu hàng

* Giáo viên: dùng lợc đồ thuật diễn biến

Học sinh: đọc chữ nhỏ "Khi Liễu Thăng

"

…

Giáo viên: thuật theo nọi dung SGK trên

bản đồ

Ta do tớng Trần Lu chỉ huy vừa đánh vừa

rút lui nhử địch vào trận địa

Biết Liễu Thăng bị tử trận, Mộc Thạch vội

rút quân về nớc

Sau khi đất nớc đợc giải phóng, Nguyễn

Trãi viết "Bình Ngô đại cáo" tuyên bố với toàn

dân về việc đánh đợc giặc Minh(Ngô) của nghĩa

quân Lam Sơn và đó là bản tuyên ngôn độc lập

của nớc Đại Việt ở thế kỷ XV

Học sinh: đọc "Ngày mời tám….hội thề

địa nớc ta

b Diễn biến

- 08/10/1427 Liễu Thăng ào ạt dẫnquân vào biên giới nớc ta đã bịphục kích và giết ở ải Chi Lăng

- Lơng Minh lều thay dẫn quânxuống Xơng Giang liên tiếp bị taphục kích ở Cầu Tram, Phố Cát

c Kết quả.

- Diệt 3 vạn tên địch

- Liễu Thăng, Lơng Minh tử trận,hàng vạn tên địch bị giết

- Vơng Thông xin hoà, chấp nhận

mở hội thề Đông Quan(10/12/1427)

- 03/01/1428 địch rút quân khỏi

n-ớc ta

3 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử.

* ý nghĩa:

- Kết thúc 20 năm đô hộ tàn bạocủa phong kiến Minh

- Mở ra thời kỳ phát triển mới của

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 12

xã hội, đất nớc dân tộc Việt Nam thời Lê Sơ.

- Kiến thức:Học sinh nắm đợc bộ máy chính quyền thời Lê Sơ, chính sách đối với

quân đội; điểm chính của bộ luật Hồng Đức

- T tởng: Giáo dục lòng tự hào về thời thịnh trị của đất nớc, có ý thức bảo vệ Tổ

quốc

- Kỹ năng: Phát triển khả năng đánh giá tình hình phát triển chính trị, quan sự, luật

pháp ở thời lịch sử Lê Sơ

B Phơng tiện dạy học:

- Bảng phụ sơ đồ bộ máy (nhà nớc) chính quyền thời Lê Sơ

- Bảng phụ ý kiến đánh giá về luật Hồng Đức

C Tiến trình dạy - học.

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra

- Thuật lại chiến thắng Chi Lăng - Xơng Giang ? nêu ý nghĩa lịch sử ?

- Nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

3 Bài mới.

Khởi động: Sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi biên giới Lê Lợi lên ngoi vua Nhà Lê bắt tay vào việc tổ chức lại bộ máy chính quyền, xây dựng quân đội, luật pháp, ổn

-định tình hình xã hội, phát triển kinh tế

* Bản đồ giới thiệu phạm vi lãnh thổ quốc gia

Đại Việt thòi Lê Sơ

* Lợc đồ bộ máy nhà mới

I Tình hình chính trị, quân

sự pháp luật

1 Tổ chức bộ máy chính

* Phần in nhỏ - SGK

* Học sinh đọc 1 (94)

Sau khi đất nớc hoàn toàn giải phóng, Lê Lợi

lên ngôi Hoàng Đế (xng là Lê Thái Tổ) khôi phục

lại quốc hiệu Đại Việt, xây dựng bộ máy chính

+ Hàn lâu viện: Soạn thảo công văn

+ Quốc sử viện: Viết sử

+ Ngự sử đài: Can giám vua và các triều thần

Bộ máy chính quyền địa phơng đợc chia nh

thế nào ?

Dới đạo là gì ?

* Giải thích 13 đạo thừa tuyên (SGK - 94 chữ

nhỏ) có 3 ti:

- Đô Ti: phụ trách an ninh, quân sự

- Hiến Ti: phục trách thanh tra quan lại xử án,

pháp luật

- Thừa Ti: phụ trách việc hành chính, thời Lê

Sơ - 13 đạo thừa tuyên

* Quan sát lợc đồ nớc Đại Việt thời Lê Sơ và

danh sách 13 đạo thừa tuyên, em thấy có gì khác

nớc Đại Việt thời Trần ?

Học sinh thảo luận

- Có ý kiến cho rằng nhà nớc thời Lê Sơ tập

- ở triều đình có 6 bộ và một

số cơ quan chuyên môn

+ Hàn lâm viện+ Quốc sử viện+ Ngự sử đại

* Địa phơng-Thời Lê Thái Tổ: 5 đạo

- Thời Lê Thánh Tông: 13 đạothừa tuyên

- Dới đạo là phủ, huyện (châu),xã…

- Đứng đầu mỗi đạo có 3 Tiphụ trách 3 mặt hoạt động:

Đô Ti, Hiền Ti, Thừa Ti…

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 14

Sự thống nhất tập trung quyền hành vào triều

đình

- Vậy điều này đợc thể hiện ntn ? trong chính

sách thời Lê

- Vua trực tiếp nắm mọi quyền (Vua Lê Thánh Tông

bỏ một số chức vụ cao cấp: Tể tớng, đại tổng quản,

hành khiển)

- Vua trực tiếp làm tổng chỉ huy quân đội 

quyền lực nhà vua đợc củng cố

- Các cơ quan và chức vụ giúp việc cho vua

ngày càng đợc sắp sếp quy củ và bổ sung đầy đủ

- Đất nớc đợc chia nhỏ thành các khu vực hành

chính (13 đạo)

- Vậy thời Lê Sơ khác thời Trần ở chỗ nào ?

- Bộ máy quan lại

+ Về quân đội, nhà Lê tổ chức nh thế nào ?

so với thời Lý có điều gì giống, khác ?

Tại sao nói hoàn cảnh lúc đó chín độ: "Ngụ

binh ủ nông" là tối u ?

- Thờng xuyên có giặc ngoại xâm (sx+cđ)

Nhà Lê quan tâm phát triển quân đội nh thế

nào ?

Học sinh đọc phần chữ nhỏ (96) phần 2

Em có nhận xét gì về chủ trơng của nhà nớc

 nhà nớc tập quyền chuyênchế hoàn chỉnh

2 Tổ chức quân đội

- Tổ chức theo chế độ "Ngụbinh ủ nông"

- Quân đội có 2 bộ phận chính:+ Quân triều đình

+ Quân địa phơngbao gồm: bộ binh, thuỷbinh, t-ợng binh, kị binh

Các cơ quan giúp việc các bộ

Tự Viện hàn lâm Quốc tử viện Ngự sử đài

13 đạoPhủHuyện (châu)Xã

Lê Sơ đối với lãnh thổ của đất nớc qua đoạn trích

- Vì sao nhà Lê quan tâm đến luật pháp ?

- Luật pháp thời Lê Sơ so với thời Lý, Trần

nh thế nào ?

- Giữ gìn kỉ cơng XH

- Ràng buộc ND với CĐPK

 triều đình quản lý chặt chẽ hơn

DG: Lê Thánh Tông ban hành bộ luật "Quốc

triều hình luật"  luật Hồng Đức

Đây là bộ luật lớn nhất, có giá trị nhất của thời

PK nớc ta

Nội dung bộ luật nh thế nào ?

- Khi đánh giá về bộ luật Hồng Đức có một số

ý kiểu khác nhau.

* Giáo viên treo bảng phụ ghi 1 số ý kiến (phụ

lục II) Học sinh nhận xét nêu ý kiến

Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ ?

(Quyền lợi, địa vị của phụ nữ đợc tôn trọng)

* Giáo viên sơ kết toàn bài

Chốt lại ý chính theo mục tiêu bài học

- Biên giới bố trí quân độimạnh canh phòng

3 Luật pháp

- Lê Thánh Tông ban hành luậtHồng Đức

+ Bảo vệ quyền lợi của vua,hoàng tộc, quan lại, giai cấpthống trị, địa chủ phong kiến.+ Bảo vệ chủ quyền quốc gia;khuyến khích phát triển kinh

tế, giữ gìn truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc, bảo vệ một sốquyền lợi của phụ nữ

4 Củng cố: - 2 học sinh vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền

- Nêu nhận xét về tổ chức bộ máy chính quyền Lê Sơ

G:21/1/2009

Tiết 42

Bài 20 Nớc đại việt thời lê sơ (1428-1527)

II Tình hình kinh tế xã hội

a Mục tiêu:

- Kiến thức: Học sinh thấy đợc những nét cơ bản về tình hình kinh tế, xã hội; khuyến

khích sản xuất phát triển đạt đợc những thành tựu - Đây là thời kỳ cờng thịnh của quốc gia

- "Tiền Lê": thời kỳ Lê Hoàn và Lê Long Đĩnh

lên làm vua (980-1009) gọi là tiền Lê để phân biệt

với thời kỳ từ khi Lê Lợi lên ngôi vua (hậu Lê)

1 Kinh tế

+ Thời Lê Sơ: (1428-1527)

1428 Lê Lợi làm vua; 1527 Mạc Đăng Dung

lật đổ nhà Lê lập ra nhà Mạc

- Thời Lê Chung Hng gọi là "Lê mạt" là thời kỳ

Trịnh Tùng giúp con cháu nhà Lê đánh diệt nhà

Mạc, khôi phục lại vơng triều Lê

(Lê mạt: thời kỳ ở nớc ta có vơng triều Lê chúa

Trịnh ở Đàng ngoài; chúa Nguyễn ở Đàng trong và

- Sau 20 năm dới ách thống trị của phong

kiến nhà Minh nớc ta lâm vào tình trạng nh thế

nào ?

+ Xóm làng tiêu điều

+ Ruộng đồng bỏ hoang

+ Đời sống nhân dân khổ cực

- Để nhanh chóng khôi phục và phát triển

kinh tế Vua Lê (Lê Thái Tổ) đã làm gì ?

- Có chính sách khôi phục và phát triển kinh tế

nông nghiệp

+ Đối với nền nông nghiệp, Nhà nớc thời Lê

Sơ đã có những hiến pháp gì để khôi phục, phát

triển nền kinh tế ?

Đồn điền sứ: tổ chức khai hoang

* Giải thích: Khuyến nông sứ có trách nhiệm

chiêu tập dân phân tán về quê làm ruộng

Hà đê sứ: quản lý, xây dựng đê điều

* Phép quân điền: 6 năm chia lại ruộng

đất công làng xã: quân đợc nhiều ruộng; phụ

nữ, ngời có hoàn cảnh khó khăn cũng đợc chia

Hà đê sứ, Đồn điền sứ…

- Định lại chính sách chiaruộng: phép quân điền

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 18

+ Với những biện pháp tích cực của Nhà nớc

đã đem lại kết qủa nh thế nào về nông nghiệp ?

Quan tâm khuyến khích nông dân tích cực lao

động sản xuất  nền kinh tế nông nghiệp đợc phục

hồi và phát triển nhanh chóng, đời sống nhân dân

Học sinh thảo luận, đọc phần chữ nhỏ (98)

Giáo viên khái quát: Chính sách khuyến khích

và những điều lệ cụ thể thành lập chợ, mở rộng buôn

bán với nớc ngoài

* Giáo viên sơ kết mục 1

* Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế thời

Lê Sơ?

* Giáo viên phân tích cho học sinh thấy rõ các

giai cấp trong xã hội so sánh thấy điểm khác thời

- Cấm giết trâu bò

- Cấm điều động dân phu trongmùa cấy gặt

- Đắp đê ngăn mặn,

 Kinh tế nông nghiệp phụchồi, phát triển nhanh chóng,

đời sống nhân dân đợc cảithiện

* Công th ơng nghiệp:

- Các ngành nghề thủ côngtruyền thống ngày càng pháttriển: kéo tơ, dệt lụa, làm nón,

đúc đồng, rèn sắt, làm đồgốm…

- Nhiều làng thủ công (chuyênnghiệp ra đời đặc biệt ThăngLong)

- Phờng thủ công

- Các xởng do Nhà nớc quản lí: + Cục bách tác sản xuất vũkhí, đóng thuyền

+ Nghề khai mỏ đồng, sắt,vàng đợc đẩy mạnh

2 Xã hội

Lý, Trần; thấy sự quan tâm của Nhà nớc  KTXH

phát triển

* Học sinh đọc 2/98

* Thời Lê Sơ xã hội có những giai cấp nào ?

tầng lớp nào? quyền lợi, địa vị của họ nh thế nào?

Học sinh dựa SGK /98-99 trả lời

So sánh giai cấp và tầng lớp trong xã hội thời

Lê Sơ khác thời Lý - Trần ở điểm nào ?

HS trao đổi

(Không còn vơng hầu, quí tộc, không có điền

trang thái ấp…)

- Tóm lại với những chính sách pt kinh tế tác

động nh thế nào đến tình hình xã hội, đời sống

* Giáo viên sơ kết toàn bài

- Nông dân chiếm đại đa số: íthoặc không có ruộng đất  bịbóc lột, nghèo khổ- nộp tô

- Thơng nhân, thợ thủ côngngày càng đông  không đợccoi trọng

- Nô tì: tầng lớp thấp kém nhấttrong xã hội Số lợng giảm dần

do luật pháp nghiêm ngặt việcbán mình làm nô tì

- Địa chủ chiếm nhiều ruộng

đất, nắm chính quyền-

 Quốc gia Đại Việt cờngthịnh nhất Đông Nam á bấygiờ

* Đọc t liệu SGV - 126 trích LSVN tập 1 (331)

"Nhờ sự nỗ lực của nhân dân và Nhà nớc, nền kinh tế nhanh chóng phục hồi, phát triển.Dân số ngày càng tăng, Nhà nớc đã cho phép các làng có trên 500 hộ có thể tách thànhlàng mới Cuộc sống của nhân dân nói chung ổn định, thanh bình Nền độc lập thống nhấtcủa nớc Việt đợc củng cố, Đại Việt là nớc cờng thịnh nhất ở Đông Nam á "

* Củng cố: Tại sao có thể nói thời Lê Sơ là thời thịnh đạt ?

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 20

Kẻ sơ đồ các giai cấp, tầng lớp trong xã hội thời Lê Sơ ?

So với thời Trần có điều gì khác ?

* Trần: 2 tầng lớp - thống trị: vua, vơng hầu, quan lại

- bị trị: nông dân, thợ thủ công, nô tì

* Nhà Lê: 2 giai cấp  nô tì giảm dần  xoá bỏ

* H ớng dẫn: - Nắm nội dung(mục tiêu)

- Chuẩn bị phần II của bài

V RKN: ………

S:1/2/2009

G:3/2/2009

Tiết 43

Bài 20 Nớc đại việt thời lê sơ (1428-1527)

IIi Tình hình văn hoá, giáo dục thời lê sơ

a Mục tiêu:

- Kiến thức:Chế độ giáo dục, thi cử thòi Lê Sơ đợc coi trọng Những thành tựu tiêu

biểu về VH-KH- Nghệ thuật

- T tởng: Giáo dục niềm tự hào về thành tựu VH, giáo dục của Đại Việt thời Lê Sơ, ý

thức giữ gìn và phát huy văn hoá giáo dục

- Kỹ năng: Nhận xét những thành tựu tiêu biểu về VH-GD thời Lê Sơ.

- Nhà Lê Sơ đã làm gì để phục hồi và phát triển nông nghiệp

- Xã hội thời Lê Sơ có những giai cấp, tầng lớp nào so với thời Trần ?

(Thời Lê Sơ không còn tầng lớp vơng hầu quý tộc, không còn chế độ điền trung thái

ấp  nô tì giảm dần  xoá bỏ)

3 Bài mới.

Khởi động: tóm tắt ý chính  bài mới: sự phát triển kinh tế, đời sống nhân dân ổn định,

đất nớc giầu mạnh, có điều kiện phát triển văn hoá, giáo dục…

* Cùng với việc khôi phục phát triển kinh tế, ổn

định tình hình xã hội, nhà Lê Sơ đã quan tâm đến

phát triển giáo dục nh thế nào ?

- Học sinh dựa vào SGK trả lời

- Lê Thái Tổ dựng lại Quốc Tử Giám ở Thành

Thăng Long

- Mở trờng học ở các Lộ, đạo, phủ

 Đạo phủ có trờng công

 Ngời giỏi, có đạo đức làm thầy

- Nội dung học tập thi cử chủ yếu là gì ?

- Vì sao thời Lê Sơ lại tôn sùng nho giáo hạn chế

phật giáo, đạo giáo ?

Nho giáo chiếm địa vị độc tôn vì:

- Nho giáo đề cao trung - hiếu (trung với vua, hiếu

với cha mẹ)

 quyền lực nằm trong tay nhà vua (tập quyền)

(phật giáo, đạo giáo)

- Có ý kiến cho rằng giáo dục thời Lê rất quy củ

và chặt chẽ theo em có đúng không ? vì sao ?

* Học sinh suy nghĩ trả lời; đọc chữ nhỏ (100)

Giáo viên khái quát - nhấn mạnh việc thi cử:

- Muốn làm quan phải thi rồi mới đợc cử vào các

chức trong triều hoặc ở địa phơng

- Mỗi thí sinh phải làm 4 bài thi (kinh nghĩa; chiếu,

chế, kiểu; thơ phú; văn sách)

- Ngời nào đỗ kì thi hơng (ở đạo, lộ)  hơng cống

1 Tình hình giáo dục và khoa cử

Thi HơngThi Hội Thi Đình

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 22

 thi hội (ở kinh đô)  thi Đình để phân hạng tiến sĩ.

Để khuyến khích học tập và kén chọn nhân tài,

nhà Lê có biện pháp gì ?

Những ngời thi đỗ tiến sĩ trở lên đợc vua ban mũ

áo, phẩm tớc, đợc vinh qui bái tổ, khắc tên vào bia đá

đặt ở Văn miếu Quốc Tử Giám  gọi là bia tiến sĩ

- Hiện nay có 81 bia

Chế độ khoa cử thòi Lê Sơ đợc tiến hành nh thế

nào ? kết qủa ra sao ?

Học sinh trả lời SGK - 100

- Thời Lê Sơ (1428-1527) tổ chức 26 khoa thi, đỗ

989 tiến sĩ, 20 trạng nguyên

- Thời vua Lê Thánh Tông: (1460-1497) tổ chức 12

khoa thi, đỗ 501 tiến sĩ, 9 trạng nguyên  cách lấy

rộng rãi: ngời nào có học đều đợc thi, cách chọn ngời

công bằng: trong nớc không để sót nhân tài, triều đình

* Giáo viên khái quát: - Giáo dục thi cử chặt chẽ

- Đào tạo nhiều quan lại trung thành

- Phát hiện nhiều nhân tài

* Giáo viên kể nột số danh nhân văn hoá thời Lê

Sơ

Nguyễn Trãi : Nhà chính trị, quân sự đại tài danh

nhân văn hoá thế giới - tác phẩm Bình Ngô Đại Cáo,

Quân trung từ mệnh tập, D địa chỉ… thể hiện t tởng

nhân đạo, yêu nớc, thơng dân  Lê Thành Tông nhân

xét "ông là anh hùng dân tộc, là bậc mu lợc trong cuộc

khởi nghĩa Lam Sơn; là nhà văn hoá kiệt xuất là tinh

hoa của thời đại bấy giờ, tên tuổi ông rạng rỡ trong lịch

sử"

- 26 khoa thi cử tiến sĩ

* Treo ảnh Nguyễn Trãi

giờ sau ta tìm hiểu 1 số danh nhân văn hoá dân tộc:

- Học sinh liệt kê các tác phẩm - nêu nội dung

- Giáo viên khái quát nội dung chủ yếu

- Em có nhận xét gì về văn hoá thời Lê Sơ ?

- Thể loại p2 nhiều tp có giá trị (d/c)

- Nội dung yêu nớc sâu sắc…

D/c bài "Bình Ngô đại cáo"

- Thời Lê Sơ có những thành tựu KH tiêu biểu

nào ? Học sinh dựa SGK liệt kê

- Em có nhận xét gì về những thành tựu đó ?

- Nghệ thuật sân khấu có gì đặc sắc ?

(ca, múa, nhạc đợc phục hồi)

Lơng Thế Vinh biên soạn:"Hí phờng phả lục" nêu

nguyên tắc biểu diễn múa hát…

- Nghệ thuật điêu khắc, kiến trúc có gì tiêu

biểu ?

Học sinh đọc chữ nhỏ (101)

* Học sinh quan sát hình 6

* Giáo viên miêu tả cung điệu Lam Kinh (T Hoá)

Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ

(Quyền lợi, địa vị của phụ nữ đợc tôn trọng)

* Giáo viên sơ kết toàn bài

2 Văn học, khoa học, nghệ thuật.

a Văn học

- Văn học chữ Hán chiếm uthế

- Vănhọc chữ nôm rất pháttriển

- Nội dung yêu nớc sâusắc, thê rhiện niềm tự hàodân tộc, khí phách anhhùng, tinh thần bất khuấtcủa dân tộc ta

b Khoa họcNhiều tác phẩm khoa họcthành văn phong phú, đadạng

- Sử học: Đại việt sử kí,Lam sơn Thực lục…

- Địa lí học: Hồng đức bản

đồ, D địa chí…

- Y học: Bản thảo thực vậttoát yếu

- Toán học: Lập thành toánpháp

Chốt lại ý chính theo mục tiêu bài học thuật điêu luyện.

4.Củng cố

- Vì sao quốc gia Đại việt đạt đợc những thành tựu nói trên ?

Học sinh trao đổi đại diện trả lời

Giáo viên khái quát:

- Công lao đóng góp - truyền thống thông minh hiếu học của nhân dân

- Đất nớc thái bình, triều đại phong kiến thịnh trị có cách trị nớc đúng đắn, có chínhsách, biện pháp tích cực để khuyến khích tạo điều kiện cho VH-GD phát triển

- Thời Lê Sơ có nhiều trí thức, nhana tài: Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông…

 tóm lại sự quan tâm của nhà nớc

* Giáo viên đọc tài liệu tham khảo SGV (129)

Sơ kết toàn bài (mục tiêu bài dạy)

5 H ớng dẫn: - Nắm nội dung bài học

Bài 20 Nớc đại việt thời lê sơ (1428-1527)

IV Một số danh nhân văn hoá xuất sắc của dân tộc

a Mục tiêu:

- Kiến thức: Hiểu biết sơ lợc cuộc đời và những cống hiến to lớn của một số danh

nhân văn hoá, tiêu biểu là Nguyễn Trãi và Lê Thánh Tông đối với sự nghiệp của n ớc ĐạiViệt ở TKXV

- T tởng: Tự hào và biết ơn những bậc danh nhân Lê Lợi, từ đó hình thành ý thức

trách nhiệm giữ gìn và phát huy truyền thống văn hoá dân tộc

- Kỹ năng: Phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử.

B Phơng tiện dạy học:

- Chân dung Nguyễn Trãi

- Su tầm truyện về danh nhân văn hoá (t liệu lịch sử)

C Tiến trình dạy - học.

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra

- Giáo dục, thi cử thời Lê Sơ có đặc điểm gì ?

- Nêu một số thành tựu văn hoá tiêu biểu

Giáo viên nhận xét và chuyển bài mới

3 Bài mới.

Khởi động: Những thành tựu tiêu biểu về VH, KH, nghệ thuật mà các em vừa nêu, mộtphần lớn là công lao đóng góp của các danh nhân văn hoá tiêu biểu là Nguyễn Trãi, LêThánh Tông, Ngô Sĩ Liên, Lơng Thế Vinh…Hôm nay …

* Giáo viên giới thiệu danh nhân:

Cuộc đời, sự nghiệp, phân tích tác phẩm tiêu biểu

VH để thấy đợc cống hiếu của các danh nhân

- Dg: Nguyễn Trãi (1380) tại kinh thành Thăng

Long (ông ngoại: T đồ Trần Nguyên Đán)

- Cha là Nguyễn ứng Long - là ngời nổi tiếng hay

chữ, đỗ bảng nhãn (1374) làm tự thanh Kiêm Trung

thủ thị Lang trong chính quyền nhà Hồ

- Nguyễn Trãi là ngời học rộng tài cao, đỗ thái

học sinh(tiến sĩ) năm 1400 Sau đó giữ chức: Ngự sử

đài chánh trởng trong chính quyền nhà Hồ Nhà Hồ

bại, Nguyễn Trãi tự giam lỏng ở thành Đông Quan 

quân Minh mua chuộc nhng không lay chuyển đợc

ông

- Nguyễn Trãi có nhiều cống hiến to lớn trong

công việc tổ chức lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn

Vậy vai trò của ông đợc đánh giá nh thế nào ?

trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ?

Là nhà chính trị, quân sự đại tài; những đóng góp

IV Một số danh nhân văn hoá của dân tộc

1 Nguyễn Trãi (1380-1442)

- Nguyễn Trãi: nhà chính trị,quân sự đại tài, danh nhân vănhoá thế giới

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 26

của ông là một trong những nguyên nhân quan trọng

 thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn

Sau khởi nghĩa Lam Sơn ông có những đóng

góp gì đối với đất nớc ?

Mở rộng: "D địa chí" của Nguyễn Trãi viết

TKXV là cuốn sách địa lí đầu tiên ở nớc ta gồm 54

ch-ơng viết về địa thế và tài nguyên thiên nhiên của các

khu vực trong nớc

* Các tác phẩm của ông phản ánh nội dung gì ?

- Thể hiện nhân đạo sâu sắc

- Tài năng, đức độ sáng chói của ông: yêu nớc

th-ơng dân

* Giáo viên lấy dẫn chứng minh hoạ (Bình ngô

đại cáo)

* Học sinh đọc phần chữ nhỏ

"ức Trai…quý trọng"-102 của Lê Thánh Tông

Qua nhân xét của Lê Thánh Tông, em hãy nêu

những đóng góp của Nguyễn Trãi ?

Học sinh suy nghĩ  trình bày

* Sơ kết 1: GV khái quát: Nguyễn Trãi là anh

hùng dân tộc là bậc mu lợc trong khởi nghĩa Lam Sơn;

là nhà văn hoá kiệt xuất, là tinh hoa của thời đại bấy

giờ nên tên tuổi ông rạng rỡ trong lịch sử

* Giáo viên cho học sinh quan sát hình chân dung

Nguyễn Trãi hình.47

* Giáo viên giới thiệu: chân dung Nguyễn Trãi

trong nhà thờ Nguyễn Trãi ở làng Nhị Khê - bức chân

dung khá cổ - Bức tranh thể hiện khá đạt tấm lòng yêu

nớc thơng dân của Nguyễn Trãi

(Những nét hiền hoà đợm vẻ u t sâu lắng mái tóc

bạc phơ và đôi mắt tinh anh của Nguyễn Trãi)

* Học sinh đọc thầm phần (2) chữ nhỏ -103

Trình bày hiểu biết của em về Lê Thánh Tông ?

- Học sinh dựa vào SGK trả lời

- Ông viết nhiều tác phẩm cógiá trị lớn về:

+ Văn học: Bình Ngô Đại Cáo+ Sử: Quân Trung tử mệnh tập+ Địa: D địa chí

- Thể hiện t tởng nhân đạo, yêunớc thơng dân

2.Lê Thánh Tông(1424-1497)

- Vị vua anh minh

- Một tài năng xuất sắc trênnhiều lĩnh vực: Kinh tế chínhtrị quân sự

- Giáo viên khái quát nét chính.

- Sự ra đời của Hội Tao đàn có ý nghĩa gì ?

đánh dấu một bớc phát triển cao về văn chơng

thời bấy giờ

- Nội dung thơ văn của ông và Hội Tao đàn là

gì ?

yêu n

… ớc, tinh thần dân tộc

Ca ngợi nhà Lê, ca ngợi phong cảnh đất nớc (giáo

viên lấy một số d/c minh hoạ)

Nêu hiểu biết của em về Ngô Sĩ Liên ?

Học sinh dựa SGK trả lời

Lơng Thế Vinh là ngời nh thế nào ? Ông có

công lao gì đối với đất nớc ?

- Nổi tiếng thần đồng, học rộng, tài trí, khoáng

đạt, bình dị đợc vua, dân trọng

Giáo viên giới thiệu: Ông sinh 1442 - làng Cao

L Nhà văn, nhà thơ lớn nổitiếng tài ba

Có nhiều tác phẩm thơ vănphong phú, đồ sộ

- Sáng lập Hội Tao đàn

- Nội dung: chứa đựng tinhthần yêu nớc, tinh thần dân tộcsâu sắc (Hồng đức quốc âm thitập) bằng chữ Hán (SGK-103)

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 28

ơng - Thiên Bản (Vụ Bản - Nam Định)

- Đậu trạng nguyên năm 22 tuổi, làm quan trong

viện hàn lâm thời Lê Thánh Tông

Giáo viên kể: Lúc nhỏ: thông minh, lấy quả bởi

cho xuống hố nhỏ, sâu  đổ nớc xuống cho bởi nổi

lên  sứ nhà Minh kinh ngạc…

khấu)

4 Củng cố:

- Đánh giá của em về danh nhân văn hoá tiêu biểu thế kỷ XV

- Những danh nhân đợc nêu trong bài học đã có công lao gì đối với dân tộc ?

Nắm đợc những nét chính về tình hình xã hội, đời sống nhân dân thời Lê Sơ

- T tởng: Củng cố tinh thần yêu nớc, tự hào, tự cờng dân tộc.

- Kỹ năng: Sử dụng bản đồ, so sánh, đối chiếu các sự kiện lịch sử, hệ thống các sự

kiện  kết luận

B Phơng tiện dạy học:

- Lợc đồ lãnh thổ Đại Việt thời Lê Sơ

- Lợc đồ cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc và đô hộ của nhà Minh

- Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nớc thời Trần - Lê Sơ

- Một số tranh ảnh về công trình nghệ thuật, nhân vật lịch sử thời Lê Sơ.

* Khác: - Thời Lý - Trần: bộ máy hoàn chỉnh

trên danh nghĩa  thực chất đơn giản làng xã còn

nhiều luật lệ

- Thời Lê Sơ: bộ máy nhà nớc tập quyền

chuyên chế đã kiện toàn ở mức hoàn chỉnh nhất

Thời Lê Thánh Tông: bãi bỏ quan trung gian

cao cấp: Tể tớng, đại tổng quản, hành khiển hệ

thống thanh tra, giám sát hoạt động của quan lại đợc

tăng cờng từ trung ơng tới xã

- Các đơn vị hành chính: ? có tổ chức chặt chẽ

hơn (cấp thừa tuyên xã)

- Cách đào tạo tuyển dụng quan lại ?

+ Địa phơng: Chia làm 13 đạothừa tuyên, mỗi đạo có 3 ti phụtrách

- Cách đào tạo tuyển chọn lấy

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 30

 đánh giá

Lấy phơng thức học tập, thi cử làm phơng thức

chủ yếu  nguyên tắc tuyển lựa bổ nhiệm quan lại

 Các cơ quan và chức vụ giúp việc nhà nớc

ngày càng đợc sắp xếp qui củ, đầy đủ (6 bộ)

2 Nhà nớc thòi Lê Sơ khác nhà nớc thời Lý

-Trần nh thế nào ?

* Thời Lý Trần nhà nớc quân chủ quý tộc

* Thời Lê Sơ: nhà nớc quân chủ quan liên

chuyên chế

* Luật pháp thời Lê Sơ có điểm nào giống,

khác luật pháp thời Lý Trần ?

- Luật pháp nớc ta có từ bao giờ ?

- Thời Đinh Tiền Lê (tồn tại 30 năm) cha xây

dựng pháp luật

- Sau khi nhà Lý thanh lập 32 năm, bộ luật

thành văn đầu tiên ở nớc ta ra đời

- ý nghĩa của pháp luật ?

 luật pháp thời Lê Sơ có gì giống khác thời

2 Nhà nớc

- Lý - Trần: Nhà nớc quân chủquý tộc

- Thời Lê Sơ: nhà nớc quân chủquan liêu chuyên chế

+ Bảo vệ trật tự xã hội, bảo vệsản xuất nông nghiệp (cấm giếttrâu bò)

- Khác: thời Lê Sơ có nhiều tiếnbộ:

+ Bảo vệ quyền lợi phụ nữ

+ Đề cập vấn đề bình đẳng namnữ (thừa kế)

 Luật pháp ngày càng hoànchỉnh, có nhiều điểm tiến bộ

4 Tình hình kinh tế thời Lê Sơ

* Quan sát sơ đồ  xã hội Lý Trần - Lê Sơ

có những giai cấp, tầng lớp nào ? Khác nhau nh

thế nào ? giống nhau ở điểm nào ?

Dg: Thời Lý Trần quan hệ sản xuất phong kiến

đã xuất hiện nhng còn yếu ớt

- Thời Lê Sơ quan hệ sản xuất phong kiến đợc

- Sự phân hoá chiếm hữu ruộng

đất ngày càng sâu sắc

b Thủ công nghiệpPhát triển ngành nghề truyềnthống

Địa nông Thị thơng thợ Nô chủ PK dân dân nhân TC tì

Vua quan địa chủ

* Giống nhau:

đều có giai cấp thống trị, giaicấp bị trị với các tầng lớp quýtộc, địa chủ t liễu, nông dân, nôtì

* Khác:

- Lý - Trần: vơng hầu quý tộc

đông, nắm mọi quyền lực nông nô, nô tì đông

Lê Sơ: tầng lớp nô tì giảm, địachủ t hữu

 phân chia giai cấp ngày càngsâu sắc

6 Văn hoá, giáo dục, khoa học

Lý - Trần ?

- Khác Lý - Trần: Lê Sơ tôn sùng đạo nho 

nhà nớc quan tâm phát triển giáo dục, nhiều ngời đỗ

tiến sĩ: thời Lê Thánh Tông có 501 tiến sĩ

- Văn hoá thời Lê Sơ chủ yếu phản ánh nội

dung gì ?

Thể hiện lòng yêu nớc, niềm tự hào dân tộc Ca

ngợi thiên nhiên, quê hơng, ca ngợi vua (Nguyễn

Trãi, Lê Thánh Tông và hội Tao đàn)

b Văn học yêu nớc

c Nhiều công trình khoa họcnghệ thuật có giá trị

- Ôn lại các kiến thức cơ bản về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và nớc Đại Việt thời Lê Sơvới tình hình chính trị, quân sự, pháp luật, tình hình kinh tế - xã hội, văn hoá - giáo dục vàmột số danh nhân tiêu biểu ở thế kỷ XV.

- Nắm đợc những nét chính về tình hình xã hội, đời sống nhân dân thời Lê Sơ

- T tởng: Nhận thức đợc quy luật phát triển của xã hội luôn theo chiều hớng đi lên.

- Tự hào về những trang sử oanh liệt chống ngoại xâm, những danh nhân có đóng góp

to lớn cho đất nớc

- Kỹ năng: Phân tích, chọn sự kiện tiêu biểu.

B Phơng tiện dạy học:

- Cuốn bài tập lịch sử

- Tranh ảnh các danh nhân dân tộc, các thành tựu văn hoá, nghệ thuật

- Bản đồ, lợcđồ: Đại Việt thời Lê Sơ

Khởi động: Giáo viên đa ra bài tập

Học sinh suy nghĩ làm bài, một số bài tổ chức nhóm trao đổi

Bài 1: (2-53SBT)

a Điền vào chỗ trống những hiểu biết của em về cuộc khởinghĩa Lam Sơn

- Ngời chỉ huy( Lê Lợi, tự xng là Bình Định Vơng)

- Bộ chỉ huy

- Nơi diễn ra hội thề (Lũng Nhai)

- Ngày khởi nghĩa (2-1418)

b Trong những nhân vật sau đây, những ai đã tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn,

đánh dấu (x) vào ô đúng

Bài 2 (B6-55)

Việc Lê Lợi nhận kế hoạch của Nguyên Chích đã tạo cho nghĩa quân bớc phát triểnmới cả về thế và lực Em hãy điền tiếp những thắng lợi của nghĩa quân để minh hoạ cho đ-ờng lối đúng đắn đó:

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 34

- Ngày 12-10-1424, tập kích đồn(Đa Căng)

- Hạ thành (Trà Lân) buộc địch phải đầu hàng

- Đánh bại quân Trần Trí ở (ải Khả Lu, Bồ ải bằng kế nghi binh))

- Siết chặt vòng vây Nghệ An tiến đánh và giải phóng Diễn Châu

- Tiến quân ra Thanh Hoá, giải phóng Diễn Châu trong thời gian gắn nhất

Bài 3 (8-55) GV treo bảng phụ

Hãy đánh dấu x vào ô trống trớc ý trả lời đúng nhất

Sự ủng hộ nhiệt tình, toàn diện của nhân dân

Xây dựng đợc khối đoàn kết nhất trí, quy tụ đợc sức mạnh cả nớc

Có đờng lối chiến lợc, chiến thuật đúng đắn sáng tạo, có bộ tham mu tài giỏi

-đứng đầu là Lê Lợi, Nguyễn Trãi

Cả ba ý trên

Bài tập 5

Bộ máy nhà nớc thời Lê Thánh Tông có tổ chức hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn bộ máynhà nớc thòi Lý Trần Em hãy ghi lại những nét chính về ba khía cạnh dới đây để chứngminh

Triều đình và bộ máy ở

trung ơng

Thời Lý TrầnVua - quan đại thần, quanvăn, quan võ

Thời Lê Thánh TôngVua-TW: trực tiếp chỉ huy 6 bộ:Lại - Hộ - Lễ - Binh - Hình -Công

Các đơn vị hành chính

Cách đào tạo tuyển

chọn, bổ dụng quan lại

Các cơ quan giúp bộ: Viện HànLâm, Quốc tử viện, Ngự sử đài

- 13 đạo thừa tuyên Đứng đầumỗi đạo có 3 ti phụ trách: Đô ti,Hiến ti, Thừa ti

- Dới đạo là phủ  Huyện(Châu) xã  nhà nớc tập quyềnchuyên chế hoàn chỉnh

- Lấy phơng thức học tập, thi cửlàm phơng thức chủ yếu, lànguyên tắc để chọn lựa, bổnhiệm quan lại  nhà nớc quânchủ quan liêu chuyên chế

Bài 6 (2-62)

Hãy điền vào những đoạn trống dới đây những điểm giống và khác nhau giữa luậtpháp thời Lê Sơ với luật pháp thời Lý Trần

* Giống nhau:

- Đảm bảo quyền lợi của nhà nớc và giai cấp thống trị

- Bảo đảm trật tự xã hội, bảo vệ sản xuất

* Khác nhau:

Luật pháp thời Lê Sơ có nhiều điểm tiến bộ: bảo vệ quyền lợi ngời phụ nữ, đề cập

đến vấn đề bình đẳng nam nữ (thừa kế)

Bài 7: Hãy tóm tắt những nét chính về tình hình kinh tế thời Lý Trần và thời Lê Sơ

Thời Lý Trần Thời Lê Thánh TôngNông nghiệp

- Diện tích đất trồng mở mang

- Xây dựng đê điều

(phấn hoá chiếm hữu ruộng đấtngày càng sâu sắc)

- Phát triển ngành nghề truyềnthống

- Có phờng thủ công, xởng sảnxuất (bách tác)

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 36

Thơng nghiệp - Trao đổi buôn bán trong

nớc, nớc ngoài đợc đẩymạnh

- Nắm kiến thức cơ bản theo yêu cầu

- Ôn lại nội dung chơng IV

- Phong trào đấu tranh của nông dân phát triển mạnh ở đầu thế kỉ XVI

- T tởng: Tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng của nhân dân

Hiểu đợc rằng: nhà nớc thịnh trị hay suy vong là do lòng dân

- Kỹ năng: Đánh giá nguyên nhân suy yếu của triều đình phong kiến nhà Lê (TK

XVI)

+ Giáo viên khái quát thời Lê Sơ TK XV

+ Thuyết trình sự suy yếu TK XV, pt nguyên nhân

trực tiếp

+ Học sinh đọcmục 1 SGK 105

+ Giáo viên thuyết trình:

Trải qua các triều đại:

- Lê Thái Tổ: triều đình phong kiến vững vàng,

kinh tế ổn định

- Lê Thánh Tông

Chế độ phong kiến đạt đến thời kỳ cực thịnh: nhà

nớc quân chủ chuyên chế hoàn chỉnh về mọi mặt

 TK XVI Lê Uy Mục, Lê Tơng Dực lên ngôi,

tình hình nhà Lê nh thế nào ? (nhà Lê suy yếu dần.)

- Nguyên nhân nào dẫn đến việc nhà Lê bị suy

yếu ?

- Vua quan không lo việc nớc, chỉ hởng lạc xa xỉ,

hoang dâm vô độ

- Lê Uy Mục lên ngôi 1505-1509 đêm nào cũng

cùng cung phi vui rợu  say giết cung phi Uy Mục

chết, Tơng Dực lên thay bắt nhân dân xây dựng Đại

ĐIửn và Cửu Trùng Đài to lớn và chỉ mải ăn chơi truỵ

lạc

"tớng hiếu dâm nh hiếu lợn"

I Tình hình chính trị - xã hội

1 Triều đình nhà Lê

- Thế kỉ XVI, nhà Lê bắt đầusuy thoái

- Nguyên nhân:

+ Vua quan ăn chơi xa xỉ

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 38

 vua lợn

Sự thoái hoá của các tầng lớp thống trị khiến

triều đình phong kiến phân hoá nh thế nào ? (T liệu

thiết kế 134)

- Nội bộ triều đình chia rẽ, bè phái tranh giành

quyền lực (họ ngoại vua)

+ Dới triều Uy Mục: quí tộc ngoại thích nắm

quyền binh

+ Triều Tơng Dực: Tớng Trịnh Duy Sản gây thành

phe phái đánh nhau liên miên

Em có nhận xét gì về các vua Lê ở TK XVI so với

- Triều đình rối loạn: tranh giành quyền lực

- Quan lại địa phơng nhũng nhiễu nhân dân đến lỗi

phố xá, chợ búa, thấy bóng quan  vội đóng cửa

Bài hịch: Lơng Đắc Bằng khi phái cựu thần tôn thất

nổi kinh giết Uy Mục có đoạn:

* Nguyên nhân:

- Đời sống nhân dân khổ cực

- Quan lại: Cậy quyền ức hiếp, mợn mánh khoé để

đòi của báu, giết hại sinh dân, của cải vận dụng trong

* Tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Trần Cảo

- Nghĩa quân cạo trọc đầu, chỉ để 3 chỏm tóc

"quân ba chỏm " nghĩa quân 3 lần tấn công kinh thành

Thăng Long có lần khiến cua quan nhà Lê phải bỏ chạy

vào Thanh Hoá

Em có nhận xét gì về PTĐT của nông dân TK

XVI ?

Quy mô rộng lớn nhng nổ ra lẻ tẻ, cha đồng loạt

Các cuộc khởi nghĩa bị thất bại nhng có ý nghĩa

nh thế nào ?

* Giáo viên sơ kết phần 2

- Mâu thuẫn giữa:

nông dân >< địa chủnhân dân >< nhà nớc PKxảy ra gay gắt

* Các cuộc KN tiêu biểu:

1511, các cuộc khởi nghĩa nổ

ra ở nhiều nơi

- Trần Tuân (1511) ở HngHoá và Tây Sơn

- Lê Hy, Trịnh Hng (1512) ởNghệ An và phát triển raThanh Hoá

- 1515: phùng trơng ở Tam

Đảo

- Trần Cảo(1516) ở ĐôngTriều - Quảng Ninh

* Kết quả:

Tuy thất bại nhng đã tấn côngmạnh mẽ vào chính quyềnnhà Lê đang mục nát

4 Củng cố:

- Nguyên nhân dẫn đến PTKN của nông dân TKXVI

- ý nghĩa của PT nông dân TK XVI ?

 Chính quyền mục nát vủa nhà Lê còn dẫn tới hậu quả nh thế nào, bài sau chúng ta

sẽ tìm hiểu

5 H ớng dẫn:

- Nắm nội dung bài theo mục tiêu

- Vẽ lợc đồ phong trào nông dân khởi nghĩa TK XVI

* Xem phần II của bài

Giáo án lịch sử năm học 2008-2009 40