Giải bài tập TV 4 tập 1

Câu 3: Những chi tiết trong bài thơ bộc lộ tình thơng yêu sâu sắc của bạn nhỏ đối với ngời mẹ a Những thông cảm với cuộc đời vất vả của mẹ: - Nắng ma từ những ngày xa Lặn trong đời mẹ đế

Tập đọc

Dế Mèn bênh vực kẻ yếu

"Dế mèn bênh vực kẻ yếu" là đoạn văn trích trong truyện Dế mèn phiêu lu kí của nhà văn Tô Hoài.

Truyện ghi chép về cuộc phhiêu lu của Dế mèn Đoạn trích kể Dế mèn đi qua vùng cỏ cớc thì gặp chị NhàTrò đang khóc tỉ tê

Câu 1: Những chi tiết cho thấy chị Nhà Trò rất yếu ớt: đã bé nhỏ lại gầy yếu quá, ngời bự những phấn

nh mới lột Hai cánh mỏng nh cánh bớm non, ngắn chun chũn Hai cánh ấy yếu quá, cha quen mở… dù cókhoẻ cũng chẳng bay đợc xa

Câu 2: Nhà Trò bị bọn Nhện ức hiếp và đe doạ rất tàn nhẫn Trớc đây, khi gặp trời làm đói kém, mẹ NhàTrò phải vay lơng ăn của bọn Nhện Sau đấy, cha trả đợc nợ thì mẹ Nhà Trò đã chết Nhà Trò sống cô đơn,thui thủi một mình, lại ốm yếu, kiếm không đủ ăn, nên không trả đợc nợ Bọn Nhện đã đánh Nhà Trò mấylần Lần này chúng chăng tơ ngang đờng, đe doạ bắt Nhà Trò vặt chân, vặt cánh và ăn thịt Tính mạng NhàTrò bị Nhện, ức hiếp rất nguy hiểm

Câu 3: Thấy tình cảnh Nhà Trò đáng thơng nh vậy, Dế mèn rất thông cảm, xoè hai càng ra và nói: "Em

đừng sợ Hãy trở về cùng với tôi Đứa độc ác không thể cậy khoẻ mà ăn hiếp kẻ yếu"

Lời nói rõ ràng, cử chỉ mạnh mẽ của Dế Mèn làm Nhà Trò an tâm và theo Dế Mèn đến chỗ bọn Nhệnmai phục Việc làm và lời nói của Dế Mèn thể hiện tấm lòng nghĩa hiệp "thấy ngời yếu bị ức hiếp thì bênhvực giúp đỡ"

b) Dế Mèn dắt nhà Trò tới chỗ mai phục của bọn Nhện Nhà văn đã tả: Dế Mèn dũng cảm che chở bảo

về Nhà Trò một kẻ yếu tới chỗ bọn Nhện hung dữ

b) Tên loài hoa chứa tiếng có vân an hoặc ang

hoa ban

Luyện từ và câu

Cấu tạo của tiếngI- Nhận xét

1- Câu tục ngữ: Bầu ơi thơng lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhng chung một giàn

Có: 14 tiếng

2- Ghi lại cách đánh vần tiếng bầu:

b → âu → bâu → bầu

3- Tiếng bầu do các bộ phận sau tạo thành:

âm đầu: b

vần: âu

thanh: \ (huyền)

4- Phân tích cấu tạo của từng tiếng còn lại trong câu tục ngữ trên vào bảng:

1- Ghi kết quả phân tích các bộ phận cấu tạo của từng tiếng trong câu tục ngữ dới đây vào bảng:

Nhiễu điều phủ lấy giá gơng Ngời trong một nớc phải thơng nhau cùng.

điều đ iêu huyền trong tr ong Ngang

I - Dựa vào tranh vẽ và các câu hỏi trong sách giáo khoa kể lại từng đoạn câu chuyện:

Tranh 1: Bà cụ ăn xin xuất hiện nh thế nào?

Trong một ngày lễ hội, mọi ngời quần áo chỉnh tề nô nức đi dự hội Có một bà cụ lng còng, tay cầm cáirá cầu xin Mọi ngời trố mắt ra nhìn, nhng không ai cho bà cụ cái gì

Tranh 2: Ai cho bà cụ ăn và nghỉ?

Đến đầu ngã ba, bà cụ gặp mẹ con ngời đàn bà goá Thấy bà lão ăn xin, ngời mẹ goá thơng tình đã đa bà

cụ về nhà Hai mẹ con lấy cơm nguội mời bà cụ ăn và cho bà cụ nghỉ lại qua đêm

Sáng hôm sau, bà cụ ăn xin nói với ngời mẹ:

"- Vùng này sắp có lụt lớn, ta cho hai mẹ con gói tro này rắc xung quanh nhà, mới tránh đợc nạn" Thấylạ, ngời mẹ liền hỏi: "Tha cụ, làm sao để cứu ngời khỏi chết chìm Suy nghĩ giây lát, bà cụ cho 2 mảnh vỏtrấu và bảo: "- Hai mảnh trấu này sẽ giúp mẹ con nhà chị làm việc thiện"

Tranh 3: Chuyện gì xảy ra trong đêm lễ hội?

Tối hôm đó, lễ hội đang náo nhiệt, bỗng có cột nớc phụt lên ngày càng mạnh, ngời và mọi vật cùn phụtlên theo đất xung quanh lở dần Ai cũng kinh hoàng chen nhau chạy nhng rồi nhà cửa, ngời vật đều chìm dới

ma Riêng ngôi nhà nhỏ của 2 mẹ con ngời đàn bà vẫn khô và đợc dâng cao

Tranh 4: Hồ Ba Bể hình thành nh thế nào?

Trớc cảnh nớc lũ bất ngờ tàn phá, hai mẹ con đem rải vỏ trấu đặt xuống nớc Vỏ trấu thành hai cáithuyền độc mộc Mặc gió ma, họ chèo thuyền, cố sức vớt ngời bị nạt Chỗ đất sụt biến thành hố nớc sâu rộngdài bốn bề là vách núi đợc gọi là hồ Ba Bể Còn nền nhà của 2 mẹ con ngời nông dân thành hòn đảo nhỏ nổilên giữa hồ Ngời dân địa phơng gọi đó là gò Bà Goá

II - Kể lại toàn bộ câu chuyện:

1- Ngày xửa ngày xa có lần ở xã Nam Mẫu thuộc tỉnh Bắc Kạn mở hội cúng Phật Mọi ngời nô nức đixem hội Ai cũng ăn mặc chỉnh tề, đẹp; thắp hơng khấn trời Phật ban cho nhiều phúc Bỗng có một bà cụcũng tìm đến nơi diễn ra lễ hội Bà cụ ăn mặc rách rới, ngời gầy nhom, lng còng, lại còn lở loét nh ngời bịbệnh hủi Gặp ai bà cụ cũng thều thào đợc mấy tiếng rất thơng tâm:

- Đói lắm các ông bà ơi! Làm ơn, làm phúc cho tôi một miếng cơm

Rồi bà cụ giơ cái rá ra bốn phía, cầu xin

Vậy mà bà cụ đi đến đâu, mọi ngời chỉ nhìn, mà không ai cho bà cụ cái gì

2- Mãi đến chiều, may sao đến ngã ba, bà cụ gặp mẹ con bà goá vừa đi chợ về Thấy bà cụ ăn xin tộinghiệp, hai mẹ con bà goá thơng tình đa bà cụ về nhà lấy cơm cho ăn, rồi cho cụ ngủ lại trên chõng Bà cụ ănxin nằm xuống là ngủ liền Hai mẹ con nhìn chỗ bà cụ nằm sáng rực lên Không phải là bà cụ già yếu mà làcon giao long (loài rắn lớn còn gọi là thuồng luồng) to lớn, đầu gác lên xà nhà, đuôi thò xuống đất Mẹ con

bà goá sợ hãi rụng rời, nhắm mắt nằm yên phó mặc cho may rủi

3- Sáng hôm sau, tỉnh dậy, họ không thấy giao long đâu Trên chõng vẫn là bà cụ ăn xin ốm yếu, sửasoạn ra đi Bà cụ nói: vùng nay sắp có lụt lớn, thấy hai mẹ con bà là ngời tốt bụng, ta cho gói tro này rắcngay xung quanh nhà mới tránh đợc nạn

Ngời mẹ thấy lạ vội hỏi: Vậy làm sao cứu đợc dân làng hả cụ? Suy nghĩ giây lát, bà cụ nhặt hạt thóc lêncắn vỡ đôi và bảo: "Hai mảnh vỏ trấu này sẽ giúp mẹ con nhà chị làm việc thiện"

4- Tối hôm đó, lễ hội đang náo nhiệt, bỗng có một cột nớc phụt lên Nớc càng phun càng mạnh, đấtxung quanh lở dần Mọi ngời kinh hoàng, chen nhau chạy Nhng rồi nhà cửa ngời và vật đều chìm dới nớc.Riêng ngôi nhà của hai mẹ con bà goá vẫn khô và nền nhà đợc nâng cao

Đau xót trớc cảnh nớc lụt bất ngờ tàn phá, hai mẹ con đem hai mảnh vỏ trấu ra Vừa đặt xuống nớc, vỏtrấu hoá thành hai chiếc thuyền Thế là mặc gió, mặc ma họ chèo thuyền đi khắp nơi cố sức vớt ngời bị nạn.Chỗ nớc sụt ấy thành hố nớc sâu rộng dài đợc gọi là hồ Ba Bể Còn nền nhà của hai mẹ con ngời đàn bàgoá thành hòn đảo nhỏ nổi lên giữa hồ, ngời dân địa phơng gọi đó là gò Bà Goá

4- Ngoài mục đích giải thích sự hình thành Hồ Ba Bể và gò Bà Goá, câu chuyện ca ngợi những ngời cólòng nhân ái thơng yêu giúp đỡ ngời nghèo khổ Truyện còn khẳng định những ngời có lòng nhân ái sẽ đợc

- Ăn trầu là một thói quen của một số ngời nh ngời nghiện thuốc lá Vì mẹ bạn nhỏ ốm, không ăn trầu

đợc nên có lá trầu khô nằm giữa cơi trầu

- ở nông thôn, nhiều ngời thờng đọc truyện Kiều (có ngời còn dùng Kiều để bói, gọi là bói Kiều) nayquyển Kiều không đợc dùng đến, đã gập lại và để trên đầu giờng

- Cánh màn bỏ xuống che cho mẹ nằm nghỉ (Mọi hôm sáng dạy, cánh màn đợc vắt lên cho nhà đợc gọngàng, sáng sủa) Vì mẹ bạn nhỏ ốm, không ra chăm sóc ruộng vờn nh mọi ngày

Câu 2: Sự chăm sóc của xóm làng với mẹ của bạn nhỏ đợc thể hiện qua các câu thơ:

Mẹ ơI! Cô bác xóm làng đến thămNgời cho trứng, ngời cho cam

Và anh y sĩ đã mang thuốc vào

Đợc tin mẹ bạn nhỏ ốm, xóm làng đã đến thăm và biếu quà, đem thuốc đến để ngời ốm bồi dỡng và

chữa bệnh

Điều này thể hiện tình thơng yêu và quan tâm của xóm làng đối với mẹ bạn nhỏ khi bị ốm đau

Câu 3: Những chi tiết trong bài thơ bộc lộ tình thơng yêu sâu sắc của bạn nhỏ đối với ngời mẹ

a) Những thông cảm với cuộc đời vất vả của mẹ:

- Nắng ma từ những ngày xa Lặn trong đời mẹ đến giờ cha tan

- Cả đời đi gió đi sơng, Bây giờ mẹ lại lần giờng tập đi.

- Vì con, mẹ khổ đủ điều Quanh đôi mắt mẹ đã nhiều nếp nhăn.

b) Làm mọi việc cho mẹ vui

Mẹ vui con có quản gì, Ngâm thơ kể chuyện rồi thì múa ca.

Rồi con diễn kịch giữa nhà Một mình con sắm cả ba vai chèo

c) Mong mẹ chóng khoẻ:

Mong mẹ khoẻ dần Ngày ăn ngon miệng, đêm nằm ngủ say

Mẹ khoẻ rồi lại đọc sách, cấy cầy.

d) Bạn nhỏ thấy mẹ có ý nghĩa rất to lớn đối với cuộc sống hàng ngày của mình:

Mẹ là đất nớc, tháng ngày của con.

Tóm lại: Bài thơ đã nói lên tình cảm sâu nặng của ngời con và xóm làng khi có ngời thân hoặc xómgiềng bị ốm đau

Tập làm văn

Thế nào là kể chuyện Nhận xét

1 Kể lại câu chuyện Sự tích hồ Ba bể và trả lời câu hỏi

a Chuyện Hồ Ba Bể có các nhân vật chính là bà lão ăn xin và hai mẹ con bà góa; ngoài ra còn có một sốnhân vật phụ là những ngời dự lễ hội

b Các sự việc xảy ra và kết quả của các sự việc đó:

- Bà già đi xin ăn trong ngày cúng phật → không ai cho bà vào

- Bà ăn xin gặp mẹ con bà góa → đợc cho ăn và đợc mời vào nhà

- Đêm khuya, bà ăn xin hiện thành một con giao long lớn → bà cho mẹ con bà góa gói tro và hai mảnh trấu rồi ra đi

- Nớc lụt dâng cao → hai mẹ con bà góa chèo thuyền cứu ngời

c ý nghĩa của câu chuyện:

- Ca ngợi ngời có lòng nhân ái, vì đồng loại;

- Khẳng định những ngời có lòng nhân ái sẽ gặp may mắn

- GiảI thích sự hình thành của hồ Ba bể.

2 Bài văn Hồ Ba Bể của Dơng Thuấn không phải là bài văn kể chuyện Trong bàI văn này không có nhân

vật, không có sự kiện Nó là bài văn giới thiệu về hồ Ba Bể

- Cô đi về đâu ạ! Để cháu giúp cô một tay nhé

Thấy em nói vậy, cô mừng rỡ nói:

- Thế thì quý hoá quá Cô về xóm trớc mặt.

Tôi nói tiếp:

- Cháu cũng về xóm đó cô ạ!

Nghe vậy, cô đa cái làn cho tôi xách giúp Đúng là cái làn khá nặng Thảo nào cô đi vất vả nh vậy Vừa đi vừa chuyện trò, tôi đợc biết cô tên là Thu, công tác ở tỉnh Nhân ngày nghỉ, cô đa con nhỏ về thăm ông bà nội cháu ở quê Không mấy chốc đã tới đầu xóm ngõ nhà cô Tôi trao lại cái làn cho cô Cô nói:

- May quá, cám ơn cháu Nhờ có cháu giúp mà cô và em bé đi về đợc dễ dàng Chiều nay, cháu sang chơi với em bé và gia đình cô nhé.

2- Câu chuyện vừa kể trên có hai nhân vật chính là em và ngời phụ nữ tên là Thu Nhân vật phụ là em

bé

3- ý nghĩa của câu chuyện: cần quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau Đó là nếp sống văn hoá mới, nhất là khi

ng-ời cần giúp gặp khó khăn vất vả

Luyện từ và câu

Luyện tập về cấu tạo của tiếng

1- Ghi kết quả phân tích cấu tạo của từng tiếng trong câu tục ngữ sau vào bảng:

Khôn ngoan đối đáp ngời ngoài

đối đ ôi sắc một m ot nặng

2 - Những tiếng bắt vần với nhau trong câu tục ngữ nói trên là : ngoài, hoài (vần giống nhau: oài)

3- a) Những cặp tiếng bắt vần với nhau trong khổ thơ:

choắt - thoắt, xinh – nghênh

b) Cặp tiếng có vần giống nhau hoàn toàn:

choắt - thoắt (giống nhau vần oắt)

c) Cặp tiếng có vần giống nhau không hoàn toàn

a) Dế Mèn (trong đoạn văn Dế mèn bênh vực kẻ yếu):

Có lòng thơng ngời, ghét bất công, sẵn sàng làm việc nghĩa để bênh vực những kẻ yếu

Căn cứ để có nhận xét trên là: Lời nói và hành động của Dế mèn giúp đỡ bảo vệ Nhà Trò

b) Mẹ con bà nông dân (trong chuyện sự tích Hồ Ba Bể):

Mẹ con bà nông dân: có lòng thơng ngời, quan tâm làm việc thiện, giúp đỡ ngời khác

Căn cứ để nêu nhận xét là: Mẹ con bà nông dân cho bà cụ ăn xin ăn và ngủ trong nhà, hỏi bà cụ cáchgiúp ngời bị nạn, chèo thuyền cứu giúp những ngời bị nạn lụt

Tên truyện

Nhân vật

II- Luyện tập:

1- Đọc truyện "Ba anh em" (SGK) trả lời các câu hỏi sau:

a) Nhân vật trong câu chuyện gồm có:

- Ni-ki-ta chỉ nghĩ đến ham thích riêng, ăn xong là chạy vội đi chơi;

- Gô-sa láu lỉnh, lén hắt những mẩu bánh vụn xuống dới đất (để khỏi phải dọn);

- Chi-ôm-ca biết giúp bà, biết nghĩ đến những con chim bồ câu nên đã nhặt những mẩu bánh vụ chochim ăn

2- Cho tình huống sau: Một bạn nhỏ mải vui đùa, chạy nhảy lỡ làm ngã một em bé Em bé khóc Hãyhình dung sự việc và kể tiếp câu chuyện theo một trong 2 hớng sau:

a) Bạn nhỏ nói trên biết quan tâm đến ngời khác:

Gợi ý: Giờ ra chơi, sân trờng bỗng trở nên ồn ào náo nhiệt Từng nhóm học sinh vui đùa ồn ã Chỗ nàymấy bạn nam đá cầu Góc kia mấy bạn nữ chơi nhảy dây Còn An và Bình đang chơi đuổi nhau quanh máygốc cây phợng vĩ Mải chơi, trên đà đuổi bạn, An vô tình đã xô vào Yến - em học sinh lớp Một Cả hai cùngngã lăn quay An loạng choạng đứng dậy, còn Yến mếu máo khóc, quần áo dính đầy đất, mồm chảy máu.Tuy còn đau, An đã vội đỡ em Yến dạy nhẹ nhàng dỗ và xin lỗi Yến Yến đã bớt khóc An vội đa Yến vàoPhòng Y tế của trờng và nhờ cô Y tá chăm sóc Sau đó An đa Yến vào lớp học

b) Bạn nhỏ nói trên không biết quan tâm đến ngời khác

…

Đau quá, An loạng choạng đứng dậy và quát ầm lên: - Không có mắt à ? Tại sao không tránh chỗ ngời

ta chơi hả ?

Thế là bỏ mặc bé Yến khóc An tiếp tục trò chơi đuổi bắt Bình

Chứng kiến sự việc trên, em vội chạy lại đỡ Yến dạy, dỗ Yến, phủi đất ở quần áo của Yến Sau đó em đaYến vào phòng Y tế của trờng để nhờ cô Y tá chăm sóc

Cuối buổi học em đã tìm An và nói : "Bạn là ngời quá vô tâm Bạn làm một bé nhỏ tuổi hơn bạn ngã, đãkhông đỡ em dậy và xin lỗi, mà còn bỏ chạy? Bạn em có xứng đáng là anh của bạn nhỏ tuổi đó không ? Có

đáng chê cời không ? "

Dế Mèn bênh vực kẻ yếu (tiếp)

Bài Tập đọc lần trớc các em đã biết cuộc gặp giữa Dế Mèn và Nhà Trò Nhà Trò đã kể cho Dế Mèn nghe

về sự ức hiếp của Nhện và tình cảnh khó khăn của mình Dế Mèn tỏ ra thông cảm và hứa sẽ giúp đỡ bênhvực Nhà Trò Bài tập đọc hôm nay, các em sẽ biết Dế Mèn đã giúp Nhà Trò nh thế nào?

Câu 1: Trận địa mai phục của bọn Nhện rất đáng sợ Chúng chăng tơ kín ngang đờng, bố trí Nhện Gộccanh gác Gia đình nhà nhện núp kín trong hang với dáng vẻ hung dữ sẵn sàng gây chiến

Tuần 2

Để ức hiếp một kẻ bé nhỏ lại yếu ớt nh Nhà Trò, thì việc bố trí nh thế là rất cẩn mật hung dữ.

Câu 2: Dế Mèn đã làm nhiều cách để doạ Nhện phải sợ:

- Rất oai vệ và đàng hoàng đi thẳng đến trận địa mại phục của Nhện;

- Đòi gặp mặt chóp bu Tự xung là ta; yêu cầu bọn nhện "ra đây ta nói chuyện"

- Trớc mặt mụ Nhện cái đanh đá, nặc nô, Dế Mèn liền thị uy : quay phắt lng, phóng càng đạp phànhphạch ra oai làm cho mụ Nhện cái vô cùng khiếp sợ, co rúm lại rồi cứ rập đầu xuống đất nh cái chày giãgạo (hay còn gọi là lậy nh tế sao)

+ Đã giàu lại còn keo kiệt, cậy đông ngời kéo bè, kéo cánh đánh đập một cô gái yếu

+ Còn Nhà Trò, bé bỏng, gày yếu làm cha đủ nuôi thân

Từ đó Dế Mèn kết luận :

- Thật đáng xấu hổ ! Xoá hết công nợ Có phá hết các vòng vây đi không ?

Câu 4 : Danh hiệu đặt cho Dế Mèn thích hợp nhất là Hiệp Sỹ - Vì Hiệp Sỹ là ngời có sức mạnh, haybênh vực kẻ yếu, cứu giúp ngời gặp nạn

(Dũng sĩ : ngời có sức mạnh, dũng cảm đơng đầu với những khó khăn nguy hiểm Ví dụ : Dũng sĩ diệtMỹ

Anh hùng : Ngời lập đợc chiến công đặc biệt, lớn lao đối với nhân dân, đất nớc Ví dụ : Anh hùng dântộc Nguyễn Huệ)

Chính tả

2 Chọn cách viết đúng từ đã cho trong ngoặc đơn bài : "Tìm chỗ ngồi"

Rạp đang chiếu phim thì một bà đứng dậy len qua hàng ghế ra ngoài Lát sau, bà trở lại và hỏi ông ngồi

đầu hàng ghế rằng:

- Tha ông! Phải chăng lúc ra ngoài tôi vô ý giẫm vàp chân ông?

- Vâng, nhng xin bà đừng băn khoăn, tôi không sao!

- Dạ không! Tôi chỉ muốn hỏi xem tôi có tìm đúng hàng ghế của mình không

1- Giải câu đố :

a) Để nguyên tên một loài chim

Bỏ sắc, thờng thấy ban đêm trên trời.

(Là chữ sáo, sao)

b) Để nguyên vằng vặc trời đêm Thêm sắc, màu phấn cùng em tới trờng

(Là chữ trăng, trắng)

c) Thể hiện tinh thần đùm bọc, giúp đỡ đồng loại: cu mang, bao bọc, che chở, cứu giúp, cứu trợ, hỗ trợ,ủng hộ, bênh vực, bảo vệ, giúp đỡ…

d) Trái nghĩa với đùm bọc hoặc giúp đỡ: ức hiếp - hà hiếp, bắt nạt, áp bức – hành hạ, đánh đập, lấy thịt

đè ngời…

2- Cho các từ: nhân dân, nhan hâu, nhân ái, công nhân, nhân loại, nhân đức, nhân từ, nhân tài…

a) Những từ tiếng nhân nghĩa là: "ngời" : nhân dân, công nhân, nhân loại, nhân tài

b) Những từ tiếng nhân nghĩa là: "lòng thơng ngời" : nhân hậu, nhân ái, nhân đức, nhân từ

3- Đặt câu với một từ vừa tìm đợc ở bài tập 2 :

- Nhân dân ta rất cần cù và thông minh

- Chị gái em là công nhân ngành dệt may

- Bác sĩ Hồng là ngời thầy thuốc có lòng nhân hậu luôn tận tình chăm sóc bệnh nhân

- ở phố em, ai cũng khen bà Tâm là một ngời nhân từ độ lợng

4- Mỗi câu tục ngữ dới đây khuyên ta điều gì, chê điều gì ?

a) ở hiền gặp lành: khuyên mọi ngời sống phải hiền lành, thơng yêu giúp đỡ lẫn nhau, không làm điều

ác… thì sẽ gặp đợc những điều may mắn, tốt đẹp…

b) Trâu buộc ghét trâu ăn : chê trách những ngời có tính ghen tị, đố kị, thấy ngời khác hạnh phúc thì

khó chịu, tức tối…

c) Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

Khuyên ta sống phải biết đoàn kết găn bó với nhau Có đoàn kết mới tạo nên sức mạnh

Kể chuyện

Kể chuyện đã nghe đã đọc

Nàng tiên ốc

1- Kể lại câu chuyện theo các câu hỏi gợi ý sau

Câu 1 : Bà lão làm nghề gì để kiếm sống ?

Bà lão rất nghèo Bà kiếm sồng bằng nghề mò cua bắt ốc

Câu 2 : Bắt đợc con ốc xinh đẹp, bà lão đã làm gì ?

Bắt đợc con ốc xinh đẹp, bà thơng không muốn bán bèn thả vào chum để nuôi

Câu 3 : Từ khi có ốc, bà thấy trong nhà có gì lạ ?

Từ khi có ốc, mỗi khi ở ngoài đồng về, bà thấy nhà cửa sạch sẽ, đàn lợn đã đợc cho ăn, cơm nớc đã đợcnấu sẵn, vờn rau tơi đợc dọn sạch cỏ

Câu 4 : Một hôm, cố ý rình, bà lão đã thấy gì ?

Một hôm, giả vờ đi làm rồi quay lại rình Bà thấy một nàng tiên từ trong chum bớc ra Thế là bà đã hiểu

Bà vội đập vỡ vỏ ốc và ôm lấy nàng tiên trìu mến

Từ đó hai mẹ con bà lão sống với nhau rất hạnh phúc Họ yêu quí nhau nh hai ngời ruột thịt

2- Kể lại câu chuyện "Nàng tiên ốc" bằng lời của em:

Ngày xa có một bà già nghèo khó, sống cô đơn trong một túp lều Hàng ngày bà phải đi ra đồng hoặcbến sông mò cua bắt ốc để kiếm ăn Một hôm bà bắt đợc một con ốc rất xinh đẹp Vỏ ốc màu xanh biếc, óng

ánh nh ngọc trai Rửa sạch bùn, bà đặt ốc trên lòng bàn tay để ngắm Càng nhìn bà thấy ốc xinh đẹp kì lạ

Về nhà bà yêu thơng con ốc đó lắm, không đem ra chợ bán mà thả nó vào chum nớc ngay đầu nhà

Một lần đi làm về, bà thấy trong nhà ngoài sân có nhiều điều khác lạ Sân nhà sạch sẽ, vờn rau sạch cỏ

t-ơi mơn mởn nh đã có ai mới tới nớc Đàn lợn đợc ăn no Cơm nớc đã đợc nấu tinh tơm Suy nghĩ mãi khôngbiết vì sao, bà quyết định dò xem ngời nào tốt bụng đã giúp mình

Một buổi sáng, bà ra đồng nh mọi khi Đến nửa đờng, bà quay về, nấp sau cánh cổng vào nhà Lát sau bàthấy từ trong chum nớc một ngời con gái mặc áo xanh biếc, tuyệt đẹp bớc ra Đúng là nàng tiên ốc rồi.Thoăn thoắt đi lại, nàng tiên làm hết việc này đến việc khác Làm mọi việc trong nhà xong, nàng tiên ra vờnnhặt cỏ tới cây Nhân lúc đó, bà lão rón rén đi đến bên chum nớc, cầm vỏ ốc lên và đập vỡ Nghe thấy cótiếng động, nàng tiên quay lại chạy đến bên chum nớc định chui vào vỏ ốc Nhng đã quá muộn : Vỏ ốc đãkhông còn nữa Bà cụ vội ôm lấy nàng tiên và thiết tha ân cần nói :

- Con hãy ở lại đây với mẹ cho vui cửa, vui nhà !

Cô gái – Nàng tiên ốc - cũng ôm lấy bà cụ và nói :

- Mẹ ơi, con là con gái yêu của mẹ đây!

Từ đó hai mẹ con bà cụ sống với nhau rất vui vẻ, hạnh phúc Họ quí nhau nh hai ngời ruột thịt

Tập đọc

Truyện cổ nớc mình

Bài thơ "Truyện cổ nớc mình" của Lâm Thị Mỹ Dạ đã ca ngợi truyện cổ tích của đất nớc ta, do nhân dân

ta sáng tạo ra qua hàng ngàn năm Nội dung các truyện cổ chứa đựng nhiều bài học quí báu của ông cha tatruyền lại cho con cháu đời sau

Câu 1 : Tác giả yêu truyện cổ nớc nhà là vì :

- Truyện cổ có ý nghĩa tuyệt vời lại rất sâu xa

- Truyện cổ giúp cho ta nhận thấy phẩm chất quí báu của ông cha : nhân hậu, công bằng, thông minh

- Truyện cổ cho đời sau nhiều lời răn dạy quí báu nh: ở hiền gặp lành, chăm làm, tự tin

Câu 2 : Bài thơ đã gợi cho em nhớ đến các truyện cổ tích phổ biến nh Tấm Cám, Đẽo cày giữa đờng Câu 3 : Những câu truyện cổ thế hiện lòng nhân hậu của nhân dân ta nh : Sự tích Hồ Ba Bể, Nàng Tiên

ốc, Trầu Cau, Cây Khế, Thạch Sanh

Câu 4 : Hai dòng thơ cuối bài có ý nói :

- Truyện cổ là bài học quý báu, lời răn dạy của ông cha về đạo lý làm ngời Qua những câu chuyện cổ

ông cha muốn con cháu phải sống nhân hậu, độ lợng, công bằng, chăm làm, phải có trí tuệ, không nên nhẹdạ cả tin (nông nổi, dễ tin ngời mà nghe theo làm theo một cách dại dột)

Tóm lại, Truyện cổ nớc mình là bài thơ giản dị đậm đà, mang màu sắc ca dao, dân ca, giúp chúng tacàng yêu tha thiết các truyện cổ của dân tộc mình, của nhân dân mình

Tập làm văn

Kể lại hành động của nhân vậtNhận xét

Câu 1 : Đọc và ghi lại vắn tắt những hành động của cậu bé bị điểm không trong truyện "Bài văn bị điểm0" : Theo em mỗi hành động của cậu bé nói lên điều gì ?

a) Những hành động của cậu bé :

- Giờ làm bài: không viết gì hết và nộp giấy trắng cho cô

- Giờ trả bài: Khi cô hỏi, cậu im lặng, sau đó mới thốt lên đợc một lời: "Tha cô, con không có ba"

- Lúc ra về, có bạn hỏi: Sao mày không tả ba của đứa khác Nó chỉ cúi đầu, hai giọt n ớc mắt chảy dàixuống má

Mỗi hành động trên của cậu bé thể hiện tình yêu thân thiết với ngời cha và tính cách trung thực của cậuhọc sinh Cậu bé cúi đầu rồi khóc biểu lộ sự tủi thân, đau khổ vì ba đã hy sinh và cậu đang sống trong cảnhvắng ngời cha thân thơng ; cảnh mồ côi cha

b)Thứ tự của các hành động nói trên đợc kể theo trình tự thời gian Hành động nào xảy ra trớc, kể trớc;hành động xảy ra sau, kể sau

Luyện tập

Câu 2 : Bài học quí

Thực hiện điền tên các nhân vật và sắp xếp lại nh sau :

1- Một hôm, Sẻ đợc bà gửi cho một hộp hạt kê

2- Sẻ không muốn chia cho Chích cùng ăn

3-Thế là hàng ngày, Sẻ nằm trong tổ ăn hạt kê một mình

4- Khi ăn hết, Sẻ bèn quẳng chiếc hộp đi

5-Gió đa những hạt kê còn sót lại trong hộp bay xa

6- Chích đi kiếm mồi, tìm đợc những hạt kê ngon lành ấy

7-Chích bèn gói cẩn thận những hạt kê còn sót lại vào một chiếc lá rồi đi tìm ngời bạn thân của mình8-Chích vui vẻ đa cho Sẻ một nửa

9-Sẻ ngợng nghịu nhận quà của Chích và tự nhủ: “Chích đã cho mình một bài học quí về tình bạn”.Thứ tự các hành động xảy ra: 1-5-2-4-7-3-6-8-9

Luyện từ và câu

Dấu hai chấm

I – Nhận xét

Tác dụng của dấu hai chấm trong các câu văn câu thơ sau:

a) Chủ Tịch hồ Chí Minh nói: "TôI chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nớc ta hoàn toàn độc lập, dân ta đợc hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đợc học hành." Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ trong suốt cuộc đời của Ngời.

Trong câu văn trên, dấu hai chấm có tác dụng báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của một nhân vật.b) Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:

- Em đừng sợ Hãy trở về cùng với tôi đây.

Trong câu văn trên, dấu hai chấm có tác dụng báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của một nhân vật.

c) Bà thơng không muốn bán Bèn thả vào trong chum.

Rồi bà lại đi làm

Đến khi về thấy lạ:

Sân nhà sao sạch quá

Đàn lợn đã đợc ăn Cơm nớc nấu tinh tơm Vờn rau tơi sạch cỏ

Trong câu văn trên, dấu hai chấm có tác dụng báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giảI thích cho bộ phận

đứng trớc

III Luyện tập

1- Trong các câu sau, dấu hai chấm có tác dụng

a) Tôi thở dài:

- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?

Dấu hai chấm, kết hợp với gạch đầu dòng ở câu này báo hiệu bộ phận đứng sau nó là lời nói của nhân vật "tôi".

Nó không tả, không viết gì hết Nó nộp giấy trắng cho cô Hôm trả bài, cô giận lắm Cô hỏi : "Sao trò không chịu làm bàI?"

Dấu hai chấm kết hợp với dấu ngoặc kép báo hiệu phần sau là câu hỏi của cô giáo

b) Dới tầm cánh chú chuồn chuồn bây giờ là luỹ tre xanh rì rào trong gió, là bờ ao với những khóm khoai nớc rung rinh Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nớc hiện ra: cánh đồng với những đàn trâu thủng thẳng gặp cỏ; dòng sông với những đoàn thuyền ngợc xuôi.

Dấu hai chấm có tác dụng giải thích cho bộ phận đứng sau những cảnh tuyệt đẹp của đất nớc hiện ra khichuồn chuồn bay lên cao hơn và xa hơn gồm cánh đồng, đàn trâu, dòng sông và đoàn thuyền

2- Viết một đoạn văn theo truyện "Nàng tiên ốc" trong đó có hai lần dùng dấu hai chấm

- Một lần dấu hai chấm để giải thích

- Một lần dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật

…Bà lão rón rén đi đến bên chum nớc, cầm vỏ ốc lên và đập vỡ Nghe có tiếng động, có gái quay lại chạy đến bên chum nớc định chui vào vỏ ốc Nhng đã quá muộn: vỏ ốc đã không còn nữa.

Bà cụ vội ôm lấy cô gái, ân cần nói:

- Con gái! Hãy ở đây với mẹ…

Tập làm văn

Tả ngoại hình của nhân vật trong bài văn kể chuyện

I – Nhận xét

Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi:

1 Ghi vắn tắt đặc điểm ngoại hình của chị Nhà Trò:

- Sức vóc: đã bé nhỏ lại gầy yếu quá, ngời bự những phấn, nh mới lột.

- Cánh: mỏng nh cánh bớm non, lại ngẵn chùn chùn; cánh yếu quá, cha quen mở; chẳng bay xa đợc.

- Trang phục: áo dài thâm, đôi chỗ chấm điểm vàng

2 Ngoại hình của chị Nhà Trò thể hiện chị là một nhân vật rất yếu đuối, tội nghiệp; chị rất dễ bị bắt nạt,rất đáng thơng

III – Luyện tập

1- Đọc đoạn văn đã cho (SGK TV4) và trả lời câu hỏi:

a) Tác giả đã chú ý miêu tả những chi tiết:

Một em bé gầy, tóc húi ngắn, hai túi của chiếc áo cánh nâu trễ xuống đến tận đùi nh đã từng phải chịunhiều thứ quá nặng Quần của em ngắn chỉ tới gần đầu gối để lộ đôi bắp chân nhỏ luôn luôn động đậy… đôimắt của em; đôi mắt sáng và xếch lên khiến ngời ta có cảm giác là một em bé vừa thông minh vừa gan dạ.b) Các chi tiết ấy nói lên một cách sâu sắc về tính cách của chú liên lạc cho bộ đội trong kháng chiến.Chú, tuổi còn nhỏ nhng giàu lòng yêu nớc, nhiệt tình cần cù, siêng năng, nhanh nhẹn, thông minh, dũngcảm…

Qua các chi tiết nghệ thuật trên, tác giã đã biểu lộ tấm lòng yêu thơng quí mến và cảm phục chú bé liênlạc

2- Kể lại chuyện Nàng tiên ốc, kết hợp tả ngoại hình của các nhân vật

Trong tiết kể chuyện vừa qua, các em đã tập kể chuyện "Nàng tiên ốc" theo lời kể của mình Trong giờtập làm văn hôm nay các em kể lại chuyện "Nàng tiên ốc" kết hợp tả ngoại hình của nhân vật

Trong tiết kể chuyện; câu chuyện đã đợc viết tơng đối kĩ Để phục vụ tiết Tập làm văn hôm nay, ngờibiên soạn sẽ bổ sung phần tả ngoại hình của bà già, con ốc và nàng tiên ốc Khi kể, các em nối phần bổ sungvào đoạn thích hợp để câu chuyện kể thêm sinh động - hấp dẫn

b) Tả ngoại hình con ốc và nàng tiên ốc:

Một hôm bà già ra đồng bắt cua mò ốc nh mọi ngày Tình cờ bà nhặt đợc một con ốc lạ Con ốc rất xinh Vỏ ốc màu xanh biếc óng ánh nh ngọc trai Bà liền rửa sạch bùn rồi để ốc trên lòng bàn tay Càng nhìn bà càng thấy ốc xinh đẹp và kì lạ Về đến nhà, bà yêu con ốc đó lắm, không đem ra chợ bán mà thả ốc vào chum nớc ngay ở đầu nhà.

…

Một buổi sáng, bà ra đồng Đến nửa đờng bà quay lại và nấp sau cánh cổng vào nhà Lát sau bà thấy từ trong chum nớc một ngời con gái mặc váy dài xanh biếc, tuyệt đẹp bớc ra Thôi đúng là nàng tiên ốc rồi! Chao ôi, ngời đâu mà xinh đẹp thế! Gơng mặt tròn, nớc da trắng ngần, đôi mắt sáng nh sao, má lúm đồng tiền, đôi môi hồng thắm, chúm chím cời Chiếc váy màu xanh biếc lại điểm những hạt kim cơng, nhng bông hoa kim loại màu vàng, màu đỏ lấp lánh Nàng đi lại uyển chuyển dịu dàng nh lớt trên mặt đất Đôi tay mềm mại làm hết việc này đến việc khác.

…

Tập đọc

Tuần 3

Th thăm bạn

Những năm gần đây, nớc ta thờng xảy ra thiên tai lũ lụt lớn đe doạ cuộc sống yên lành của nhân dân ởmột số vùng Có một gia đình bạn nhỏ, vì cứu ngời giữa dòng nớc lũ nên cha bạn đó đã hi sinh Thông cảmvới hoàn cảnh đau thơng nay, bạn Lơng - học sinh ở Hoà Bình đã làm gì, bài "Th thăm bạn" sẽ cho các embiết

Câu 1: Bạn Lơng viết th cho bạn Hồng: thăm hỏi và chia buồn với bạn Hồng

Câu 2: Những câu văn cho thấy bạn Lơng rất thông cảm với bạn Hồng nh :

“Hôm nay đọc báo Thiếu niên Tiền Phong, mình rất xúc động đợc biết ba của Hồng đã hi sinh vì cứungời giữa dòng nớc lũ chảy xiết Mình hiểu Hồng đau đớn và thiệt thòi nh thế nào khi ba Hồng không cònnữa…"

Câu 3: Những câu văn cho thấy bạn Lơng biết cách an ủi bạn Hồng:

- Gợi lòng tự hào: Mình chắc Hồng rất tự hào về tấm gơng dũng cảm của cha Hồng đã xả thân cứu ngờigiữa dòng nớc lũ

- Khuyến khích động viên: Minh tin rằng theo gơng cha, Hồng sẽ vợt qua nỗi đau thơng này Bên cạnhHồng còn có những ngời thân thích: má, cô bác và có cả những ngời bạn mới nh mình

Câu 4: - Tác dụng của phần mở đầu:

- Nêu rõ địa điểm, thời gian viết th, lời xng hô, chào hỏi ngời nhận th

- Kết thúc bức th:

- Dòng cuối ghi lời chúc (nhắn nhủ, cám ơn, hứa hẹn) Sau đó ngời viết th kí tên và ghi rõ họ và tên

- Tóm lại tuy còn ít tuổi, nhng Lơng là ngời rất giàu tình cảm Tuy ở xa, lại không quen biết, nhng khi

đọc báo, thông cảm với hoàn cảnh của Hồng, Lơng đã viết th thăm hỏi, động viên bạn vợt qua khó khăn, đauthơng Lơng còn gửi bạn số tiền mà mình tiết kiệm đợc

Chính tả

1- Điền vào chỗ trống tr hay ch

Nh tre mọc thẳng, con ngời không chịu khuất Ngời xa có câu: Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng Tre

là thẳng thắn, bất khuất: Ta kháng chiến, tre lại là đồng chí chiến đấu của ta Tre vốn cùng ta làm ăn, lại v ì ta

mà cùng ta đánh giặc

2- Đặt trên chữ in đậm dấu hỏi hay dấu ngã:

Bình minh hay hoàng hôn?

Trong phòng triển lãm tranh, hai ngời xem nói chuyện với nhau Một ngời bảo:

- Ông thử đoán xem bức tranh này vẽ cảnh bình minh hay cảnh hoàng hôn

- Tất nhiên là tranh vẽ cảnh hoàng hôn

- Vì sao ông lại khẳng định chính xác nh vậy?

- Là bởi vì tôi biết hoạ sĩ vẽ tranh này Nhà ông ta ở cạnh nhà tôi Ông ta chẳng bao giờ thức dậy trớclúc bình minh

Luyện từ và câu

Từ đơn và từ phức

I Nhận xét–

Câu văn sau gồm 14 từ:

Nhờ/ bạn/ giúp đỡ/, lại/ có/ chí/ học hành/, nhiều/ năm/ liền/, Hanh/ là/ học sinh/ tiên tiến/.

1 Chia các từ trong câu trên thành hai loại:

- Từ chỉ gồm một tiếng (từ đơn): nhờ, bạn, lại, có, chí, nhiều, năm, liền, Hanh, là

- Từ gồm hai một tiếng (từ phức): giúp đỡ, học hành, học sinh, tiên tiến

2 Trả lời câu hỏi:

- Tiếng dùng để cấu tạo từ (Có thể dùng một tiếng để cấu tạo nên một từ – từ đơn; cũng có khi dùng từhai tiếng trở lên mới tạo nên một từ – từ phức)

- Từ dùng để cấu tạo câu

II Luyện tập–

1- Dùng dấu gạch chéo (/) để phân cách các từ trong hai câu thơ sau:

Rất/ công bằng/ rất/ thông minh

Vừa/ độ lợng/ lại/ đa tình/ đa mang/

Ghi lại các từ đơn và từ phức trong 2 câu thơ trên

- Từ đơn: Rất, vừa, lại

- Từ ghép: công bằng, thông minh, độ lợng, đa tình, đa mang

2- Tìm trong từ điển và ghi lại:

- 3 từ đơn: học, chơi, nghỉ

- 3 từ phức: công nhân, tham quan, sạch sẽ

3- Đặt câu với một từ đơn hoặc một từ phức vừa tìm:

- Chúng em học lớp 4A trờng Trần Quốc Toản

- Bạn Nam mải chơi nhiều hơn học

- Bố em là công nhân ở Xí nghiệp bánh kẹo Hồng Hà

- Vừa qua, trờng em tổ chức cho học sinh đi tham quan ở Vịnh Hạ Long

Kể chuyện

Kể chuyện đã nghe, đã đọc

Đề bài: Kể một câu chuyện mà em đợc nghe, đợc đọc về lòng nhân hậu.

Câu chuyện tôi muốn kể cho các bạn nghe sau đây có tên là: "Hết lòng vì ngời nghèo"

ở trờng Huỳnh Ngọc Huệ, quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng có bạn Nguyễn Thị Ngọc ánh luônluôn học giỏi và hết lòng vì ngời nghèo

Gia đình Ngọc ánh nghèo lắm, bố của Ngọc ánh lại mất sớm Tuy vậy ánh vẫn học rất giỏi, nhiều lần

đợc quận và thành phố khen thởng Có hai lần ánh đã đợc nhận học bổng của Hội khuyến học vì thành tíchvợt khó học giỏi Hoàn cảnh gia đình còn khó khăn nhng khi nhà trờng phát động phong trào: "Vì bạnnghèo", ánh vẫn hăng hái đóng góp Những bộ quần áo đợc tặng thởng, sau khi mặc chật và ngắn, ánh giặtsạch sẽ, dùng bàn là là thẳng và xếp cẩn thận để tặng lại các bạn nghèo Ba quyển truyện tranh của chị gáicho, ánh thích lắm, nhng đọc xong cũng xin phép chị cho gửi tặng các bạn Cảm thấy cha đủ, ánh còn mổchú lợn tiết kiệm đã "nằng nặng" đóng góp vào quỹ “Vì bạn nghèo” Khi đợc hỏi về việc đóng góp của mình,Ngọc ánh đã tâm sự: “Gia đình mình còn gặp khó khăn, nhng khi xem ti-vi mới biết ở nớc ta còn nhiều bạnkhó khăn hơn, mình thông cảm với các bạn đó Với tinh thần "Lá lành đùm lá rách, Lá rách ít đùm lá ráchnhiều" nên mình cố gắng tiết kiệm góp một phần nhỏ giúp các bạn khó khăn hơn…"

Ngọc ánh không chỉ là một ngời giàu lòng nhân hậu vì ngời nghèo mà còn là học sinh giỏi, là lớp trởngkiêm liên đội trởng của trờng Ngọc ánh xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ và là tấm gơng sáng cho chúng tahọc tập.

(Theo Báo Nhi đồng)

Tập đọc

Ngời ăn xin

Trong cuộc sống khó khăn vất vả, có một số ngời nhất là những ngời tàn tật hoặc già cả không lao động

đợc phải đi ăn xin Trớc những ngời bất hạnh đó, thái độ của chúng ta nên thế nào? Bài Tập đọc sẽ trao đổivới các em

Câu 1 Hình ảnh ông lão rất đáng thơng: đôi mắt ông lão đỏ hoe và giàn giụa nớc mắt Đôi môi tái nhợt,

áo quần tả tơi, bàn tay sng húp, bẩn thỉu, giọng rền rĩ cầu xin

Đó là những ngời đáng thơng nghèo khó - đói khát, già yếu, không đủ điều kiện lao động kiếm sống,phải đi ăn xin

Câu 2 Hành động và lời nói của cậu bé đối với ông lão ăn xin là rất ân cần và thông cảm:

- Cậu đã tìm hết túi nọ đến túi kia mong xem có gì để giúp ông lão Nhng tiếc rằng, tiền cũng không…

và không có cả một chiếc khăn tay (khăn dùng lau tay thờng mang trong ngời)

Vì chẳng có tài sản gì đáng giá, nên cậu bé đã nắm chặt bàn tay run rẩy của ông lão và lễ phép nói:

- Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả

Câu 3: Không có gì cho ông lão, nhng ông lão lại nói: "Nh vậy là cháu đã cho lão rồi" Theo em hiểucậu bé đã cho ông lão sự đồng cảm thơng yêu, lòng tự trọng cùng san sẻ sự khổ đau vất vả của ông lão Câu 4: Cậu bé đã nhận đợc lời cảm ơn chân thành và cái nắm tay rất chặt (tay ông cũng xiết chặt lấy tay tôi) của ông lão ăn xin.

Bài tập đọc "Ngời ăn xin" ca ngợi cậu bé có lòng nhân hậu đã đồng cảm, thơng xót nỗi khó khăn và bấthạnh của ông lão ăn xin

Sự thông cảm giữa ông lão và cậu bé là một tình cảm chân thành đáng quí, làm cho cuộc sống trở nên

t-ơi vui và tốt đẹp hơn

Tập làm văn

Kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật

I Nhận xét–

1 Những câu ghi lại lời nói và ý nghĩ của cậu bé trong truyện Ngời ăn xin:

- Những câu ghi lại lời nói:

+ Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả.

- Những câu ghi lại ý nghĩ:

+ Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con ngời đau khổ kia thành xấu xí biết nhờng nào!

+ Khi ấy, tôi chợt hiểu rằng: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận đợc chút gì của ông lão.

2 Lời nói và ý nghĩ của cậu bé thể hiện tấm lòng nhân hậu của cậu

3 Sự khác nhau về lời nói, ý nghĩ của ông lão ăn xin trong hai cách kể:

a) – Cháu ơi, cảm ơn cháu! Nh vậy là cháu đã cho lão rồi - Ông lão nói bằng giọng khản đặc.

Lời nói của ông lão đợc dẫn trực tiếp, nguyên văn.

b) Bằng giọng khản đặc, ông lão cảm ơn tôI và nói rằng nh vậy là tôI đã cho lão rồi.

Lời nói của ông lão đợc dẫn gián tiếp thông qua lời của ngời kể chuyện

III Luyện tập–

1- Lời nói trực tiếp và lời nói gián tiếp của các nhân vật:

Câu: "Nói dối là bị chó sói đuổi" là lời nói gián tiếp của cậu bé thứ nhất

Câu: "Còn tớ, tớ sẽ nói là đang đi thì gặp ông ngoại" là lời nói trực tiếp của cậu bé thứ hai

Câu: "Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nhận lỗi với bố mẹ" là lời nói trực tiếp của cậu bé thứ ba

2 - Chuyển lời dẫn gián tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn trực tiếp

Vua nhìn thấy những miếng trầu têm

rất khéo bèn hỏi bà hàng nớc trầu đó ai

têm

Bà lão bảo chính tay bà têm

Vua gặng hỏi mãi bà lão đành nói thật

là con gái bà têm

Vua nhìn thấy những miếng trầu têm

"cánh phợng" rất khéo bèn hỏi bàhàng nớc:

- Xin cụ cho biết ai đã têm miếng trầunày Bà lão lễ phép tha:

- Tâu bệ hạ miếng trầu ấy do chínhgià têm đấy ạ

Nhà vua không tin, gặng hỏi mãi

Cuối cùng bà lão đành nói thật: Tha,

đó là trầu do con gái già têm

3- Chuyển lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn gián tiếp

a) Chứa tiếng hiền: hiền lành, hiền hậu, hiền từ, hiền dịu, hiền hoà, dịu hiền, hiền thảo…

b) Chứa tiếng ác: hung ác, ác nghiệt, độc ác, ác độc, ác ôn, ác hại, ác khẩu, ác liệt, ác cảm, tội ác, ácquỉ, ác thú, ác mộng…

2- Xếp các từ vào ô thích hợp trong bảng:

-Nhân hậu Nhân từ, nhân ái, hiền Độc ác, tàn ác, tàn bạo,

hậu, đôn hậu, trung hậu,phúc hậu

4- Nghĩa của các thành ngữ - tục ngữ sau:

a) Môi hở răng lạnh: Hở môi, gió lạnh sẽ lọt vào miệng Việc làm của ngời này sẽ ảnh hởng đến ngời

khác ý nói: Anh em ruột thịt, bạn bè thân thích phải biết thơng yêu, đùm bọc che chở cho nhau Một ngờiyếu kém hoặc bị hại, ngời khác cũng bị ảnh hởng xấu theo

b) Máu chảy ruột mềm: Máu chảy đau tới ruột gan ý nói: Xót thơng khi những ngời ruột thịt, ngời cùng

nòi giống của mình bị tàn sát, mọi ngời khác đều chịu đau thơng, hoạn nạn

c) Nhờng cơm sẻ áo; Giúp đỡ, san sẻ, cu mang nhau trong lúc khó khăn thiếu thốn

d) Lá lành đùm lá rách: đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau nh ngời khoẻ giúp đỡ ngời yếu, ngời giàu giúp đỡ

ng-ời nghèo, thể hiện tình nhân ái giữa ngng-ời với ngng-ời

Tập làm văn

Viết th

I Nhận xét–

Trả lời câu hỏi dựa vào bài tập đọc Th thăm bạn.

1 Ngời ta viết th để thăm hỏi, chia vui, chia buồn, bày tỏ tình cảm, thái độ với nhau; thông báo tin tức,trao đổi ý kiến với nhau

2 Để thực hiện mục đích thăm hỏi, chia vui, chia buồn, bày tỏ tình cảm, thái độ với nhau; thông báo tintức, trao đổi ý kiến với nhau, một bức th cần có các nội dung sau:

- Lí do và mụ đích viết th;

- Thăm hỏi tình hình của ngời nhận th;

- Thông báo tình hình của ngời viết th;

- ý kiến cần trao đổi hoặc bày tỏ tình cảm với ngời nhận th

Các nội dung trên có thể viết thành từng ý nhỏ nhng cũng có thể viết xen kẽ lẫn nhau; thứ tự các ý có thểlinh hoạt

3 Cách mở đầu và kết thúc thông thờng của một bức th:

a) Phần mở đầu của một bức th cần ghi rõ địa điẻm, thời gian viết th; ghi lời tha gửi của ngời viết th vớingời nhận th

b) Phần kết thúc của một bức th cần ghi lời chúc, lời cảm ơn, hứa hẹn của ngời viết th; ghi tên và chữ kícủa ngời viết th

III Luyện tập –

Viết th gửi một bạn ở trờng khác để thăm hỏi và kể cho bạn nghe tình hình lớp và trờng em hiện nay.

Bài làm:

Hà Nội ngày 2 tháng 10 năm 2005

Thanh thân mến,

Thế là mình và Thanh đã xa nhau đợc 3 tháng rồi Độ này Thanh có khỏe không? Đến nơi ở mới, Thanh

đi học có đợc thuận tiện không? Học hành nh thế nào, viết th cho mình biết với nhé!

Còn mình vào năm học mới đã đợc gần 1 tháng Nhớ bạn quá, ngời bạn thân, lại ngồi cùng bàn, lâu naycha có dịp gặp lại Hôm nay nhân ngày nghỉ mình viết th hỏi thăm bạn, gia đình bạn và kể cho bạn nghe vềlớp mình, trờng mình từ hôm khai giảng đến nay

Lớp mình vẫn hầu hết là các bạn cũ Đầu năm học có thêm hai bạn ở xa mới đợc chuyển đến lớp CôLan lên cùng với lớp và tiếp tục dạy chúng mình Cũng nh mọi năm, cô rất thơng yêu và chăm sóc học sinh

Do có điều kiện, cả khối 4 trong đó có lớp mình đã đợc học hai buổi ngày: cả sáng và chiều đều ở trờng.Nhờ vậy phong trào thi đua của lớp rất sôi nổi và đợc duy trì thờng xuyên Cũng có mấy bạn nh Chỉnh,Nam… mà Thanh đã biết rồi đấy: ham chơi hơn học; nhng đã đợc tổ theo dõi giúp đỡ, cô giáo động viênnhắc nhở Đến nay các bạn đó đã chăm học hơn trớc nhiều

Năm nay học lớp Bốn, Thanh và mình cùng học theo sách giáo khoa mới Hè vừa qua, trớc khi dạychúng mình, cô Lan đã đợc đi bồi dỡng dạy theo sách mới Do đó việc học năm nay có nhiều thuận lợi Ngay

từ tuần lễ đầu, sau khi ổn định lớp, cô giáo đã cùng với Chi đội thiếu niên tiền phong của lớp tổ chức đợt thi

đua ngắn từ đầu năm cho đến dịp kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11 Trớc mắt là mở hội thi “Đọcdiễn cảm” Lúc đầu có nhiều bạn cho tập đọc thì việc gì phải thi Nhng đến khi nghe cô Lan hớng dẫn, đề ratiêu chuẩn mới thấy là quan trọng và cần thiết, không kém gì những đợt thi "Giữ vở sạch viết chữ đẹp" trớc

đây

Bây giờ ở lớp, trong giờ tập đọc không còn ai đọc với cái giọng đều đều, mà tất cả đều biết đọc ngắtnghỉ theo từng dấu câu Bớc đầu nhiều bạn đã biết đọc theo tình cảm của nhân vật, cách đọc của ngời dẫntruyện… Nhờ vậy tiết Tập đọc đã có nhiều hứng thú hơn trớc Ai cũng muốn đợc chỉ định đọc để các bạn vàcô giáo góp ý mà tiếp tục rèn luyện Đến dịp 20-11 mới tổng kết đợt thi, nhng hiện nay đã có nhiều bạn đọctiến bộ nh Thanh Sơn - Hoạ Mi…

Th cũng đã dài, trớc khi tạm dừng bút, mình xin kính chúc hai bác, Thanh và các em luôn mạnh khoẻ.Riêng về Thanh sẽ có nhiều thành tích trong học tập Chờ đợi th trả lời của Thanh

Câu 2: Trong việc tìm ngời giúp nớc, sự chính trực của ông Tô Hiến Thành thể hiện ở chỗ: chỉ cử ngời

có tài, có đức để nắm quyền giúp vua phục vụ nhân dân chứ không vì cảm tình riêng mà cử ngời ngày đêmchăm sóc hầu hạ mình

Tuần 4

Câu 3: Vì sao nhân dân ca ngợi những ngời chính trực nh ông Tô Hiến Thành?

Những ngời nh ông Tô Hiến Thành là ngời có tài, có đức luôn trong sạch (không tham ô, không nhậnhối lộ) thẳng thắn, dũng cảm, dám nói ra sự thực, bảo vệ sự thực, luôn vì lợi ích của đất nớc và của nhân dân

Chính tả

1- Điền vào chỗ trống tiếng có âm đầu là r, d hoặc gi

+ Nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê Nhớ một buổi tra nào, nồm nam cơn gió thổi,khóm tre làng rung lên man mác khúc nhạc đồng quê

+ Diều bay, diều lá tre bay lng trời Sáo tre, sáo trúc bay lng trời Gió đa tiếng sáo, gió nâng cánh diều.2- Điền vào chỗ trống ân hoặc âng

- Vua Hùng một sáng đi săn

Tra tròn bóng nắng nghỉ chân chốn này

Dân dâng một quả xôi đầy

Bánh chng mấy cặp, bành dầy mấy đôi

- Hôm ấy ngôi sao khuya

Soi vào trong giấc ngủ

Ngọn đèn khuya bóng mẹ

Sáng một vầng trên sân

Nơi cả nhà tiễn chân

Anh tôi đi bộ đội

Bao nhiềm vui nỗi đợi

Nắng nửa thềm nghiêng nghiêng

Luyện từ và câu

Từ ghép và từ láy

I Nhận xét–

1 Sự khác nhau trong cấu tạo của những từ phức đợc in đậm trong đoạn thơ sau:

a) Tôi nghe truyện cổ thầm thì

Lời ông cha dạy cũng vì đời sau

b) Thuyền ta chầm chậm vào Ba Bể

Núi dựng cheo leo, hồ lặng im

Lá rừng với gió ngân se sẽ

Họa tiếng lòng ta với tiếng chim

Các từ phức đợc in đậm là: truyện cổ, thầm thì, ông cha, chầm chậm, cheo leo, lặng im, se sẽ

Các từ: truyện cổ, ông cha, lặng im là từ phức do các tiếng có nghĩa tạo thành, gọi là từ ghép

Các từ: thầm thì, chầm chậm, cheo leo, se sẽ là từ phức do những tiếng có âm đầu hoặc vần lặp lại nhautạo thành, gọi là từ láy

III Luyện tập–

1- Xếp những từ phức đợc gạch dới trong những câu dới đây thành hai loại từ ghép và từ láy:

a) Nhân dân ghi nhớ công ơn Chử Đồng Tử lập đền thờ ở nhiều nơi bên sông Hồng Cũng từ đó hàng năm suốt mấy tháng mùa xuân, cả một vùng bờ bãi sông Hồng lại nô nức làm lễ, mở hội để tởng nhớ ông b) Dáng tre vơn mộc mạc, màu tre tơi nhũn nhặn Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc Tre trông thanh cao, giản dị, chí khí nh ngời.

2- Viết các từ ghép và từ láy chứa từng tiếng sau đây:

1 Trả lời câu hỏi:

a) Trớc sự bạo ngợc của nhà vua, dân chúng phản ứng bằng cách nào?

Dân chúng phản ứng bằng cách truyền nhau hát một bài hát lên án thói hống hách bạo tàn của nhà vua

và phơi bày nỗi thống khổ của nhân dân

b) Nhà vua đã làm gì khi biết dân chúng truyền tụng bàI ca lên án mình?

Nhà vua ra lệnh lùng bắt cho bằng đợc kẻ sáng tác bài hát lên án mình Khi không tìm đợc tác giả củabàI hát, vua nổi giận hạ lệnh tống giam tất cả các nhà thơ và nghệ nhân hát rong

c) Trớc sự đe doạ của nhà vua, thái độ mọi ngời nh thế nào?

Các nhà thơ, các nghệ nhân lần lợt khuất phục trớc uy quyền của nhà vua Họ hát lên những bài ca tụngtrí tuệ sáng láng, trái tim nhân hậu, sức mạnh kì diệu của nhà vua và cả ánh hào quang chói lọi xung quanh

sự nghiệp vĩ đại của ngời Nhng duy nhất có một nhà thơ nhất định không chịu hát, trớc sau vẫn im lặng mặc

dù bị giam vào ngục tù

d) Vì sao nhà vua phải thay đổi thái độ?

Nh vậy nhà vua đã thay đổi thái độ vì thực sự khâm phục, kính trọng khí phách và lòng trung thực củanhà thơ; vì "Trẫm không thể để mất nhà thơ chân chính độc nhất của đất nớc này."

2 kể lại toàn bộ câu chuyện:

Một ông vua chân chính

Ngày xa ở Vơng quốc Đa-ghét-xtan có một ông vua nổi tiếng là bạo ngợc, cuộc sống của nhân dân hếtsức lầm than, khổ sở Trớc tình cảnh ấy, lòng căm hờn của nhân dân ngày một tăng Mọi ngời đã phản ứngbằng cách truyền nhau bài hát thống thiết phơi bày nỗi thống khổ của nhân dân và lên án thói bạo tàn hốnghách của nhà vua Vì hợp với lòng dân nên từ ngời lớn đến trẻ em, từ thành thị tới nơi hẻo lánh xa xôi aicũng thuộc và say sa hát bài hát ấy.

Thế rồi, bài hát ấy cũng lọt tới tai Vua Vua tức giận lắm và lập tức ra lệnh bắt cho đ ợc ngời sáng tác rabài ca ấy Các quan đại thần và lính cận vệ ra sức sục sạo khắp mọi nơi, nhng không tài nào tìm đợc ai là tácgiả của bài hát Cuối cùng nhà vua hạ lệnh tống giam tất cả các nhà thơ và nghệ nhân hát rong

ít ngày sau, tất cả những ngời bị bắt đợc đa vào cung Vua truyền mỗi ngời phải hát cho vua nghe mộtbài hát do mình sáng tác Các nhà thơ, các nghệ nhân lần lợt hát lên những bài ca tụng nhà vua Nhng có banhà thơ im lặng không chịu hát Vua lệnh thả tất cả, còn ba ngời này đem tống giam vào ngục tối

Ba tháng sau, vua lại cho giải họ đến và phán: Giờ thì các ngơi sẽ hát cho trẫm nghe chứ!

Một trong ba ngời đó lập tức cất lên lời ca tụng nhà vua Thế là nhà thơ đó đợc thả ngay Còn hai ngờikia, bị dẫn đến giàn hoả thiêu Vua phán:

- Đây là cơ hội cuối cùng để cứu sống các ngơi! Hãy hát lên…

Một trong hai ngời còn lại, liền cất lên tiếng hát ca ngợi nhà vua, ngời ấy cũng đợc thả ngay Còn ngờicuối cùng vẫn im lặng Nhà vua tức quá thét lên:

- Trói hắn lại! Nổi lửa lên!

Mặc dù bị trói chặt vào dàn hoả thiêu, lửa đốt cháy đùng đùng ở dới chân Nhà thơ cất cao tiếng hát Bàihát vạch trần tội ác của nhà vua Đó chính là bài ca căm hờn lâu nay vẫn lu truyền khắp nơi mà chính nhàthơ là tác giả

Ngọn lửa cháy mỗi ngày một dữ dội, cả hoàng cung rung động Nhà vua bất ngờ thét lên:

- Dập tắt lửa đi! Dập mau Cởi trói cho ông ta Trẫm không thể để mất nhà thơ chân chính và độc nhấtcủa đất nớc này

3- ý nghĩa của câu chuyện:

Câu chuyện ca ngợi nhà thơ chân chính của Vơng quốc Đa-ghét-xtan thà chết không chịu ca tụng tênvua bạo tàn Hành động và khí phách của nhà thơ đã làm nhà vua nổi tiếng bạo ngợc phải thay đổi thái độ vàkính trọng, khâm phục

Tập đọc

Tre Việt Nam

Cây tre ở khắp làng quê nớc ta Tre rất thân thiết và gắn bó với lợi ích và cuộc sống của nhân dân ta.Qua bài Tre Việt Nam các em sẽ thấy đợc những phẩm chất tốt đẹp của cây tre tợng trng cho truyền thống

đáng quý và sức sống mãnh liệt của con ngời Việt Nam

1- Những hình ảnh của tre gợi lên phẩm chất tốt đẹp của con ngời Việt Nam:

a) Những hình ảnh của tre tợng trng cho tính cần cù:

- ở đâu tre cũng xanh tơi Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu

- Rễ riêng không ngại đất nghèo Tre bao nhiêu rễ, bấy nhiêu cần cù

Tre mọc ở khắp mọi nơi Dù là đất lẫn sỏi đá, đất bạc màu nhng tre vẫn sống vẫn tơi xanh lá Tre xanh

t-ơi đợc là nhờ rễ Rễ tre đã đợc nhân hoá: siêng năng cần cù hút chất dinh dỡng để nuôi thân

b) Những hình ảnh của tre tợng trng cho phẩm chất đoàn kết:

- Bão bùng thân bọc lấy thân Tay ôm, tay níu tre gần nhau thêm Thơng nhau tre chẳng ở riêng Luỹ thành từ đó mà nên hỡi ngời

- Lng trần phơi nắng phơi sơng

Có manh áo cộc, tre nhờng cho con.

Tre đã đợc nhân hoá, biết thơng yêu, đùm bọc che chở cho nhau Do vậy tre đã tạo nên luỹ nên thành rấtbền vững để bảo vệ lẫn nhau và bảo vệ xóm làng

c) Những hình ảnh của tre tợng trng cho phẩm chất ngay thẳng:

Chẳng may thân gẫy cành rơi Vẫn nguyên cái gốc truyền đời cho măng

Nòi tre đâu chịu mọc cong Cha lên đã nhọn nh chông lạ thờng

Măng mọc từ gốc tre Măng luôn luôn mọc thẳng ở đây tre đợc nhân hoá nh ngời ngay thẳng, bất khuất2- Em thích những hình ảnh:

Có manh áo cộc tre nhờng cho con

Đó là hình ảnh cái mo nang bao bọc búp măng đợc gọi là manh áo cộc mà tre đã nhờng cho con

Nòi tre đâu chịu mọc cong Cha lên đã nhọn nh chông lạ thờng Măng non là búp măng non

Đã mang dáng thẳng thân tròn của tre

Đó là hình ảnh măng non mới mọc thẳn, không cong khoẻ khoắn, khảng khái Đội thiếu niên Nhi đồngViệt Nam đã lấy hình ảnh "Măng mọc thẳng" làm huy hiệu tợng trng cho tổ chức đoàn thể của mình

Tóm lại, đọc bài thơ "Tre Việt Nam" ta thêm yêu cây tre, yêu thêm vẻ đẹp của nông thôn quê hơng đấtnớc Việt Nam, thêm lòng từ hào về phẩm chất cao quí của con ngời Việt Nam: cần cù, ngay thẳng, đoàn kếtthơng yêu đùm bọc lẫn nhau

Tập làm văn

I – Nhận xét

1 Những sự kiện chính trong truyện Dế Mèn bênh vực kẻ yếu:

- Dế Mèn vô tình gặp chị Nhà Trò yếu duối đang ngồi gục bên tảng đa, khóc nỉ non

- Dế Mèn hỏi han, chị Nhà Trò kể lại tình cảnh mình bị bọn Nhện ức hiếp và đòi ăn thịt

- Dế Mèn phẫn nộ và cùng Nhà Trò đi đến chỗ ở của bọn nhện

- Dế Mèn bênh vực chị Nhà Trò bằng cách ra oai, lên án sự nhẫn tâm của bọn nhện, bắt bọn chúng phảiphá vòng vây hãm Nhà Trò

- Bọn nhện sự hãi, làm theo lệnh của Dế Mèn; Nhà Trò đợc tự do

2 Cốt truyện là một chuỗi các sự việc có liên quan đến nhau làm nòng cốt cho một truyện

3 Các phần tạo nên cốt truyện và tác dụng của từng phần:

Cốt truyện thờng có ba phần: mở đầu, diễn biến và kết thúc.

Phần mở đầu (Sự việc mở đầu) có tác dụng nêu sự việc khơi nguồn cho các sự việc tiếp theo

Phần diễn biến (Các sự việc chính) có tác dụng nói lên tính cách của nhân vật và ý nghĩa của truyện.Phần kết thúc (Sự việc cuối cùng) có tác dụng nêu kết quả của các sự việc ở phần mở đầu và phần chính

Vào một năm, đến mùa khế ra hoa kết quả rất nhiều Bỗng có một con chim đại bàng bay đến, ăn hếttrái này đến trái khác Ngời em buồn rầu lo lắng nói với chim:

- Chim ăn hết khế! Ta lấy gì mà sống…

Nghe vậy đại bàng liền nói:

- Ăn một quả trả cục vàng, may túi ba gang đem đi mà đựng

Nghe lời chim dặn, ngời em may một cái túi ba gang Hôm sau đại bàng bay đến chở ngời em ra đảo lấyvàng Ngời em lấy đầy một túi vàng, rồi cỡi lên lng chim trở về Từ đó ngời em trở nên giàu có

Một hôm, ngời anh đến chơi, thấy em giàu có thì hết sức ngạc nhiên Ngời anh gặng hỏi, ngời em thànhthực kể lại đầu đuôi câu chuyện Lòng tham của ngời anh nổi lên, đòi đổi toàn bộ gia tài của mình lấy câykhế và túp lều cũ của ngời em Ngời em bằng lòng

Ngày ngày, ngời anh trực sẵn bên cây khế Rồi đại bàng lại đến ăn khế Ngời anh giả vờ kêu nghèo khổ

và cũng đợc đại bàng nói những lời nh từng nói với ngời em trớc đây Khác với ngời em, ngời anh đã may túitới mời hai gang Khi chim đa ra đão anh đã lấy vàng cho đầy túi, lại còn nhét vàng đầy túi áo, túi quần

Đại bàng cõng ngời anh và túi vàng về Nhng túi vàng to và quá nặng Đến giữa biển chim kiệt sức,nghiêng cánh Thế là ngời anh cùng túi vàng rơi xuống biển và chết

Kết thúc cuộc đời của một kẻ tham lam

2- Viết các từ ghép (đợc gạch dới) trong những câu dới đây vào nhóm thích hợp

a) Từ ngoài vọng vào tiếng chuôn xe điện lẫn tiếng chuông xe đạp lanh canh không ngớt, tiếng còi tàu

hoả thét lên, tiếng bánh xe đập trên đờng ray và tiếng máy bay gầm rít trên bầu trời.

b) Dới ô cửa máy bay hiện ra ruộng đồng, làng xóm, núi non Những gò đồng, bãi bờ với những mảngmàu xanh, nâu, vàng, trắng và nhiều hình dạng khác nhau gợi những bức tranh giàu màu sắc

Từ ghép có nghĩa tổng hợp Ruộng đồng, làng xóm, núi non, gò

đống, bãi bờ, hình dạng, màu sắc

Từ ghép có nghĩa phân loại Xe điện, xe đạp, tàu hoả, đờng ray,

máy bay3- Xếp các từ láy trong đoạn văn vào nhóm thích hợp (Sách GK TV4 tập 1)

a) Từ láy có hai tiếng giống nhau ở âm đầu: nhút nhát

b) Từ láy có hai tiếng giống nhau ở vần: lạt xạt, lao xao

c) Từ láy có hai tiếng giống nhau ở cả âm đầu và vần: rào rào, he hé

Tập làm văn

Luyện tập xây dựng cốt truyện

Đề bài: Hãy tởng tợng và kể lại vắn tắt một câu chuyện có ba nhân vật, bà mẹ ốm, ngời con của bà mẹbằng tuổi em, và một bà tiên

Bài làm

1 Câu chuyện về lòng hiếu thảo:

Ngày xa ở một làng kia có hai mẹ con cô bé sống trong căn nhà lụp xụp Cả hai mẹ con phải làm vất vả quanh năm mới đủ ăn Tuy nghèo nhng họ sống với nhau rất đầm ấm Hàng ngày, hai mẹ con còn luôn giúp

đỡ bà con xóm giềng Vì vậy, họ đợc mọi ngời xung quanh thơng yêu và quí mến.

Một hôm vì làm quá sức, ngời mẹ không may bị bệnh nặng nằm liệt giờng Cô bé luôn bên giờng mẹ để chăm sóc giúp đỡ mẹ: khi ăn bát cháo, khi uống viên thuốc Bà con xóm làng thấy vậy đến thăm hỏi thuốc thang chạy chữa, nhng bệnh tình của ngời mẹ vẫn không thuyên giảm Nhiều hôm vì không có tiền, không có gạo, cô bé đã nhịn ăn nhờng phần đi vay đợc cho mẹ Tuy có khó khăn nhng cô bé không một lời kêu ca than vãn Cô luôn mong mẹ chóng khỏi để cùng mẹ đi ra đồng kiếm ăn nh trớc.

Một buổi tối, cô nằm thiếp đi Trong giấc ngủ, cô mơ thấy một bà tiên báo mộng: "ở làng bên có bà lang rất giỏi, có thể chữa đợc bệnh của mẹ cháu Nhng đờng xa vất vả lắm đấy Cháu có chị gian khổ đợc thì cố gắng mà đi" Mừng lắm! Tỉnh dậy cô bé vội thu xếp bán nốt một vài vật gọi là quí và đi vay thêm làng xóm để có tiền mua thuốc về chữa cho mẹ Khi đã có ít tiền, cô nhờ hàng xóm trong hộ mẹ mình và từ biệt ngời mẹ thân yêu ra đi Sau những ngày trèo đèo lội suối, băng qua rừng rậm, cô đã tìm đợc nhà bà lang giỏi nh giấc mơ đã báo.

Khi gõ cửa, cánh cửa từ từ mở, một bà lão nh trong mơ đã gặp Bà nói: "Ta là tiên, ta chờ cháu đã mấy ngày hôm nay rồi Đây là lọ thuốc thần chữa đợc các bệnh Cháu cầm lấy mang về cho mẹ cháu uống Cháu chỉ cần cho mẹ cháu uống ba viên thôi Mẹ cháu sẽ khỏi, còn lại cháu sẽ giúp ngời khác" Hai tay đỡ lấy lọ thuốc Cô bé vội hỏi:

- Tha bà, thế hết bao nhiêu tiền ạ?

Bà cụ nói: "Ta quí lòng hiểu thảo và tinh thần vợt mọi nguy hiểm để tìm thuốc cho mẹ cháu Do đó ta không lấy tiến thuốc".

Cô bé mừng quá nói:

- Tha bà, cháu cám ơn bà nhiều lắm!

Bà tiên nói: "Thôi cháu hãy mau trở về Mẹ cháu và dân làng đang mong cháu lắm đấy Bây giờ cháu nhắm mắt lại, ta sẽ đa cháu về".

Vừa nhắm mắt, cô bé thấy ngời đợc nhấc bổng nh bay trong không trung, chỉ nghe thấy tiếng gió rít ở hai bên tai Bỗng thấy chân chạm đất, cô mở mắt ra thì đã ở trớc cửa nhà mình Mẹ cô, bà con xóm giềng vui mừng đón cô Cô vội đa thuốc cho mẹ uống, ngời mẹ khỏi bệnh và khoẻ hẳn lên Số thuốc còn lại cô dùng chữa cho ngời khác, cứu sống không biết bao nhiêu ngời nữa.

Từ đó, hai mẹ cọn sống thật hạnh phúc trong tình thơng yêu và đùm bọc của dân làng.

2 Câu chuyện về lòng trung thực:

Ngày xa, ở một làng nọ có một cô bé rất ngoan ngoãn Cô sống cùng mẹ trong một ngôi nhà nhỏ tồi tàn Hai mẹ con phải vất vả kiếm sống qua ngày Hai mẹ con cô thật thà, trung thực và chăm chỉ nên đợc dân làng rất yêu quý.

Mùa đông năm ấy, mẹ cô đổ bệnh rất nặng Cô bé phải một mình chống chọi với giá rét làm mọi việc để

có tiền mua gạo nấu cháo và thuốc thang cho mẹ Bà con hàng xóm thơng tình cũng giúp cô rất nhiều nhng không thể đủ vì bệnh tình của mẹ cô cần phải mua một loại thuốc quý rất đắt tiền Cô bé vẫn ngày ngày cần mẫn làm việc để tích cóp tiền đi kiếm thuốc quý chữa bệnh cho mẹ Nhiều đêm, cô thầm ớc giá nh mình nhặt

đợc một thỏi vàng thì hay biết bao…

Một hôm, trên đờng lên núi kiếm củi, cô thấy một ông cụ ngồi nghỉ bên cạnh một gốc cây to Cô đến gần thì thấy ông cụ đứng dậy, chống gậy đi tiếp Đến chỗ gốc cây, cô bé thấy có một cái túi bên trong đựng rất nhiều vàng bạc Cô ôm chầm lấy cái túi định chạy về Cô đã nghĩ đến nhà bà lang ở làng bên Cô thầm nói: "Mình sẽ chạy ngay đến nhà bà lang để mua thuốc cho mẹ Thế là mẹ sẽ khỏi ốm." Nhng cô chợt nhớ

đến lời mẹ dạy: "Đói cho sạch, rách cho thơm" Cái túi này chắc chắn chỉ có thể là của ông cụ ngội nghỉ chân bên gốc cây lúc nãy để quên Cô chạy lên dốc, theo hớng ông cụ vừa đi

Gặp ông cụ, cô bé rất ngạc nhiên khi nghe ông nói: "Ta là ngời chuyên đi giúp những đứa trẻ ngoan ngoãn, trung thực nhng gặp khó khăn Cái túi này không phải ta để quên mà là cố tình để đó để thử xem lòng trung thực của con nh thế nào Con quả là một cô bé hết sức trung thực Con xứng đáng đợc nhận sự fiúp đỡ của ta Con hãy về nhà ngay đi Thuốc chữa bệnh cho mẹ con ta đã để ở đầu giờng Con chia làm ba lần, sắc cho mẹ uống Hai mẹ con sẽ khỏe mạnh, sống shạnh phúc đến trọn đời Nói xong, ông cụ thoắt biến mất.

Cô bé chạy nhanh về nhà, thực hiện nh lời ông cụ dặn Ba ngày sau, mẹ cô khỏe lại và hai mẹ con lại sống hạnh phúc trong sự đùm bọc của dân làng.

Tập đọc

Những hạt thóc giống

Trung thực là một đức tính đáng quí, đợc mọi ngời cảm phục và khen ngợi Qua câu chuyện dân gianKhơ-me, các em sẽ biết lòng trung thực đợc mọi ngời quí mến và tin tởng nh thế nào

Câu 1 : Nhà vua muốn chọn ngời trung thực, thật thà để truyền ngôi

Câu 2 : Nhà vua làm theo cách phát cho mỗi ngời dân một thúng thóc đã luộc chín và hẹn: ai thu hoạch

đợc nhiều thóc sẽ truyền ngôi cho, ai không có thóc nộp sẽ bị phạt

Câu 3 : Hành động của Chôm đã khác với mọi ngời Trong lúc mọi ngời nô nức chở thóc về kinh đô đểnộp cho nhà vua thì Chôm đến trớc vua nói lên sự thật:

- Tâu Bệ hạ, Con không làm sao cho thóc nảy mầm đợc

Mọi ngời sững sờ, sợ hãi thay cho Chôm, vì Chôm đã không có thóc nộp mà không sợ trừng phạt

Trớc lời tâu của Chôm nhà vua có trừng phạt Chôm không? Nhà vua đã đỡ chú bé đứng dậy, khôngtrừng phạt Chôm mà ôn tồn nói: "Trớc khi phát thóc giống, ta đã cho luộc kĩ rồi Lẽ nào thóc ấy còn mọc đ-

ợc Những xe thóc đầy ắp kia đâu phải thu hoạch đợc từ thóc giống của ta"

Tiếp đó nhà vua dõng dạc nói: "Trung thực là đức tính quí nhất của con ngời"…

Câu 4 : Theo em ngời trung thực là ngời đáng quí vì đó là ngời nói thật, dũng cảm bảo vệ sự thật, khôngvì quyền lợi riêng mà dối trá hoặc nói sai, làm hại ngời khác

Tuần 5

Chính tả

1- Tìm những chữ bị bỏ trống để hoàn chỉnh các đoạn văn dới đây Biết rằng:

a) Những chữ bị bỏ trống bắt đầu bằng l hoặc n :

Hng vẫn hí hoáy tìm lời giải cho bài toán mặc dù em có thể nhìn bài của bạn Dũng ngồi ngay bên cạnh

Ba tiếng trống báo hiệu hết giờ, Hng nộp bài cho cô giáo Em buồn, vì bài kiểm tra lần này có thế làm emmất danh hiệu học sinh tiên tiến mà lâu nay em vẫn giữ vững Nhng em thấy lòng thanh thản vì đã trungthực, tự trọng khi làm bài

b) Những chữ bị bỏ trống có vần en hoặc eng:

Ngày hội, ngời ngời chen chân, Lan len qua đám đông để về nhà Tiếng xe điện leng keng, Lan lên xethấy ngay một chiếc ví nhỏ màu nâu rơi ra từ chiếc túi của một bà cụ mặc áo len ấm, choàng khăn nhungmàu đên Cụ già không hề hay biết Lan nhặt ví đa cho cụ Cụ mừng rỡ cầm ví khen em ngoan

1- Tìm những từ cùng nghĩa và những từ trái nghĩa với trung thực

a) Từ cùng nghĩa : ngay thẳng, ngay thật, thật thà, chân thật, thành thật, thật lòng, thật tâm…

b) Từ trái nghĩa : gian dối, giả dối, dối trá, gian manh, gian ngoan, gian giảo, gian trá, lừa bịp, lừa đảo,lừa dối, lừa lọc, lừa bịp…

2- Đặt câu với từ mới tìm đợc:

- Một trong năm điều Bác Hồ dạy thiếu nhi là: "Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm"

- Những ngời thẳng thắn đợc tập thể kính nể và tin tởng

- Quay cóp trong học tập là biểu hiện của tính gian lận

- Những kẻ dối trá thờng bị mọi ngời khinh bỉ

3 - Dòng nêu đúng nghĩa của từ "tự trọng":

Coi trọng và giữ gìn phẩm giá của mình

- Tìm những từ ứng nghĩa ở các dòng còn lại trong bài tập 3

a) Tin vào bản thân mình → tự tin

b) Tự quyết định lấy công việc của mình → tự quyết

c) Đánh giá mình quá cao và coi thờng ngời khác → tự cao, tự đại, tự kiêu, tự phụ

4- Dùng những thành ngữ, tục ngữ đã cho để nói về tính trung thực hoặc lòng tự trọng

a) Tính trung thực:

- Thẳng nh ruột ngựa

- Thuốc đắng dã tật

- Cây ngay không sợ chết chết đứng

b) Lòng tự trọng:

- Giấy rách phải giữ lấy lề

- Đói cho sạch, rách cho thơm

Kể chuyện

Kể chuyện đã nghe, đã đọc

Đề bài: Kể một câu chuyện mà em đã đợc nghe, đợc đọc về tính trung thực.

Bài làm

Trong giờ kiểm tra.

Buổi học bắt đầu Cô giáo vào lớp Học sinh đứng dậy chào Cô cho cả lớp ngồi xuống và nói:

- Nh đã báo trớc, các em lấy giấy ra làm bài kiểm tra.

Cô đọc đề bài Cả lớp chép xong đề, cô nói:

- Các em cố gắng làm bài Nếu em nào quay bài, hỏi bài tôi sẽ phạt đấy.

Cả lớp yên lặng Ai nấy đều chăm chú làm bài Ngày hôm qua, tôi ôn bài kĩ, nên yên tâm viết Trả lời xong câu hỏi thứ nhất, tôi đọc kĩ câu thứ hai để làm bài tiếp Bất chợt tôi quay sang bên cạnh, Giao bạn tôi

đang loay hoay Gầm bàn của bạn ấy có quyển Khoa học đang mở đúng vào phần kiểm tra Thấy vậy, tôi khẽ nói:

- Giao, sao bạn lại làm nh vậy?

Giao quay sang trả lời cộc lốc:

- Kệ tớ!

Bỗng tiếng nói của cô giáo làm tôi giật mình

- Minh, em đứng lên, sao em lại hỏi bạn bài?

- Th cô, em không hỏi bạn bài ạ… tại…

- Thôi em đừng chối nữa Nhận lỗi thì tôi tha cho vì đây là lần đầu… còn không… tôi sẽ phạt nặng đấy! Lúc đó, cả lớp nhìn tôi Tôi cảm thấy xấu hổ quá! Biết nói gì đây… Tại Giao à! Hay tại mình khuyên bạn… Tôi cúi gằm mặt xuống lí nhí…

- Tha cô, em không có lỗi…

Một phút, hai phút trôi qua… Bỗng Giao đứng dậy nói:

- Tha cô, bạn Minh không có lỗi đâu ạ! Tại em hết.

Cô giáo nói:

- Em còn bao che cho bạn nữa à? Bạn hỏi bài em tôi đã bắt đợc mà em còn bênh à?

- Tha cô, bạn Minh không hỏi bài em Vì bạn ấy thấy em mở sách để quay Minh đã quay sang nhắc em Thế là cô giáo và cả lớp đã hiểu Cô giáo nhẹ nhàng đến bên tôi và nói:

- Em cho cô xin lỗi nhé Cô khen em đã biết nhắc bạn Còn Giao, cô phê bình em đã thiếu trung thực trong khi làm bài kiểm tra Nhng cô cũng tuyên dơng em vì em đã tự giác nhận lỗi Thôi hai em ngồi xuống Cả lớp tiếp tục làm bài đi.

Cuối giờ học, sau khi thu bài kiểm tra xong Cô nói:

- Hôm nay, lớp ta có trờng hợp đáng tiếc xảy ra Cô mong các em sẽ học bài tốt hơn, để không còn thiếu sót nh vừa rồi nữa Trung thực, thật thà là đức tính đáng quí Khi đã có sai lầm phải tự đấu tranh để vẫn có thể trở thành ngời trung thực

Tập đọc

Gà trống và Cáo

"Gà trống và Cáo" là bài thơ ngụ ngôn của nhà thơ La Phông Ten ngời Pháp (Thơ ngụ ngôn là thơ mợnchuyện loài vật rồi nhân cách hoá để nói chuyện về con ngời, có ngụ ý răn đời một cách thi vị, hóm hỉnh)Nội dung của bài thơ kể chuyện con cáo ranh ma gặp con gà trống tinh khôn Cáo tìm cách bắt GàTrống, Gà Trống nhanh trí đối phó lại Vậy bài thơ khuyên điều gì, chúng ta cùng tìm hiểu

Câu 1: Thấy Gà Trống đang vắt vẻo ở trên cây, Cáo đon đả mời Gà trống xuống đất và báo cho Gà biết:

… từ nay muôn loài mạnh yếu kết thân với nhau Cáo còn muốn đợc "hôn" và tỏ tình thân với Gà Điều đó

đ-ợc thể hiện qua các câu thơ:

"Cáo kia đon đae ngỏ lời

"Kìa anh bạn quý xin mời xuống đây

Để nghe cho rõ tin này Muôn loài mạnh yếu từ rày kết thân Lòng tôi sung sớng muôn phần Báo cho bạn hữu xa gần đều hay Xin đừng e ngại xuống đât Cho tôi hôn bạn, tỏ bày tình thân."

Qua các câu thơ, ta thấy Cáo rất xảo quyệt, dùng lời lẽ ngọt ngào báo tin vui, dụ dỗ Gà xuống đất, mà dễ

"Kìa, tôi thấy cặp chó săn

Từ xa chạy lại, chắc loan tin này."

Cáo nghe, hồn lạc phách bay Quắp đuôi, co cẳng chạy nhay tức thì.

Gà ta khoái chí cời phì:

"Rõ phờng gian dối làm gì đợc ai."

Câu 4: Theo em, tác giả viết bài thơ này nhằm mục đích khuyên ngời ta đừng vội tin những lời dụ dỗngọt ngào của những kẻ vốn tình ranh, xảo quyệt (ý c trong SGK)

Hồi này ông bà có khỏe không ạ? Hai bác đi làm có bận rộn lắm không ạ? Chị Linh và anh Nam có lẽ

đang bận rộn lắm với việc học hành, thi cử Tết vừa qua nhà mình ăn tết có to không ạ? Ông bà đi chúc tết

đợc nhiều không?

Không đợc về quê ăn tết cùng ông bà cả nhà nhà cháu buồn lắm Nhất là hai anh em cháu Tuy nhiên chúng cháu cũng đợc bố mẹ lo tết chu đáo Đêm giao thừa, chúng cháu đợc đi xem bẵn pháo hoa ở bờ Hồ.

Bờ Hồ đông ngời lắm ông bà ạ Mãi gần hai giờ sáng, ba bố con cháu mới về đến nhà.

Ông bà ơi, con lợn tết kiệm của hai anh cháu tơng đối no rồi đấy ạ Tất cả tiền mừng tuổi chúng cháu thả vào đấy hết Bố cháu hứa đến kì nghỉ hè sẽ cho chúng cháu về thăm ông bà Khi đó, cháu sẽ mổ lợn chiêu đãi cả nhà Nhng bố cháu bảo cả hai anh em phải học giỏi mới đợc đi Chúng cháu sẽ cố gắng ông bà

ạ.

Đến giờ cháu phải đi ngủ rồi Cháu xin phép dừng bút ở đây Cuối th cháu kính chúc ông bà mạnh khỏe, hai bác công tác tốt, chị Linh thi đỗ đại học, Anh Nam học giỏi Chúc cả nhà năm mới an khang thịnh vợng Cháu xin hứa sẽ học giỏi để đến hè có điều kiện về thăm ông bà, hai bác và anh chị.

Cháu của ông bà và hai bác

Em của anh chị Nguyễn Huy Hoàng

2 Viết th thăm hỏi và chúc mừng bạn thân nhân dịp sinh nhật bạn

Quảng Ninh, ngày 13 tháng 3 năm 2006

Hà Giang thân mến!

Còn đúng 10 ngày nữa là đến sinh nhật bạn, mình viết th này để chúc mừng Hy vọng rằng các cô chú

b-u điện sẽ chb-uyển lá th này đến tay bạn đúng vào ngày 23/3; hy vọng lá th này sẽ góp thêm cho bạn một niểmvui trong ngày sinh của bạn

Hồi này Giang có khỏe không? Việc học chắc vẫn tốt chứ? Sao lâu rồi Giang không viết th cho mình?Giang có kế hoạch gì cho ngày sinh nhật của mình năm nay? Mình có rất nhiều điều muốn hỏi Giang Mình

định gọi điện thoại nhng lại nhớ ra là Giang thích nhận đợc th hơn nên lại viết th

Mình không có gì mới đâu Giang ạ Năm nay mình viết đẹp hơn năm ngoái một chút à, mà có một tinmới Mẹ mình sắp sinh em bé Giang ạ, em trai nhé Mình thích lắm Hôm nào em bé ra đời, mình sẽ gọi điệnbáo ngay cho Giang biết Với những tin nh vậy thì phải gọi điện Giang nhỉ? Cứ nghĩ đến lúc có một em békháu khỉnh giống cu Bi của Giang mình lại mỉm cời Nhng mình cũng lo lắm vì mình không khéo tay nhGiang Giang chuẩn bị hớng dẫn mình việc trông em nhé

Hè này Giang có về quê thăm ông bà không? Giang cố gắng thu xếp về nhé Cả lớp mình vẵn nhắcGiang luôn đấy

Bây giờ mình phải làm bài tập toán Mình dừng bút ở đây Chúc Giang bớc sang tuổi mới vui vẻ, hạnhphúc và học thật giỏi

Bạn thân của Giang Lan Anh

3 Viết th thăm hỏi và động viên một ngời bạn khi nghe tin quê bạn bị bão

Bắc Giang, ngày 15 tháng 5 năm 2006Trung thân mến!

Đợc tin cha của Trung và nhiều ngời khác nữa vĩnh viễn không trở về sau khi gặp cơn bão Chanchu trênbiển, mình vô cùng bàng hoàng Mình hiểu những ngày này, Trung cùng mẹ và các em đang phải trải quamột nỗi đau mất mát không gì bù đắp nổi Mình thơng Trung lắm mà bất lực không làm gì nổi, chỉ biết gửimấy dòng này chia sẻ với Trung

Trung ơi, Bạn hãy vững bớc lên nhé Mình biết là Trung và gia đình đang gặp khó khăn chồng chất nhngmình cũng rất tin vào nghị lực của Trung Điều mình lo lắng nhất bây giờ là Trung sẽ bỏ học Trung đừnglàm thế nhé Bạn hãy vợt qua khó khăn này để tiếp tục đến trờng Trung vốn học rất giỏi mà Chỉ có tiếp tụchọc tập mới là cách tốt nhất để sau này Trung giúp đỡ đợc mẹ và các em Mình sẽ gửi theo đờng bu điệnsách vở và quần áo cho Trung Bố mẹ mình đồng ý rồi Trung đừng từ chối nhé.

Hè này mình sẽ xin bố về quê chơi với Trung và giúp Trung ôn lại bài vở Mình hứa chắc chắn đấy Trung hãy can đảm lên!

Bạn thân của Trung Trần Đức Tuấn

4 Viết th thăm hỏi, động viên gia đình một ngời thân ở xa có chuyện buồn

Hà Nội, ngày 12 tháng 6 năm 2006Bác Thu kính mến!

Lời đầu th cháu xin chúc bác mạnh khỏe và công tác tốt

Đọc th bác gửi ra, biết bác đang rất lo buồn vì anh Dơng không may bị mắc căn bệnh xơ hóa cơ delta,cháu viết th này hỏi thăm bác và anh Dơng Bác ơi, bác đừng quá lo lắng vì căn bệnh này đã có cách chữa trịrồi Bố cháu đã liên hệ với một bác sĩ quen ở bệnh viện Nhi trung ơng Chính bác ấy là ngời đã và đang mổ

điều trị cho nhiều bệnh nhân bị căn bệnh giống anh Dơng Bố cháu bảo, một tuần nữa, bố cháu có chuyếncông tác ở thành phố Vinh, sẽ về quê đón bác và anh Dơng ra Hà Nội điều trị Chắc chắn là đến tháng 9 anhDơng đã bình phục hoàn toàn và đi học bình thờng Bác thu xếp công việc để đa anh Dơng ra nhé Nếu bácbận quá không ra đợc thì bác cứ cho anh Dơng ra cùng bố cháu Trong thời gian anh ấy chữa bệnh ở ngoàinày, cháu sẽ động viên anh ấy Cháu hứa là sẽ không để anh ấy buồn đâu Khi nào bác thu xếp đợc côngviệc, bác ra sau cũng đợc, bác ạ

Bây giờ cháu kể về tình hình của cháu cho bác nghe nhé Năm vừa rồi cháu vẫn đạt danh hiệu học sinhxuất sắc Cháu biết giặt quần áo rồi Từ hôm nghỉ hè cháu đã học thêm đợc cách làm món nem rán Thứ bảynày, mẹ cháu sẽ hớng dẫn cháu nấu cháo trai Bác thấy cháu đã đủ trình độ phục vụ bệnh nhân cha ạ?

Cháu dừng bút ở đây, chúc bác và anh Dơng vợt qua nỗi buồn Cháu mong gặp bác và anh

Cháu gái của bác

Con/ sông chảy có rặng/ dừa nghiêng soi

Đời/ cha ông với đời tôi

Nh con/ sông với chân trời đã xaChỉ còn truyện cổ thiết thaCho tôi nhận mặt ông cha của mình

2 Xếp các từ chỉ sự vật ở đoạn thơ trên vào nhóm:

- Từ chỉ ngời: ông cha, cha ông

- Từ chỉ vật: sông, dừa, chân trời

- Từ chỉ hiện tợng: ma, nắng, tiếng

- Từ chỉ khái niệm: cuộc sống, truyện cổ, xa, đời

- Từ chỉ đơn vị: cơn, con, rặng

III – Luyện tập

1- Tìm các danh từ chỉ khái niệm trong số những danh từ đợc in đậm dới đây (gạch dới các từ này).Một điểm nổi bật trong đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh là l òng thơng ngời Chính vì thấy nớc mấtnhà tan mà Ngời đã ra đi học tập kinh nghiệm của cách mạng thế giới để về giúp đồng bào

(Các danh từ chỉ khái niệm là: điểm, đạo đức, kinh nghiệm, cách mạng)

2- Đặt câu với những từ vừa tìm đợc:

- Bạn Thành có điểm đáng quí là rất chăm học

- Học sinh phải phấn đấu rèn luyện để vừa có tài vừa có đạo đức tốt

- Cô giáo Thanh Mai có nhiều kinh nghiệm bồi dỡng học sinh giỏi Tiếng Việt

- Cách mạng tháng 8- 1945 thành công đã đem lại độc lập tự do cho nhân dân ta

- Cô giáo tôi có lòng vị tha

Tập làm văn

Đoạn văn trong bài văn kể chuyện

I – Nhận xét

1 Những sự việc tạo nên cốt truyện Những hạt thóc giống và vị trí của các sự việc ấy trong truyện:

- Sự việc 1: Nhà vua cần tìm ngời trung thực để truyền ngôi nên đã nghĩ ra kế: luộc chín thóc giống rồigiao cho dân chúng và giao hẹn ai thu hoạch đợc nhiều thóc thì sẽ truyền ngôi cho

Sự việc này đợc kể ở đoạn 1 của truyện – ba dòng đầu

- Sự việc 2: Nhận thóc, chú bé Chôm ra sức chăm sóc mà thóc chẳng nảy mầm

Sự việc này đợc kể ở đoạn 2 của truyện – hai dòng tiếp theo

- Sự việc 3: Chôm tâu với vua sự thật trong nỗi ngạc nhiên, sợ hãi của mọi ngời

Sự việc này đợc kể ở đoạn 3 của truyện – tám dòng tiếp theo

- Sự việc 4: Nhà vua khen Chôm trung thực, thông minh, tốt bụng và truyền ngôi cho Chôm

Sự việc này đợc kể ở đoạn 4 của truyện – bốn dòng còn lại

2 Dấu hiệu giúp em nhận ra chỗ mở đầu và kết thúc của đoạn văn:

- Chỗ mở đầu đoạn văn là chỗ đầu dòng, viết lùi vào một ô, chữ cái đầu tiên viết hoa

- Chỗ kết thúc đoạn văn là chỗ chấm xuống dòng

Theo yêu cầu của đề bài là bổ sung một đoạn văn trong bài văn kể chuyện: "Hai mẹ con và bà tiên".

Đoạn 1 và đoạn 2 đã viết hoàn chỉnh Đoạn 3 mới có phần mở đầu, kết thúc Phần còn thiếu là thân đoạn cóthể bổ sung nh sau:

… Cô bé bớc dến, cầm lên xem Miệng tay nải tự nhiên mở ra Cô nhìn thấy bên trong có rất nhiều thỏi vàng óng ánh Cô tự hỏi: Vàng của ai lại đánh rơi thế nhỉ ồ, nếu mình có số vàng này, chắc khong phải lo tiền mua thuốc cho mẹ nữa Có thuốc mẹ mình sẽ khỏi bệnh Đợc nh vậy vui sớng biết bao!

Nhng rồi cô lại tự nghĩ Ngời mất số vàng lớn này chắc đau xót lắm đây Nếu họ cũng đem vàng đi mua thuốc cho ngời thân thì chắc không thực hiện đợc Nh thế ngời bệnh cũng không có thuốc, chắc cũng không sống đợc nữa…

Đang suy nghĩ thì cô bé thấy phía trớc có bóng ngời Cô vội đi nhanh để gặp Trớc mặt cô là bà cụ tóc bạc phơ, tay cầm gậy trúc, bớc đi chậm chạp Cô vội đi để cho kịp bà cụ và gọi:

- Bà ơi, chờ cháu với…

Chạy đến bên bà cụ, tay đa tay nải vàng, cô lễ phép nói: - Dạ tha bà, có phải tay nải này là của bà không ạ?

Tập đọc

Nỗi dằn vặt của An-đrây-ca

1 Trên đờng đi mua thuốc cho ông, An-đrây-ca đã nhập cuộc chơi đá bóng với các bạn Chơi đợc mộtlúc, An-đrây-ca mới nhớ lời mẹ dặn, vội đến cửa hàng mua thuốc rồi mang về

2 Khi An-đrây-ca mang thuốc về đến nhà thì ông đã qua đời

3 An-đrây-ca tự dằn vặt khi nghĩ rằng vì mình mải chơi, không mang thuốc về kịp nên ông mới chết

4 An-đrây-ca là một cậu bé hết mực yêu thơng những ngời thân của mình, trung thực, biết nghiêm khắcvới chính bản thân mình nhng còn mải chơi

Chính tả

1 Nghe - viết Ngời viết chuyện thật thà: chú ý đầu đoạn văn viết lùi vào đầu dòng; khi viết lời nói của

nhân vật phải xuống dòng, gạch đầu dòng; viết tên riêng nớc ngoài theo quy định (Pháp, Ban-dắc)

2 Kiểm tra lại bài chính tả của em, ghi lại các lỗi để sửa; chú ý phân biệt giữa s/x, dấu hỏi/dấu ngã.

3 Các từ láy:

a) Có tiếng chứa âm s: suôn sẻ, sáng suốt, say sa, sòn sòn, song song, sầm sập, săn sóc, se sẽ, sòng

sọc… ; Có tiếng chứa âm x: xôn xao, xa xôi, xa xa, xam xám, xao xuyến, xoắn xuýt, xông xáo, xúm xít…

b) Có tiếng chứa thanh hỏi: nhanh nhảu, đủng đỉnh, nhí nhảnh, vớ vẩn, nhảy nhót,…; Có tiếng chứa

thanh ngã: mãi mãi, mũm mĩm, nhễ nhại, sẵn sàng, ngỡ ngàng…

b) Cửu Long

c) vua

d) Lê Lợi

2 Nghĩa của các từ sông, vua chỉ chung – danh từ chung, nghĩa của các từ Cửu Long, Lê Lợi là tên

riêng – danh từ riêng

3 Các từ chỉ tên chung không viết hoa, các từ chỉ tên riêng viết hoa

II Luyện tập

1 Các danh từ chung và danh từ riêng:

Danh từ chung núi, dòng, sông, dãy, mặt, ánh, nắng, đờng, nhà, trái, phải,

Xong việc, Triệu Xuyên đi rớc tể tớng Triệu Thuẫn về để giúp lập vua mới là Tấn Thành Công

Triệu Thuẫn trong bụng không đợc hài lòng cho lắm về hành động của Triệu Xuyên nên một bữa ra thăm

sử quán, bảo quan thái sử là Đổng Hồ đa bản thảo cho xem Đổng Hồ chép về sự việc trên nh thế nào Đổng

Hồ đa trình Triệu Thuẫn mở ra thấy ghi:” Mùa thu tháng bảy năm ất Sửu, thừa tớng Triệu Thuẫn giết vuaTấn Linh Công ở vờn đào”

Thuẫn giật mình bảo:

- Quan thái sử lầm rồi Ta đã lánh ra ngoại thành cách kinh thành những hai trăm dặm có hay biết gì đếnchuyện ở vờn đào đâu! Quan thái sử chép thế, chẳng phải là oan cho Thuẫn lắm ru?

Đổng Hồ tha:

- Ngài làm tể tớng, trốn cha khỏi nớc đã xảy ra việc ấy Rồi ngài về, lại không trị tội kẻ giết vua, thử hải

đầu mối không tự ngài thì còn ai vào đó?

Triệu Thuẫn có ý bắt ép, nói:

- Bây giờ có thể sửa đợc không?

1 Cô chị nói dối ba để đi xem phim

2 Mỗi lần nói dối, cô chị lại thấy ân hận vì ba tin mình mà mình lại phụ lòng ba; cũng vì cô thơng ba

3 Cô em đã nói dối giống chị Đoán đợc chị mình đi xem phim, cô em đã cố tình đến rạp để hai chị emgặp nhau Nhờ đó cô chị đã thôi nói dối

4 Cách làm của cô em đã giúp cô chị tỉnh ngộ vì những lí do sau:

- Ngời chị dễ dàng nhận ra lỗi lầm của mình khi chính mình bị ngời khác nói dối

- Ngời chị lo em mình lơ là chuyện học hành và hiểu là vì mình nói dối nên đã làm gơng xấu cho em

- Nỗi buồn của ngời cha khi biết cả hai đữa con cùng nói dối đã tác động đến cô chị

luyện từ và câu

Mở rộng vốn từ: Trung thực - Tự trọng

1 Các từ theo thứ tự: tự trọng - tự kiêu - tự ti - tự tin - tự ái - tự hào

2 Chọn từ ứng với nghĩa:

- trung thành: một lòng một dạ gắn bó với lí tởng, tổ chức hay với ngời nào đó.

- trung hậu: ăn ở nhân hậu, thành thật, trớc sau nh một,

- trung kiên: trớc sau nh một, không gì lay chuyển nổi.

- trung thực: ngay thẳng, thật thà.

- trung nghĩa: một lòng một dạ vì việc nghĩa.

3 a) trung có nghĩa là “ở giữa”: trung bình, trung thu, trung tâm.

b) trung có nghĩa là “một lòng một dạ”: trung thành, trung nghĩa, trung thực, trung hậu, trung kiên.

4 Ngời trung thực là ngời ngay thẳng, thật thà.

Tập làm văn

Luyện tập xây dựng đoạn văn kể chuyện

1 Kể lại cốt chuyện Ba lỡi rìu:

Cốt chuyện ba lỡi rìu gồm 6 sự việc sau:

- Có một chàng tiều phu đang đốn củi thì lỡi rìu tuột cán văng xuống sông

- Chàng đang lo lắng thì có một cụ già hiện lên hứa sẽ vớt giúp

- Lần thứ nhất, cụ vớt lên một lỡi rìu bằng vàng, chàng trai nói: "Đấy không phải là lỡi rìu của con"

- Lần thứ hai, cụ vớt lên một lỡi rìu bằng bạc, chàng trai nói: "Đấy cũng không phải là lỡi rìu của con."

- Lần thứ ba, cụ vớt lên một lỡi rìu bằng sắt, chàng trai nói: "Đây mới đúng là lỡi rìu của con"

- Ông cụ khen chàng trai thật thà và tặng chàng cả ba lỡi rìu

2 Phát triển ý nêu dới mỗi tranh thành một đoạn văn kể chuyện

Bức tranh 1:

ở làng nọ có một chàng tiều phu nghèo Chàng chuyên đốn củi bằng lỡi rìu sắt duy nhất Một hôm, khi

đang chặt một gốc cây to cạnh bờ một dòng sông sâu, không may lỡi rìu của chàng tuột cán rơi xuống sông Bức tranh 2:

Nhìn dòng sông sâu, Chàng tiều phu buồn bã, lo lắng vì không có cách nào vớt đợc lỡi rìu lên Độtnhiên, một cụ già xuất hiện, hỏi chuyện và hứa sẽ vớt giúp cậu lỡi rìu lên Chàng trai lễ phép chắp tay cám

ơn cụ già

Bức tranh 3:

Cụ già lặn xuống lòng sông trong giây lát rồi hiện lên cùng một lỡi rìu bằng vàng sáng loáng Cụ bảo:

"Lỡi rìu của con đây." Chàng trai thật thà nói: "Tha cụ, đấy không phải là lỡi rìu của con."

Vẻ đẹp của những đêm trăng tơng lai gắn với hình ảnh của một đất nớc đã giàu có, hiện đại hơn rất nhiều sovới ngày mới độc lập

3 Cuộc sống hiện nay không chỉ đúng với mơ ớc của anh chiến sĩ năm xa mà còn phát triển đẹp đẽ hơn,giàu có hơn sự tởng tợng của anh

Tuần 7

4 Em mơ ớc đất nớc ta mai sau sẽ phát triển hơn ngày hôm nay với nhiều con đờng lớn, nhiều thànhphố văn minh, hiện đại, nhiều trờng học, nhà máy, khu vui chơi, … sánh ngang các nớc phát triển trên thếgiới

Chính tả

1 Nhớ - viết Gà trống và Cáo (từ Cáo dụ thiệt hơn… đến hết): chú ý trình bày dòng thơ lục bát cho cân

đối; viết hoa các chữ đầu dòng và tên riêng nhân vật; lời nói của nhân vật phải viết sau dấu hai chấm và đểtrong ngoặc kép

2 a) Con ngời là một sinh vật có trí tuệ vợt lên trên mọi loài, có phẩm chất kì diệu là biết mơ ớc Chínhvì xậy, họ khám phá đợc những bí mật nằm sâu trong lòng đất, chế ngự đợc đại dơng, chinh phục đợckhoảng không vũ trụ bao la Họ là những chủ nhân xứng đáng của thế giới này

b) Nhà Trung ở gần sân bay Từ nhỏ, Trung đã rất ngỡng mộ các chú phi công Em mơ ớc lớn lên sẽ trở

thành phi công đê đợc bay lợn trên bầu trời, bay trên vờn tợc, làng mạc, thành phố quê hơng, vợt qua các đạidơng mênh mông Để chuẩn bị cho tơng lai, Trung cố gắng học giỏi, tập thể dục thờng xuyên cho cơ thểkhẻo mạnh, cờng tráng

3 Tìm các từ:

a) ý chí, chí hớng… (ý muốn bền bỉ theo đuổi đến cùng một mục đích tốt đẹp); trí tuệ, tài trí (khả năng

suy nghĩ và hiểu biết)

b) vơn lên (cố gắng tiến lên để đạt tới mức cao hơn, tốt đẹp hơn); tởng tợng, mờng tợng (tạo ra trong trí

óc hình ảnh những cái không có ở trớc mắt hay cha từng có)

Thôn 3, xã Đồng Tháp, huyện Đan Phợng, Hà Tây

2 Tên các xã (phờng, thị trấn) ở huyện (quận, thị xã, thành phố):

- Xã Đồng Tháp, huyện Đan Phợng, tỉnh Hà Tây

- Phờng Láng Hạ, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

- Xã Ngọc liên, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dơng

3 Tên các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử:

- Bãi biển Sầm Sơn, Thanh hóa

- Núi Tam Đảo, Vĩnh Phúc

- Rừng Cúc Phơng, Ninh Bình

- Chùa Tây Phơng, Hà Tây

- Hồ Tây, Hà nội

Kể chuyện

Lời ớc dới trăng

1 Kể lại từng đoạn của câu chuyện Lời ớc dới trăng

- Bức tranh (1): Quê ngoại tôi có một phong tục: Vào đêm rằm tháng Giêng, tất cả các cô gái trong

làng tròn mời lăm tuổi đều đợc đến hồ Hàm Nguyệt, một hồ nớc đẹp và rộng nằm trong khuôn viên chùalàng để rửa mặt bằng nớc hồ và và nói lên điều nguyện ớc của đời mình dới ánh trăng

- Bức tranh (2): Năm nay, chị gái tôi đi học ở xa – bị mù - cũng tròn tuổi trăng rằm Trớc rằm tháng

Giêng vài ngày, bà đã gọi chị về để hởng tục lệ linh thiêng này Đêm thiêng liêng ấy, chị tôi đi rồi, tôi tò mòtheo chị để xem Ra đến cổng, tôi gặp chị Ngàn Hai chị em cùng đến hồ Hàm Nguyệt

- Bức tranh (3): Chị Ngàn chắp tay trớc ngực, nén xúc động nói khẽ lời cầu nguyện linh thiêng của đời

mình:

- Con ớc gì… mẹ chị Yên… bác hàng xóm bên nhà con đợc khỏi bệnh

Tôi nhìn chị ngỡ ngàng: “Cả đời ngời chỉ đợc ớc một lần, sao chị lại dành điều ớc tốt lành cho bác hàngxóm?”

- Bức tranh (4): Trên đờng về nhà, chị Ngàn xiết chặt tay tôi, nói:

- Em ạ, nhà chị Yên xóm mình nghèo nhất làng Năm ngoái, chị Yên tròn mời lăm tuổi Đêm rằm thángGiêng, mẹ chị ấy đổ bệnh nặng, chị ấy phải chăm sóc mẹ suốt đêm Khi trăng lặn, biết mình không còn cơhội nói điều ớc thiêng liêng, chị ấy đã khóc nh ma Nay mẹ chị ấy vẫn bệnh, chị ớc thay cho chị Yên Chị

mồ côi mẹ nên chị hiểu nỗi bất hạnh khi không còn mẹ

Tôi đã hiểu ra rồi Chị Ngàn ơi, khi nào em mời lăm tuổi, em sẽ…

2 Kể lại toàn bộ câu chuyện Lời ớc dới trăng:

Quê ngoại tôi có một phong tục đáng yêu: Vào đêm rằm tháng Giêng, tất cả các cô gái trong làng trònmời lăm tuổi đều đợc đến hồ Hàm Nguyệt, một hồ nớc đẹp và rộng nằm trong khuôn viên chùa làng để rửamặt bằng nớc hồ và và nói lên điều nguyện ớc của đời mình dới ánh trăng Ngời xa truyền lại rằng hầu hếtlời nguyện ớc của các cô gái, sau này đều ứng nghiệm

Năm nay, chị gái tôi đi học ở xa cũng tròn tuổi trăng rằm Trớc rằm tháng Giêng vài ngày, bà đã gọi chị

về để hởng tục lệ linh thiêng này Đêm thiêng liêng ấy, chị tôi đi rồi, tôi tò mò theo chị để xem Ra đếncổng, tôi gặp chị Ngàn Chị Ngàn trạc tuổi nh chị tôi Chị bị mù từ nhỏ nhng đẹp ngời đẹp nết Mái tóc chịdài và óng mợt hiếm thấy Lúc nào mái tóc ấy cũng thoang thoảng mùi của hoa bởi, hoa nhài, hoa lan đợcchị kín đáo gài sau chiếc kẹp tóc Chị làm bánh, làm mứt ngon nhất làng Trông thấy chị lần b ớc ra đờng, tôihiểu chị cũng đi ra hồ nh chúng bạn cùng trang lứa Thơng chị, tôi đến bên, dắt chị đi

Trên đờng đi, tôi hỏi chị:

- Chị Ngàn ơi, lát nữa chị định ớc điều gì? Chị có thể cho em biết đợc không?

Chị Ngàn không trả lời tôi Chị lặng lẽ nghĩ ngợi điều gì đó Chắc chị cũng sẽ ớc nh bao cô gái khác: ớcsao cho có một cuộc sống gia đình hạnh phúc Chị tuy không lành lặn nh những ngời khác nhng đẹp ngời vàchăm chỉ, khéo léo nh vậy, chị đáng đợc hởng hạnh phúc lắm chứ!

ánh trăng bát ngát, dịu dàng đậu xuống trần gian Mặt đất và mọi vật nh đợc nhuộm một màu vàngtrong trẻo Dới ánh trăng đẹp, tôi nhìn thấy gơng mặt chị Ngàn vừa chứa đựng niềm vui thánh thiện, vừa có

vẻ gì bí ẩn

Chị em tôi ra tới hồ, dù có khá nhiều cô gái cùng tới đây nhng không khí nơi này vẫn tĩnh mịch và chứa

đầy vẻ thiêng liêng Tôi đa chị Ngàn đến mép hồ Chị quỳ xuống rồi từ từ đa hai lòng bàn tay xuống mặt hồ

“vốc” làn nớc đẫm ánh trăng áo lên mặt ánh trăng lung linh hôn lên má, chảy trên tóc chị Sau đó, chị chắptay trớc ngực, nén xúc động nói khẽ lời cầu nguyện linh thiêng của đời mình:

- Con ớc gì… mẹ chị Yên… bác hàng xóm bên nhà con đợc khỏi bệnh

Nói xong, chị từ từ đứng dậy, gơng mặt rạng rỡ hạnh phúc

Tôi nhìn chị ngỡ ngàng: “Cả đời ngời chỉ đợc ớc một lần, sao chị lại dành điều ớc tốt lành cho bác hàngxóm?”

Tôi đa chị Ngàn về trong lặng lẽ và phân vân Gần đến nhà, chị Ngàn xiết chặt tay tôi, nói:

- Em ạ, nhà chị Yên xóm mình nghèo nhất làng Năm ngoái, chị Yên tròn mời lăm tuổi Đêm rằm thángGiêng, mẹ chị ấy đổ bệnh nặng, chị ấy phải chăm sóc mẹ suốt đêm Khi trăng lặn, biết mình không còn cơhội nói điều ớc thiêng liêng, chị ấy đã khóc nh ma Nay mẹ chị ấy vẫn bệnh, chị ớc thay cho chị Yên Chị

mồ côi mẹ nên chị hiểu nỗi bất hạnh khi không còn mẹ

Tôi đã hiểu ra rồi Chị Ngàn ơi, khi nào em mời lăm tuổi, em sẽ…

Theo Phạm Thị Kim Nhờng

3 Tự suy nghĩ và trao đổi với các bạn về ý nghĩa của câu chuyện Lời ớc dới trăng:

a) Cô gái mù trong câu chuyện cầu nguyện cho bác hàng xóm khỏi bệnh

b) Hành động của cô gái mù cho thấy cô là ngời giàu lòng vị tha, nhân hậu

c) Kết cục vui cho câu chuyện:

Không đợi đến khi tôi mời lăm tuổi điều tôi thầm ớc đã trở thành sự thật Mẹ chị Yên đã khỏi bệnh saumột thời gian điều trị Và chính chị Yên là ngời đã đa chị Ngàn tôi lên bệnh viện tỉnh Sau một ca phẫuthuật, mắt chị Ngàn đã sáng lại Tấm lòng nhân hậu của chị đã đợc đền đáp xứng đáng

Tập đọc

ở Vơng quốc Tơng lai

1 Tin-tin và Mi-tin đến Vơng quốc Tơng lai gặp và trò chuyện với các bạn nhỏ sắp ra đời Những ngờisống ở đây đều cha ra đời, họ là những con ngời sẽ có mặt ở trái đất trong tơng lai, ôm ấp những ớc mơ sẽthực hiện ở trái đất trong tơng lai Chính vì vậy mà nơi đó có tên gọi Vơng quốc Tơng lai

2 Các bạn nhỏ ở Vơng quốc Tơng lai sáng chế ra vật làm cho con ngời hạnh phúc, các vị thuốc trờngsinh, một loại ánh sáng kì lạ, cái máy biết bay nh chim, máy do tìm những kho báu trên mặt trăng Các phátminh ở Vơng quốc Tơng lai thể hiện ớc mơ hạnh phúc, sống lâu, sống trong ánh sáng, chinh phục vũ trụ…của con ngời

3 Những trái cây to khác thờng:

- Quả nho to bằng quả lê;

- Quả táo to bằng quả da;

- Quả da to bằng quả bí đỏ

4 Vơng quốc Tơng lai có rất nhiều điều kì lạ, thú vị vì đây là nơi hội tụ những mơ ớc của con ngời

5 Chú ý nhập vai, diễn cảm khi thể hiện lời thoại của các nhân vật