Xác định và triển khai vấn đề nghị luận - Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Sự thức tỉnh tâm hồn nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài, liên hệ với sự thức tỉnh [r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC
VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI
ĐỀ CHÍNH THỨC
KỲ THI THỬ THPT QUỐC GIA NĂM 2018
Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
(1) Kiếp người ngắn ngủi, nếu hôm nay con lãng phí đời con, thì ngày mai con sẽ thấy cuộc đời bỏ con đi xa rồi Vì vậy, con càng sớm trân trọng đời con thì con càng được tận hưởng cuộc sống sớm; hãy trân trọng đời này càng sớm càng tốt, chứ đừng mong mình sống thọ.
(2) Trên thế gian này không có cái gọi là "tình yêu duy nhất mãi mãi", yêu là cảm giác tức thời, cảm giác này chắc chắn sẽ thay đổi theo thời gian và tâm thế Nếu "tình yêu duy nhất mãi mãi" của con bỏ con mà đi, con hãy nhẫn nại chờ một tí, để ngày tháng gột rửa dần, để lòng con từ từ lắng lại, đau khổ sẽ dần dà nhạt nhoà Đừng mơ tưởng hão về cái đẹp của tình yêu, đừng làm quá nỗi đau khi thất tình.
(3) Tuy rằng rất nhiều vị công thành danh toại không học nhiều lắm, nhưng thế không có nghĩa là cứ lười học lười đọc là sẽ thành công Tri thức con học được sẽ là vũ khí trong tay, có thể dựng cơ đồ từ bàn tay trắng, nhưng không thể chiến đấu không một tấc gươm Mong con nhớ kĩ!”
(Trích “Thư gửi con trai” của cố Thủ tướng Đài Loan - Tôn Vận Tuyền)
Câu 1.(0,5 điểm) Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích?
Câu 2 (0,5 điểm) Hãy cho biết quan niệm của tác giả về cuộc đời ở đoạn văn (1)?
Câu 3 (1,0 điểm) Theo Tôn Vận Tuyền, tại sao không nên “làm quá nỗi đau khi thất
tình”?
Câu 4 (1,0 điểm) Nếu được lựa chọn, anh chị sẽ lựa chọn tình yêu duy nhất mãi mãi là tình
yêu lứa đôi hay tình yêu gia đình? Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ), trình bày quan điểm của anh/chị về vấn đề nêu ra từ văn bản đọc hiểu “Tri thức con học được sẽ là vũ khí trong tay”
Câu 2 (5,0 điểm)
Cảm nhận của anh/chị về sự thức tỉnh tâm hồn nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân (Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài) Từ đó, liên hệ với sự thức tỉnh lương tri của nhân vật Chí Phèo sau khi gặp thị Nở (Chí Phèo – Nam Cao) để nhận xét tư tưởng nhân đạo của hai nhà văn Nam Cao và Tô Hoài.
-HẾT-Thí sinh không được sử dụng tài liệu Giám thị không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh………
Số báo danh………
Trang 2Phần Câu Nội dung Điểm
1 Phương thức biểu đạt chủ yếu được sử dụng trong đoạn trích là
phương thức nghị luận
0.5
2 Quan niệm của tác giả về của cuộc đời ở đoạn (1) là cuộc đời ngắn
3 - Theo Tôn Vận Tuyền “đừng làm quá nỗi đau khi thất tình” là vì:
+ Trên thế gian này không có cái gọi là tình yêu duy nhất và mãi mãi, yêu là cảm giác tức thời, cảm giác này chắc chắn sẽ thay đổi theo thời gian và tâm thế
+ Thời gian có thể làm nguôi ngoai, xoa dịu nỗi đau thất tình.
1.0
4 Học sinh cần lựa chọn tình yêu gia đình bởi vì gia đình là nơi ta sinh
ra, cái nôi yêu thương, che chở nuôi ta khôn lớn, giúp ta vượt qua giông bão Đó là biểu hiện lối sống có hiếu, biết ơn (Trong những trường hợp học sinh thuộc hoàn cảnh gia đình đặc biệt, em có thể lựa chọn tình yêu lứa đôi, miễn là các em lí giải hợp tình, hợp lí)
- Nêu được lựa chọn
- Lí giải vì sao
- Không mắc lỗi diễn đạt, dừng từ, viết câu
0.25 0.5 0.25
1 Trình bày quan điểm của anh, chị về vai trò của tri thức 2.0
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn 0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Vai trò của tri thức 0.25
c Triển khai vấn đề nghị luận:
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận nhưng cần làm rõ vai trò của tri thức Có thể trình bày các
ý sau:
*Tri thức là kiến thức mà con người tích lũy được trong quá trình học tập và làm việc
* Tri thức sẽ là vũ khí trong tay
- Tri thức giúp con người hiểu về chính mình và cuộc sống xung quanh; giúp họ biết cách ứng xử với chính mình và với người khác
- Tri thức có vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người, tri thức là cơ sở là động lực của sự tiến bộ và phát triển Không có tri thức con người sẽ mãi chìm đắm trong sự tăm tối, mông muội, lạc hậu
- Phê phán hiện tượng thiếu hiểu biết Ngoài tri thứ cần có kỹ năng sống, bản lĩnh…
* Rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân
d Chính tả, dùng từ, đặt câu, sáng tạo
0.25 0.75
0.25 0.25
2 a Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
Mở bài giới thiệu được vấn đề; Thân bài triển khai đúng vấn đề;
Kết bài khái quát được vấn đề
b Xác định và triển khai vấn đề nghị luận
- Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Sự thức tỉnh tâm hồn nhân vật
Mị trong đêm tình mùa xuân (Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài), liên hệ với sự thức tỉnh lương tri của nhân vật Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở (Chí Phèo – Nam Cao), làm rõ cái nhìn nhân đạo của hai nhà văn Nam Cao và Tô Hoài
- Triển khai vấn đề nghị luận
- Vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng để triển khai vấn đề hợp lí, sáng tỏ Cần đảm bảo những hướng dẫn định hướng sau từ b1 đến b5:
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI HƯỚNG DẪN CHẤM THI THỬ
THPT QUỐC GIA MÔN: NGỮ VĂN – LỚP 12 NĂM HỌC: 2017-2018
Hướng dẫn chấm gồm: 03 trang
Trang 3b1 Giới thiệu đầy đủ, ngắn gọn, hợp lí về vấn đề nghị luận 0.25 b2 Sự thức tỉnh tâm hồn nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân
(Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài)
Học sinh có thể cảm nhận theo nhiều cách song cần đảm bảo
các yêu cầu sau:
* Khái quát ngắn gọn về thân phận khổ đau của Mị: Từ một cô gái
trẻ trung, tự do, được sống và được yêu, Mị bị biến thành con dâu
gạt nợ bị đày đọa tủi cực, có lúc tưởng như tê liệt tâm hồn
* Sự thức tỉnh của Mị trong đêm tình mùa xuân là bước ngoặt lớn
trong cuộc đời nhân vật:
- Hoàn cảnh đêm tình mùa xuân gợi cảm và những tác động ngoại
cảnh đặc biệt âm thanh tiếng sáo, hành động “nổi loạn” uống rượu
đã đánh thức tâm hồn Mị
- Biểu hiện của sự thức tỉnh tâm hồn Mị: Thể hiện qua diễn biến tâm
trạng và hành động:
+ Với men rượu nồng nàn, tâm hồn Mị sống lại, chất chứa cảm xúc
trái ngược:
Mị ngồi nhìn nhảy đồng nhưng lòng đang sống về ngày trước, với
quá khứ với kỷ niệm êm đẹp: Mị thổi sáo giỏi, biết bao người mê,
ngày đêm thổi sáo đi theo Mị
Mị tìm lại được chính mình: đột nhiên vui sướng, thấy phơi phới
trở lại-> Đó là niềm hạnh phúc lần đầu tiên Mị có kể từ khi trở thành
nô lệ nhà thống lí
Ý thức về tuổi xuân "Mị còn trẻ"; ý thức về quyền sống, quyền tự
do: "Mị muốn đi chơi Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi
ngày tết"…
Với hiện tại, Mị nhận thức sâu sắc thân phận nô lệ, đau khổ khi bị
tước đoạt tình yêu và tự do, vùng vẫy phản kháng nghĩ đến “nắm lá
ngón”, rơi những giọt nước mắt cay đắng tủi hờn
+ Những sôi sục của tâm tư đã biến thành hành động thể hiện khao
khát tự do:
Mị muốn đi chơi, “vội vã” chuẩn bị đi chơi
Bị trói đứng: Mị chỉ bị trói buộc thể xác, tâm hồn vẫn giàu sức
sống: Từ hành động "vùng bước đi" đến đau khổ, thổn thức nghĩ
mình không bằng con trâu con ngựa…đều gợi sự thức tỉnh, sự thay
đổi trong tâm hồn nhân vật
- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, lời văn giàu tính tạo hình thấm đẫm
chất thơ, miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế
2.0
b3 Liên hệ sự thức tỉnh lương tri của nhân vật Chí Phèo sau khi gặp
Thị Nở (Chí Phèo – Nam Cao)
- Chí Phèo cũng bị đẩy vào hoàn cảnh bi kịch: Từ người lương
thiện bị hủy hoại cả nhân hình, nhân tính
- Để lí giải sự thức tỉnh nhân tính của nhân vật, Nam Cao cũng
đã từng nhờ đến những tác động từ bên ngoài: Cuộc gặp gỡ với Thị
Nở; những âm vang cuộc sống đời thường bên ngoài, tình người và
sự chăm sóc ân cần của Thị Nở
- Sự thức tỉnh của lương tri Chí Phèo cũng đầy phức tạp, tinh tế:
Hắn tỉnh rượu, rồi tỉnh ngộ: nuối tiếc ước mơ quá khứ, ý thức về
hiện tại cô độc, thấy rõ tương lai, xúc động, khát khao lương thiện
- Nghệ thuật kể chuyện với ngôn ngữ trần thuật đa thanh đặc sắc,
miêu tả tâm lí nhân vật điển hình rõ nét
1.0
b4 Nhận xét cảm hứng nhân đạo của Nam Cao và Tô Hoài
- Nam Cao và Tô Hoài đều xót thương, đồng cảm cho số phận của
những người lao động nghèo khổ bị áp bức.Tố cáo tội ác phi nhân
tính nhất của giai cấp thống trị: chà đạp tâm hồn con người
1.5
Trang 4- Hai nhà văn đều xây dựng kiểu nhân vật thức tỉnh thể hiện việc
trân trọng, nâng niu tâm hồn, vẻ đẹp của lương tri, nhân tính và sức
sống con người trong mọi hoàn cảnh
- Nam Cao và Tô Hoài có cái nhìn riêng trong cảm hứng nhân đạo:
+ Sự thức tỉnh của Chí Phèo:
Thể hiện niềm tin vào bản chất lương thiện của con người ngay cả
khi bị vùi dập
Khẳng định tình yêu, tình người có khả năng cảm hóa con người
+ Sự thức tỉnh của Mị:
Ca ngợi sức sống tiềm tàng mãnh liệt của con người ngay cả khi
bị vùi dập
Phản ánh quá trình thay đổi nhận thức của người nông dân để
khẳng định chân lí có áp bức, có đấu tranh Đây cũng là bước ngoặt
quan trọng để nhân vật của Tô Hoài không rơi bế tắc, cùng đường
như người nông dân thời kì trước cách mạng tháng Tám-> góp phần
thể hiện nét mới trong tư tưởng nhân đạo của nhà văn
- Cái nhìn nhân đạo cũng được thể hiện qua nghệ thuật độc đáo, khác
biệt của mỗi nhà văn
Lưu ý: Nếu bài mắc nhiều lỗi diễn đạt, trừ 0,5 điểm cả bài
