Giải bài tập TV 4 tập 2

Trong chơng trình Tiểu học mới mục tiêu của môn Tiếng Việt ở cấp Tiểuhọc đợc xác định là: hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng tiếngViệt nghe, nói, đọc, viết để học tậ

gi¶i bµi tËp tiÕng viÖt 4

(tËp hai)

lª xu©n anh - lª thÞ v©n anh

lời nói đầu

Tiếng Việt là một môn có vị trí quan trọng trong chơng trình và sách giáokhoa cấp Tiểu học

Trong chơng trình Tiểu học mới mục tiêu của môn Tiếng Việt ở cấp Tiểuhọc đợc xác định là: hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng tiếngViệt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong các môi trờng hoạt độngcủa lứa tuổi; thông qua việc dạy và học tiếng Việt, góp phần rèn luyện các thao táccủa t duy; cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về tiếng Việt và nhữnghiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên và con ngời, về văn hóa, văn học của ViệtNam và nớc ngoài; đồng thời, bồi dỡng tình yêu tiếng Việt và hình thành thói quengiữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách conngời Việt Nam Dạy và học tốt môn Tiếng Việt là một yêu cầu quan trọng của cấpTiểu học

Chơng trình Tiếng Việt cấp Tiểu học là chơng trình dạy học thực hành, coitrọng việc rèn luyện cả bốn kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết Con đờng để rèn luyện kĩnăng có hiệu quả nhất là con đờng luyện tập trong môi trờng giao tiếp và luyện tậpqua cách giải các bài tập khác nhau Có loại bài tập rèn kĩ năng nghe – nói, cóloại bài tập rèn kĩ năng nghe – viết, đọc – viết, nói – viết, chính tả,

Đáp ứng các yêu cầu thực hành đợc trình bày trong sách giáo khoa TiếngViệt 4, cuốn Giải bài tập Tiếng Việt 4 tập hai– đợc biên soạn nhằm giúp cho các

em học sinh tham khảo, tự đánh giá kết quả công việc của mình; đồng thời cũnggiúp cho các bậc phụ huynh có thêm t liệu để kiểm tra kiến thức của học sinh.Theo đó, cấu trúc của cuốn sách đợc trình bày theo thứ tự các tuần, mỗi tuần gồmcác phân môn:

- Tập đọc

- Chính tả

- Luyện từ và câu

- Kể chuyện

- Tập làm văn

Việc tự mình thực hiện tốt hệ thống bài tập đa dạng, phong phú sẽ có tácdụng tích cực đối với công việc học tập của học sinh Chính vì thế, các em họcsinh chỉ nên tham khảo, so sánh sau khi đã làm bài tập chứ không nên coi đây làtài liệu để sao chép

Chúng tôi hi vọng rằng: cuốn sách sẽ góp phần giúp cho học sinh và phụhuynh học sinh có thêm một tài liệu tham khảo bổ ích khi luyện giải các bài tậpTiếng Việt

nhóm biên soạn

Tập đọc

Bốn anh tài

1 Cẩu Khây là ngời rất khoẻ và tài giỏi hơn ngời:

- Sức khoẻ của Cẩu Khây: Tuy nhỏ ngời nhng ăn một lúc hết chín chõ xôi; lênmời tuổi sức khoẻ đã bằng trai mời tám

- Tài năng của Cẩu Khây: mời tuổi đã tinh thông võ nghệ, có lòng thơng dânbản, có ý chí diệt trừ cái ác

2 Chuyện xảy ra với quê hơng Cẩu Khây là: Xuất hiện con yêu tinh chuyên đibắt ngời và súc vật khiến cho làng bản tan hoang, nhiều nơi không còn ai sống sót

3 Cẩu Khây đi diệt trừ yêu tinh cùng Nắm Tay Đóng Cọc, Lấy Tay Tát Nớc

3 Phân biệt các từ viết đúng và viết sai chính tả:

Từ ngữ viết đúng chính tả Từ ngữ viết sai chính tả

Tuần 19

- sáng sủa, sản sinh, sinh động - sắp sếp, tinh sảo, bổ xung

- thời tiết, công việc, chiết cành - thân thiếc, nhiệc tình, mải miếc

Luyện từ và câu

Chủ ngữ trong câu kể Ai làm gì?

I Nhận xét

1 Các câu kể Ai làm gì? trong đoạn văn:

- Một đàn ngỗng vơn dài cổ, chúi mỏ về phía trớc, định đớp bọn trẻ.

- Hùng đút vội khẩu súng vào túi quần, chạy biến.

- Thắng mếu máo nấp vào sau lng Tiến.

- Em liền nhặt cành xoan, xua đàn ngỗng ra xa.

- Đàn ngỗng kêu quàng quạc, vơn cổ chạy miết.

4 Nh vậy, trong câu kể Ai làm gì?, chủ ngữ chỉ sự vật (ngời, con vật, hay đồ

vật, cây cối đợc nhân hoá) có hoạt động đợc nói đến ở vị ngữ Chủ ngữ trong câu

kể Ai làm gì? thờng do danh từ (hoặc cụm danh từ) tạo thành.

II Luyện tập

1 a) Các câu kể Ai làm gì? trong đoạn văn:

- Trong rừng, chim chóc hót véo von.

- Thanh niên lên rẫy.

- Phụ nữ giặt giũ bên những giếng nớc.

- Em nhỏ đùa vui trớc nhà sàn.

- Các cụ già chụm đầu bên những ché rợu cần.

b) Xác định chủ ngữ của các câu vừa tìm đợc:

đ-b) Mẹ em + đi làm / đang giặt giũ / …

c) Chim sơn ca + hót lảnh lót / bay vút lên cao / …

3 Đặt câu theo tranh:

1 Thuyết minh nội dung câu chuyện theo tranh:

(1) Bác đánh cá kéo lới cả ngày, đến mẻ lới cuối cùng thì đợc một chiếc bình

to bằng đồng

(2) Bác đánh cá vui mừng vì chiếc bình đem ra chợ bán cũng đợc khối tiền

(3) Khi bác cạy nắp bình, một làn khói đen từ trong bình tuôn ra hiện hìnhthành một con quỷ.

(4) Con quỷ đòi giết bác đánh cá để thực hiện lời nguyền của nó

(5) Bác đánh cá lừa đợc con quỷ chui vào bình rồi đậy nắp lại vứt trở lại biểnsâu

2 Kể lại toàn bộ câu chuyện

Bác đánh cá và gã hung thần

Ngày xa, có một bác đánh cá tuổi đã cao Một hôm bác ra biển thả lới Thậtxui xẻo, suốt ngày, lới kéo lên chỉ toàn rong rêu, không đợc lấy một con cá nhỏ.Ngán ngẩm quá, bác định thả lới lần cuối rồi về Thật may, trong mẻ lới này cómột chiếc bình to bằng đồng, miệng gắn chì kín mít

Bác đánh cá mừng lắm, nghĩ bụng: “Cái bình này đem ra chợ bán cũng đợckhối tiền.” Cầm chiếc bình lên thấy nặng, bác bèn lấy dao lậy nắp bình lên để xembên trong có cái gì

Nắp vừa bật ra thì từ trong bình một làn khói đen kịt tuôn ra cao ngất tầngmây Bác đánh cá cha hết kinh ngạc thì làn khói đã tụ lại, hiện thành một con quỷ,trông thật gớm giếc, dữ tợn Con quỷ ồm ồm nói:

- Ta báo cho nhà ngơi biết, nhà ngơi đã đến ngày tận số

Bác đánh cá lúng túng rồi kịp trấn tĩnh ngay, mắng lại con khỉ:

- Ta đã cứu ngơi ra khỏi cái bình kia, sao ngơi lại muốn giết ta?

Con quỷ nói:

- Ta vốn là một hung thần, vì phạm tội, bị trời phạt hoá kiếp thành quỷ, nhốtvào cái bình này rồi vứt xuống biển Mấy trăm năm nằm dới biển sâu, ta đã thềrằng ai cứu ta ra khỏi cái bình tối nh hũ lút này, ta sẽ làm cho ngời ấy trở nên giàusang, phú quý Chờ mãi chẳng thấy ai cứu, ta tức giận, đã đổi lời nguyền: “Kẻ nàocứu ta sẽ phải chết.” Ta vừa dứt lời thì ngơi cứu ta Vậy nên ngơi phải chết

Nghe con quỷ nói năng láo xợc nh vậy, bác đánh cá nhanh trí bảo:

- Thôi đợc, chết cũng chẳng đáng sợ, nhng trớc khi chết, ta chỉ muốn biết một

điều

- Điều gì? – Con quỷ hỏi

- Ngơi to lớn nh thế làm sao chui lọt cái bình bé tí này?

- Ngơi không tin ?

- Không thể tin đợc trừ khi ta thấy tận mắt chính ngơi chui vào trong bình.Con quỷ rùng mình một cái biến thành một cột khói đen Cột khói bay đến tậntrời xanh, tụ lại rồi dần dần chui tuột vào bình Bác đánh cá nhanh tay lấy cái nắpbằng chì nút chặt miệng bình Con quỷ ra sức vùng vẫy, tìm cách chui ra Nhng đãmuộn mất rồi Bác đánh cá vứt cái bình trở lại bình sâu Thế là kẻ độc ác vĩnh viễnnằm lại dới đáy biển

3 ý nghĩa của câu chuyện:

3 Bố giúp trẻ biết suy nghĩ, mở mang hiểu biết Thầy giáo giúp trẻ học tập

4 ý nghĩa của bài thơ:

- Thể hiện lòng yêu thơng, sự quan tâm đối với trẻ em

- Ngợi ca tinh thần vì trẻ em: mọi điều tốt đẹp nhất đều dành cho trẻ em

5 Học thuộc lòng đoạn trích

Tập làm văn

Luyện tập xây dựng mở bài

trong bài văn miêu tả đồ vật

1 Điểm giống và khác nhau giữa các mở bài:

- Giống nhau ở mục đích giới thiệu đồ vật sẽ tả là chiếc cặp sách

- Khác nhau ở cách giới thiệu:

+ Mở bài (a), (b) giới thiệu trực tiếp vào đồ sẽ vật miêu tả là chiếc cặp sách.+ Mở bài (c) giới thiệu gián tiếp: từ chuyện về sắp xếp lại đồ đạc dẫn tới giớithiệu về chiếc cặp sách

2 Viết đoạn mở bài cho bài văn miêu tả cái bàn học của em

a Mở bài theo cách trực tiếp:

Đầu năm học mới, mẹ mua cho em một cái bàn học bằng gỗ Đó là cái bàn

em ngồi học hàng ngày

b Mở bài gián tiếp:

Em cũng giống nh tất cả các bạn khác, có rất nhiều "bạn thân" Những ngờibạn này hàng ngày cùng em học tập ở nhà, cùng theo em đến trờng Đó là sách,

vở, bút, mực, thớc kẻ… Có một bạn cũng rất gắn bó với em trong học tập nhngkhông bao giờ theo em đến lớp mà luôn lặng lẽ ở góc phòng Đó chính là cái bànhọc mà bố mẹ mua cho em khi em vào lớp một

Luyện từ và câu

Mở rộng vốn từ: Tài năng

1 a) Tài có nghĩa là “có khả năng hơn ngời bình thờng”: tài giỏi, tài nghệ, tài

ba, tài đức, tài năng, tài hoa.

b) Tài có nghĩa là “tiền của”: tài nguyên, tài trợ, tài sản.

2 Đặt câu với một trong các từ nói trên:

- Cẩu Khây là ngời có sức khoẻ và tài năng đặc biệt.

- Những nghệ nhân ở làng em đều rất tài nghệ.

- Tô Ngọc Vân là một họa sĩ tài hoa.

- Cụ Chu Văn An là một ngời tài đức.

- Kiến thức là tài sản quí nhất của con ngời.

- Nớc ta có nguồn tài nguyên phong phú.

- Chơng trình này đã nhận đợc sự giúp đỡ của nhiều nhà tài trợ.

3 Các câu tục ngữ ca ngợi tài trí của con ngời là:

a) Ngời ta là hoa đất.

b) Nớc lã mà vã nên hồ

Tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan.

4 Dựa vào ý nghĩa của từng câu tục ngữ để giải thích tại sao em thích chúng:

- Ngời ta là hoa đất: con ngời là tinh hoa, quý giá nhất.

- Chuông có đánh mới kêu - Đèn có khêu mới tỏ: Phải hoạt động, làm việc thì

ngời ta mới thể hiện đợc tài năng của mình

- Nớc lã mà vã nên hồ Tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan– : Ngợi ca nhữngngời bằng ý chí, nghị lực, tài năng đã vợt lên hoàn cảnh khó khăn để thành đạt

Tập làm văn

Luyện tập xây dựng kết bài trong bài văn miêu tả đồ vật

1 a) Kết bài của bài văn Cái nón:

Má bảo: Có của phải biết giữ gìn thì mới đ“ ợc lâu bền Vì vậy, mỗi khi đi”

đâu về, tôi đều mắc nón vào chiếc đinh đóng trên tờng Không khi nào tôi dùng nón để quạt vì quạt nh thế nón sẽ bị méo vành.

b) Đây là cách kết bài mở rộng: dùng lời căn dặn của má (mẹ) và ý thức giữgìn chiếc nón của bạn nhỏ để kết lại việc miêu tả

2 Viết kết bài mở rộng cho đề bài "Tả cái thớc kẻ của em":

Mỗi lần dùng xong, em đều cẩn thận cất thớc kẻ vào hộp bút Vì thế, đã hơnmột năm rồi mà chiếc thớc kẻ của em vẫn nh còn mới Em yêu chiếc thớc kẻ nàylắm Nó là một trong những ngời bạn thân thiết của em

b) Viết kết bài mở rộng cho đề bài "Tả cái bàn học ở lớp hoặc ở nhà của em":

Tuy hằng ngày không cùng em đến trờng nhng chiếc bàn học góp công rấtnhiều trong việc học tập của em Nó chứng kiến tất cả niềm vui, nỗi buồn của emkhi đạt điểm mời cũng nh khi bị điểm thấp Chiếc bàn là một ngời bạn thân thiếtcủa em.

c) Viết kết bài mở rộng cho đề bài "Tả cái trống trờng em":

Bác trống trờng tuy rất bệ vệ nhng lại là ngời bạn thân thiết của tất cả chúng

em Em và các bạn thờng nhắc nhau phải luôn giữ gìn và tôn trọng bác để bác mãimãi đồng hành cùng chúng em trong nhịp bớc đến trờng

Tập đọc

Bốn anh tài(Tiếp theo)

1 Tới nơi yêu tinh ở, anh em Cẩu Khây gặp một bà cụ đợc yêu tinh cho sốngsót để chăn bò Bà cụ đã nấu cơm cho anh em Cẩu Khây ăn, đánh thức họ và giụcchạy trốn khi yêu tinh về

2 Cuộc chiến đấu của bốn anh em Cẩu Khây chống lại yêu tinh: Đánh hơithấy thịt trẻ con, yêu tinh trở về Cẩu Khây hé cửa Yêu tinh thò đầu vào, thè lỡidài nh quả núc nác, trợn mắt xanh lè Nắm Tay Đóng Cọc đấm một cái làm nó gãygần hết hàm răng Yêu tinh bỏ chạy Bốn anh em Cẩu Khây liền đuổi theo CẩuKhây nhổ cây bên đờng quật túi bụi Yêu tinh đau quá hét lên, gió bão nổi ầm ầm,

đất trời tối sầm lại Đến một thung lũng, yêu tinh dừng lại, phun nớc ra nh ma

N-ớc dâng ngập cả cánh đồng Nắm Tay Đóng Cọc đóng cọc be bờ ngăn nN-ớc lụt, LấyTai Tát Nớc tát nớc ầm ầm qua núi cao, Móng Tay Đục Máng ngả cây khoétmáng, khơi dòng nớc chảy đi Chỉ một lúc, mặt đất lại cạn khô Yêu tinh núng thế,

đành phải quy hàng

3 Anh em Cẩu Khây chiến thắng đợc yêu tinh vì:

- Bốn anh em đều có sức khoẻ phi thờng và tài năng riêng

- Họ biết đồng tâm, hiệp lực để đánh yêu tinh

4 Câu chuyện ca ngợi sức khoẻ, tài năng và tinh thần đoàn kết của bốn anh

Tuần 20

em Cẩu Khây.

Chính tả

1 Nghe – viết Cha đẻ của chiếc lốp xe đạp Chú ý các chữ viết hoa (các chữ

đầu câu, tên nớc – Anh), cách viết tên riêng nớc ngoài (Đân-lớp), cách viết chữ

số La Mã (XIX) và các từ dễ viết sai (nẹp sắt, xóc, sáng chế, cao su, suýt ngã, săm…).

b) uôt hay uôc

- Cày sâu cuốc bẫm.

- Mua dây buộc mình.

- Thuốc hay tay đảm.

- Thôi, ngài không cần xuất trình vé nữa.

Nhà bác học vẫn loay hoay tìm vé và nói:

- Nhng tôi vẫn phải tìm bằng đợc vé để biết phải xuống ga nào chứ!

b) Tiếng có vần uôc hoặc uôt:

Vị thuốc quýNhà thơ Đức nổi tiếng Hai-nơ mắc chứng bệnh mệt mỏi và mất ngủ Ông

dùng rất nhiều thứ thuốc bổ mà vẫn không khỏi Một bác sĩ đến khám bệnh, bảo

- Không phải những quả táo bình thờng kia chữa khỏi bệnh cho ngài đâu

Chính những cuộc đi bộ hằng ngày mới là vị thuốc quý, vì chúng bắt buộc ngài

phải vận động

Luyện từ và câu

Luyện tập về câu kể Ai làm gì?

1 Các câu kể Ai làm gì? trong đoạn văn:

- Tàu chúng tôi buông neo trong vùng biển Trờng Sa.

- Một số chiến sĩ thả câu.

- Một số khác quây quần trên boong sau, ca hát, thổi sáo.

- Cá heo gọi nhau quây đến quanh tàu nh để chia vui.

2 Thành phần chủ ngữ và vị ngữ của các câu vừa tìm đợc:

Tàu chúng tôi / buông neo trong vùng biển Tr ờng Sa.

3 Viết đoạn văn ngắn khoảng 5 câu kể về công việc trực nhật lớp của tổ em.trong đó có dùng kiểu câu Ai làm gì?

Hôm nay, tổ em làm trực nhật Bạn Tuấn – tổ trởng – gơng mẫu nhận côngviệc nặng nhọc nhất là tới cây Bạn Hoàng giặt giẻ lau bảng Em và bạn Giangquét lớp Bạn Quân kê lại bàn ghế cho thẳng hàng

Kể chuyện

Kể chuyện đã nghe, đã đọc

Đề bài Kể lại một câu chuyện mà em đã đợc nghe hoặc đợc đọc về một ngời

có tài

Bông sen trong giếng ngọc

Mạc Đĩnh Chi ngời đen đủi, xấu xí Nhà nghèo, mẹ con cậu tần tảo nuôi nhaubằng nghề kiếm củi

Mới 4 tuổi, Mạc Đỉnh Chi đã tỏ ra rất thông minh Bấy giờ Chiêu quốc côngTrần Nhật Duật mở trờng dạy học Mạc Đĩnh Chi xin đợc vào học Cậu học chămchỉ, miệt mài, sớm trở thành học trò giỏi nhất trờng

Kì thi năm ấy, Mạc Đĩnh Chi đỗ đầu nhng vua thấy ông mặt mũi xấu xí, ngời

bé loắt choắt, lại là con thờng dân, toan không cho đỗ

Thấy nhà vua không trọng ngời hiền, chỉ trọng hình thức bề ngoài, Mạc ĐĩnhChi làm bài phú" Bông sen trong giếng ngọc" nhờ ngời dâng lên vua Bài phú đềcao phẩm chất cao quý khác thờng của loài hoa sen, cũng là để tỏ rõ chí hớng vàtài năng của mình Vua đọc bài phú thấy rất hay, quyết định lấy ông đỗ Trạngnguyên

Về sau, nhiều lần Mạc Đĩnh Chi nhiều lần đợc giao trọng trách đi sứ Bằng tàinăng của mình, ông đề cao đợc uy tín của đất nớc, khiến ngời nớc ngoài phải nểtrọng sứ thấn Đại Việt Vua Nguyên tặng ông danh hiệu "Lỡng quốc Trạngnguyên"( Trạng nguyên của hai nớc)

Chuyện kể một lần ông sang sứ Tàu, đến Yên Kinh Nơi đó có một ngời đánh

cờ rất giỏi tự xng là Trạng Cờ Mạc Đĩnh Chi tới thăm ngời này, xin tthử tài caothấp Bớc vào nhà, ông thấy trớc cửa treo tấm biển sơn son thiếp vàng, đề hai chữTrạng Cờ

Khi chủ khách vào cuộc, ngời Tàu đa bộ quân bằng sứ ra tiếp, Mạc Đĩnh Chilắc đầu, đòi ông ta cho dùng bộ quân ngà.

Trạng Cờ nói:

- Không thể đợc Bộ quân ngà chỉ dùng để tiếp vua

Nghĩ một lát, ông nói tiếp:

- Nếu tôi lấy bộ đó ra đánh, sứ thần thua thì sao?

- Nếu thua, tôi xin gửi lại cái đầu Nếu đợc- Mạc Đĩnh Chi quả quyết chỉ ratấm biển treo trang trọng trớc cửa- chỉ xin cho nhận hai chữ Trạng Cờ kia thôi.Chủ nhân nghe vậy vội lấy bộ quân ngà ra Ván cờ đánh suốt ba ngày khôngphân thắng bại Cả hai đều thấm mệt Gần tối ngày thứ ba, trớc khi nghỉ, Mạc

Đĩnh Chi mới nhận ra nớc cờ của mình đã núng

Ông không sợ chết, chỉ sợ nhục Đêm hôm đó, ông ôn lại thế cờ và nhận rarằng phải đấm quân tốt mới là nớc cờ cao nhất

Sáng hôm sau, cuộc đấu tiếp tục, Mạc Đĩnh Chi đủng đỉnh nhấm nháp chéntrà rồi ung dung dí ngón tay đấm quân tốt Trạng Cờ nớc Tàu giật mình, kêu lên:

- Xin chịu thua ngài! Đúng là nớc cờ thần

Nói xong, ông ta vội ra cửa định gỡ tấm biển Trạng Cờ trao cho sứ thần nớcViệt nhng Mạc Đĩnh Chi ngăn ông ta lại, từ chối không nhận

4 Trống đồng là niệm tự hào chính đáng của ngời Việt Nam Bởi vì trống

đồng vừa mang vẻ đẹp da dạng, phong phú vừa thể hiện trình độ văn minh của

ng-ời Việt cổ xa, cho thấy dân tộc Việt Nam có một nền văn hoá lâu đng-ời.

Tập làm văn

Miêu tả đồ vật(Kiểm tra viết)

Đề 2 Tả cái thớc kẻ của em.

Cũng giống nh các bạn, tôi có đầy đủ mọi đồ dùng học tập nh: bút mực, bútchì, bút dạ, tẩy, thớc kẻ, kéo, giấy màu… Trong số đó, tôi thích nhất là cái thớc kẻ.Hôm nay, tôi sẽ giới thiệu với các bạn về chgiếc thớc kẻ của tôi nhé

Chiếc thớc kẻ của tôi đợc làm bằng nhựa, dài 20 cm, thẳng tng (dùng để kẻ

mà lại!) Hai đầu thớc hơi thuôn tròn chữ không sắc cạnh Tôi nghĩ, chi tiết đó làsáng kiến của nhà sản xuất vì nếu hai đầu thớc mà vuông thì sẽ tạo thành ở bốngóc những đầu nhọn, làm thủng cặp sách Chiếc thớc của tôi có ba màu chủ đạo.Màu trắng trong suốt và màu hồng là màu của thân bút Màu đen là màu của cácvạch và các chữ số trên thân bút Nhng nổi bật nhất trên thân thớc lại là hình ảnhcủa những chú chuột Micky vui nhộn đang trợt tuyết Thớc kẻ giúp tôi nhiều việclắm Không giờ học nào tôi không cần đến nó vì cô giáo yêu cầu phải dùng thớc

và bút chì gạch chân dới những tên môn học, các đề mục quan trọng, tên các bàitoán Tôi sử dụng thớc kẻ nhiều nhất trong các giờ toán Nhờ có thớc kẻ tôi mới cóthể vẽ đợc hính tam giác, hình chữ nhật, hình vuông Cũng nhờ có thớc kẻ mà việctrình bày các phép tính theo chiều dọc mới đợc sạch đẹp, thẳng hàng Những lúcrỗi rãi, tôi thờng cầm chiếc thớc trên tay, ngắm các chú chuột Micky không chánmắt

Chiếc thớc kẻ không chỉ là một thứ đồ dùng học tập mà còn là một thứ đồchơi yêu quý của em Em thấy nó giống nh một ngời bạn của em vậy Em quý nólắm Em sẽ giữ gìn nó cẩn thận

Lyện từ và câu

Mở rộng vốn từ: Sức khoẻ

1 a) Các từ ngữ chỉ hoạt động có lợi cho sức khoẻ: tập luyện, tập thể dục, chơi thể thao, đá bóng, chơi bóng chuyền, chơi bóng bàn, chơi cầu lông, nhảy dây, nhảy ngựa, chạy, nhảy cao, nhảy xa, đi bộ, nghỉ ngơi, ăn uống điều độ, nghỉ mát,

3 a) Khoẻ nh voi / trâu / hùm.

b) Nhanh nh cắt / chớp / gió / sóc.

4 Câu tục ngữ “Ăn đ ợc ngủ đợc là tiên Không ăn không ngủ mất tiền thêm–

lo.” nói về tầm quan trọng của sức khoẻ: ngời có khoẻ mạnh (ăn đợc ngủ đợc) thì

sống rất thoải mái, sung sớng (là tiên); ngời không khoẻ mạnh (không ăn khôngngủ) thì vừa phải tốn kém để chạy chữa lại vừa lo lắng, không thoải mái

Tập làm văn

Luyện tập giới thiệu địa phơng

1 Bài văn Nét mới ở Vĩnh Sơn giới thiệu những đổi mới của xã Vĩnh Sơn,

- Đời sống ngời dân đợc cải thiện: cứ 10 hộ thì 9 hộ có điện dùng, 8 hộ có

ph-ơng tiện nghe - nhìn, ba hộ có xe máy, số học sinh đến trờng tăng gấp rỡi so vớinăm học trớc

2 Kể những đổi mới ở xóm làng hoặc phố phờng của em:

Nhà em mới chuyển đến một khu đô thị mới của Hà Nội – khu đô thị TrungHòa-Nhân Chính

Em còn nhớ, cách đây không lâu, khu vực này còn là một bãi đất trống vớinhững đám cỏ ngút ngàn, những ao rau muống rộng mênh mông và một vài ngôinhà tạm ọp ẹp, cũ nát Trong ấn tợng của mọi ngời, khu vực này mang tính ngoạithành, xa xôi Mỗi khi có việc phải đi qua đây, mọi ngời thờng rất ngại vì đờng xá

đi lại không thuận tiện Vậy mà, giờ đây, Trung Hòa – Nhân chính đã thay đổi

đến bất ngờ Ai đến đây cũng có cảm giác ngỡ ngàng về sự thay đổi đó TrungHòa – Nhân Chính đã trở thành một khu đô thị mới hiện đại bậc nhất ở thủ đô HàNội Hàng loạt biệt thự, chung c cao tầng mọc lên cùng với quần thể kiến trúc củacác công trình công cộng nh trờng học, giao thông, công viên, cây xanh…Tất cả

đều toát lên vẻ đẹp của sự văn minh hiện đại

Em rất tự hào khi đợc sống trong một khu đô thị hiện đại nh thế này

Tập đọc

Anh hùng lao động Trần Đại Nghĩa

1 “Nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc” nghĩa là xuất phát từ lòngyêu nớc, vì vận mệnh của Tổ quốc mà hành động, cống hiến trong hoàn cảnh đấtnớc bị xâm lăng,

2 Trên cơng vị Cục trởng Cục Quân giới, giáo s Trần Đại Nghĩa đã cùng anh

em miệt mài nghiên cứu, chế ra những loại vũ khí có sức công phá lớn nh súng dô-ca, súng không giật, bom bay tiêu diệt xe tăng và lô cốt giặc để phục vụ khángchiến

ba-3 Giáo s Trần Đại Nghĩa có công lớn trong việc xây dựng nền khoa học trẻtuổi của nớc nhà Nhiều năm liền, ông giữ cơng vị Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học và

Kĩ thuật Nhà nớc

4 Với lòng yêu nớc, tinh thần tận tuỵ vì Tổ quốc và bằng tài năng, lòng say

mê nghiên cứu, học hỏi, ông Trần Đại Nghĩa đã có những cống hiến lớn cho đất ớc

n-Chính tả

1 Nhớ viết Chuyện cổ tích về loài ngời ( Mắt trẻ con sáng lắm… đến Hình tròn là trái đất.): Chú ý cách trình bày khổ thơ và các từ ngữ dễ viết sai (sáng lắm,

Tuần 21

rõ, lời ru, sinh ra, chăm sóc…).

2 a) Ma gi ăng trên đồng

Uốn mềm ngọn lúa

Hoa xoan treo gi ó

Rải tím mặt đờng.

b) Mỗi cánh hoa giấy giống hệt một chiếc lá, chỉ có điều mỏng manh hơn và

có màu sắc rực rỡ Lớp lớp hoa giấy rải kín mặt sân, nhng chỉ cần một làn gió thoảng, chúng liền tản mát bay đi mất.

3 Chọn tiếng thích hợp để hoàn chỉnh bài văn:

Cây mai tứ quýCây mai cao trên hai mét, dáng thanh, thân thẳng nh thân trúc Tán tròn tự

nhiên xòe rộng ở phần gốc, thu dần thành một điểm ở đỉnh ngọn Gốc lớn bằng

bắp tay, cành vơn đều, nhánh nào cũng rắn chắc.

Mai tứ quý nở bốn mùa Cánh hoa vàng thẫm xếp làm ba lớp Năm cánh dài

đỏ tía nh ức gà chọi, đỏ suốt từ đời hoa sang đời kết trái Trái kết màu chín đậm,óng ánh nh những hạt cờm đính trên tầng áo lá lúc nào cũng xum xuê một màuxanh chắc bền

Đứng bên cây ngắm hoa, xem lá, ta thầm cảm phục cái mầu nhiệm của tạo vậttrong sự hào phóng và lo xa: đã có mai vàng rực rỡ góp với muôn hoa ngày tết, lại

coa mai tứ quý cần mẫn, thịnh vợng quanh năm.

- Anh (ngêi qu¶n tîng) thÕ nµo?

4 Nh÷ng tõ ng÷ chØ sù vËt trong c¸c c©u kÓ Ai thÕ nµo?:

- C©y cèi xanh um.

6 Nh vËy, c©u kÓ Ai lµm g×? gåm hai bé phËn:

- Chñ ng÷: tr¶ lêi cho c©u hái Ai (c¸i g×, con g×)?

- VÞ ng÷: tr¶ lêi cho c©u hái ThÕ nµo?

- Anh Khoa hồn nhiên, xởi lởi.

- Anh Đức lầm lì, ít nói.

- Còn anh Tịnh thì đĩnh đạc, chu đáo.

b, c) Chủ ngữ và vị ngữ của các câu kể Ai thế nào? vừa tìm đợc:

Rồi những ng ời con / cũng lớn lên và lần l ợt lên đ ờng.

Ngọc Anh học toán rất giỏi Bạn ấy không chịu đầu hàng trớc bất cứ bài toánnào Ngoài những bài tập toán cô giáo cho, Ngọc Anh còn mày mò, tìm thêm bài

và tự giải Ngọc Anh đã có bài đăng trên mục "giải toán tuổi thơ" của báo Thiếuniên Tiền phong

Ngọc Anh còn vẽ đẹp nữa Từ khi mới năm tuổi, ngọc Anh đã theo các côgiáo mần non đi thi vẽ và "rinh" về cho trờng giải thởng Từ năm lớp một, Ngọcanh luôn là "cây cọ" của lớp trong mỗi dịp cần vẽ để trang trí lớp học hay làm báotờng

Không chỉ học giỏ toán và vẽ giỏ, Ngọc Anh còn viết chữ rất đẹp Năm nămliền, Ngọc Anh vẫn giữ vững danh hiệu "Giải nhất cuộc thi viết chữ đẹp toànhuyện"

Điều đặc biệt là Ngọc Anh làm việc gì cũng say mê - say mê làm toán say

mê vẽ và say mê luyện chữ Đó chính là lí do để bạn giành đợc giải nhất cuộc thihọc sinh giỏi Tiểu học toàn tỉnh Hải Dơng và Huy chơng Vàng trong cuộc thi

"Giao lu toán tuổi thơ" toàn quốc

Tập đọc

Bè xuôi sông La

1 Vẻ đẹp của sông La: Nớc sông La trong veo nh ánh mắt Hai bên bờ sông

có tre xanh mát, mơn mớt nh đôi hàng mi Sóng nớc long lanh nh vẩy cá Khônggian êm ả, nghe thấy cả tiếng chim hót trên bờ đê

Vẻ đẹp đó đợc thể hiện qua các câu thơ:

"Trong veo nh ánh mắt

Bờ tre xanh im mátMơm mớt đôi hàng mi

…Sóng long lanh vẩy cá

Chim hót trên bờ đê"

2 Chiếc bè gỗ đợc ví với đàn trâu đằm mình lim dim, thong thả trôi trên dòngsông Cách nói này gợi tả đợc hình ảnh bè gỗ trôi trên sông một cách cụ thể, sinh

động

3 Tác giả tởng tợng ra cảnh trong tơng lai Khi ấy, những bè gỗ sẽ góp phầnxây dựng lại quê hơng.

4 Hình ảnh “Trong bom đạn đổ nát; Bừng tơi nụ ngói hồng” nói lên rằngnhân dân ta vợt lên mọi gian khổ, mất mát, bất chấp bom đạn của kẻ thù để xâydựng cuộc sống mới tơi đẹp

(4) Trái lại, ông Sáu rất sôi nổi.

(5) Ông hệt nh Thần Thổ Địa của vùng này.

3 Chủ ngữ và vị ngữ của các câu kể Ai thế nào?:

Về đêm, cảnh vật / im lìm

CN

VN

Sông / thôi vỗ sóng dồn dập vô bờ nh hồi chiều

VN

Ông / hệt nh Thần Thổ Địa của vùng này

C

N

VN

4 Vị ngữ trong câu kể Ai thế nào? chỉ đặc điểm, tính chất hoặc trạng thái của

sự vật đợc nói đến ở chủ ngữ Vị ngữ thờng do tính từ hoặc cụm tính từ (im lìm, trầm ngâm, rất sôi nổi, hệt nh Thần Thổ Địa của vùng này), động từ hoặc cụm động

từ (thôi vỗ sóng dồn dập vô bờ nh hồi chiều) tạo thành.

II Luyện tập

1 Đọc và trả lời câu hỏi:

a) Các câu kể Ai thế nào? trong đoạn văn:

(1) Cánh đại bàng rất khoẻ.

(2) Mỏ đại bàng dài và cứng.

(3) Đôi chân nó giống nh cái móc hàng của cần cẩu.

(4) Đại bàng rất ít bay.

(5) Khi chạy trên mặt đất, nó giống nh một con ngỗng cụ nhng nhanh nhẹn hơn nhiều.

- (5): giống nh một con ngỗng cụ nhng nhanh nhẹn hơn nhiều.

c) Vị ngữ của câu (2) do 2 tính từ tạo thành (dài và cứng), vị ngữ của các câu

còn lại đều do cụm tính từ tạo thành

2 Đặt ba câu kể Ai thế nào?, mỗi câu tả một cây hoa mà em yêu thích:

- Hoa phợng đỏ rực sân trờng

- Hoa hồng rất thơm

- Hoa cúc rất nhiều cánh

tr Đoạn (2): Miêu tả hoa ngô và búp ngô non.

- Đoạn (3): Miêu tả hoa ngô và lá ngô khi bắp ngô đã đến lúc thu hoạch

2 Bài Cây mai tứ quý miêu tả theo trình tự các bộ phận của cây còn bài Bãi ngô

miêu tả cây ngô theo trình tự từng thời kì phát triển của cây

3 Bài văn miêu tả cây cối thờng có 3 phần Phần Mở bài tả hoặc giới thiệu bao

quát về cây Phần Thân bài tả từng bộ phận của cây hoặc từng thời kì phát triển của

cây Phần Kết bài nêu ích lợi của cây, ấn tợng đặc biệt hoặc tình cảm của ngời tả đối

Giới thiệu chung về cây cam:

+ Giống cam gì? (cam sành, cam Bố Hạ)

+ Tả từng bộ phận: Gốc cây thế nào? Thân cây/lá cây/ quả của câu/ rễ cây… thếnào?

- Kết bài: Nêu khái quát về ấn tợng của em về cây camvà suy nghĩ về ích lợi, ýthức bảo vệ, giữ gìn cây

b) Tả lần lợt từng thời kì phát triển của cây:

- Mở bài: Giới thiệu chung về cây chuối và khái quát về các thời kì phát triểncủa nó

- Thân bài: Tả các đặc điểm nổi bật của cây theo những giai đoạn phát triểnkhác nhau

+ Khi cây còn non: (thân cây thế nào? Độ cao nh thế nào? Lá cây nh thế nào?)+ Khi cây ra hoa: (thân cây thế nào? Độ cao nh thế nào? Lá cây nh thế nào?Hoa nh thế nào? dáng cây nh thế nào?)

+ Khi cây kết trái: (thân cây thế nào? Độ cao nh thế nào? Lá cây nh thế nào?Hoa nh thế nào? dáng cây nh thế nào? Quả nh thế nào?)

+ Khi thu hoạch: (thân cây thế nào? Độ cao nh thế nào? Lá cây nh thế nào?Hoa nh thế nào? dáng cây nh thế nào? Quả nh thế nào?)

- Kết bài: Nêu khái quát về ấn tợng của em về cây chuối và suy nghĩ về ích lợi,

ý thức bảo vệ, giữ gìn cây

Tập đọc

Sầu riêng

1 Sầu riêng là đặc sản của miền Nam

2 Những nét đặc sắc của cây sầu riêng:

a) Hoa sầu riêng: trổ vào cuối năm; hơng thơm ngát nh nh hơng hoa cau, hoa bởi; hoa đậu từng chùm, màu trắng ngà, cánh nhỏ nh vảy cá, hao hao giống lá sen con, lác đác vài nhuỵ li ti giữa những cánh hoa.

b) Quả sầu riêng: mùa trái rộ vào tháng t, tháng năm ta; lủng lẳng dới cành

Tuần 22

trông giống những tổ kiến; mùi thơm đậm, bay xa, lâu tan trong không khí, cách hàng chục mét đã thấy hơng ngào ngạt xông vào cánh mũi; thơm mùi thơm của mít chín quyện với hơng bởi, béo nh cái béo của trứng gà, ngọt nh vị của mật ong già hạn; vị ngọt đến đam mê.

c) Dáng cây sầu riêng: thân khẳng khiu, cao vút, cành ngang thẳng đuột, thiếu cái dáng cong, dáng nghiêng, chiều quằn, chiều lợn của cây xoài, cây nhãn; lá nhỏ xanh vàng, hơi khép lại tởng nh lá héo.

3 Những câu văn thể hiện tình cảm của tác giả đối với cây sầu riêng:

- Sầu riêng là loại trái quý của miền Nam.

- Hơng vị quyến rũ đến kì lạ.

- Đứng ngắm cây sầu riêng, tôi cứ nghĩ mãi về cái dáng cây kì lạ này.

- Vậy mà khi trái chín, hơng toả ngạt ngào, vị ngọt đến đam mê.

Chính tả

1 Nghe – viết Sầu riêng (từ Hoa sầu riêng trổ vào cuối năm… đến … tháng năm ta.) Chú ý các chữ viết hoa các chữ cái đầu câu và các chữ dễ viết sai (trổ, cánh sen, nhụy, li ti, lủng lẳng, rộ…).

2 Điền vào chỗ trống:

a) Bé Minh ngã sóng soài

Đứng dậy nhìn trớc sau

Có ai mà hay biết

Nên bé nào thấy đau!

Tối về mẹ xuýt xoa

Bé oà lên nức nở.

Vết ngã giờ sực nhớ

Mẹ thơng thì mới đau!

b) Con đò lá trúc qua sông

Trái mơ tròn trĩnh, quả bòng đung đa

Bút nghiêng lất phất hạt ma Bút chao, gợn nớc Tây Hồ lăn tăn.

3 Chọn tiếng thích hợp trong ngoặc đơn để hoàn chỉnh đoạn văn sau:

Cái đẹpCuộc sống quanh ta thật đẹp Có cái đẹp của trời đất: nắng chan hòa nh rótmật xuống quê hơng, khóm trúc xanh rì rào trong gió sớm, những bông cúc vànglóng lánh sơng mai,… Có cái đẹp do con ngời tạo nên: những mái chùa cong vút,những bức tranh rực rỡ sắc màu, những bài ca náo nức lòng ngời,… Nhng đẹp nhấtvẫn là vẻ đẹp của tâm hồn Chỉ những ngời biết sống đẹp mới có khả năng thởngthức cái đẹp và tô điểm cho cuộc sống ngày càng tơi đẹp hơn

(2) Cả một vùng trời bát ngát cờ, đèn và hoa.

(3) Các cụ già vẻ mặt nghiêm trang.

(4) Những cô gái thủ đô hớn hở, áo màu rực rỡ.

3 Chủ ngữ trong câu kể Ai nh thế nào? chỉ những sự vật có đặc điểm, tính

chất hoặc trạng thái đợc nói đến trong câu Chủ ngữ trong câu kiểu câu này dodanh từ (nh: Hà Nội) hoặc cụm danh từ (nh: Cả một vùng trời, Các cụ già, Những

(3) Cái đầu tròn và hai con mắt long lanh nh thuỷ tinh.

(4) Thân chú nhỏ và thon vàng nh màu vàng của nắng mùa thu.

(5) Bốn cánh khẽ rung rung nh còn đang phân vân.

1 Thứ tự các bức tranh theo cốt truyện Con vịt xấu xí là: 1  3  2  4.

2 Dựa vào các tranh đã sắp xếp lại, kể từng đoạn câu chuyện:

Tranh 1:

Sắp đến mùa đông, vợ chồng thiên nga cùng đứa con nhỏ xíu bay về phơngNam tránh rét Vì đứa con quá nhỏ và yếu ớt nên chúng phải nghỉ lại dọc đờng.May mắn, ở chỗ dừng chân, chúng gặp một cô vịt chuẩn bị cho đàn con xuống ổ

Hai vợ chồng liền nhờ cô chăm sóc dùm thiên nga con và hứa sang năm sẽ quaytrở lại đón con.

Thiên nga con ở lại cùng đàn vịt Nó buồn lắm vì không có bạn Vịt mẹ thìbận bịu suốt ngày vì phải kiếm ăn, chăn dắt cả thiên nga con lẫn mời một đứa convừa rời ổ Còn đàn vịt con thì luôn tìm cách chành choẹ, bắt nạt, hắt hủi thiên nga

Đối với chúng, thiên nga là một con vịt vô tích sự và vô cùng xấu xí: cái cổ thì dàingoẵng, thân hình gầy guộc, lại rất vụng về…

Tranh 3:

Một năm sau, thiên nga bố mẹ trở lại tìm gặp vịt mẹ Cả hai vô cùng sung s ớng khi thấy thiên nga con giờ đã cứng cáp, lớn khôn Thiên nga con gặp lại bố mẹcũng vô cùng mừng rỡ

Thiên nga con ở lại cùng đàn vịt Nó buồn lắm vì không có bạn Vịt mẹ thìbận bịu suốt ngày vì phải kiếm ăn, chăn dắt cả thiên nga con lẫn mời một đứa convừa rời ổ Còn đàn vịt con thì luôn tìm cách chành choẹ, bắt nạt, hắt hủi thiên nga

Đối với chúng, thiên nga là một con vịt vô tích sự và vô cùng xấu xí: cái cổ thì dàingoẵng, thân hình gầy guộc, lại rất vụng về…

Một năm sau, thiên nga bố mẹ trở lại tìm gặp vịt mẹ Cả hai vô cùng sung ớng khi thấy thiên nga con giờ đã cứng cáp, lớn khôn Thiên nga con gặp lại bố mẹcũng vô cùng mừng rỡ Nó quên luôn những ngày tháng cô đơn, buồn tẻ trớc đây,quên cả cách c xử chẳng lấy gì làm thân thiện của đàn vịt con Nó chạy đến cảm

s-ơn vịt mẹ, và bịn rịn chia tay với các bạn vịt con để còn kịp theo bố mẹ lên đờng,bay tới những chân trời xa…

Mãi đến lúc này, đàn vịt con mới biết con vịt con xấu xí mà chúng thờng chêbai, dè bỉu chính là thiên nga, loài chim đẹp nhất trong vơng quốc của những loài

có cánh, đi bằng hai chân Chúng rất xấu hổ và ân hận vì đã đối xử không phải vớithiên nga

4 ý nghĩa của câu chuyện: Qua câu chuyện Vịt con xấu xí, tác giả muốnchúng ta phải biết tôn trọng, biết nhận ra vẻ đẹp của ngời khác Nếu chỉ đem đặc

điểm riêng của mình ra để so sánh và đánh giá ngời khác thì sẽ không nhận ra đợc

vẻ đẹp của những ngời xung quanh mình

Tập đọc

Chợ tết(Trích)

1 Ngời các ấp đi chợ Tết trong khung cảnh thật đẹp: Trên đỉnh núi, dải mâytrắng đỏ dần lên trong ánh mặt trời; Sơng sớm mang sắc hồng lam ôm ấp nóc nhàgianh; Con đờng tạo ra đờng viền trắng quanh mép đồi; Những giọt sơng trắng rỏ

đầu cành nh những giọt sữa; Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa; Núi và đồimang dáng nét riêng…

2 Dáng vẻ riêng của mỗi ngời đi chợ Tết: Những thằng cu áo đỏ chạy lonxon; Vài cụ già chống gậy bớc lom khom; Cô yếm thắm che môi cời lặng lẽ;Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ; Hai ngời thôn gánh lợn chạy đi đầu,…

3 Mọi ngời đi chợ tết đều có điểm chung là ai cũng vui vẻ, náo nức

4 Những từ ngữ tạo nên bức tranh chợ Tết giàu màu sắc: trắng, đỏ, hồng lam, biếc, thắm, vàng, trắng sữa, tía, xanh, son.

Tập làm văn

Luyện tập quan sát cây cối

1 Nhận xét:

a) Trình tự quan sát cây trong từng bài văn:

- Sầu riêng: từng bộ phận của cây.

- Bãi ngô: từng thời kì phát triển của cây.

- Cây gạo: từng thời kì phát triển của bông gạo.

2 Các giác quan đợc sử dụng trong quan sát cây:

Bãi ngô cây, lá,

búp, hoa, bắp, bớm trắng, bớmvàng

tiếng tu hú

Cây gạo cây, cành,

hoa, quả, chim chóc

tiếng chim hót

Sầu riêng hoa, trái,

dáng, thân, cành, lá

hơng thơm của trái sầu riêng

vị ngọt của trái sầu riêngc) Các hình ảnh so sánh và nhân hoá đặc sắc:

đầy dần, căng lên; những mảnh vỏ tách ra cho các múi bông nở đều, chín nh nồi

cơm chín đội vung mà c ời , trắng loá Cây gạo nh treo rung rinh hàng ngàn nồi cơm gạo mới.

+ Sầu riêng: Gió đa h ơng thơm ngát nh h ơng cau, h ơng b ởi toả khắp khu ờn.; Cánh hoa nhỏ nh vảy cá, hao hao giống cánh sen con …; Nhìn trái sầu riêng lủng lẳng d ới cành trông giống những tổ kiến

v Nhân hoá:

+ Bãi ngô: Núp trong cuống lá, những búp ngô non nhú lên và lớn dần Mình

có nhiều khía vàng vàng và những sợi tơ hung hung bọc trong làn áo mỏng óng

ánh.; Những bắp ngô đã mập và chắc, chỉ còn chờ tay ng ời đến bẻ về

+ Cây gạo: Cây gạo già mỗi năm trở lại tuổi xuân.; Cây gạo chấm dứt những ngày tng bừng ồn ã, lại trở về với dáng vẻ xanh mát, trầm t Cây đứng im cao lớn, hiền lành, làm tiêu cho những con đò cập bến và cho những đứa con về quê thăm mẹ.; Sợi bông trong quả … chín nh nồi cơm chín đội vung mà c ời .;

Các hình ảnh so sánh và nhân hoá có tác dụng gợi tả một cách cụ thể, sinh

động đặc điểm, vẻ đẹp riêng của cây, khiến chúng trở nên gần gũi, thân thuộc vớicon ngời

d) Bài Bãi ngô và Sầu riêng miêu tả một loài cây Bài Cây gạo miêu tả một

cây cụ thể

e) Điểm giống và khác nhau giữa việc miêu tả một loài cây với việc miêu tảmột cây cụ thể:

- Giống nhau: Ngời miêu tả phải sử dụng nhiều giác quan khác nhau để quan

sát; miêu tả bao quát và cụ thể từng bộ phận của cây; tả khung cảnh xung quanh

để làm nổi bật hình ảnh của cây; thể hiện tình cảm, cảm xúc

Kết quả của việc quan sát cây phợng trong sân trờng:

- Cây phợng đợc trồng ở giữa sân trờng

- Cây to, tán rộng

- Vỏ cây xù xì

- Lá cây nhỏ giống lá me

- Rễ cây ngoằn ngòeo nổi cả trên mặt đất

- Em gái em rất xinh xắn.

- Bình minh trên biển Hạ Long đẹp rực rỡ.

- Ông nội em có một vờn hoa xinh xắn trên sân thợng.

- Núi rừng Tây Nguyên có vẻ đẹp hùng vĩ.

- Con công có vẻ đẹp thớt tha.

- Bố khuyên em nên chân thành với bạn bè.

4 Ghép thành ngữ hoặc cụm từ vào câu:

- Mặt tơi nh hoa, em mỉm cời chào mọi ngời.

- Ai cũng khen chị Ba đẹp ngời, đẹp nết.

- Ai viết cẩu thả thì chắc chắn chữ nh gà bới.

Tập làm văn

Luyện tập miêu tả các bộ phận của cây cối

1 a) Đoạn văn tả lá bàng của Đoàn Giỏi: tác giả miêu tả sự thay đổi màu sắccủa lá bàng theo 4 mùa xuân - hạ - thu - đông

b) Đoạn văn tả cây sồi già: tác giả tả sự thay đổi của cây sồi trong thời gian từmùa đông sang mùa xuân

Nh vậy, ở cả hai đoạn văn các tác giả đều tả sự thay đổi của cây theo diễnbiến thời gian

2 Viết một đoạn văn tả lá, thân hoặc cành của cây mà em yêu thích:

Tán lá bàng xòe rộng nh muốn hứng lấy ánh nắng mặt trời Mùa xuân, lộc

đâm chồi, lá bàng xanh non mơn mởn Khoảng một tháng sau, những lá non đó đãchuyển sang màu xanh thẫm, ken nhau tạo thành một tấm thảm xanh Khi già, lábàng có màu đỏ hoặc nâu sẫm

Tập đọc

Hoa học trò

1 Tác giả gọi hoa phợng là “hoa học trò” vì loài hoa này rất gần gũi với tuổi

Tuần 23

học trò Cây phợng thờng đợc trồng trong sân trờng học Hoa phợng nở đúng vàodịp hè, là mùa thi và cũng là mùa chia tay của học trò Cho nên, hình ảnh cây ph-ợng, hoa phợng gắn liền với những kỉ niệm của tuổi học trò dới mái trờng.

2 Vẻ đẹp đặc biệt của hoa phợng:

- Hoa phợng đỏ cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời, thành những tánhoa lớn xoè ra nh muôn vàn con bớm thắm đậu khít nhau

- Hoa phợng chất chứa tâm trạng của tuổi học trò: vừa buồn lại vừa vui

- Sắc đỏ của hoa phợng quyến rũ, nở bung hoà nhịp cùng với mùa hè chói lọikhiên khắp thành phố bỗng rực lên nh đến Tết nhà nhà đều dán câu đối đỏ

3 Sự thay đổi màu sắc của hoa phợng theo thời gian:

- Thoạt đầu là màu đỏ còn non.

- Khi có ma là màu đỏ tơi dịu.

- Ngày xuân dần hết, số hoa tăng lên, màu đỏ cũng đậm dần.

- Rồi màu đỏ hoa phợng rực lên trong ánh nắng mùa hè chói lọi.

Chính tả

1 Nhớ viết Chợ Tết (từ Dải mây trắng… đến ngộ nghĩnh đuổi theo sau) Chú

ý các chữ viết hoa (các chữ cái đầu dòng thơ, Tết) và các từ ngữ dễ viết sai nh Dải mây, Sơng hồng lam, nóc nhà gianh, lon xon, lom khom, lặng lẽ, ngộ nghĩnh…

2 Các tiếng thích hợp có âm đầu là s hay x, c hay t:

Một ngày và một năm

Men-xen là một hoạ s ĩ trứ danh của nớc Đức, đợc rất nhiều ngời hâm mộ Mỗi

khi tranh của ông trng bày là ngời ta tranh nhau mua

Có một hoạ sĩ trẻ nói với ông:

- Ngài thật là một ngời s ung sớng Còn tôi, không hiểu sao tranh rất khó bán.

Nhiều bức tranh tôi vẽ mất cả ngày nhng phải một năm mới bán đợc.

Men-xen liền bảo:

- Anh hãy thử làm ngợc lại xem sao! Nghĩa là hãy để cả một năm vẽ một bức

tranh, rồi bán nó trong một ngày.

Luyện từ và câu

Dấu gạch ngang

I Nhận xét

1 Các câu có chứa dấu gạch ngang là những câu có phần gạch chân:

a) Thấy tôi sán đến gần, ông hỏi tôi:

- Cháu con ai?

ớc khi bật quạt, đặt quạt nơi chắc chắn để chân quạt tiếp xúc đều với nền

- Khi điện đã vào quạt, tránh để cánh quạt bị v ớng víu, quạt không quay đ ợc

sẽ làm nóng chảy cuộn dây trong quạt

- Hằng năm, tra dầu mỡ vào ổ trục, bộ phận điều khiển h ớng quay của quạt,nh

ng không nên tra quá nhiều, vì dầu mỡ sẽ chảy vào trong làm hỏng dây bêntrong quạt

- Khi không dùng, cất quạt vào nơi khô, mát, sạch sẽ, ít bụi bặm

2 Tác dụng của dấu gạch ngang:

- Dùng để đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật trong đối thoại (các câutrong đoạn (a))

- Dùng để đánh dấu phần chú thích trong câu (câu trong đoạn văn (b))

- Dùng để đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê (đoạn văn (c))

II Luyện tập

1 Các dấu gạch ngang trong mẩu chuyện:

(1): Một bữa Pa-xcan đi đâu về khuya, thấy bố mình - một viên chức tài chính