Slide bài giảng pháp luật so sánh 2021

NỘI DUNG CHÍNH So sánh, lý giải sự khác biệt Khác nhau về ngôn ngữ Luật học so sánh Luật so sánh đối chiếu So sánh so sánh Tiếp cận của môn học : Luật so sánh là ngành khoa học pháp lý,

TH.S LÊ THỊ HỒNG LIỄU

Chuyên đề 1

HOCLUAT.VNHỌC LUẬT ONLINE

Các nội dung chính

1 TÊN GỌI MÔN HỌC

Click to add Title

2 ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH

3 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH

Click to add Title

4 VAI TRÒ LUẬT SO SÁNH

5 TÍNH ỨNG DỤNG

NỘI DUNG CHÍNH

So sánh, lý giải

sự khác biệt

Khác nhau về ngôn ngữ

Luật học

so sánh

Luật so sánh đối chiếu

So sánh

so sánh

Tiếp cận của môn học : Luật so sánh là ngành khoa học pháp lý,

nghiên cứu so sánh các hệ thống pháp luật của quốc gia khác nhau

nhằm tìm ra điểm tương đồng và khác biệt, lý giải nguồn gốc tương đồng và khác biệt, hướng tới mục tiêu nhất định.

LUẬT SO SÁNH & NGHIÊN CỨU

PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI

NGHIÊN CỨU PL NƯỚC NGOÀI LUẬT SO SÁNH

- Nhiệm vụ:

Tìm hiểu nội dung pháp luật nước

ngoài về chế định cụ thể.

VD: Tìm hiểu các phương thức về

phân chia tài sản vợ chồng trong thời

kỳ hôn nhân của pháp luật nước Anh

- Nhiệm vụ

Tìm hiểu nội dung pháp luật các

nước về chế định cụ thể.

VD: So sánh các phương thức phânchia tài sản vợ chồng trong thời kỳhôn nhân của pháp luật Việt Nam vàpháp luật nước Anh

Đưa ra nội dung cụ thể của vấn đề

pháp lý đang nghiên cứu

2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

 Quan điểm 1: Học giả XHCN

Đối tượng nghiên cứu: các chế định luật,

thống pháp luật quốc gia, chủ trương liệt

 Quan điểm 2: Học giả phương Tây

Đối tượng nghiên cứu rất rộng, gồm cả nền văn hóa pháp lý, chủ trương khái quát hóa vấn đề nghiên cứu.

Quan điểm 2: Luật so sánh bao gồm

ĐIỂM TƯƠNG ĐỒNG CỦA HAI QUAN ĐIỂM

Toàn bộ khía cạnh pháp lý

Thay đổi theo thời gian

Nghiên cứu

về lý luận và thực tiễn

Không có

đối tượng cụ

thể

PHƯƠNG PHÁP

ĐẶC THÙ

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

So sánh chức năng: Dựa trên chức năng điều chỉnh các quan hệ xã hội của hiện

tượng pháp lý, xác định nguyên tắc pháp lý & yếu tố

về kinh tế, chính trị, văn hóa… tác động đến giải pháp pháp

lý đó

4 Công pháp

quốc tế

- Nguồn của công ước quốc tế

- Nguồn của tập quán quốc tế

- Nguồn của những nguyên tắc

chung

2 Đối với hài hòa hóa và nhất

điển hóa

- Hài hòa hóa: làm cho nền lập

pháp quốc gia khác nhau ngày càng tương đồng

- Nhất điển hóa: làm cho pháp

luật các quốc gia khác nhau ngày càng giống nhau

1 Đối với lập pháp

- Tiền đề soạn thảo, ban

- Xây dựng luật mẫu

- Kiến thức pháp luật:

giống, khác nhau

5 TÍNH ỨNG DỤNG CỦA LUẬT SO SÁNH

Tính giáo dục Hiểu rõ pháp luật quốc gia Hoàn thiện chức năng lập pháp Giúp hài hòa hóa và thống nhất hóa nội luật

Cơ quan tư pháp vận hành pháp luật thực định linh hoạt Xây dựng Công ước quốc tế

Công nhận, thi hành Bản án, quyết định của Tòa án, Trọng tài nước ngoài.

Giải quyết vụ án hình sự quốc tế Mục đích sư phạm

Nghiên cứu lịch sử pháp luật

……

Chuyên đề 2

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT

NƯỚC NGOÀI

1 Sai lầm thường gặp khi nghiên cứu, so sánh

pháp luật nước ngoài

2 Nguyên tắc chung khi nghiên cứu, so sánh pháp

luật nước ngoài

3 Các loại nguồn thông tin sử dụng trong

hoạt động nghiên cứu, so sánh pháp luật nước

ngoài

Hiểu biết thực tiễn PLNN thiếu chính xác

Áp đặt các giả thiết, giả định

Phân cấp nguồn luật trong

hệ thống pháp luật

quốc gia

Phải được nghiên cứu toàn diện và tổng thể

NGUYÊN TẮC CHUNG KHI NGHIÊN CỨU,

SO SÁNH PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI

NGUỒN THÔNG TIN SỬ DỤNG TRONG

NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI

NGUỒN THÔNG TIN CHỦ YẾU NGUỒN THÔNG TIN THỨ YẾU

- Là nguồn luật trong hệ thống pháp

luật quốc gia

- Các công trình khoa học trong lĩnh vực pháp lý: giáo trình, bình luận khoa học, bài viết trên tạp chí…

NHẬN ĐỊNH

1 Nguồn thông tin chủ yếu khi nghiên cứu đối tượng của

Luật so sánh là nguồn thông tin được ban hành bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

2 Khi nghiên cứu luật so sánh, nguồn thông tin chủ yếu

quan trọng hơn nguồn thông tin thứ yếu.

3 Các hệ thống pháp luật có cùng nguồn gốc có những

đặc điểm cơ bản của hệ thống pháp luật hoàn toàn

giống nhau.

CÁC HỆ THỐNG PHÁP LUẬT CHỦ YẾU TRÊN THẾ GIỚI

CHUYÊN ĐỀ 3

NỘI DUNG CHÍNH

1 Hoạt động phân nhóm các hệ thống pháp luật chủ yếu trên thế giới

2 Các tiêu chí để phân nhóm các hệ thống

pháp luật chủ yếu trên thế giới

3 Các hệ thống pháp luật thế giới chủ yếu

HỆ THỐNG PHÁP LUẬT QUỐC GIA

- Nguồn nghiên cứu của Luật so sánh

- Hoàn thiện kiến thức về hệ thống pháp luật quốc gia

Mục đích hoạt động phân nhóm

HỆ THỐNG PHÁP LUẬT THẾ GIỚI

1 Khái niệm:

Tập hợp hai hay nhiều hệ thống pháp luật ở quốc gia khác nhau

có điểm tương đồng nhất định và điểm khác so với hệ thống

pháp luật nước còn lại.

2 Phân nhóm:

• QĐ1: Theo Dezus có 42 hệ thống pháp luật trên thế giới

• QĐ 2: Theo Rene David có 4 hệ thống pháp luật trên thế giới

Châu Âu lục địa Anh Mỹ

Xã hội chủ nghĩa Hồi giáo

nguồn gốc pháp luật Tuy nhiên:

• Hệ thống pháp luật mang tính so sánh cao hơn.

• Dòng họ pháp luật mang tính phân loại cao hơn.

MỤC ĐÍCH HOẠT ĐỘNG PHÂN LOẠI

CÁC HỆ THỐNG PHÁP LUẬT THẾ GIỚI

Giảng dạy:

 Phục vụ môn học Tư pháp quốc tế, thương mại quốc tế, nghiên

cứu pháp luật nước ngoài.

 Có thể dạy một môn pháp luật đại cương chung cho tất cả hệ thống pháp luật quốc gia có chung truyền thống pháp luật

Ví dụ: Anh – Úc – New Zealand.

Tương quan luật tố tụng và luật nội dung

• Luật thực

định quan trọng (Châu

Âu, XHCN)

• Luật tố

tụng quan trọng (Anh Mỹ)

4

Vai trò làm luật của cơ quan tư pháp

• Thẩm

phán xét xử (Châu Âu, XHCN)

• Thẩm

phán xét xử

& làm luật (Anh Mỹ)

TIÊU CHÍ PHÂN NHÓM CỤ THỂ

Phân chia luật công &

tư

Pháp điển hóa

Phân chia luật công &

tư (Châu Âu) Không phân chia công tư (Anh Mỹ, XHCN)

• Đề cao

pháp điển hóa (Châu

Âu, XHCN)

• Đề cao

án lệ( Anh Mỹ)

Không phát triển

Phát triển Phát triển

HỆ THỐNG PHÁP LUẬT CHỦ YẾU

TRÊN THẾ GIỚI

HỆ THỐNG PHÁP LUẬT HỒI GIÁO

Lịch sử hình thành:

Thế kỷ VII, quan điểm:

Không có chúa trời nào ngoài

đấng Ala Mohamed là tiên tri

Nguồn luật:

Kinh thánh Koran: Lời dạy đấng

Ala.

Sunna: cách Mohamed xử sự Idjma: học giả giải thích Qiyas: suy xét theo sự việc tương

tự.

HỆ THỐNG PHÁP LUẬT CHÂU ÂU LỤC ĐỊA

Lịch sử hình thành:

Bắt nguồn từ Luật La Mã Theo hệ thống pháp luật

thành văn.

Mức độ pháp điển hóa

- Khái quát, ổn định (Certainly

of law)

- All law resides in institutions

- Sự phân chia luật công

(public law) & tư (private

Gồm 4 nhóm hệ thống:

Nhóm Pháp: Pháp, Ý, Braxin…

Nhóm Đức: Đức, Thụy Sỹ, Thổ Nhĩ

Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản

Nhóm Slavo: Nga, Ba Lan, Ucraina

Nhóm Scadinavi: Na Uy, Thụy

Điển, Phần Lan

Lịch sử hình thành:

Năm 1066 khi người

Normans xâm chiếm Anh

quốc Hoàng Đế William bắt đầu

tập trung quyền lực vào tay

HỆ THỐNG PHÁP LUẬT XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

Lịch sử hình thành:

- Bắt đầu từ cách mạng tháng

Mười Nga năm 1917

- Sau chiến tranh thế giới thứ II,

dòng họ pháp luật xã hội chủ

nghĩa xuất hiện ở Đông Á.

Mức độ pháp điển hóa

- Tính pháp điển hóa rất cao

- Không có sự phân chia

pháp luật thành luật công và

luật tư

Nguồn gốc pháp luật Xây dựng theo truyền thống pháp luật châu Âu

lục địa

Đặc điểm

- Ghi nhận các lợi ích của giai cấp công nhân và của toàn thể nhân dân lao động

- Tư tưởng theo Chủ nghĩa

Mac – Lênin

- Luật thực định ưu thế hơn nhiều so với luật tố tụng

THẢO LUẬN

1 Kinh Koran là nguồn luật chi phối hệ thống pháp luật các quốc

gia theo đạo Hồi

2 Án lệ chỉ được tồn tại và sử dụng ở các nước theo hệ thống

Chuyên đề 2

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT

NƯỚC NGOÀI

1 Sai lầm thường gặp khi nghiên cứu, so sánh

pháp luật nước ngoài

2 Nguyên tắc chung khi nghiên cứu, so sánh pháp

luật nước ngoài

3 Các loại nguồn thông tin sử dụng trong

hoạt động nghiên cứu, so sánh pháp luật nước

ngoài

Hiểu biết thực tiễn PLNN thiếu chính xác

Áp đặt các giả thiết, giả định

Phân cấp nguồn luật trong

hệ thống pháp luật

quốc gia

Phải được nghiên cứu toàn diện và tổng thể

NGUYÊN TẮC CHUNG KHI NGHIÊN CỨU,

SO SÁNH PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI

NGUỒN THÔNG TIN SỬ DỤNG TRONG

NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI

NGUỒN THÔNG TIN CHỦ YẾU NGUỒN THÔNG TIN THỨ YẾU

- Là nguồn luật trong hệ thống pháp

luật quốc gia

- Các công trình khoa học trong lĩnh vực pháp lý: giáo trình, bình luận khoa học, bài viết trên tạp chí…

NHẬN ĐỊNH

1 Nguồn thông tin chủ yếu khi nghiên cứu đối tượng của

Luật so sánh là nguồn thông tin được ban hành bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

2 Khi nghiên cứu luật so sánh, nguồn thông tin chủ yếu

quan trọng hơn nguồn thông tin thứ yếu.

3 Các hệ thống pháp luật có cùng nguồn gốc có những

đặc điểm cơ bản của hệ thống pháp luật hoàn toàn

giống nhau.

HỆ THỐNG PHÁP LUẬT

NƯỚC PHÁP

Các nội dung chính

2 Bộ luật Dân sự Napoleon

4 Nghề luật – Đào tạo luật

1 Lịch sử hình thành

1 Lịch sử hình thành

1.1 Giai đoạn trước 1789

1.2 Giai đoạn chuyển tiếp từ 1789 1799

-1.3 Giai đoạn sau 1799

1.1 Giai đoạn trước 1789

Sau 475 đế chế La Mã tan rã, lãnh thổ bị phân hóa

nhiều vùng khác nhau.

 Chuyển tiếp áp dụng luật cá nhân sang luật của vùng

 Chia 60 vùng pháp luật khác nhau, phân làm 2 vùng

chính:

• Miền Nam: Áp dụng luật thành văn

• Miền Bắc: Áp dụng luật tập quán

Ngoài ra, Luật nhà vua -> hình sự, dân sự - thừa kế.

Luật giáo hội ->kết hôn, khai sinh, khai tử.

- Luật La Mã được ưu

- Tập quán được xem là

Nguồn luật chủ yếu

Vì sao?

- Tập quán là Bộ luật Xa

Lích (Thế kỷ VI, German).

- Thế kỷ XIII, biên soạn

bộ tập quán ngẫu nhiên.

- Thế kỷ XVI, Bộ tập quán

chính thống (Paris - 1510).

1.1 Giai đoạn trước 1789

 Đặc trưng pháp luật :

- Chưa có HTPL chính thống, Tòa án giải quyết

xung đột pháp luật theo cách riêng.

- Pháp luật không bình đẳng, chia 3 tầng lớp: tăng

lữ, quý tộc, đẳng cấp thứ 3.

- Pháp luật mang tính gia trưởng.

- Pháp luật chỉ bảo vệ giai cấp phong kiến.

1.2 Giai đoạn 1789 - 1799

- Cách mạng tư sản Pháp 1789 là cuộc cách mạng

triệt để -> Tuyên ngôn nhân quyền 10/8/1789:

 Pháp luật chỉ do Nhà nước ban hành.

 Ghi nhận quyền cơ bản của con người.

 Hình sự: nguyên tắc suy đoán vô tội, chế tài.

 Dân sự: tự do ngôn luận, tự do sở hữu…

 Thương mại: tự do hóa thương mại, chế định

hợp đồng, bồi thường thiệt hại, phạt vi phạm…

- Các bản Hiến pháp lần lượt ra đời 1791, 1793,

1795 khẳng định quyền tự do, bình đẳng.

1.2 Giai đoạn 1789 - 1799

 Đặc trưng pháp luật:

+ Đề cao quyền tự do, bình đẳng, dân chủ của công dân.

+ Thiết lập nhà nước pháp quyền đầu tiên ở Châu Âu.

 Thành tựu:

+ Ảnh hưởng mạnh đến quốc gia Châu Âu khác.

+ Thành công khi xây dựng nhà nước Tư sản.

+ Tuyên ngôn nhân quyền có sức ảnh hưởng đến Bản Hiến pháp về sau và với các quốc gia khác trên thế giới.

+ 1799 quá trình thống nhất pháp luật Pháp thành công.

1.2 Giai đoạn sau 1799

- Không tuân thủ giá trị nhân văn của Tuyên ngôn nhân quyền (Hiến Pháp 1791).

- 1799, Napoleon lên nắm chính quyền.

+ Thành lập Hội đồng nhà nước ( hành pháp – tư pháp –

1.3 Giai đoạn sau 1799

Đặc trưng pháp luật:

- Quá trình pháp điển hóa phát triển mạnh

- Pháp luật mang tính kế thừa

- Pháp luật mang tính gián đoạn

2 BỘ LUẬT DÂN SỰ NAPOLEON

-Dễ hiểu, đầy đủ, chuẩn xác.

-Sử dụng ngôn ngữ đời thường.

2.3 Kỹ thuật lập pháp:

-Phát triển mạnh mẽ.

-Kế thừa Luật La Mã trình độ pháp điển hóa cao.

2 BỘ LUẬT DÂN SỰ NAPOLEON

2.4 Nội dung Bộ luật:

-Quyển 1: quy định thể nhân, hôn nhân gia đình,

con nuôi (tồn tại nhiều bất đồng và khuyết điểm).

-Quyển 2: quy định quyền sở hữu tài sản, hoa lợi, định danh tài sản, địa dịch, dịch quyền.

-Quyển 3 : phương thức xác lập quyền sở hữu tài

sản, quyền sở hữu chung tài sản vợ chồng (hôn ước).

2 BỘ LUẬT DÂN SỰ NAPOLEON

2.5 Vai trò Bộ luật Dân sự Napoleon:

-Khẳng định quyền bình đẳng của mọi công dân -Bảo hộ sở hữu tư nhân.

-Tôn trọng quyền tự do hợp đồng.

-Khẳng định HTPL thành văn, cấm thẩm phán

đưa ra nguyên tắc pháp lý mới (Điều 5).

-Hiện tại, án lệ là nguồn luật bổ sung để lấp khiếm khuyết của Bộ luật Dân sự.

3 HỆ THỐNG TÒA ÁN PHÁP

NHÁNH TÒA THẨM

QUYỀN CHUNG

NHÁNH TÒA HÀNH CHÍNH

CẤU TRÚC NHỊ NGUYÊN

Giải quyết vụ án

Dân sự, hình sự Giải quyết vụ án Hành chính

Phân chia luật công và tư rõ ràng

NHÁNH TÒA THẨM QUYỀN CHUNG

CÁC TÒA

SƠ THẨM

CÁC TÒA PHÚC THẨM

CÁC TÒA PHÁ ÁN

NHÁNH TÒA THẨM QUYỀN CHUNG

Tòa vi cảnh Tòa hình sự đặc biệt

Tòa thương mại

Tòa lao động

NHÁNH TÒA THẨM QUYỀN CHUNG

CÁC TÒA PHÚC THẨM

35 Tòa

Phúc thẩm

Thẩm quyền:

Xét xử nội dung &

hình thức

Thủ tục:

3 – 7 thẩm phán từ các vùng liên quan vụ việc

NHÁNH TÒA THẨM QUYỀN CHUNG

CÁC TÒA PHÁ ÁN

NHÁNH TÒA HÀNH CHÍNH

CÁC TÒA

SƠ THẨM

CÁC TÒA PHÚC THẨM

TỐI CAO PHÁP VIỆN HỘI ĐỒNG NHÀ NƯỚC THAM CHÍNH VIỆN

TÒA XUNG ĐỘT

- Phân định thẩm quyền Tòa tư pháp& Tòa hành chính.

- Là tòa độc lập trong hệ thống Tòa án Pháp.

- Theo dõi, giám sát tuân thủ hiến pháp của Nghị viện,

+ Kiểm tra tính hợp hiến văn bản pháp luật.

+ Xử lý khiếu nại về bầu cử nghị viện, tổng thống, thượng nghị sĩ, hạ nghị sĩ, trưng cầu dân ý.

- Văn bản do Hội đồng bảo hiến ban hành thể hiện dưới

dạng quyết định (Khác Mỹ).

HỘI ĐỒNG BẢO HIẾN

NGHỀ LUẬT – ĐÀO TẠO LUẬT

- Nghề luật đa dạng.

- Một số nghề mang tính độc quyền: công chứng

viên, luật sư…

- Nghiệp vụ thẩm phán được đào tạo chuyên biệt

cho 2 nhánh tòa.

- Thừa phát lại phát triển.

THẢO LUẬN

1 Nguyên nhân dẫn tới cấu trúc nhị nguyên

trong hệ thống pháp luật Pháp.

2 Vì sao thống nhất pháp luật là đặc điểm của

Châu Âu lục địa.

1 Vì sao Civil law mở rộng sang các khu vực khác trên thế giới?

2 Lý do phân chia luật công và tư ở Pháp?

THẢO LUẬN