0,5 điểm Phần III: Tập làm văn 6,0 điểm Câu 1: Viết một đoạn văn chia sẻ suy nghĩ của em về vai trò, ý nghĩa của gia đình trong cuộc sống mỗi con người hiện nay... “Ta hát bài ca gọi c
Trang 1Phòng GD&ĐT Vụ Bản ĐỀ THI THỬ THPT NĂM HỌC 2018 – 2019
Trường THCS Hiển Khánh Môn : Ngữ văn
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
Phần I: Tiếng Việt (2,0 điểm)
Hãy viết chữ cái đứng trước phương án đúng vào bài làm
Câu 1: Phần gạch chân trong câu văn sau thuộc thành phần gì?
“ Con đò ngang, mỗi ngày chỉ qua lại một chuyến giữa hai bờ ở khúc sông Hồng này và mới bắt đầu chống sào
ra khỏi chân bãi bồi bên kia, cánh buồm nâu bạc trắng vẫn còn che lấp gần hết cái miền đất mơ ước.” (Bến quê-Nguyễn Minh Châu)
A Tình thái C Phụ chú
B Cảm thán D Gọi – đáp
Câu 2: Câu nào dưới đây là câu ghép?
A Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
B Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
C Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
D Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
Câu 3: Xét về mục đích nói, câu văn “ Tôi ngồi dựa vào thành đá khe khẽ hát”(Ngững ngôi sao xa xôi-Lê Minh
Khuê)thuộc kiểu câu nào?
A Câu nghi vấn C Câu cầu khiến
B Câu cảm thán D Câu trần thuật
Câu 4: Câu thơ “ Hình như thu đã về” có thành phần biệt lập
A cảm thán C gọi - đáp
B tình thái D phụ chú
Câu 5: Câu văn: “ Cái tư tưởng trong nghệ thuật là tư tưởng náu mình trong yên lặng” đã sử dụng phép tu từ:
A so sánh C liệt kê
B hoán dụ D nhân hóa
Câu 6: Phép liên kết nào được sử dụng trong đoạn trích sau:
“ Liên vẫn không đáp và biết chồng đang nghĩ gì Chị đưa những ngón tay gầy guộc âu yếm vuốt ve bên vai chồng.”(Bến quê-Nguyễn Minh Châu)
A Phép nối C Phép thế
B Phép đồng nghĩa D Phép lặp
Câu 7: Trong câu văn “ Mà ông, thì ông không thích nghĩ ngợi như thế một tí nào.”từ gạch chân thuộc từ loại
nào?
A Động từ C Danh từ
B Tính từ D Phó từ
Câu 8: Câu thơ nào sau đây mang nghĩa hàm ý?
A Áo anh rách vai C Miệng cười buốt giá
B Quần tôi có vài mảnh vá D Chân không giày
Phần II: Đọc – hiểu văn bản ( 2,0 điểm)
Em hãy đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu ở bên dưới:
“ Anh vừa bước, vừa khom người đưa tay đón chờ con Nghe gọi, con bé giật mình, tròn mắt nhìn Nó ngơ ngác, lạ lùng Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động Mỗi lần bị xúc động, vết sẹo dài trên má phải lại ửng đỏ lên, giần giật, trông rất dễ sợ Với vẻ mặt xúc động ấy và hai tay vẫn đưa về phía trước, ang chầm chậm bước tới, giọng lặp bặp, run run.”
( Nguyễn Quang Sáng – Chiếc lược ngà – Ngữ văn 9, tập 1)
1 Nêu phương thức biểu đạt chủ yếu của đoạn văn bản? (0,5 điểm)
2 Hình ảnh “ vết thẹo” có ý nghĩa và vai trò gì trong diễn biến câu chuyện?
( 1,0 điểm)
3 Học xong tác phẩm Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng em cảm nhận như thế nào về tình cảm gia đình trong chiến tranh? (0,5 điểm)
Phần III: Tập làm văn ( 6,0 điểm)
Câu 1: Viết một đoạn văn chia sẻ suy nghĩ của em về vai trò, ý nghĩa của gia đình trong cuộc sống mỗi con
người hiện nay ( 1,5 điểm)
Câu 2: Phân tích đoạn thơ sau: (4,5 điểm)
Trang 2“Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng Câu hát căng buồm cùng gió khơi Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”
( Huy Cận – Đoàn thuyền đánh cá – Ngữ văn 9, tập 1)
Trang 3Phòng GD&ĐT Vụ Bản HƯỚNG DẪN CHẤM
Trường THCS Hiển Khánh Môn : Ngữ văn
Phần I: Tiếng Việt (2,0 điểm)
Phần II: Đọc – hiểu văn bản ( 2,0 điểm)
1 Phương thức biểu đạt : Tự sự ( 0,5 điểm).
2 Ý nghĩa và vai trò của vết thẹo (1,0 điểm)
- Vết thẹo là hình ảnh của chiến tranh, thể hiện tội ác của kẻ thù Vết thẹo làm thay đổi hình dạng của
người cha, khiến bé Thu không nhận ra ba mình, gây nên đau khổ cho cả hai cha con.(0,25 điểm)
- Vết thẹo là niềm tự hào của đứa con về người cha anh hùng, dũng cảm.(0,25 điểm)
- Đặt vào diễn biến của câu chuyện, chi tiết vết thẹo có vai trò rất quan trọng, góp phần tạo ra mâu thuẫn và tạo nên yếu tố bất ngờ có tính chất đảo ngược tình thế Vết thẹo là nguyên nhân bé Thu không nhận ba, nhưng vết thẹo cũng chính là điểm khác biệt để Thu nhận ra ba của mình và tự hào
về ba.(0,5 điểm)
3 Sau khi học xong tác phẩm Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng em cảm nhận : ( Hs có thể trình bày
theo các cách khác nhau)(0,5 điểm)
- Trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh, con người phải chịu nhiều hi sinh mất mát về tình cảm gia
đình cha phải xa con, vợ phải xa chồng, gia đình ly tán…(0,25 điểm)
- Trong cảnh ngộ của chiến tranh, con người ta càng trân trọng hơn bao giờ hết tình cảm gia đình thiêng liêng ấy Tình cảm gia đình trở thành động lực, trở thành sức mạnh, trở thành điểm tựa để họ vượt qua bao khó khăn, thử thách sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì đất nước Họ đã hy sinh hạnh phúc
cá nhân vì hạnh phúc chung của toàn dân tộc.(0,25 điểm)
Phần III: Tập làm văn ( 6,0 điểm)
Câu 1: ( 1,5 điểm)
*Yêu cầu về kĩ năng: Viết đoạn văn nghị luận, cách lập luận chặt chẽ để làm sáng tỏ vấn đề Học sing viết đúng mô hình đoạn văn 0,25 điểm
*Yêu cầu về kiến thức: Học sinh có thể suy nghĩ khác nhau song phải hiểu được vấn đề nghị luận Sau đây là
một số ý mang tính định hướng:
- Giải thích : (0,25 điểm)
Gia đình là một hình thức tổ chức cộng đồng của con người, được hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở của quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và giáo dục giữa các thành viên Có lẽ gia đình là nơi
yên bình nhất trong cuộc sống của mỗi con người, là nơi mà trong tiềm thức của mỗi con người luôn hướng tới với biết bao tình cảm thiêng liêng và trìu mến
-Bàn luận: ( vai trò) (0,5 điểm)
+ Gia đình là nơi sinh thành, nuôi dưỡng bồi dắp tâm hồn tình cảm…
+ Gia đình là chỗ dựa tinh thần vững chắc …
+ Trong xã hội hiện nay vai trò của gia đình luôn giữ được vị trí hàng đầu trong tiềm thức mỗi con người chúng
ta Nhưng chúng ta đang thấy một thực trạng là con người ngày càng rút ngắn thời gian dành cho gia đình…con người thích khẳng định cái tôi cá nhân trong xã hội hơn là việc thể hiện để làm thành viên tốt của gia đình…
-Bài học: (0,5 điểm)
Những thay đổi của xã hội ít nhiều tác động đến xu thế phát triển của gia đình nhưng trong mọi thời đại gia đình vẫn luôn là điểm tựa vững chắc và an toàn nhất trong cuộc đời mỗi con người Cho nên mỗi chúng ta nên biết điều hòa những nhu cầu chung của xã hội thay vào đó là vun đắp để có một gia đình đầm ấm, hạnh phúc, để gia đình luôn là động lực thúc đẩy ta hành động và là điểm tựa vững chắc cho ta phát triển, tiến lên
Câu 2: (4,5 điểm)
*Yêu cầu chung:
- Về kiến thức: Học sinh cần có năng lực cảm thụ, phân tích văn chương Phân tích giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của đoạn thơ, đặt trong mạch cảm xúc của cả bài
Trang 4- Về kĩ năng: Học sinh biết vận dụng, kết hợp các thao tác lập luận và kỹ năng làm bài nghị luận văn học Học sinh biết cảm nhận, phân tích được một đoạn thơ trữ tình, đảm bảo hình thức của kiểu bài nghị luận văn học, bố cục đầy đủ ba phần…
*Yêu cầu cụ thể: Học sinh có thể làm theo nhiều cách Dưới đây là một số định hướng:
-Giới thiệu tác giả Huy Cận và bài thơ Đoàn thuyền đánh cá (0,25 điểm)
Huy Cận là một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới trước Cách mạng tháng Tám năm
1945, với những tác phẩm nổi tiếng như Lửa thiêng, Vũ trụ ca, Sau Cách mạng, ông nhanh chóng hòa nhập vào công cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc chống thực dân Pháp xâm lược Hòa bình lập lại, từng trang thơ Huy Cận ấm áp hơi thở của cuộc sống mới đang lên Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác ở Hòn Gai, năm 1958, nhân một chuyến tác giả đi thực tế dài ngày Bài thơ được đánh giá là một trong những bài thơ hay của tập Trời mỗi ngày lại sáng của thơ ca Việt Nam hiện đại.Ba khổ thơ cuối là khúc hát mê say của người lao động kéo lưới lúc mờ sáng và cảnh đoàn thuyền buồm căng lộng gió trở về (Trích dẫn thơ)
-Phân tích
*Khổ 5 (1,0 điểm)
Cảnh đánh cá về đêm giũa biển thật vất vả và cũng lắm hiểm nguy Và để xua tan đi cái mệt nhọc ấy, những tiếng hát văng vẳng cất lên giữa không gian bao la Âm thanh tiếng hát không bao giờ dứt giữa biển cả mênh mông Tiếng hát căng đầy sức sống của người lao động mới:
Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyển đã có nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào
- Trăng in xuống nước, sóng xô bóng trăng dưới nước như gõ vào mạn thuyền tạo nên nhịp trăng để xua cá vào lưới Thiên nhiên và con người cùng một nhịp lao động Công việc đánh cá vào đêm vốn nặng nhọc, vất vả đã thành bài ca lao động đầy niềm vui nhịp nhàng, cùng thiên nhiên vừa hùng tráng vừa thơ mộng Tiếng hát lạc quan của những người ngư dân lao động Hòn Gai làm cho công việc vơi đi nỗi mệt nhọc
- Hình ảnh gọi cá vào chính là công việc vất vả của ngư dân Nhưng dưới ngòi bút của Huy Cận, ông đã biến công việc nặng nhọc này thành niềm vui say mang đầy chất thơ Lời ca gọi cá vào lưới nâng cao thêm cái chất thơ mộng của bức tranh Ngư dân gõ thuyền xua ca vào lưới Nhưng ở đây không phải con người mà là ánh trăng in xuống nước óng ánh, trăng gõ vào mạn thuyền, muôn vàn ánh vàng tan ra theo làn sóng vỗ vào mạn thuyền Hiện thực được trí tưởng tượng sáng tạo thành hình ảnh lãng mạn giàu chất thơ Cái nhìn của tác giả đối với con người là cái nhìn tươi tắn đầy lạc quan Từ gõ và hát trong câu thơ giúp ta hình dung cảnh đánh cá ngoài khơi thật sinh động và hấp dẫn Biển hào phóng cho ta nhiều tôm cá, con người chinh phục thiên nhiên cũng đầy lòng biết ơn:
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buôi nào
- Biển như lòng mẹ ấm áp chan chứa nghĩa tình Nghệ thuật so sánh độc đáo cho ta thấy sự phong phú của tài nguyên biển góp phần nuôi sống con người dưới bàn tay lao động khai thác của những ngư dân Nếu như mẹ nuôi con bằng dòng sữa ngọt ngào tinh khiết từ thuở ấu thơ đến khi trưởng thành thì biển cả, dù những ngày sóng lặng gió êm hay bão tố cuồng nộ thì lúc nào biển cũng hào phóng ban tặng cho ngư dân nguồn hải sản quý báu Chính bà mẹ biển cả bao la đó đã nuôi sống con người bao thế hệ
*Khổ 6 ( 1,0 điểm)
Giọng thơ tha thiết chân thành Niềm say sưa hào hứng và những ước mơ cháy bỏng của con người muốn hòa họp với thiên nhiên và chinh phục thiên nhiên bằng công việc lao động cùa mình:
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Vảy bạc đuôi vàng lóe rạng đông
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng
- Hình ảnh sao mờ là tín hiệu thời gian: đêm sắp tàn, ngày đã đến - thời điểm công việc đánh cá diễn ra khẩn trương để thu hoạch cá Công việc gần hoàn tất, người lao động vui mừng với thành quả gặt hái được chùm cá nặng Bóng đêm tan dần, ngày bắt đầu đến, nhịp độ lao động càng khẩn trương Nhịp thơ 2/2/3 phù hợp nhịp điệu khẩn trương của đoàn thuyền Yếu tố thực sao mờ giúp ta hiêu được đoàn người yêu lao động Họ đã thức thâu đêm để kéo lưới Hình ảnh lao động nhọc nhằn nhưng rất hào hùng ấy thể hiện qua nhũng từ ngữ gọi tả độc
Trang 5đáo kéo xoăn tay, chùm cá nặng là cách so sánh thú vị, sinh động giúp ta hình dung cá nhiều vô kể: chúng chen nhau như chùm quả Chùm cá nặng còn tượng trưng cho thành quả lao động thắng lợi, nó chất chứa bao niềm vui hạnh phúc của ngư dân
- Từ lóe được dùng rất hay và gợi tả ánh bình minh đang lên, vừa gợi lên động tác nhảy nhót của đàn cá trong
mẻ lưới Lưới kéo lên, những tia nắng sớm rực rỡ chiếu trên khoang thuyền đầy ắp cá làm lấp lánh màu sắc tạo nên vay bạc đuôi vàng Câu thơ có màu sắc rược rỡ nhưng bất ngờ nhất là hình ảnh lóe rạng đông, đuôi vẩy của những con cá Khoang thuyền đầy ắp cá Nghệ thuật sử dụng màu sắc thật hài hòa: màu sắc bạc, vàng tạo ánh hồng làm cho bức tranh có một gam màu lộng lẫy, rực rỡ
*Khổ 7 ( 1,0 điểm)
Tiếng hát căng buồm đưa đoàn thuyền ra khơi, giờ đây tiếng hát căng buồm cùng đoàn thuyền đầy ắp cá trở về Trí tưởng tượng đã nối dái chắp cánh cho hiện thực trở nên kì ảo:
Câu hát căng buồm với gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi
- Câu thứ nhất lặp lại câu cuối khổ thơ tạo một cảm giác tuần hoàn: câu hát căng buồm đưa thuyền đi thì nay vẫn câu hát ấy căng buồm đưa thuyền về Nhưng bây giờ thuyền trở về một tư thế mới: Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Và trong cuộc chạy đua này, con người đã chiến thắng, đã về đích trước Khi mặt trời đội biển đem màu đỏ sáng cho đất trời thì con người đã về bến Lại thêm một sự hòa hợp nhịp nhàng giữa con người và
vũ trụ Biện pháp nói quá kết hợp hình ảnh hoán dụ mắt cả huy hoàng muôn dặm phơi, đã vẻ lên không khí được mùa cá thu hoạch thắng lợi và cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân vùng biển Ánh mặt trời điểm tô cho thành quả lao động thêm rực rỡ: muôn mắt cá như muôn ánh mặt trời tỏa ánh huy hoàng Thuyền và người luôn nổi bật giữa vũ trụ lớn lao và niềm vui chiến thắng cũng mang tầm vóc lớn
->Đánh giá ( 1,0 điểm)
Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” có âm hưởng vừa khoẻ khoắn, sôi nổi, vừa phơi phới, bay bổng Âm hưởng ấy được tạo thành bởi:
- Lời thơ dõng dạc
- Âm điệu thơ như khúc hát say mê hào hứng với chữ “hát” lặp đi lặp lại 4 lần, khiến bài thơ như một khúc ca – khúc ca của tình yêu lao động
- Thể thơ 7 chữ, nhịp 4/3 là chủ yếu nên rất khoẻ khoắn
- Hình ảnh thơ lặp lại theo kết cấu đầu cuối tương ứng
Các yếu tố trên đã tạo cho bài thơ âm hưởng, giọng điệu đầy sức sống, thể hiện niềm lạc quan, vui tươi, phấn khởi của người dân chài khi lao động và hồn thơ phơi phới, lòng yêu cuộc sống của tác giả Huy Cận trong những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội.Ba khổ thơ cuối toát lên vẻ đẹp của vùng biển quê hương, của khung cảnh lao động, là niềm vui của con người đã làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc sống
- Nhận thức và hành động (0,25 điểm)
- Đoạn thơ không chỉ là bài ca dành cho biển hào phóng, cho những con người cần cù, gan góc đang làm giàu cho đất nước Mà còn là niềm vui to lớn với nhà thơ, với tất cả những con người lao động mới đang kiêu hãnh ngẩng cao đầu trên con đường đi tới tưong lai tươi
- Mỗi chúng ta cần ý thức hơn nữa về trách nhiệm với quê hương, đất nước