MỤC TIÊU: - Học sinh hiểu được định nghĩa, kí hiệu về căn bậc hai số học của một số không âm.. - Có kỉ năng vận dụng các kiến thức đã học nhìn nhận các vấn đề đúng sai và kỷ năng vận dụ
Trang 1Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 Ngày soạn: ……/08/2009 Ngày giảng: … /08/2009
§1 CĂN BẬC HAI
======o0o======
A MỤC TIÊU:
- Học sinh hiểu được định nghĩa, kí hiệu về căn bậc hai số học của một số không âm
-Biết được liên hệ của phép khai phương với quan hệ thứ tự và dùng liên hệ này để so sánh các số
- Có kỉ năng vận dụng các kiến thức đã học nhìn nhận các vấn đề đúng sai và kỷ năng vận dụng định nghĩa để khai phương các số không âm
- Thấy được tầm quan trọng của căn bậc hai và có cái nhìn đúng đắn về nó
B.PHƯƠNG PHÁP: * Đàm thoại tìm tòi.
* Nêu và giải quyết vấn đề
C.CHUẨN BỊ: * GV: Giáo Án; SGK.
* HS: Kiến thức về căn bậc hai đã học
D.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
I/ Ổn định tổ chức: * Nắm sỉ số lớp.
II/ Kiểm tra bài cũ: * Giới thiệu nội dung chương trình và những qui định của môn
II/ Bài mới:
1/ Đặt vấn đề:
Ở lớp dưới ta đã học khái niệm căn bậc hai của một số Vậy ngoài những kiến thức được học căn bậc hai còn có những tính chất gì Vấn đề này chúng ta sẽ lần lượt nghiên cứu qua bài hôm nay và những bài tiếp theo của chương
2/Triển khai bài mới:
a>Hoạt động 1: Căn bậc hai số học.
*GV: Ở lớp 7 ta đã học khái niệm căn bậc hai
của một số vậy các em cho biết :
-Căn bậc hai của một số a không âm là một số
x có tính chất gì?
-Số dương a có bao nhiêu hai căn bậc hai ?
-Số 0 có căn bậc hai là mấy?
*HS: đứng tại chổ trả lời – gv ghi tóm tắt lên
bảng
Tìm căn bậc hai của các số sau
1 Căn bậc hai số học
Ta đã biết:
*Căn bậc hai của một số a không âm là một số x sao cho x2 = a
*Số dương a có đúng hai căn bậc hai là hai
số đối nhau: Số dương kí hiệu là : avà số
âm kí hiệu là - a
*Số 0 có căn bậc hai là chính số 0, ta viết
0 = 0
* Tìm căn bậc hai của các số +Căn bậc hai của 9 là 3 vì 32 = 9 +Căn bậc hai của 94 là 23 vì 322
=
9
4
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 1
?1
Tiết
1
TT
TTI
TiÕ
t 1
Trang 2Gi¸o ¸n §¹i Sè 9
a 9 ; b 94 ; c 0,25; d 2
*GV: Viết đề bài lên bảng
*HS: Bốn em lên bảng trình bày còn lại thực
hiện tại chổ và nêu nhận xét
*GV: Qua các ví dụ trên em hãy nêu định
nghĩa về căn bậc hai số học của một số?
*HS: Đứng tại chổ nêu định nghĩa như sgk
*GV: với a ≥ 0 ta có:
+Nếu x = a thì ta suy ra được gì?
+Nếu x ≥ 0 và x2 = a thì ta suy ra được gì?
*HS: Đứng tại chổ nêu……
*GV: Trình bày chú ý như bên
Tìm CBHSH của các số sau
a 49; b 64; c 81; d 1,21
*GV: Viết đề bài lên bảng và giải mẩu một
câu
*HS: Xung phong lên bảng thực hiện – cả lớp
cùng làm
*GV: Khi biết căn bậc hai số học của một số ta
dể dàng xác định căn bậc hai của chúng Theo
em ta xác định nhue thế nào?
*HS: Trả lời …
*Tìm CBH của các số sau
a 64; b 81; c.1,21
*GV: Theo em ?2 và ?3 khác nhau như thế
nào?
*HS: Trả lời và thực hiện
+Căn bậc hai của 0,25 là 0,5 vì (0,25)2 = 0,5
+Căn bậc hai của 2 là 2 vì ( 2)2 = 2
*ĐỊNH NGHĨA: (sgk)
*Chú ý: với a ≥ 0 ta có:
+Nếu x = a thì x2 = a
+Nếu x ≥ 0 và x2 = a thì x = a
Ta viết:
=
≥
⇔
=
a x
x a
x 20
*Tìm CBHSH của các số sau
a 49; b 64; c 81; d.1,21 Giải mẩu:
49 = 7 vì 7 ≥ 0 và 72 = 49
*Phép toán tìm căn bậc hai số học của một
số không âm gọi là phép khai phương
*Tìm CBH của các số sau
a 64; b 81; c.1,21
Giải mẩu:
CBH của 64 = 8 và -8 Vì CBHSH của 64
= 8
b.Hoạt động 2: So sánh các căn bậc hai số học
*GV:
Với hai số không âm a và b nếu a < b thì
b
a<
Ta có thể chứng minh được
Với hai số không âm a và b nếu a < b thì
a < b
Như vậy ta có định lí sau:
1.So sánh các căn bậc hai số học
Định lí:
c Hoạt động 3: Luyện Tập
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 2
?2
?3
Với hai số không âm a và b ta có:
a < b ⇔ a< b
Trang 3Gi¸o ¸n §¹i Sè 9
So sánh
a 4 và 15 b 11 và 3
*GV: Viết đề bài lên bảng
*HS: Xung phong lên bảng thực hiện – cả lớp
cùng làm
*GV: Trình bày ví dụ 3 như sgk
2.Tìm số x không âm biết:
a x > 1 b x < 3
*GV: Viết đề bài lên bảng
*HS: Xung phong lên bảng thực hiện – cả lớp
cùng làm
1 So sánh
a 4 và 15 Ta có:
16 > 15 nên 16 > 15 Vậy 4 >
15
b 11 và 3 Ta có:
11 > 9 nên 11 > 9 Vậy 11 > 3
2.Tìm số x không âm biết:
a x > 1
x > 1 ⇔ x > 1
Vì x ≥0 nên: x > 1 ⇒ x > 1
b x < 3
x < 3 ⇔ x < 3
Vì x ≥0 nên: x < 3 ⇒ x < 3
IV CỦNG CỐ: *Hệ thống lại kiến thức về căn bậc hai số học; căn bậc hai và cách so sánh
các căn bậc hai số học đã học Lưu ý học sinh trong thực tế giải toán ta còn có nhiều cách khác tùy theo cụ thể từng bài toán
*Hướng dẩn học sinh sử dụng máy tính bỏ túi để tính giá trị gần đúng của x ở các phương trình ở bài tập 3 – sgk
V DẶN DÒ:
*Nắm vững kiến thức đã học như đã hệ thống
*Xem lại các dạng toán đã giải ở lớp
*Làm các bài tập ở sgk và tham khảo các bài tập ở sbt
*Xem trước bài: Căn Thức Bậc Hai Và Hằng Đẳng Thức: A2 =A
a .b
Ngày soạn: ……/08/2009
Ngày giảng: … /08/2009
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 3
?4
Tiết
2
2212
TT
TTI
TiÕ
t 1
Trang 4Gi¸o ¸n §¹i Sè 9
THỨC A2 =A
======o0o======
A MỤC TIÊU:
- Học sinh biết cách tìm điều kiện xác định ( hay điều kiện có nghĩa) của A
-biết cách chứng minh định lí a2 =a và biết vận dụng hằng đẳng thức A2 =A để rút gọn biểu thức
- Có kỉ năng tìm điều kiện xác định ( hay điều kiện có nghĩa) của A khi biểu thức A không phức tạp ( bậc nhất, phân thức mà tử hoặc mẩu là bậc nhất còn lại là hằng số hoặc bậc nhất hoặc bậc hai có dạng a2 + m hay – (a2 + m)
- Cẩn thận, sáng tạo trong biến đổi
B.PHƯƠNG PHÁP: * Đàm thoại tìm tòi.
* Nêu và giải quyết vấn đề
* Hoạt đông theo nhóm
C.CHUẨN BỊ: *GV: Giáo Án; SGK.
* HS: Kiến thức về căn bậc hai đã học
D.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
I/ Ổn định tổ chức: * Nắm sỉ số lớp.
II/ Kiểm tra bài cũ:
*HS1: So sánh 7 và 47
*HS2: Tìm căn bậc hai của 4a2 ( a ≥ 0)
II/ Bài mới:
1/ Đặt vấn đề:
Ở trong bài trên khi a ≥ 0 4a2 = 2a Vậy khi a là một số bất kỳ thì cách tìm 4a2 như thế nào và 4a2 có những tính chất gì
Bài học hôm nay chúng ta sẽ giải quyết vấn đề này
2/Triển khai bài mới:
Hoạt động 1: Căn thức bậc hai
Hình chử nhật ABCD có đường chéo
AC = 5 cm và cạnh BC = x cm thì cạnh
AB = 25−x2 (cm) Vì sao ?
*GV: Vẽ hình và nêu vấn đề của ?1 lên bảng
*HS: Thảo luận và đứng tại chổ trả lời vấn
đề
*GV: Ghi câu trả lời của học sinh lên bảng
như bên và khẳng định
1 Căn thức bậc hai
Trong tam giác vuông ABD theo Pitago ta có :
AB = 25−x2
*Ta gọi:
+ là căn thức bậc hai của 25 - x2
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 4
Tiết
2
2212
TT
TTI
TiÕ
t 1
x
A
D
C
B
?1
Trang 5Gi¸o ¸n §¹i Sè 9
*GV: Vậy em hãy nêu một cách tổng quát về
căn thức bậc hai?
*HS: Nêu như sgk
*GV: Theo em với điều kiện nào của A thì
A có nghĩa ( nếu học sinh không trả lời
được thì giáo viên dùng câu hỏi cho học sinh
liên tưởng đến căn bậc hai của một số)
*HS: Nêu như sgk
*GV: Nêu ví dụ như sgk
Với giá trị nào của x thì 5−2x xác
định?
*GV: Để tìm điều kiện xác định của 5−2x
thì trước hết phải xác định biểu thức lấy căn
*HS: Một em lên bảng trình bày
+ 25 - x2 là biểu thức lấy căn
*Tổng quát:
Với A là một biểu thức đại số người ta gọi
A là căn thức bậc hai của A, còn A gọi là biểu thức lấy căn hay biểu thức dưới dấu căn
* A xác đaịnh ( hay có nghĩa) khi A lấy giá trị không âm
* VD: Với giá trị nào của x thì 5−2x xác định?
x
2
5− xác định khi 5 – 2x ≥0 hay 2x ≤ 5 ⇒ x ≤ 2 5
Vậy: 5−2x xác định khi x ≤ 2 5
Hoạt động 2: Định lí a2 =a
Điền số thích hợp vào bảng sau
a2
2
a
*GV: Cho học sinh thực hiện theo nhóm
*HS: Các nhóm trình bày kết quả
*GV: Qua bài toán trên các em rút ra được
nhận xét gì?
*HS: Đứng tại chổ trả lời
*GV: Trên cơ sở câu trả lời của học sinh
khẳng định định lí
*GV: Nêu cách chứng minh a2 =a ?
*HS: Để chứng minh a2 =a ta phải chứng
minh ( )2 2
a
a = với mọi số a
Ví dụ 2: Tính
a 12 2 ; b ( ) −7 2
Ví dụ 3: Rút gọn
a ( )2
1
2 − ; b ( )2
5
2−
*GV: Ghi các ví dụ 2 và ví dụ 3 lên bảng và
2 Hằng đẳng thức A2 =A
*ĐỊNH LÍ:
*Chứng minh:
+ Nếu a ≥0 thì a =a nên ta có:
( )2 2
a
a = + Nếu a ≤ 0 thì a = −a nên ta có:
( )a 2 =a2
Do đó: ( )a 2 =a2 với mọi số a
Vậy: a2 =a
Ví dụ 2: Tính
a 12 2 = 12 =12
b ( ) −7 2 = −7 =7
Ví dụ 3: Rút gọn
a ( )2
1
2 − = 2−1= 2−1 ( 2>1⇒ 2−1>0 )
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 5
?3
Với mọi số a, ta có: a2 =a
?2
Trang 6Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 yêu cầu cả lớp cùng thực hiện
*HS: Em nào làm xong cho xung phong lên
bảng trình bày
*GV: lưu ý học sinh sử dụng định lí: a2 =a
đặc biệt là đưa số từ trong giá trị tuyệt đối ra
ngoài
b ( )2
5
2− = 2− 5 = −(2− 5)= 5−2
( 5>2⇒ 5−2<0 )
Hoạt động 3: Định lí A2 =A
*GV: Định lí : Với mọi số a, ta có: a2 =a
vẩn đúng trong trường hợp tổng quát
*HS: Đọc chú ý ở sgk
*GV: Viết ví dụ 4 lên bảng
Ví dụ 4: Rút gọn
a (x−2)2 với x ≥ 2
b a6 với a < 0
*HS: Suy nghĩ – làm ít phút dưới lớp Ai làm
xong thì lên bảng trình bày
*GV: lưu ý học sinh sử dụng hằng đẳng thức
A
A2 = kết hợ với điều kiện đã cho của bài
toán đối với biểu thức lấy căn để phá giá trị
tuyệt đối trong các biểu thức lấy căn
*GV: Cho học sinh làm bài tập 6 và 8 sgk
(nếu còn thời gian)
*Chú ý:
Một cách tổng quát: Với A là một biểu thức
ta có : A2 =A có nghĩa là:
+ A2 =A với A ≥ 0
+ A2 =- A với A < 0
Ví dụ 4: Rút gọn
a ( )2
2
−
x với x ≥ 2
2
−
x = x−2
mà x ≥ 2 ⇒ x – 2 ≥ 0 Vậy nên:
2
−
x = x−2 = x – 2
b a6 với a < 0
6
a
a =
mà a < 0 nên a3 < 0 Vậy nên: a6 = ( )a3 2 =a3 = - a3
IV CỦNG CỐ:
*Hệ thống lại kiến thức về căn thức bậc hai; điều kiện tồn tại căn thức bậc hai và hằng đẳng thức A2 =A đã học Lưu ý học sinh trong thực tế giải toán cần vận dụng linh hoạt và cẩn thận hằng đẳng thức A2 =A, đặc biệt là lưu ý khi phá giá trị tuyệt đối trong hằng đẳng thức
V DẶN DÒ:
*Nắm vững kiến thức đã học như đã hệ thống
*Xem lại các dạng toán đã giải ở lớp
*Làm các bài tập ở sgk và tham khảo các bài tập ở sbt
*Chuẩn bị tiết sau luyện tập
a .b
Ngày soạn: ……/08/2009
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 6
Tiết
3
2212
TT
TTI
TiÕ
t 1
Trang 7Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 Ngày giảng: … /08/2009
LUYỆN TẬP
======o0o======
A MỤC TIÊU:
- Cũng cố và khắc sâu kiên thức đã học về căn bậc hai của một số; căn thức bậc hai; điều kiện tồn tại và hằng đẳng thức A2 =A
-Hiểu và giải được các bài tập 9 và 10 ở sgk, hiẻu và biết hướng giải các bài tập 11, 12
và 13 ở sgk
- Luyện kỷ năng vận dụng hằng đẳng thức A2 =A trong việc giải các bài toán về khai phương
- Rèn tính cẩn thận, sáng tạo và linh hoạt trong biến đổi
B.PHƯƠNG PHÁP: * Đàm thoại tìm tòi.
* Nêu và giải quyết vấn đề
C.CHUẨN BỊ: *GV: Giáo Án; SGK.
* HS: Kiến thức về căn thức bậc hai hằng đẳng thức A2 =A
D.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
I/ Ổn định tổ chức: * Nắm sỉ số lớp.
II/ Kiểm tra bài cũ:
*HS1: Căn thức bậc hai? Điều kiện tồn tại?
*HS2: Tìm căn bậc hai của 4a2 ( a ≥ 0)
II/ Bài mới:
1/ Đặt vấn đề:
Ở tiết trước chúng ta đã nắm được các kiến thức: Căn bậc hai của một số; căn thức bậc hai; điều kiện tồn tại và hằng đẳng thức A2 =A
Bài học hôm nay chúng ta sẽ vận dụng các kiến thức trên vào giải toán
2/Triển khai bài mới:
Hoạt động 1: Chữa các bài tập 9; 10 – sgk.
*Bài tập 9 Tìm x, biết:
a x2 = 7; b 9x2 = −8
c 4x2 =6 d 9x2 = −12
*GV: Viết bốn câu lên bảng và cho học
1.Chữa các bài tập 9; 10
*Bài tập 9
a x2 = 7 ⇔ x = 7
⇔ x = ±7
b 9x2 = −8
⇔ ( )3x 2 =8 ⇔ 3x =8
⇔ 3x = ±8 ⇔ x =
3
8
±
c 4x2 =6 ⇔ ( )2x 2 =6
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 7
Tiết
3
2212
TT
TTI
TiÕ
t 1
Trang 8Gi¸o ¸n §¹i Sè 9 sinh lên bảng trình bày
*HS: Bốn em lên bảng trình bày lời giải
*GV: Cho lớp nhận xét từng câu và lưu ý
học sinh nhớ lại kiến thức đã học ở lớp 7:
a x
a
x = ⇒ = ± (a ≥0) để sử dụng trong
bài tập này
Bài tập 10
Chứng minh đẳng thức:
a ( 3 −1)2 =4−2 3
b 4−2 3 − 3= −1
*GV: Viết hai câu lên bảng và cho học
sinh lên bảng trình bày
*HS: Hai em lên bảng trình bày lời giải
*GV: Cho lớp nhận xét từng câu và lưu ý
học sinh cách chứng minh đẳng thức thì
thông thường ta biến đổi vế phức tạp
thành vế đơn giản
⇔ 2x =6 ⇔ 2x = ±6 ⇔ x = ±3
d 9x2 = −12
⇔ ( )3x 2 =12 ⇔ 3x =12
⇔ 3x = ±12 ⇔ x = ±4
Bài tập 10
Chứng minh đẳng thức:
a ( 3−1)2 =4−2 3
Ta có: ( )2
1
3− = ( )3 2 −2 3+1
= 3 - 2 3 + 1 = 4−2 3 (đpcm) b.
1 3 3 2
4− − = −
1 3 3 2
4− − = − ⇔ 4−2 3 = 3−1 (*)
Ta có: 4−2 3 = 3−2 3+1
= ( )3 2 −2 3+1 = ( 3−1)2 = 3−1
= 3−1 (vì 3 >1 nên 3−1>0)
Hoạt động 1: Hướng dẩn giải các bài tập 11;12 và 13 – sgk.
*Bài tập 11 Tính:
a 16 25+ 196 49
b 36 : 2 3 2 18− 169
*GV: Ghi đề bài tập 11 lên bảng và
hướng dẩn học sinh thực hiện:
Ở các biểu thức này để tính giá trị của
nó ta phải thực hiện theo thứ tự đó là khai
phương các căn bậc hai để phá bỏ dấu căn
đã mới thực hiện các phép tính tiếp theo
Muốn khai phương các căn bậc hai thì
phải viét biểu thức dưới dấu căn ở dạng
bình phương và vận dụng hằng đẳng thức
đã học để phá căn
Câu c và câu d về nhà làm tương tự
*Bài tập 12 Tìm x để các căn thức sau có
nghĩa:
2 Hướng dẩn giải các bài tập 11;12 và 13 – sgk
*Bài tập 11 Tính:
a 16 25+ 196 49
= 4 2 5 2 + 14 2 7 2
= 4 5 +14 7
= 4.5 + 14.7 = 118
b 36 : 2 3 2 18− 169
= 36 : 2 3 2 2 9 − 14 2
= 36 : 2 2 3 2 3 2 − 14 2
= 36 : (2 3 3)2 − 14 2
= 36 : 2 3 3 −14
= 36 : 2.3.3 – 14
= 36 : 18 - 14 = 36 : 4 = 9
*Bài tập 12 Tìm x để các căn thức sau có nghĩa:
a 2x+7
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 8
Trang 9Gi¸o ¸n §¹i Sè 9
a 2x+7
d 1+x2
*GV: Ghi đề bài tập 12 lên bảng và
hướng dẩn học sinh thực hiện:
Để tìm điều kiện để các căn thức dạng
Acó nghĩa ta giải bất phương trình :
A ≥ 0 ⇒ điều kiện của biến
Tuy nhiên cần xét kỷ biểu thức lấy căn
một số trường hợp đơn biệt sẽ như câu d
Câu b và câu c về nhà làm tương tự
*Bài tập 12 Rút gọn các biểu thức sau:
a 2 a2 −5a Với : a < 0
c 9a4 +3a2
*GV: Ghi đề bài tập 13 lên bảng và
hướng dẩn học sinh thực hiện:
Ở các biểu thức này để rút gọn nó ta
phải thực hiện theo thứ tự đó là khai
phương các căn bậc hai để phá bỏ dấu căn
đã mới thực hiện các phép tính tiếp theo
Muốn khai phương các căn bậc hai thì
phải viết biểu thức dưới dấu căn ở dạng
bình phương và vận dụng hằng đẳng thức
đã học để phá căn
Câu b và câu d về nhà làm tương tự
7
2x+ có nghĩa khi: 2x + 7 ≥ 0 ⇔ 2x ≥ -7 ⇔ x ≥
-2 7
Vậy: 2x+7 có nghĩa khi: x ≥ -2 7
d 1+x2
2
1+x có nghĩa khi: 1+ x2 ≥ 0
Mà : 1+ x2 > 0 ∀x Vậy: 1+x2 có nghĩa ∀x
*Bài tập 12 Rút gọn các biểu thức sau:
a 2 a2 −5a Với : a < 0
a
2 2 − = 2a −5a = - 2a – 5a (a < 0)
= -7a
c 9a4 +3a2 = ( )3a2 2 +3a2
= 3a2 +3a2
mà 3a2 ≥ 0 với ∀a
2
2 3
3a = a
⇒
Nên: 3a2 +3a2= 3a2 +3a2 = 6a2
Vậy: 4 2
3
9a + a = 6a2
IV CỦNG CỐ:
*Hệ thống lại kiến thức về căn thức bậc hai; điều kiện tồn tại căn thức bậc hai và hằng đẳng thức A2 =A đã họcbằng bảng sau:
* x = a
=
≥
⇔
a x
x
2
0
*Điều kiện để A có nghĩa là A ≥0
* A2 =A
<
−
≥
⇔
0 :
0
:
A A
A A
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 9
Trang 10Gi¸o ¸n §¹i Sè 9
V DẶN DÒ:
*Nắm vững kiến thức đã học như đã hệ thống
*Xem lại các dạng toán đã giải ở lớp
*Làm các bài tập ở sgk và tham khảo các bài tập ở sbt
*Nghiên cứu trước bài : Liên Hệ Giữa Phép Nhân Và Phép Khai Phương
a .b
GV: Lê Mạnh Hùng – Trường THCS Khóa Bảo 10