Slide bài giảng pháp luật thanh toán 2019

Thanh toán qua ngân hàng là hình thức thanh toán mà ngân hàng trích tiềntừ tài khoản của khách hàng này sang tài khoản của khách hàng khác theolệnh của chủ tài khoản  1.1.4 Nguyên tắc -

CHƯƠNG 1 THANH TOÁN QUA NGÂN HÀNG

 2 Tuần sau, tuần thứ 2, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu những vấn đề sau:

 2.1 So sánh thanh toán bằng tiền mặt và không bằng tiền mặt

 2.2 Nguyên tắc thanh toán không dùng tiền mặt (đặc biệt, mở tài khoản ngân hàng)

 2.3 Ủy nhiệm chi (Khái niệm, quy trình thanh toán, 1 số lưu ý khi thanh toán bằng ủy nhiệm chi)

 3 Tuần thứ 3: Séc (nhóm nào sưu tầm được mẫu Séc của những ngân hàng khác nhau sẽ có điểm cộng cho mỗi thành viên)

 4 Tuần thứ 4: Ủy nhiệm thu

 5,6 Tuần thứ 5,6 Thẻ ngân hàng

Chương 1: Hệ thống tài chính

2

 Cá nhân nào có được THẺ TÍN DỤNG MANG TÊN CỦA CÁ

NHÂN thì được cộng 1 điểm vào bài thi cuối kỳ Thẻ này phải có trễ nhất tới tuần học về thẻ

 7,8 Tuần thứ 7,8: L/c

 9 Tuần 9: Kiểm tra giữa kỳ

 10 Tuần 10: ôn tập

 Tuần 11: bổ sung nếu trong các buổi trên có về sớm.

 Nhóm nào sưu tầm được các mẫu của các phương tiện thanh toán của những ngân hàng khác nhau sẽ có điểm cộng cho mỗi thành viên

 P/s: File bài giảng mang tính chất tham khảo, có 1 vài chỗ sai sót, nếu thành viên nào phát hiện ra sai sót sẽ có thêm điểm cộng cá nhân.

Chương 1: Hệ thống tài chính

3

1.1 SƠ LƯỢC VỀ THANH TOÁN

QUA NGÂN HÀNG

 1.1.1 Sự tất yếu ra đời của thanh toán qua ngân hàng

 1.1.2 So sánh giữa thanh toán tiền mặt và thanh toán qua ngân hàng

 1.1.3 Khái niệm

 1.1.4 Nguyên tắc

 1.1.5 Ý nghĩa

4

1.1 SƠ LƯỢC VỀ THANH TOÁN

QUA NGÂN HÀNG

 1.1.1 Sự tất yếu ra đời

Từ những hạn chế của hình thức thanh toán bằng tiền mặt như:

+ Muốn thực hiện một khối lượng lớn tổng giá cả hàng hóa phải có lượngtiền mặt lớn, điều đó làm cho chi phí về lưu thông tiền tệ tăng lên

+ Việc tổ chức lưu thông tiền mặt phức tạp, tốc độ luân chuyển vốn chậm,gây khó khăn cho nền kinh tế

Chính vì những bất tiện của việc sử dụng tiền mặt trong thanh toán đòi hỏiphải có thêm hình thức thanh toán khác thuận lợi hơn

Bên cạnh đó, với sự phát triển vượt bậc của hệ thống ngân hàng, các dịch

vụ, các công cụ thanh toán đã được ngân hàng nghiên cứu đưa ra để kháchhàng lựa chọn cho mình 1 hình thức thanh toán thích hợp thay cho thanhtoán tiền mặt Thanh toán không dùng tiền mặt phát sinh từ đó và càngngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế

5

1.1 SƠ LƯỢC VỀ THANH TOÁN

QUA NGÂN HÀNG

 1.1.2 So sánh

Thanh toán tiền mặt

- Sự vận động của hàng hóa gắn liền

với sự vận động của tiền tệ

- Vật trung gian trao đổi dưới hình

- Vật trung gian trao đổi dưới hình thức tiền ghi sổ và được ghi chép trên các chứng từ sổ sách

- Các chủ thể tham gia thanh toán phải có tài khoản tại ngân hàng

- Là quan hệ 3 bên người mua –ngân hàng – người bán

Thanh toán qua ngân hàng là hình thức thanh toán mà ngân hàng trích tiền

từ tài khoản của khách hàng này sang tài khoản của khách hàng khác theolệnh của chủ tài khoản

 1.1.4 Nguyên tắc

- Chủ tài khoản phải có tài khoản tại ngân hàng

- Tài khoản phải có đủ số dư hoặc đủ hạn mức để đảm bảo thanh toán

- Thực hiện chính xác và đầy đủ các thủ tục tại ngân hàng

- Chủ tài khoản phải theo dõi số dư tiền gửi thường xuyên

- Thanh toán qua ngân hàng góp phần đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn, từ

đó làm tăng vòng quay sử dụng đồng tiền trong nền kinh tế

- Thanh toán lưu thông tiền tệ góp phần tiết kiệm chi phí lưu thông tiền mặtnhư chi phí in ấn, vận chuyển, bảo quản tiền mặt

- Thanh toán qua ngân hàng tạo được nguồn vốn cho ngân hàng với chi phíthấp

- Thanh toán qua ngân hàng cùng với hoạt động tín dụng tạo ra tiền gửi

- Thanh toán qua ngân hàng đã hạn chế rủi ro, an toàn cao trong lưu thông vàmang lại thuận lợi trong việc trao đổi hàng hóa

8

1.1 SƠ LƯỢC VỀ THANH TOÁN

QUA NGÂN HÀNG

- Thanh toán qua ngân hàng tạo điều kiện cho ngân hàng thực hiện chức năngkiểm soát đồng tiền đối với hoạt động của nền kinh tế Mặt khác giúp chonhà nước có kế hoạch điều hòa lưu thông tiền tệ, ổn định giá trị đồng tiền,giữ vững sức mua của đồng tiền

- Thanh toán qua ngân hàng sẽ làm tăng thêm tín nhiệm của khách hàng đốivới ngân hàng

Thanh toán qua ngân hàng rõ ràng đã đóng vai trò rất quan trọng trong nềnkinh tế Vì thế, việc tìm hiểu về các phương thức thanh toán là điều hết sứccần thiết

Có 2 nghiệp vụ chính trong thanh toán không dùng tiền mặt bao gồm:

- Nghiệp vụ thanh toán giữa các khách hàng qua ngân hàng

- Nghiệp vụ thanh toán giữa các ngân hàng

9

Thẻ thanhtoán

Kháchhàng

Phương tiện thanh

toán Số lượng giao dịch (Món) Giá trị giao dịch (Tỷ đồng)

• Thanh toán liên hàng

• Thanh toán bù trừ

• Thanh toán qua Ngân hàng nhà nước

 Ngày 31/12/2014, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

(NHNN) đã ký ban hành Thông tư số 46/2014/TT-NHNN Hướng dẫn về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Theo đó, Thông tư này hướng dẫn dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, bao gồm các dịch vụ: thanh toán từng lần qua tài khoản thanh toán mở tại NHNN; thanh toán lệnh chi, ủy nhiệm chi; thanh toán nhờ thu, ủy nhiệm thu; chuyển tiền; thu hộ; chi hộ.

 Việc cung ứng các dịch vụ thanh toán sau được thực hiện theo các quy định riêng của NHNN: Thanh toán liên ngân hàng qua các hệ thống thanh toán do NHNN tổ chức, quản lý và vận hành; Thanh toán séc, thanh toán thẻ ngân hàng qua các tổ chức cung ứng dịch

vụ thanh toán.

13

 Việc cung ứng dịch vụ thanh toán quốc tế của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán được thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối, theo điều ước quốc tế mà CHXHCN Việt Nam là thành viên và theo tập quán thương mại quy định tại khoản 4, Điều 3 Luật Các tổ chức tín dụng được các bên thỏa thuận áp dụng.

29/09/201919

Chương 1: Hệ thống tài chính

14

 Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/3/2015 và

thay thế cho Quyết định số 226/2002/QĐ-NHNN ngày 26/3/2002 của Thống đốc NHNN về việc ban hành Quy chế hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch

vụ thanh toán; Quyết định số 1092/2002/QĐ-NHNN ngày 08/10/2002 của Thống đốc NHNN ban hành Quy trình thủ tục thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

29/09/201919

15

CHƯƠNG 2 THANH TOÁN BẰNG ỦY NHIỆM CHI

2.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM CHI

• Khái niệm: Ủy nhiệm chi là lệnh chi tiền do chủ tài khoản lập theo

mẫu của ngân hàng để yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của người lập chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng

• Quy trình thanh toán:

(3)

(4)

2.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM CHI

Sơ đồ 2.1: Quy trình thanh toán ủy nhiệm chi(1) Bên thụ hưởng cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ cho bên chi trả

(2) Bên chi trả lập ủy nhiệm chi nộp vào ngân hàng

(3) Ngân hàng bên chi trả thực hiện chi tiền thông qua ngân hàng bên thụ hưởng

(4) Ngân hàng bên thụ hưởng báo Có cho bên thụ hưởng

(5) Ngân hàng bên chi trả báo Nợ cho bên chi trả

• Hình thức của UNC: bao gồm các chi tiết sau:

- Số sê ri

- Nơi và ngày tháng năm lập ủy nhiệm chi

- Số tiền thanh toán bằng số và chữ

18

2.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM CHI

- Họ tên, địa chỉ và số hiệu tài khoản của người chi trả

- Họ tên, địa chỉ và số hiệu tài khoản của người thụ hưởng

- Chữ ký của chủ tài khoản hoặc người được chủ tài khoản ủy quyền

- Các yếu tố khác nếu có

19

2.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM CHI

 Ủy nhiệm chi là sự ủy quyền của người có nghĩa vụ thanh toán cho ngân hàng Hình thức của ủy quyền theo mẫu in sẵn của ngân hàng Người có nghĩa vụ thanh toán điền và

ký vào ủy quyền này;

 Người được ủy quyền chính là ngân hàng Dưới góc độ pháp luật ngân hàng thì việc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thực hiện lệnh chi cho khách hàng chính là hoạt động cung cấp dịch vụ cho khách hàng có thu phí;

 Nội dung công việc ủy quyền là trích tiền từ tài khoản của người có nghĩa vụ thanh toán để trả cho người thụ hưởng

số tiền ghi trên lệnh chi đó.

29/09/201919

Chương 1: Hệ thống tài chính

21

2.2 CÁC THỦ TỤC XỬ LÝ ỦY NHIỆM CHI

• 2.2.1 Thủ tục lập ủy nhiệm chi

• 2.2.2 Thủ tục thanh toán ủy nhiệm chi

◦ 2.2.2.1 Kiểm soát chứng từ

◦ 2.2.2.2 Xử lý chứng từ và hạch toán

2.2 CÁC THỦ TỤC XỬ LÝ ỦY NHIỆM CHI

 2.2.1 Thủ tục lập ủy nhiệm chi

- Lệnh chi giấy:

+ Người chi trả lập đúng mẫu,đủ số liên theo quy định của ngân hàng

+ Lệnh chi phải có nội dung đầy đủ, rõ ràng, chính xác, đúng khớp giữacác liên, có chữ ký,con dấu (nếu có) trên tất cả các liên

2.2 CÁC THỦ TỤC XỬ LÝ ỦY NHIỆM CHI

+ Ngân hàng phải kiểm soát tính hợp lệ, hợp pháp của lệnh chi

+ Ngân hàng đối chiếu, kiểm tra số dư trên tài khoản tiền gửi của người chi trả để đảm bảo đủ khả năng thanh toán

+ Trường hợp người chi trả và người thụ hưởng có tài khoản tại 1 ngân

hàng: khách hàng phải lập 3 liên ủy nhiệm chi 1 ngân hàng làm chứng từ ghi nợ tài khoản bên trả tiền và ghi có tài khoản người thụ hưởng, 2 làm giấy báo nợ cho người trả tiền, 3 làm giấy báo có cho người thụ hưởng

2.2 CÁC THỦ TỤC XỬ LÝ ỦY NHIỆM CHI

+ Trường hợp người chi trả và người thụ hưởng có tài khoản tại 2 ngân

hàng khác nhau: khách hàng phải lập 3 liên ủy nhiệm chi 1 ngân hàng của người chi trả làm chứng từ ghi nợ tài khoản bên trả tiền, 2 làm giấy báo nợ cho người trả tiền, 3 làm chứng từ thanh toán với ngân hàng người thụ

hưởng, ghi có tài khoản thích hợp Ngân hàng người thụ hưởng sau khi

nhận chứng từ đến ghi nợ tài khoản thích hợp, ghi có, gửi giấy báo có tài khoản cho người thụ hưởng

- Lệnh chi điện tử:

+ Trường hợp người chi trả và người thụ hưởng có tài khoản tại 1 ngân

hàng: in lệnh chi của người chi trả để ghi nợ, gửi giấy báo nợ cho tài khoản người chi trả và ghi có, gửi giấy báo có cho tài khoản người thụ hưởng

+ Trường hợp người chi trả và người thụ hưởng có tài khoản tại 2 ngân hàng khác nhau: in lệnh chi của người chi trả Căn cứ vào lệnh chi ngân hàng người chi trả ghi nợ tài khoản tiền gửi của người trả tiền và ghi có tài

25

2.2 CÁC THỦ TỤC XỬ LÝ ỦY NHIỆM CHI

khoản thích hợp, sau đó, gửi giấy báo nợ cho người trả tiền Căn cứ vào chứng từ chuyển tiền đến, ngân hàng người thụ hưởng ghi nợ tài khoản thích hợp, ghi có, gửi giấy báo có tài khoản cho người thụ hưởng

Ngân hàng phục vụ người trả tiền thanh toán ủy nhiệm chi (giấy hoặc chứng từ điện tử) với ngân hàng phục vụ người thụ hưởng theo các cách thức sau:

- Thanh toán bù trừ

- Thanh toán liên hàng

2.3 CÁC QUY ĐỊNH KHI SỬ DỤNG ỦY NHIỆM CHI

 2.3.1 Đối với khách hàng:

- Người trả tiền phải có tài khoản tại ngân hàng

- Phải có đủ số dư trên tài khoản

- Khi có nhu cầu chi trả, khách hàng đến ngân hàng phục vụ mình lập ủy nhiệm chi theo quy định

• 2.3.2 Đối với ngân hàng

- Ngân hàng tiếp nhận và kiểm tra tất cả các yếu tố trên ủy nhiệm chi, số dư tài khoản của bên trả tiền

- Ngân hàng tiếp nhận ủy nhiệm chi và xử lý ngay trong ngày làm việc nếu

ủy nhiệm chi hợp lệ

- Điều kiện, thủ tục thanh toán, thời hạn thực hiện ủy nhiệm chi do tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán thỏa thuận với người sử dụng dịch vụ thanh toán

2.4 ƯU NHƯỢC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG THỨC THANH

TOÁN ỦY NHIỆM CHI

 2.4.1 Ưu điểm

 2.4.2 Nhược điểm

29

2.4 ƯU NHƯỢC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG THỨC THANH

TOÁN ỦY NHIỆM CHI

 2.4.1 Ưu điểm:

- Giảm chi phí in ấn, vận chuyển, kiểm đếm, bảo quản tiền mặt

- Ngân hàng sẽ có thêm kênh huy động vốn để đầu tư cho nền kinh tế

- Thanh toán nhanh, thủ tục đơn giản

 2.4.2 Nhược điểm:

- Quyền lợi người thụ hưởng bị ảnh hưởng do việc chi trả tùy thuộc vào thiện chí của người chi trả

- Người thụ hưởng bị chiếm dụng vốn

- Khả năng kiểm soát của ngân hàng bị hạn chế

30

2.5 HƯỚNG SỬ DỤNG THANH TOÁN ỦY NHIỆM CHI

- Uỷ nhiệm chi có thể sử dụng trong thanh toán hàng hóa, dịch vụ cung ứng hoặc sử dụng để chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác

- Nếu bên lập ủy nhiệm chi không có đủ số dư do gặp khó khăn về tài chính hay do cố ý lập ủy nhiệm chi trong khi số dư không đủ để chi trả thì bên thụ hưởng sẽ gặp thiệt hại Vì thế, bên thụ hưởng nên kiểm tra, xem xét uy tín và tình hình tài chính của bên lập ủy nhiệm kỹ trước khi giao dịch hàng hóa hay dịch vụ

 Công ty X có ủy nhiệm chi cho khách hàng với nội dung

đúng là: tạm ứng trước hợp dồng số 123 số tiền a,nhưng hôm đó kế toán lại viết nhầm thành thanh toán 30% hợp đồng số 123 số tiền đúng bằng a Nhưng theo hợp đồng 30% không phải số tiền là a Vì tiền đã chuyển sang tài

khoản khách hàng nên không nhờ ngân hàng điều chỉnh được lại nội dung UNC Theo anh chị vấn đề này giải

quyết ntn?

29/09/201919

Chương 1: Hệ thống tài chính

32

Chương 1: Hệ thống tài chính

33

 Công ty X bán hạt nhựa nguyên sinh, thường khách hàng

mua số tiền lớn 100-200triệu Và phải dùng chuyển khoản

để thanh toán Có hai trương hợp:

 1 Khách hàng chuyển khoản cùng ngân hàng, tiền qua ngay, công ty X giao hàng.

 2 Khách hàng chuyển khoản khác ngân hàng, tiền qua chậm, khách hàng giục giao hàng Khách hàng gửi uỷ nhiệm chi để xác minh chuyển khoản Đối với trường hợp này, để chắc chắn 100% khách đã chuyển tiền thì mình phải yêu cầu khách đưa giấy xác nhận gì từ ngân hàng???

Chương 1: Hệ thống tài chính

34

CHƯƠNG 3 THANH TOÁN BẰNG ỦY NHIỆM THU

3.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM THU

• Khái niệm: Ủy nhiệm thu là giấy ủy nhiệm do khách hàng lập theo

mẫu của ngân hàng để ủy nhiệm cho ngân hàng thu hộ tiền từ bên chi trả sau khi đã cung cấp hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ

• Quy trình thanh toán:

(6)(3)

3.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM THU

Sơ đồ 3.1: Quy trình thanh toán ủy nhiệm thu(1) Bên thụ hưởng giao hàng hoặc cung cấp dịch vụ cho bên chi trả

(2) Bên thụ hưởng lập ủy nhiệm thu nộp vào ngân hàng phục vụ mình để ủy nhiệm cho ngân hàng thu hộ tiền từ bên chi trả

(3) Ngân hàng phục vụ bên thụ hưởng chuyển ủy nhiệm thu sang ngân hàng phục vụ bên chi trả để đòi tiền bên chi trả

(4) Ngân hàng phục vụ bên chi trả chuyển ủy nhiệm thu đòi tiền bên chi trả(5) Bên chi trả thông báo đồng ý trả tiền

(6) Ngân hàng bên chi trả chuyển tiền cho ngân hàng bên thụ hưởng để ghi

có vào tài khoản của bên thụ hưởng

(7) Ngân hàng bên thụ hưởng sau khi có sẽ báo có cho bên thụ hưởng

38

3.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM THU

• Hình thức của UNT: bao gồm các chi tiết sau:

- Số sê ri

- Nơi và ngày tháng năm lập ủy nhiệm thu

- Số tiền thanh toán bằng số và chữ

- Họ tên, địa chỉ và số hiệu tài khoản của người thụ hưởng

- Chữ ký ngân hàng người thụ hưởng, ngân hàng người chi trả

- Thông tin hóa đơn, chứng từ giao hàng

- Các yếu tố khác nếu có

39

3.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM THU

Mẫu số 08/KT

UỶ NHIỆM THU SỐ:……

Ngày……tháng… năm…

Tên đơn vị mua hàng:……… PHẦN DO NH GHI

Số tài khoản……… TÀI KHOẢN NỢ Tại Ngân hàng:……….Tỉnh, Tp………

Đã kiểm soát và gửi đi ngày……… Thanh toán ngày……… ………

Trưởng phòng kế toán Kế toán Trưởng phòng kế toán

3.1 KHÁI QUÁT VỀ ỦY NHIỆM THU

3.2 CÁC THỦ TỤC XỬ LÝ ỦY NHIỆM THU

• 3.2.1 Thủ tục lập ủy nhiệm thu

• 3.2.2 Thủ tục thanh toán ủy nhiệm thu

3.2 CÁC THỦ TỤC XỬ LÝ ỦY NHIỆM THU

 3.2.1 Thủ tục lập ủy nhiệm thu

- Người thụ hưởng lập ủy nhiệm thu kèm theo hóa đơn chứng từ giao hàng,cung ứng dịch vụ nộp vào ngân hàng phục vụ mình hoặc ngân hàng phục

vụ người trả tiền

- Ngân hàng nhận ủy nhiệm thu quy định mẫu ủy nhiệm thu, số liên lập ủynhiệm thu, thủ tục lập và phương thức giao nhận ủy nhiệm thu giữa kháchhàng với ngân hàng

• 3.2.2 Thủ tục thanh toán ủy nhiệm chi

+ Trường hợp người chi trả và người thụ hưởng có tài khoản tại 1 ngânhàng: khi nhận ủy nhiệm thu từ khách hàng, ngân hàng kiểm tra tính hợp lệcủa ủy nhiệm thu, kiểm tra sự thỏa thuận thanh toán bằng ủy nhiệm thugiữa người trả tiền và người thụ hưởng Sau khi đã kiểm tra tất cả các yếu

44

3.2 CÁC THỦ TỤC XỬ LÝ ỦY NHIỆM THU

tố của ủy nhiệm thu chuẩn xác, ngân hàng sẽ xử lý:

- Nếu người trả tiền đủ khả năng thanh toán thì ngân hàng ghi nợ, gửi giấy báo nợ tài khoản cho người chi trả, đồng thời, ghi có, gửi giấy báo có tài khoản cho người thụ hưởng

- Nếu người trả tiền không đủ khả năng thanh toán thì ngân hàng lưu ủy

nhiệm thu chưa thanh toán và báo cho người trả tiền, người thụ hưởng biết

và xử lý

+ Trường hợp người chi trả và người thụ hưởng có tài khoản tại 2 ngân hàng khác nhau: việc xử lý nghiệp vụ sẽ được thực hiện riêng biệt tại mỗi ngân hàng

* Tại ngân hàng phục vụ người thụ hưởng: việc tiếp nhận và kiểm soát ủy nhiệm thu được thực hiện giống như trường hợp khách hàng có cùng tại khoản tại 1 ngân hàng Sau đó, ngân hàng người thụ hưởng ký tên, đóng