- Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm của những kỉ niệm về tuổi thơ và tình cảm bà cháu đợc thể hiện trong bài thơ.. Thấy đợc nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác
Trang 1Tuần 14 - Tiết 53 Ngày soạn:16 / 11 / 2008
Văn bản:
tiếng gà tra
(Xuân Quỳnh)
a mục tiêu
- Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm của những kỉ niệm về tuổi thơ và tình cảm bà cháu đợc thể hiện trong bài thơ Thấy đợc nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả qua những chi tiết tự nhiên, bình dị
- Giáo dục tình yêu đối với ông bà, tình yêu quê hơng đất nớc
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ thơ ca
b chuẩn bị
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk
c tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- Kiểm tra: ? Đọc thuộc lòng bài Cảnh khuya và Rằm tháng giêng?
? Qua 2 bài thơ em hiểu gì về con ngời HCM?
- Bài mới
I Giới thiệu chung
- HS đọc phần chú thích(*) SGK trang 150
? Em hãy nêu những nét chính về tác giả
Xuân Quỳnh?
- GV giới thiệu hình ảnh Xuân Quỳnh trong
tạp chí Văn học và tuổi trẻ chụp cùng với
chồng là nhà viết kịch Lu Quang Vũ
? Nêu xuất xứ của bài thơ?
1 Tác giả.
- Xuân Quỳnh (1942-1988), là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ hiện đại Việt Nam
- Thơ Xuân Quỳnh thờng viết về những tình cảm gần gũi, bình dị trong đời sống gia đình của một trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và
đằm thắm
2 Tác phẩm.
- Bài thơ đợc viết trong thời kì đầu cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ, in trong tập “Hoa dọc chiến hào” (1968).
- GV hớng dẫn cách đọc- đọc mẫu
Gọi hs đọc
? Bài thơ viết theo thể thơ nào?
- Thơ ngũ ngôn trong thơ ca Việt Nam có
hai loại chính: Thể ngũ ngôn tứ tuyệt có
nguồn gốc từ Trung Quốc (4 câu, 5 chữ) và
ngũ ngôn ở Việt Nam từ thể hát dặm Nghệ
Tĩnh
? Em có nhận xét gì về đề tài bài thơ?
? Mạch cảm xúc bài thơ đợc khơi gợi từ
việc gì Hãy nêu mạch cảm xúc đó?
II Đọc hiểu văn bản–
1 Đọc chú thích–
- Đọc chú ý cảm xúc tâm trạng của nhân vật trữ tình, thờng ngắt nhịp 3/ 2
2 Thể thơ.
- Thể thơ 5 tiếng (ngũ ngôn)
- Thờng cấu tạo thành từng khổ 4 câu, vần liền
ở câu thứ hai, thứ ba (cũng có thể dùng vần cách), tiếng cuối của câu thứ t vần với tiếng cuối câu đầu tiếp theo.( Các khổ thơ cũng có thể nhiều hoặc ít hơn bốn câu, số chữ trong câu cũng có thể ít hơn năm)
- Đề tài bình dị, gần gũi
- Trên đờng hành quân, nghỉ bên xóm nhỏ,
ng-ời chiến sĩ nghe thấy tiếng gà nhảy ổ Nhớ về thời ấu thơ sống bên bà Suy nghĩ về cuộc sống hiện tại
3 Bố cục ( 3 phần)
Trang 2? Bài thơ có thể chia làm mấy phần? Nêu
nội dung chính từng phần? - 2 khổ đầu: làng quê Tiếng gà tra thức dậy tình cảm
- 4 khổ tiếp: Tiếng gà tra khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ
- 2 khổ cuối: Những suy t gợi lên từ tiếng gà.
? Tiếng gà vọng vào tâm trí tác giả trong
thời điểm nào?
? Tại sao trong vô vàn âm thanh làng quê
tâm trí con ngời bị ám ảnh bởi tiếng gà tra?
? Với ngời chiến sĩ trên đờng ra mặt trận,
tiếng gà tra đã gợi ra những cảm giác nào?
? Biện pháp NT nào đợc sử dụng trong đoạn
thơ? Tác dụng?
? Tại sao âm thanh tiếng gà tra lại có thể
gợi những cảm giác đó của con ngời
? Em hiểu ntn về tình cảm của tác giả với
làng quê?
? Những hình ảnh nào đợc gợi lên từ tiếng
gà tra trong khổ thơ 2?
? Em hình dung ntn về màu sắc trong khổ
thơ? Màu sắc đó giúp em cảm nhận đợc gì
về cuộc sống làng quê?
? Qua 2 khổ thơ em hiểu ntn về tình cảm
của con ngời với làng quê?`
4 Phân tích
a Tiếng gà tra thức dậy tình cảm làng quê.
- Buổi tra nắng, trong xóm nhỏ, trên đờng hành quân
- Âm thanh của làng quê gợi nhiều liên tởng, những điều tốt lành, sự bình yên, ấm no…
- Nghe…
nắng tra xao động chân đỡ mỏi tuổi thơ tràn về.
- Điệp từ, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: nghe bằng tai chuyển sang bằng âm tởng, hồi ức, lan toả
- Tiếng gà khuấy động không gian (vì buổi tra
ở làng quê rất yên tĩnh)
- Tiếng gà gợi ra nỗi nhớ quê, gợi ra những kỉ niệm về thời xa xa thủa ấu thơ Vì nó là âm thanh đặc biệt của làng quê Việt Nam
=> Tình làng quê thắm thiết sâu nặng
- ổ rơm hồng
- Con gà mái mơ - đốm trắng
- Con gà mái vàng
=> Màu sắc tơi sáng-> vẻ đẹp của cuộc sống
t-ơi vui, đầm ấm, hiền hoà và rất bình dị
- Tình cảm nồng hậu, gần gũi thân thơng Sự gắn bó của con ngời với gia đình, làng quê
d Củng cố - Hớng dẫn:
? Bài thơ “Tiếng gà tra” đợc viết chủ yếu theo thể thơ gì ?
A Lục bát B Song thất lục bát
C Bốn chữ D Năm chữ
- Đọc kĩ lại bài thơ và học thuộc lòng bài thơ
- Nắm chắc kiến thức đã học ở tiết 1
- Chuẩn bị phần còn lại
Trang 3Tuần 14 -Tiết 54 Ngày soạn: 16 / 11 / 2008
Văn bản:
tiếng gà tra
(Xuân Quỳnh)
a mục tiêu
- Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm của những kỉ niệm về tuổi thơ và tình cảm bà cháu đợc thể hiện trong bài thơ Thấy đợc nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả qua những chi tiết tự nhiên, bình dị
- Giáo dục tình yêu đối với ông bà, tình yêu quê hơng đất nớc
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ thơ ca
b chuẩn bị
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk
c tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- Kiểm tra: ? Hình ảnh tiếng gà tra thức dậy tình cảm làng quê ntn trong lòng tác giả?
- Bài mới
- Đọc khổ thơ 3,4,5,6 4 Phân tích( tiếp) b Tiếng gà khơi dậy những kỉ niệm tuổi thơ
? Từ âm thanh tiếng gà tra những kỉ niệm
nào đã hiện về?
? Hình ảnh đầu tiên tác giả nhớ là gì?
? Em có nhận xét gì về chi tiết đó mà Xuân
Quỳnh đa vào thơ?
? Bà mắng cháu xuất phát từ đâu?
GV giới thiệu về hoàn cảnh riêng của
tác giả: mẹ mất sớm, ở với bà
? Em với bà em có những kỉ niệm nào
Xem tranh:
? Bức tranh minh hoạ nội dung khổ thơ
nào?
? Sau lời mắng yêu , trong kí ứ tác giả hình
ảnh ngời bà hiện lên ntn?
? Em hiểu chắt chiu là gì?
? Cảm nhận của em về hình ảnh ngời bà
trong đoạn thơ?
- HS đọc khổ sáu
? Từ nào là từ trực tiếp biểu cảm?
? Niềm vui của cháu đợc biểu hiện bằng chi
tiết nào?
? Niềm vui của em bé có đợc là nhờ đâu
- Những kỉ niệm tình bà cháu ( lời bà mắng, cách bà chăm chút quả trứng, nỗi lo của bà, niềm vui của bà)
- Xem trộm gà đẻ, bị bà mắng
- Chân thực, đời thờng, chính xác tính cách của
đứa trẻ
- Sợ cháu xấu – lời mắng yêu Bà yêu quý, chăm chút, lo lắng cho cháu
- HS tự liên hệ
- Khổ thơ 4
- Tay bà khum soi trứng
- Dành - chắt chiu (Dè xẻn, tiết kiệm)
- Lo đàn gà toi
- Mong đừng sơng muối
- Cháu đợc quần áo mới
=> Chi tiết chân thực, hình ảnh ngời bà chịu thơng chịu khó, hết lòng chịu đựng hi sinh vì con cháu
( Vợt qua cuộc sống vất vả, nhiều lo toan thiếu thốn để chắt chiu dành cho cháu những niềm vui nho nhỏ)
- Ôi! - quần chéo go
- áo cách chúc bâu
- Niềm vui sớng hân hoan của cháu(vì có quần
áo mới, vì tình cảm của bà dành cho cháu Đó
Trang 4? Em cảm nhận đợc gì về tình bà cháu qua
khổ thơ này?
? Ngày tết, em có giống bạn nh trong bài
không
? Qua những kỉ niệm thời thơ ấu, em thấy
hình ảnh ngời bà của nhà thơ là ngời ntn?
? Tình cảm của cháu với bà ra sao?
là tình gia đình, quê hơng cội nguồn)
( Thảo luận nhóm)
- HS tự bộc lộ
+ Ngời bà thầm lặng dành dụm, nâng đỡ hạnh phúc nhỏ nhoi, đơn sơ của cháu
+ Cháu: biết ơn, kính trọng yêu thơng bà
HS đọc hai khổ cuối
? Tiếng gà tra gợi tác giả suy t về điều gì?
? Hạnh phúc ở đây là gì?
? Em hiểu giấc ngủ là gì?…
? Âm thanh tiếng gà còn gợi lên suy t về
điều gì khác ở khổ thơ cuối?
? Biện pháp NT nào đợc sử dụng trong khổ
thơ? Tác dụng?
? Em thích hình ảnh nào nhất trong khổ thơ
cuối? Vì sao?
-GV liên hệ:
I lia Ê ren bua: Tình yêu bắt nguồn từ
những tình cảm bình dị nhất Gia đình, ngời
thân, những kỉ niệm quen thuộc thời thơ ấu
là cội nguồn của tình yêu nớc
? Nhìn lại toàn bộ bài thơ, em thấy có gì
độc đáo trong ND, NT?
c Tiếng gà giục giã tinh thần chiến đấu
- Tiếng gà tra - hạnh phúc Giấc ngủ hồng những trứng
- Tiếng gà - âm thanh làng quê gợi cuộc sống bình yên, no ấm…
- Niềm hạnh phúc nhỏ bé giản dị, trong lành, tinh khiết mà rất đỗi thiêng liêng
- Chiến đấu vì:( Tổ quốc, xóm làng, bà, tiếng
gà, ổ trứng hồng tuổi thơ)
=> Điệp từ: khẳng định mục đích của cuộc chiến đấu thật cao đẹp-> Tình yêu quê hơng
đất nớc
- ổ trứng hồng - biểu tợng của hạnh phúc bình dị
- Hình ảnh chi tiết chân thực, điệp ngữ
- Kỉ niệm tuổi thơ, tình cảm bà cháu, tình yêu quê hơng đất nớc
? Em hãy nêu nhận xét, cảm nghĩ của mình
về bài thơ?
? Hình ảnh nổi bật xuyên suốt bài thơ là gì?
(A)
? Tình cảm, cảm xúc nào đợc thể hiện trong
bài thơ? (D)
III Tổng kết
- Ghi nhớ: SGK trang 151.
IV Luyện tập.
a A.Tiếng gà tra B.Quả trứng hồng C.Ngời bà
D.Ngời chiến sĩ
b A Hoài niệm tuổi thơ
B Tình bà cháu
C Tình quê hơng đất nớc
D Cả 3 ý trên
d.Củng cố - Hớng dẫn:
? Em học tập đợc gì về việc sử dụng hình ảnh thơ và cảm xúc thơ Xuân Quỳnh?
- Học thuộc bài thơ
- Nắm đợc giá trị nội dung, nghệ thuật
- Soạn bài: “Một thứ quà của lúa non: Cốm”.
Trang 5Tuần 14 - Tiết 55 Ngày soạn: 17 / 11 / 2008
Tiếng việt:
điệp ngữ
a mục tiêu
- Giúp HS hiểu thế nào là điệp ngữ, biết sử dụng điệp ngữ khi cần thiết
- Giáo dục ý thức sử dụng điệp ngữ
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng điệp ngữ khi cần thiết
b chuẩn bị
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi sgk
c tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- Kiểm tra: ? Thế nào là thành ngữ Cho ví dụ và giải nghĩa thành ngữ đó?
? Nêu chức năng của thành ngữ?
- Bài mới
- HS đọc ví dụ sgk
? ở khổ thơ đầu và khổ thơ cuối bài “Tiếng
gà tra” có những từ ngữ nào đợc lặp đi lặp
lại Tác dụng của việc lặp lại đó?
- GV khái quát
- HS đọc đoạn đầu văn bản “Cổng trờng mở
ra ”
? Trong đoạn văn này có từ ngữ nào đợc lặp
đi lặp lại.Tác dụng?
? Thế nào là điệp ngữ Tác dụng của việc sử
dụng điệp ngữ?
? Tìm một số câu thơ ca dao có sử dụng
điệp ngữ? Tác dụng?
I Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
1 Ví dụ 2.Nhận xét.
- Nghe: nhấn mạnh cảm giác xao động khi
nghe tiếng gà tra
- Vì: nhấn mạnh mục đích, ý chí chiến đấu
=> Cách lặp lại nh vậy gọi là điệp ngữ
- Không ngủ đợc: nhấn mạnh sự thao thức của
mẹ trớc ngày khai trờng của con
* Điệp ngữ không chỉ xuất hiện trong thơ ca
mà còn xuất hiện cả trong văn xuôi
3.Ghi nhớ:
- Hs đọc ghi nhớ SGK trang 152 VD: - Lồng( Cảnh khuya): Cảnh thiên nhiên hoà quyện, quấn quýt, chan hoà
- Nhớ( Anh đi anh nhớ quê nhà): Tình cảm với quê hơng
- Đọc ví dụ sgk
? So sánh điệp ngữ trong khổ thơ đầu của
bài “Tiếng gà tra” với điệp ngữ trong hai ví
dụ a, b.(chú ý sự xuất hiện của các điệp
ngữ)
? Có mấy dạng điệp ngữ? Đó là những dạng
nào?
? Tìm điệp ngữ và nêu tác dụng?
II Các dạng điệp ngữ
1 Ví dụ
2 Nhận xét.
- Điệp ngữ cách quãng: Nghe - “Tiếng gà tra”
- Điệp ngữ nối tiếp: ví dụ a
- Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng tròn): lặp lại từ ngữ ở cuối câu trớc và đầu câu sau: ví
dụ b.
3.Ghi nhớ:
- Hs đọc ghi nhớ SGK trang 152
III Luyện tập
Bài tập 1:
a Một dân tộc đã gan góc, dân tộc đó phải đợc:
khẳng định tinh thần chiến đấu của dân tộc và
Trang 6? Tìm điệp ngữ và cho biết chúng thuộc
dạng điệp ngữ nào?
? Việc lặp đi lặp lại một số từ ngữ có tác
dụng biểu cảm không?
? Chữa lại đoạn văn trên cho tốt?
? Hãy viết một đoạn văn ngắn có sử dụng
điệp ngữ?
quyền đợc hởng độc lập tự do
b đi cấy, trông: nỗi mong mỏi, lo lắng, vất vả
của ngời nông dân khi làm ruộng
Bài tập 2:
- Xa nhau: điệp ngữ cách quãng Nhằm nhấn
mạnh hiện thực đau xót
- Một giấc mơ thôi: điệp ngữ chuyển tiếp Cuộc
chia tay của 2 anh em
Bài tập 3:
a Việc lặp lại này không có nghĩa, mà đó là lỗi lặp
b Phía sau nhà em có một mảnh vờn Em trồng rất nhiều loài hoa: hoa cúc, hoa thợc dợc, hoa hồng và cả hoa dơn nữa Ngày Quốc tế phụ nữ em hái hoa tặng mẹ và chị
Bài tập 4:
- GV cho HS viết đoạn văn
- HS trình bày, nhận xét
d Củng cố - Hớng dẫn:
? Thế nào là điệp ngữ? Cho ví dụ?
- Học bài, nắm đợc nội dung
- Hoàn thiện bài tập vào vở
- Chuẩn bị bài: Chơi chữ
Tuần 14 - Tiết 56 Ngày soạn:18 / 11 / 2008
Tập làm văn:
luyện nói phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học
a mục tiêu
- Củng cố kiến về cách làm bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học
- Giáo dục lòng tự tin
- Rèn luyện kĩ năng diễn đạt
b chuẩn bị
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Chuẩn bị bài nói theo đề bài sgk
c tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- Kiểm tra: Việc chuẩn bị của hs
- Bài mới
Cho HS đọc lại đề bài
GV ghi đề bài lên bảng
GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS
? Các bớc làm bài văn biểu cảm?
? Đọc bài thơ em hình dung một khung
I Đề bài
Phát biểu cảm nghĩ về một trong hai bài thơ của Hồ Chí Minh “Cảnh khuya Rằm tháng” “
giêng”
!.Tìm hiểu đề, tìm ý.
- Cảnh một đêm trăng rừng Việt Bắc thơ mộng
- Lòng yêu thieen nhiên, tâm hồn nhạy cảm
Trang 7cảnh thiên nhên ntn?
? Tình cảm của Bác ntn?
? Chi tiết nào làm em thích thú nhất? Vì
sao?
- Gọi hs lên bảng xây dựng dàn bài
? Thân bài gồm những ý nào?
- Gv chia nhóm
- Gv tổ chức cho hs nói trớc tổ
- GV yêu cầu về hình thức:
- Gv yêu cầu các nhóm cử đại diện hs lên
nói trớc lớp
- Hs chú ý nghe- nhận xét
- Gv nhận xét chung và cho điểm
với thiên nhiên, lòng êu nớc của Bác
- Tiếng suối nh tiếng hát phép so sánh làm tiếng suối vừa mới mẻ, vừa thân thiết hiền hoà
- Trăng lồng cổ thụ-> điệp từ…
- Hai câu cuối là bức tranh tâm trạng- chất thơ thi sĩ- chiến sĩ
2 Dàn bài.
a Mở bài:
- Giới thiệu bài thơ, cảm nghĩ chung
b Thân bài:
* Cảm nghĩ về thiên nhiên:
- Cảm nghĩ về âm thanh tiếng suối
- Cảnh trăng lồng cổ thụ -> Lòng yêu thiên nhiên, cảnh thiên nhiên đẹp yên tĩnh
* Cảm nghĩ về hình ảnh Bác:
- Cha ngủ - lo nỗi nớc nhà-> Lòng yêu nớc, chất thi sĩ, chiến sĩ
c Kết bài:
- Cảm phục, tự hào về Bác - một nhà thơ, một nhà cách mạng
II Thực hành luyện nói.
1 Nói trớc tổ.
- Tổ chức cho hs nói trớc tổ
2 Nói trớc lớp.
+ Trớc khi nói phải có nghi thức tha, gửi Nói xong phải cảm ơn
+ Lời nói lu loát, rõ ràng, diễn cảm
+ Kết hợp với hành động: ánh mắt, cử chỉ + Đợc nói câu ngắn, lặp chủ ngữ
- Hs nói mở bài
- Hs nói phần thân bài
- Hs nói phần kết bài
- Hs nói toàn bài
D Củng cố - Hớng dẫn:
- GV nhận xét giờ luyện nói
- HS xem lại bài
- Chuẩn bị bài ôn tập văn biểu cảm:
- Soạn bài: Một thứ quà của lúa non: Cốm
Tuần 15- Tiết 57 Ngày soạn: 24/11/2008
Trang 8Văn bản:
một thứ quà của lúa non: cốm
(Thạch Lam)
a mục tiêu
- Cảm nhận đợc phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá trong thứ quà độc đáo giản dị của dân tộc Thấy và chỉ ra đợc sự tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc trong lối văn tuỳ bút của Thạch Lam
- Giáo dục tình yêu với những phong tục văn hoá đặc sắc của dân tộc, có ý thức giữ gìn những truyền thống đó
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, tái hiện
b chuẩn bị
- GV: Sgk, sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc bài, trả lời câu hỏi sgk
c tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- Kiểm tra: ? Đọc thuộc một khổ thơ mà em thích nhất trong bài “Tiếng gà tra” của Xuân
Quỳnh Vì sao em thích khổ thơ đó
? Tại sao nói tiếng gà đã khơi dậy tinh thần chiến đấu của cháu trong ngày hôm nay
- Bài mới
- HS đọc chú thích (*) SGK trang 161
? Em giới thiệu đôi nét về Thạch Lam.?
? Văn bản đợc học trích dẫn từ đâu?
? Em hiểu gì về thể loại tuỳ bút?
I Giới thiệu chung
1 Tác giả
- Thạch Lam (1910-1942) Tên khai sinh: Nguyễn Tờng Vinh - Nguyễn Tờng Lân, sinh tại
Hà Nội
- Nhà văn của nhóm tự lực văn đoàn
- Ông có sở trờng về truyện ngắn, và là cây bút tinh tế, nhạy cảm , đặc biệt trong việc khai thác thế giới cảm xúc, cảm giác của con ngời
2 Tác phẩm
- Rút từ tập “Hà Nội băm sáu phố phờng (1943).”
- Tuỳ bút là một thể văn thiên về biểu cảm, chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ của tác giả trớc các hiện tợng và vấn đề của đời sống
- Gv hớng dẫn cách đọc, đọc mẫu, gọi hs
đọc
? Văn bản có thể chia làm mấy phần Nêu
nội dung chính của từng phần?
II Đọc hiểu văn bản–
1 Đọc chú thích– Giọng đọc tình cảm
Tìm hiểu chú thích
2 Bố cục: (3 phần)
- Phần1: từ đầu đến nh chiếc thuyền rồng: nguồn
gốc của cốm
Phần2: tiếp theo đến kín đáo và nhũn nhặn:giá trị
văn hoá của cốm
Phần3: còn lại: cảm nghĩ về sự thởng thức cốm
? Cảm nghĩ của tác giả đợc gợi lên từ đâu?
? Em có nhận xét gì về cách dẫn nhập của
tác giả?
? Tác giả đã huy động những giác quan
3 Phân tích
a Cảm nghĩ về nguồn gốc cốm
- Hơng thơm của lá sen trong làn gió mùa hạ gợi nhắc đến hơng vị của cốm- thứ quà đặc biệt của lúa non
- Tự nhiên, gợi cảm
Trang 9nào để cảm nhận?
? Tìm những từ ngữ miêu tả tinh tế hơng vị
của cốm?
? Qua cách miêu tả đó, em thấy tác giả là
ngời nh thế nào?
? Nhng để có hạt cốm trắng thơm, còn nhờ
đâu?
? Tại sao cốm gắn với tên làng Vòng?
? Tại sao tác giả không tập trung tả tỉ mỉ kĩ
thuật làm cốm mà chỉ miêu tả hình ảnh
cốm gắn liền với các cô gái làng Vòng?
? Tại sao ngời Hà Nội mong ngóng cô
hàng cốm?
? Cảm xúc của tác giả bộc lộ nh thế nào?
- mắt, da, lỡi, mũi
- nhuần thấm, thanh nhã, tinh khiết, trắng thơm, phảng phất.
- Sự cảm thụ tinh tế, thấm đẫm cảm xúc
- Công sức và sự khéo léo của con ngời
- Là nơi nổi tiếng nghề cốm: dẻo, thơm, ngon nhất.
- Cốm gắn liền với vẻ đẹp của ngời làm ra cốm
Vẻ đẹp của ngời tôn lên vẻ đẹp của cốm
- Cốm đến với mọi ngời lịch thiệp, duyên dáng
- Cốm trở thành nhu cầu thởng thức của ngời Hà Nội
- Gia nhập vào văn hoá ẩm thực của thủ đô
- Yêu quý, trân trọng cội nguồn trong sạch, đẹp
đẽ, giàu sắc thái văn hoá dân tộc của cốm.
? Câu mở đầu tác giả nêu giá trị đặc sắc
nào của cốm?
? Những câu: Hồng cốm tốt đôi để hạnh…
phúc đợc lâu bền còn nêu giá trị nào của
cốm về phơng diện văn hoá dân tộc?
? Sêu tết là gì Tại sao lại lấy cốm làm lễ
vật sêu tết?
? Em hãy tìm những từ ngữ thể hiện sự hoà
hợp giữa cốm và hồng?
? Nh thế, cốm đợc phát hiện ở những
ph-ơng diện nào?
? Qua đó, tác giả muốn truyền tới bạn đọc
tình cảm và thái độ nào trong ứng xử với
thứ quà dân tộc là cốm?
b Cảm nghĩ về giá trị cốm
- Quà tặng của đồng quê cho con ngời
- Là đặc sản dân tộc, vì nó kết tinh hơng vị tinh khiết của đồng quê
- Đó là thứ quà thiêng liêng
- Dùng cốm để làm quà sêu tết – thứ lễ nghi.
- Là thứ dùng của đất trời, đồng quê, nội cỏ – thích hợp với lễ nghi của một xứ sở nông nghiệp lúa nớc
- Sánh cùng với quả hồng hoà hợp, tốt đôi:
+ Màu sắc: cốm thì ngọc thạch, hồng thì ngọc lựu – cao quý
+ Hơng vị: cốm thì thanh đạm, hồng thì ngọt sắc – nâng đỡ nhau
- Giá trị tinh thần và giá trị văn hoá dân tộc
- Trân trọng và gĩ gìn cốm nh một vẻ đẹp văn hoá dân tộc
? Đoạn cuối bài bàn về sự thởng thức cốm
trên phơng diện nào?
? Tại sao khi ắn cốm phải ăn từng chút ít,
thong thả, ngẫm nghĩ ?
? Cách cảm thụ cốm đợc tác giả dùng
những giác quan nào?
? Qua đó, em thấy tác giả là ngời nh thế
nào?
? Bằng những lí lẽ nào tác giả thuyết phục
ngời mua cốm hãy nhẹ nhàng?
c Cảm nghĩ về sự th ởng thức c ốm
- Ăn và mua
- Để cảm nhận hết hơng vị đồng quê kết tinh ở cốm
- Khứu giác: mùi thơm phức của lúa…
- Xúc giác: chất ngọt của cốm…
- Thị giác: trong màu xanh của cốm…
- Sự tinh tế sâu sắc của tác giả.
- Thứ sản vật kết tinh những gía trị: lộc của trời, khéo léo của ngời, sự cố sức tiềm tàng, và nhẫn nại của thần lúa
- Ăn cốm là sự thởng thức những giá trị đợc kết tinh trong cốm, là thể hiện thái độ văn hoá trong
Trang 10ẩm thực.
? Bài văn cho em hiểu biết thêm gì về
cốm?
? Cần có thái độ nh thế nào với thứ quà đó?
? Em thấy ngòi bút Thạch Lam có đặc sắc
gì?
III.Tổng kết
- Cốm là thứ quà đặc sắc vì nó kết tinh nhiều vẻ
đẹp: hơng vị đồng quê, ngời chế biến, tục lệ nhân duyên, cách mua, cách thởng thức
- Nâng niu, giữ gìn, trân trọng
- Lối văn giàu cảm giác, lời văn êm ái, giàu chất thơ
* Ghi nhớ: SGK trang 163.
d Củng cố: Hớng dẫn:
? Em có suy nghĩ gì sau khi học xong văn bản này?
- Học bài, nắm đợc giá trị nội dung và nghệ thuật
- Soạn bài: “Sài Gòn tôi yêu ”
Tuần 15 - Tiết 58 Ngày soạn:25/11/2008
trả bài tập làm văn số 3
a mục tiêu
- Giúp HS thấy đợc năng lực của mình trong việc làm văn biểu cảm
- Tự đánh giá đợc đúng u, khuyết điểm của mình trong bài về kiến thức, lập ý, bố cục, vận dụng cách diễn đạt
- Rèn luyện kĩ năng sửa sai
b chuẩn bị
- GV: Sgk, sgv, giáo án, thống kê một số lỗi
- HS: Xem lại đề bài
c tiến trình dạy - học
- Tổ chức
- KTBC:
- Bài mới:
I Đề bài
Cảm nghĩ về ngời thân yêu nhất của em (ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, )…
II Yêu cầu
- Thể loại: Văn biểu cảm
- Đối tợng biểu cảm: Ngời thân
III Dàn ý
1.Mở bài:
- Giới thiệu đợc về ngời thân mà em nêu cảm nghĩ.
- Nêu đợc cảm nghĩ chung
2.Thân bài:
- Kết hợp yếu tố miêu tả với yếu tố tự sự để biểu cảm
- Phải nêu rõ ngời đó là ai, có thể tả qua để bộ lộ tình cảm của mình
- Cảm nghĩ về: hình dáng, tính cách, cách làm việc, tình cảm đối với em…
- Em học đợc gì từ ngời thân
- Điều gì làm em ấn tợng nhất
3 Kết bài: - Nêu đợc cảm xúc chung
IV Nhận xét chung
1 Ưu điểm
