Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh quảng nam

Những công trình nghiên cứu này bàn đến sự can thiệp của Nhà nước vào lĩnh vực hoạt động kinh doanh xăng dầu nói chung và những hệ quả của nó; nghiên cứu về chính sách nhập khẩu; tình hì

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ TUẤN NGỌC

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ TUẤN NGỌC

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số : 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS HUỲNH VĂN THỚI

HÀ NỘI, năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu ghi trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Đỗ Tuấn Ngọc

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH 14

1.1 Khái quát về quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu 14 1.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh 26 1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu của một số địa phương 35

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NAM 39

2.1 Tổng quan về các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam 39 2.2 Đánh giá hoạt động quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam 40

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH XĂNG DẦU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NAM 57

3.1 Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam 57 3.2 Giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam 61

KẾT LUẬN 74 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

3 DNNN Doanh nghiệp nhà nước

4 QLTT Quản lý thị trường

5 PCCC Phòng cháy chữa cháy

6 ATGT An toàn giao thông

7 TNHH Trách nhiệm hữu hạn

8 WTO World Trade Organization

(Tổ chức thương mại thế giới)

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xăng dầu là mặt hàng thiết yếu và là ngành nghề kinh doanh có điều kiện thuộc loại mặt hàng do nhà nước quản lý chặc chẽ, có vai trò rất quan trọng trong tất cả lĩnh vực sản xuất, đời sống xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng

Trong quá trình đổi mới kinh tế, việc chuyển xăng dầu sang kinh doanh theo cơ chế thị trường là một nhiệm vụ gặp nhiều khó khăn, vướng mắc Trên thực tế, Nhà nước phải chi một khoản bù lỗ cho các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu (các doanh nghiệp được phép nhập khẩu và kinh doanh xăng dầu) nhằm bình ổn giá để ổn định đầu vào nhiên liệu cho các ngành kinh tế khác Nhất là trong thời gian gần đây, khi nhu cầu về xăng dầu của các nước có nền kinh tế phát triển tăng cao, một số nước có tài nguyên dầu mỏ bất ổn về chính trị đã đẩy giá xăng dầu thế giới biến động tăng giảm đột biến Cơ chế điều hành thị trường xăng dầu hiện tại của Việt Nam thường tỏ ra lúng túng trong việc đối phó với những đợt biến động này, gây ra những khoản lỗ lớn cho doanh nghiệp, gây bức xúc trong đời sống nhân dân

Trong những năm qua, tình hình kinh tế thế giới vẫn còn diễn biến phức tạp; giá dầu thô, giá xăng dầu thành phẩm và giá nguyên vật liệu cơ bản đầu vào được điều chỉnh liên tục theo giá thị trường Các cơ quan chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh đã triển khai quyết liệt nhiều giải pháp, tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm nhiều vụ việc vi phạm trong hoạt động kinh doanh xăng dầu đã thu được nhiều kết quả khả quan Ý thức chấp hành các quy định pháp luật của các tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh được nâng lên Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, việc hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh vẫn còn còn nhiều diễn biến

phức tạp, tiềm ẩn nhiều hành vi vi phạm, tiêu chuẩn không đảm bảo, gian lận thương mại tinh vi, khó lường, các vụ kiểm tra, xử lý chưa phản ánh hết thực trạng, tình hình Vẫn còn hiện tượng các cơ sở sản xuất kinh doanh lợi dụng việc biến động giá cả trên thị trường nên đã tìm mọi cách “móc túi” khách hàng, không thực hiện đúng các điều kiện kinh doanh, thậm chí còn một số cơ

sở kinh doanh xăng dầu đã gian lận bằng cách lập trình can thiệp vào thiết bị điện tử của phương tiện đo để làm sai lệch kết quả đo, gây bức xức, thiệt hại cho người tiêu dùng

Nhận thức đây là vấn đề cấp thiết và xuất phát từ thực tiễn, bản thân

lựa chọn đề tài:“Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh

xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam” làm luận văn cuối khóa

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu là một trong những vấn đề được các nhà khoa học nghiên cứu dưới nhiều góc

độ, khía cạnh khác nhau Đã có nhiều công trình nghiên cứu phân tích về quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu ở những góc độ tiếp cận Những công trình nghiên cứu này bàn đến sự can thiệp của Nhà nước vào lĩnh vực hoạt động kinh doanh xăng dầu nói chung và những hệ quả của nó; nghiên cứu về chính sách nhập khẩu; tình hình điều tiết chính sách giá xăng dầu; về sự cần thiết phải đổi mới công tác quản lý của Nhà nước đến hoạt động kinh doanh xăng dầu trong điều kiện hội nhập quốc tế, kiến nghị với chính phủ về các chính sách thuế, chính sách giá, điều kiện đối với các đơn vị kinh doanh xăng dầu, về công tác kiểm tra giám sát của các cơ quan quản lý Nhà nước, về tổ chức kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cụ thể:

1 Nguyễn Duyên Cường (Năm 2010): “Đổi mới quản lý nhà nước đối

với hoạt động kinh doanh xăng dầu của Việt Nam trong điều kiện hội nhập

kinh tế quốc tế”, luận án tiến sĩ, trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội

Tác giả đánh giá công tác quản lý nhà nước trong hoạt động kinh doanh xăng dầu qua các thời kỳ khác nhau, những bất cập trong công tác điều hành của các cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động xuất nhập khẩu xăng dầu, về vấn đề điều hành giá xăng dầu ; công tác quản lý các khoản thu từ xăng dầu như thế nào, những thành tựu, hạn chế và đưa ra các quan điểm về việc phải đổi mới quản lý nhà nước trong hoạt động kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam hiện nay Luận án giúp các cơ quan quản lý nhà nước và các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có cái nhìn toàn diện về ảnh hưởng của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, có phương hướng và giải pháp phù hợp, chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho hoạt động kinh doanh xăng dầu trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế

2 Bùi Thị Hồng Việt (Năm 2011): “Chính sách quản lý nhà nước đối

với kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam”, luận án tiến sĩ, trường Đại học Kinh tế

quốc dân Hà Nội Luận án chỉ rõ bên cạnh các chính sách phổ biến trong quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu, bao gồm các chính sách về điều kiện gia nhập thị trường, chính sách về tổ chức thị trường, chính sách về quản

lý đo lường và chất lượng xăng dầu, chính sách về phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường, cần đưa vào áp dụng bổ sung một số chính sách khác tùy theo điều kiện phát triển và tính chất của từng nền kinh tế đó là chính sách hạn mức, chính sách thuế, chính sách giá, chính sách dự trữ Đối với mỗi chính sách này, luận án đã lý giải vai trò cũng như các giải pháp thường được

sử dụng Kết quả nghiên cứu khảo sát thực trạng chính sách quản lý nhà nước đối với kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam đã khẳng định chính sách quản lý nhà nước đối với kinh doanh xăng dầu đã sử dụng hàng loạt các công cụ can thiệp rất sâu vào thị trường, làm méo mó thị trường Các chính sách liên quan đến lĩnh vực kinh doanh xăng dầu thường xuyên được thay đổi và được điều

hành bằng các văn bản dưới luật, phân tán theo bộ chuyên ngành và giữa các

bộ đó chưa có sự phối hợp chặt chẽ, việc đánh giá hiệu quả của các chính sách này dường như chưa được thực hiện một cách khoa học và đúng nghĩa Luận án đã đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước đối với kinh doanh xăng dầu như: (i) Chuẩn hóa các điều kiện kinh doanh xăng dầu; (ii) Trao cho doanh nghiệp quyền tự quyết định giá; (iii) Quy hoạch phát triển hệ thống các công trình xăng dầu và tổ chức lại thị trường xăng dầu; (iv) Tăng khối lượng dự trữ quốc gia về xăng dầu

3 Trần Ngọc Bách (Năm 2015): “Quản lý nhà nước đối với các doanh

nghiệp đầu mối xăng dầu tại Việt Nam hiện nay”, luận văn thạc sỹ, trường

Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn hệ thống hóa một số lý luận và thực tiễn

về quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu, phân tích các đặc điểm, nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này và đưa ra những quan điểm, phương hướng và giải pháp

cơ bản nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu; xây dựng hệ thống pháp luật, chính sách kinh

tế ổn định, minh bạch, công khai nhằm tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, chuyển dần sang kinh doanh theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước

5 Viện Chiến lược phát triển - Bộ Kế hoạch và Đầu tư - dự báo nhu cầu tiêu dùng trong nước và tái xuất xăng, dầu Việt Nam năm 2010 Nghiên cứu này chỉ ra những chính sách quản lý nhà nước đối với kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam đã khẳng định chính sách quản lý nhà nước đối với kinh doanh xăng dầu đã sử dụng hàng loạt các công cụ can thiệp rất sâu vào thị trường, nghiên cứu dự báo thị trường Các chính sách liên quan đến lĩnh vực kinh doanh xăng dầu thường xuyên được thay đổi và được điều hành bằng các văn bản dưới luật, phân tán theo bộ chuyên ngành và giữa các bộ đó chưa

có sự phối hợp chặt chẽ, việc đánh giá hiệu quả của các chính sách này dường như chưa được thực hiện một cách khoa học và đúng nghĩa

5.Nguyễn Duyên Cường (2011) - Đổi mới quản lý nhà nước trong hoạt động kinh doanh xăng, dầu ở Việt Nam - NXB ĐH KTQD, Hà Nội Nghiên cứu các chính sách phổ biến trong quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu, bao gồm các chính sách về điều kiện gia nhập thị trường, chính sách về tổ chức thị trường, chính sách về quản lý đo lường và chất lượng xăng dầu, chính sách về phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường, luận án bổ sung một số chính sách khác cần đưa vào áp dụng tùy theo điều kiện phát triển và tính chất của từng nền kinh tế, đó là chính sách hạn mức, chính sách thuế, chính sách giá, chính sách dự trữ đối với mỗi chính sách này, luận án lý giải vai trò cũng như các giải pháp thường được sử dụng

Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu còn được bàn luận nhiều trên các bài nghiên cứu tại các tạp chí chuyên ngành, các báo và đăng tải trên các trang web, đặc biệt là các bài viết liên quan đến nghị định mới của chính phủ về hoạt động kinh doanh xăng dầu, cụ thể:

1 Đỗ Lê Tảo (Năm 2019): Cục máu đông trong kinh doanh xăng dầu, https://baomoi.com/cuc-mau-dong-trong-kinh-doanh-xang-

dau/c/29370217.epi, [Ngày truy cập 16/01/2019]

Tại bài viết này tác giả đề cập đến sự lỗi thời, bất cập trong việc quản

lý giá được quy định trong Nghị định 83/2014/NĐ-CP ngày 03 tháng 9 năm

2014 của Chính phủ về Kinh doanh xăng dầu

2 Yên Thy và Minh Đức (Năm 2018): Bất cập trong việc quy hoạch các cửa hàng xăng dầu Kỳ I: Những quả bom nổ chậm, kỳ II: Cùng doanh nghiệp tháo gỡ, http://www.nhandan.com.vn/nation_news/item/37770802-bat-cap-trong-viec-quy-hoach-cac-cua-hang-xang-dau-tiep-theo-va-het.html,

Báo Nhân Dân số ra ngày 29-9-2018

Tại bài viết này tác giả đề cập đến sự tồn tại các cửa hàng kinh doanh xăng dầu không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quy định, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn toàn về phòng, chống cháy nổ (PCCN) và ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng Bài viết cũng đề cập đến việc bãi bỏ một số điều, khoản

về quy hoạch phát triển hệ thống kinh doanh xăng dầu; điều kiện địa điểm phải phù hợp với quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt…

3 Kim Oanh (Năm 2019): Xử lý vi phạm trong kinh doanh xăng dầu, http://nhandan.com.vn/bandoc/item/28992002-xu-ly-vi-pham-trong-kinh-doanh-xang-dau.html, [Ngày truy cập 11/3/2016]

Bài viết này tác giả đề cập đến hiện tượng gian lận đo lường để “móc túi” người tiêu dùng, xăng rởm, xăng gây cháy nổ… vẫn xảy ra tại nhiều địa phương, gây lo lắng, bức xúc trong dư luận nhân dân Bên cạnh đó, tác giả đề cập đến tình hình xử lý vi phạm trong hoạt động xăng dầu và đề xuất các biện pháp ngăn chặn các hành vi gian lận trong việc kinh doanh xăng dầu

Bên cạnh các đề tài, luận án, ý kiến chuyên gia phải kể đến một số công trình nghiên cứu ở các cấp như: bộ, viện, trường, đã được thực hiện

liên quan đến đề tài Ví dụ như đề tài nghiên cứu năm 2001 “Đổi mới cơ chế

quản lý nhà nước đối với mặt hàng xăng dầu trong tình hình mới" của Bộ

Thương mại (nay là Bộ Công Thương)

Những công trình, đề tài khoa học, bài viết của các nhà khoa học đã phân tích, bàn luận về lý luận và thực tiễn trên các mặt: khái niệm, đặc trưng, quản lý nhà nước và giải pháp quản lý xăng dầu Tuy nhiên, với đặc thù như địa bàn ở tỉnh Quảng Nam thì đến nay vẫn chưa có tác giả, công trình nào nghiên cứu sâu, toàn diện và có hệ thống dưới góc độ quản lý nhà nước Vấn

đề “Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên

địa bàn tỉnh Quảng Nam” vẫn là mới mẻ, cần được nghiên cứu, tiếp cận

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Vận dụng cơ sở lý luận cơ bản để làm rõ vai trò quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp xăng dầu; phân tích những bất cập, hạn chế của quản lý nhà nước hiện tại Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hóa cơ ở lý luận quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn Tỉnh Quảng Nam

Đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung:

Nghị định về kinh doanh xăng dầu số 83/2014/NĐ-CP ngày 03 tháng 9 năm 2014 của Chính phủ quy định “Kinh doanh xăng dầu bao gồm các hoạt động: Xuất khẩu (xăng dầu, nguyên liệu sản xuất trong nước và xăng dầu, nguyên liệu có nguồn gốc nhập khẩu), nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, gia công xuất khẩu xăng dầu, nguyên liệu; sản xuất và pha chế xăng dầu; phân phối xăng dầu tại thị trường trong nước; dịch vụ cho thuê kho, cảng, tiếp nhận, bảo quản và vận chuyển xăng dầu” Trong phạm vi của luận

văn chỉ đề cập đến các nội dung quản lý về quy hoạch mạng lưới kinh doanh xăng dầu; chủ trương đầu tư dự án xây dựng mới, dự án cải tạo, nâng cấp cơ

sở kinh doanh xăng dầu; quản lý môi trường, phòng cháy, chữa cháy, đo lường chất lượng, nguồn cung cấp xăng dầu; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu; thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm việc thực hiện các quy định pháp luật của các doanh nghiệp kinh doanh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Với vai trò

là người quản lý, Nhà nước thực hiện quản lý đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên các phương diện cụ thể: quản lý chủ thể kinh doanh, quản lý nguồn cung cấp, quản lý số lượng, chất lượng, kiểm tra, giám sát việc thực thi các quy định của Nhà nước

Về thời gian:

Luận văn tập trung khảo sát và phân tích công tác quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam từ khi Nghị định 84/2009/NĐ-CP của Chính phủ được ban hành và có hiệu lực từ ngày 15/12/2009 đến nay (Nay được thay thế bởi Nghị định 83/2014/NĐ-CP ngày

03 tháng 9 năm 2019 của Chính phủ về Kinh doanh xăng dầu)

Về địa bàn nghiên cứu:

Trên địa bàn tỉnh Quảng Nam: Các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn 18 huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh Quảng Nam

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận duy vật lịch sử

và duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ trương, đường lối của

Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế trong thời kỳ hội nhập

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong khuôn khổ nghiên cứu vấn đề: Quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu sau:

mô tả bề ngoài để nêu bật tính quy luật, bản chất của đối tượng

Phương pháp logic: Nghiên cứu quá trình phát triển của đối tượng trong hình thức tổng quát nhằm vạch ra bản chất, quy luật, khuynh hướng chung Phương pháp này phải đi sâu vào phân tích, so sánh để tìm ra bản chất, nắm chắc bước phát triển tất yếu của đối tượng nghiên cứu

Hai phương pháp này có mối liên hệ thống nhất, không tách rời nhau Đối với nghiên cứu về Quản lý kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, sử dụng hai phương pháp này trong nghiên cứu để phân tích các nội dung quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu trong từng thời kỳ cụ thể là trong bối cảnh lịch sử từ năm 2012 đến 2018 và điều kiện cụ thể của tỉnh Quảng Nam, một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung còn gặp nhiều khó khăn Phương pháp lịch sử logic sử dụng trong chương một để nghiên cứu quá trình ra đời và phát triển của luật xăng dầu tại Việt Nam, qua từng giai đoạn của đất nước, để thấy được sự thay đổi thích ứng với thực tế tình hình đất nước theo từng thời kỳ

Phương pháp Phân tích và Tổng hợp

Phân tích việc phân chia cái toàn thể của đối tượng nghiên cứu thành những bộ phận, những vấn đề nhỏ, đơn giản hơn để nghiên cứu, phát hiện ra thuộc tính, bản chất của từng yếu tố Trên cơ sở đó giúp ta hiểu rõ hơn bản chất của đối tượng cần nghiên cứu Tổng hợp quy trình ngược với phân tích,

hỗ trợ cho phân tích để tìm được cái chung khái quát của đối tượng nghiên cứu Từ những kết quả nghiên cứu từng bộ phận, vấn đề nhỏ của đối tượng phải tổng hợp thành cái chung khái quát để nhận thức đầy đủ về bản chất của vấn đề Phương pháp tổng hợp và phân tích có sự gắn bó chặt chẽ với nhau,

bổ sung cho nhau trong nghiên cứu

Phương pháp này chủ yếu sử dụng trong chương 2 nhằm mục đích tổng hợp các số liệu thực tế về tình hình áp dụng luật xăng dầu tại Quảng Nam, từ các số liệu đó tác giả phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng luật xăng dầu tại địa bàn Quảng nam, đưa ra được những thành công và hạn chế

Đối tượng nghiên cứu là công tác quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, để phân tích rõ vấn đề, tác giả đã phân theo mục tiêu, nội dung, phương pháp quản lý để tìm hiểu kỹ từng nội dung, nắm rõ bản chất, ưu điểm, tồn tại của chúng Sau đó khái quát tổng thể để có nhận thức đầy đủ và chung nhất về đối tượng cần nghiên cứu Khi xem xét các hiện tượng, sự việc của nội dung quản lý phải đặt nó trong mối quan hệ tác động, ảnh hưởng với các nội dung, yếu tố liên quan đến quản lý như các quy định của nhà nước về quản lý các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nói chung, phân cấp cho tỉnh và các sở ban ngành trong việc quản lý

Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu

Các thông tin và số liệu sử dụng trong nghiên cứu bao gồm thông tin thứ cấp và thông tin sơ cấp

Thông tin thứ cấp: được thu thập từ các nguồn khác nhau; các công

trình nghiên cứu của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước, các báo cáo của các cơ quan trung ương, các sở, ban ngành địa phương có liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài, thông tin từ các website trên Internet,

Thu thập thông tin thứ cấp bao gồm các nội dung sau:

+ Cơ sở lý luận và pháp lý về quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Mục đích thu thập thông tin: tìm hiểu, xây dựng khung lý luận, lịch sử, kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Nguồn thu thập: Sách chuyên khảo, giáo trình, công trình nghiên cứu các cấp

Phương pháp thu thập thông tin: Tra cứu tài liệu, kế thừa

+ Đặc điểm tự nhiên, kinh tế-xã hội và tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Nam

Mục đích thu thập thông tin: Tìm hiểu khái quát đặc điểm tự nhiên, thực trạng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Nam

Nguồn thu thập: Báo cáo tình hình phát triển kinh tế - xã hội qua các năm, niên giám thống kê tỉnh Quảng Nam

Phương pháp thu thập thông tin: Tra cứu tài liệu, kế thừa

+ Tình hình quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

Mục đích thu thập thông tin: Tìm hiểu sơ bộ tình hình quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh Quảng Nam qua các nguồn thông tin thứ cấp

Nguồn thu thập: Báo cáo sở ngành liên quan; báo cáo tình hình phát triển kinh tế - xã hội hàng năm của tỉnh Quảng Nam, niên giám thống kê tỉnh Quảng Nam

Phương pháp thu thập thông tin: Tra cứu tài liệu, kế thừa

Thông tin sơ cấp: được thu thập thông qua điều tra, khảo sát, quan sát, phỏng vấn trực tiếp tại các cơ sở kinh doanh xăng dầu, các cơ quan quản lý địa phương liên quan đến đề tài

Phương pháp xử lý số liệu, tài liệu

Dựa trên cơ sở các thông tin, số liệu đã thu thập, tiến hành chọn lọc, hệ thống hóa để tính toán các chỉ tiêu cần nghiên cứu Sử dụng phương pháp thống kê để hệ thống hóa, tổng hợp tài liệu, phân chia theo các nội dung quản

lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nói chung và tại tỉnh Quảng Nam nói riêng

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn hệ thống hóa, làm rõ hơn cơ sở lý luận quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu thông qua việc làm rõ nội hàm một số khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài, làm rõ sự cần thiết, nội dung

và các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Thông qua việc phân tích đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên tỉnh Quảng Nam, luận văn chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân để làm cơ sở thực tiễn cho việc đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên một địa bàn cụ thể

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể là tài liệu tham khảo có ích cho những người đang nghiên cứu, học tập và hoạt động thực tiễn trong các chuyên ngành luật, hành chính công

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận văn có

1.1.1 Mốt số khái niệm cơ bản

 Khái niệm Doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Doanh nghiệp kinh doanh được hiểu là việc doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi” Theo đó, kinh doanh bao hàm cả các hoạt động mua bán trao đổi hàng hóa, các hoạt động sản xuất, gia công, đầu tư hay các hoạt động khác nhằm mục đích sinh lợi Cách hiểu này về doanh nghiệp kinh doanh khá tương đồng với khái niệm về Thương mại mới được nêu ra trong Luật Thương mại sửa đổi năm 2005, theo luật này “Hoạt động kinh doanh thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu

tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục tiêu sinh lợi khác” đây cũng là cách hiểu phổ biến về thương mại trên thế giới

Nghị định 83/2014/NĐ-CP ngày 03/9/2014 của Chính phủ quy định về

kinh doanh xăng dầu bao gồm các hoạt động: Xuất khẩu (xăng dầu, nguyên

liệu sản xuất trong nước và xăng dầu, nguyên liệu có nguồn gốc nhập khẩu),

nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, gia công xuất khẩu xăng dầu, nguyên liệu; sản xuất và pha chế xăng dầu; phân phối xăng dầu tại thị trường trong nước; dịch vụ cho thuê kho, cảng, tiếp nhận, bảo quản và vận chuyển xăng dầu

 Khái niệm quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh

xăng dầu

Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu là việc Nhà nước sử dụng các công cụ quản lý để tác động đến hoạt động kinh doanh xăng dầu của doanh nghiệp nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định của thị trường xăng dầu và đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô trong từng thời

kỳ

Xăng dầu và hoạt động kinh doanh xăng dầu có tính đặc thù nên quản

lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có hai đặc điểm

cơ bản sau: (i) Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng có điều kiện, do đó phải xây dựng và điều chỉnh các điều kiện cho phù hợp với yêu cầu phát triển và thực tiễn; (ii) Quản lý nhà nước đối với mặt hàng xăng dầu với ý nghĩa là quản vật tư đầu vào của nhiều ngành kinh tế do

đó cần phải thấy được tác động qua lại giữa giá xăng dầu với chi phí, giá thành của các ngành kinh tế khác để điều chỉnh, can thiệp cho phù hợp

Như vậy, Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu là sự tác động có định hướng, có tổ chức của hệ thống cơ quan quản lý các cấp lên đối tượng quản lý, thông qua việc sử dụng các công cụ, chính sách, cơ chế quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đặt ra trong điều kiện môi trường

cơ bản có ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động của nền kinh tế Bởi vậy, quản lý nhà nước với hoạt động kinh doanh xăng dầu cũng có những đặc điểm riêng,

hai đặc điểm cơ bản trong đó là:

Quản lý nhà nước đối với mặt hàng kinh doanh có điều kiện, do vậy Nhà nước phải xây dựng và điều chỉnh các điều kiện cho phù hợp với yêu cầu phát triển và thực tiễn

Quản lý đối với đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu với ý nghĩa là quản lý vật tư đầu vào của nhiều ngành kinh tế do đó Nhà nước phải thấy được mối quan hệ qua lại giữa giá xăng dầu với chi phí, giá thành của các ngành kinh tế khác để điều chỉnh, can thiệp cho phù hợp

Sự can thiệp của Nhà nước vào hoạt động kinh doanh xăng dầu thể hiện qua các chức năng:

Một là, Nhà nước hoạch định chiến lược phát triển kinh tế nói chung và

chiến lược phát triển ngành xăng dầu của Việt Nam nói riêng Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có thể xây dựng chiến lược kinh doanh xăng dầu riêng cho doanh nghiệp của mình

Hai là, Nhà nước tạo môi trường kinh tế và khuôn khổ luật pháp, môi

trường chính trị xã hội và công nghệ ổn định và thuận lợi cho hoạt động kinh doanh và sự phát triển của các doanh nghiệp xăng dầu Cụ thể, Nhà nước thiết lập khuôn khổ pháp lý nhằm thúc đẩy và duy trì sự cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp

Ba là, Nhà nước thực hiện các giải pháp tác động để phân bổ lại nguồn

lực xã hội và khắc phục các thất bại của thị trường Cụ thể là Nhà nước có biện pháp điều tiết nhằm duy trì công bằng xã hội và lợi ích của các bên liên quan

Bốn là, Nhà nước kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp

nhằm đảm bảo hoạt động của các doanh nghiệp xăng dầu được thực hiện trong môi trường cạnh tranh lành mạnh, tuân thủ các khuôn khổ pháp lý đã đề

ra

Năm là, Quản lý nhà nước đối với mặt hàng kinh doanh có điều kiện,

do vậy phải xây dựng và điều chỉnh các điều kiện cho phù hợp với yêu cầu phát triển và thực tiễn

Sáu là, Quản lý nhà nước mặt hàng xăng dầu với ý nghĩa là vật tư đầu

vào của nhiều ngành kinh tế do đó Nhà nước phải thấy được mối quan hệ qua lại giữa giá xăng dầu với chi phí, giá thành của các ngành kinh tế khác để điều chỉnh, can thiệp cho phù hợp

Quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh xăng dầu nhằm đảm bảo an toàn trong hoạt động kinh doanh xăng bằng các chế tài yêu cầu các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh xăng dầu thực hiện quy định về an toàn cháy, nổ, về đảm bảo môi trường, an toàn lao động, phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý gian lận thương mại của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, bảo vệ lợi ích người tiêu dùng

Hoạt động kinh doanh xăng dầu là hoạt động kinh doanh có tính đặc thù do xăng dầu được xếp vào mặt hàng kinh doanh có điều kiện, đồng thời đây cũng là mặt hàng nhiên liệu cơ bản có ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động của nền kinh tế

1.1.3 Thẩm quyền quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh kinh doanh xăng dầu là hoạt động quản lý kinh tế có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và ổn định kinh tế của đất nước, là mặt hàng năng lượng quan trọng đối với vấn đề an ninh quốc phòng và an ninh năng lượng Xăng dầu là mặt hàng kinh doanh có điều kiện và được nhà nước quản lý chặt chẽ từ khâu sản xuất, nhập khẩu, phân phối

Để quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu được phân định chức năng cụ thể cho các đơn vị quản lý từ trung ương đến

địa phương trong đó quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn cũng như cách thức phối hợp giữa các đơn vị quản lý

Trên địa bàn tỉnh Quảng Nam hoạt động kinh doanh xăng dầu diễn ra ở khâu vận chuyển và phân phối xăng dầu Các cơ quan quản lý trên địa bàn căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý hoạt động kinh doanh xăng dầu theo đúng quy định của Nhà nước, cụ thể:

Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam có trách nhiệm lập và ban hành công khai quy hoạch mạng lưới bán lẻ các cửa hàng kinh doanh xăng dầu và kho xăng dầu phục vụ nhu cầu xăng dầu trên địa bàn, các cửa hàng bán lẻ phải đảm bảo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do cơ quan quản lý nhà nước

có thẩm quyền ban hành, riêng các khu vực biên giới phải tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn cho công tác quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới, chống buôn lậu xăng dầu qua biên giới

Sở Công thương tỉnh Quảng Nam có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan chức năng lập quy hoạch hệ thống các cửa hàng bán lẻ trình Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội trong từng thời kỳ; Kiểm tra, giám sát các thương nhân tuân thủ các điều kiện và quy định về quyền phân phối xăng dầu, điều kiện đối với Tổng đại lý, điều kiện đối với đại lý bán lẻ xăng dầu, điều kiện cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu đối với cửa hàng bán lẻ xăng dầu; kiểm tra và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu đối với các cửa hàng bán lẻ xăng dầu; giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của Tổng đại lý, đại lý

và cửa hàng bán lẻ xăng dầu; Kiểm tra điều kiện kinh doanh dịch vụ vận tải xăng dầu ; phối hợp với Sở Tài chính có trách nhiệm giám sát việc thực hiện giá bán xăng dầu của các thương nhân kinh doanh xăng dầu

Sở Khoa học Công nghệ tỉnh Quảng Nam trực tiếp là Chi cục đo lường chất lượng có trách nhiệm kiểm định và cấp giấy chứng nhận kiểm định cho

các thiết bị đo đếm trong mua bán xăng dầu như cột bơm xăng dầu, các bình đong chuẩn theo định kỳ, kiểm tra giám sát việc thực hiện các tiêu chuẩn về cửa hàng bán lẻ xăng dầu, kiểm tra số lượng và chất lượng xăng dầu; tập huấn và cấp chứng chỉ nghiệp vụ đo lường chất lượng cho các công nhân bán xăng dầu

Sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Nam phối hợp với các đơn vị quản

lý có liên quan quy định tiêu chuẩn, điều kiện đấu nối của hệ thống giao thông với hệ thống cơ sở kinh doanh xăng dầu

Công an Quảng Nam có trách nhiệm quản lý các hoạt động có liên quan đến công tác bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy tại các địa điểm kinh doanh xăng dầu, cụ thể:

Phòng cảnh sát môi trường thuộc Công an tỉnh Quảng Nam có trách

nhiệm kiểm tra các cửa hàng kinh doanh xăng dầu phải đảm bảo các quy định

về bảo vệ môi trường; hàng năm ký cam kết bảo vệ môi trường, kiểm tra, giám sát việc thực hiện quan trắc môi trường theo cam kết của các thương nhân kinh doanh xăng dầu theo quy định 6 tháng/lần, đào tạo và cấp chứng chỉ nghiệp vụ bảo vệ môi trường đối với các công nhân bán xăng dầu

Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy thuộc Công an tỉnh Quảng Nam có trách nhiệm tổ chức kiểm tra cơ sở vật chất, số lượng thiết bị phòng

cháy chữa cháy theo quy định và cấp giấy phép đủ điều kiện phòng cháy chữa cháy đối với từng cửa hàng kinh doanh xăng dầu; định kỳ 6 tháng 1 lần kiểm tra, rà soát và yêu cầu bổ sung (nếu có); có trách nhiệm mở các lớp tập huấn

và cấp chứng chỉ phòng cháy chữa cháy đối với các công nhân bán xăng dầu

Cục Thuế tỉnh Quảng Nam có trách nhiệm theo dõi sản lượng của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu; Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc kê khai thuế, nộp thuế và đôn đốc việc thực hiện các nghĩa vụ với ngân sách nhà nước của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu; Xử lý và

kiến nghị xử lý nghiêm đối với những trường hợp vi phạm nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật

Công khai danh sách các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh có hành vi vi phạm khai sai dẫn đến thiếu thuế, trốn thuế, nợ thuế theo quy định của pháp luật về thuế

Thanh tra tỉnh Quảng Nam có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu với UBND tỉnh tổ chức thanh tra toàn diện đối với các doanh nghiệp nếu phát hiện có dấu hiệu sai phạm thuộc lĩnh vực quản lý của nhiều ngành

1.1.4 Nguyên tắc quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Hoạt động kinh doanh Xăng dầu là một hoạt động kinh tế có tính nhạy cảm cao, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng và sự ổn định cũng như tốc độ phát triển kinh tế của mỗi quốc gia Ở Việt Nam hiện nay, kinh doanh xăng dầu được xếp là ngành kinh doanh có điều kiện và được nhà nước quản

lý chặt chẽ, từ khâu nhập khẩu đến hình thành giá và phân phối Để quản lý hoạt động kinh doanh xăng dầu, Nhà nước đưa ra các cơ chế cụ thể qua đó quy định trách nhiệm và cách thức phối hợp của các đơn vị quản lý

Tại Việt Nam, hoạt động quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu phát triển cùng với sự phát triển thực tế của thị trường xăng dầu Việc định hình, xây dựng cơ chế quản lý kinh doanh xăng dầu từ khi ra đời đến nay là một quá trình có nhiều biến động, chủ yếu dựa theo những thay đổi của thị trường

Nhà nước thực hiện các giải pháp tác động để phân bổ lại nguồn lực xã hội và khắc phục các thất bại của thị trường Cụ thể là nhà nước có biện pháp điều tiết nhằm duy trì công bằng xã hội và lợi ích của các bên liên quan

Nhà nước kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp nhằm đảm bảo hoạt động của các doanh nghiệp xăng dầu được thực hiện trong môi

trường cạnh tranh lành mạnh, tuân thủ các khuôn khổ pháp lý đã đề ra Một

số nguyên tắc chính trong quản lý kinh doanh xăng dầu:

Nguyên tắc điều hành giá theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà

nước, có lên, có xuống theo tín hiệu của thị trường thế giới; mức giá bán lẻ xăng của Việt Nam tương đương với mặt bằng giá của các nước có chung đường biên giới để ngăn ngừa và hạn chế tình trạng buôn lậu xăng dầu qua biên giới Nhà nước chỉ can thiệp bằng các biện pháp hành chính trong trường hợp “khẩn cấp/đặc biệt” và được công bố công khai để người tiêu dùng cùng chia sẻ và ủng hộ

Thực hiện nguyên tắc chia sẻ lợi ích và trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng; doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu phải có trách nhiệm nộp đủ các khoản thu của ngân sách Nhà nước theo luật định

Về nguyên tắc điều chỉnh giá xăng dầu, thứ nhất không dùng ngân sách nhà nước để bù lỗ kinh doanh xăng dầu Tiếp tục giảm thuế nhập khẩu xăng dầu = 0 và có thể lấy tất cả phần thu do giá xuất khẩu dầu thô tăng để bù lỗ cho xăng dầu nhập khẩu nhằm bình ổn giá xăng dầu trong nước ở mức hợp

lý, góp phần đảm bảo tăng trưởng GDP ở mức 8 - 8,5%

Thứ hai, tăng giá có phân biệt đối với từng loại xăng dầu theo nguyên tắc; tăng giá đến mức bảo đảm kinh doanh (ngân sách nhà nước không phải

bỏ thêm ra bù lỗ) tạo áp lực sử dụng xăng dầu một cách hợp lý, tiết kiệm và

có hiệu quả hơn); riêng đối với giá diezel, madút và dầu hoả bố trí “liều lượng” tăng giá, chú ý đến sức chịu đựng của các doanh nghiệp, tăng giá có mức độ và tiếp tục bù lỗ cho kinh doanh để hạn chế tác động đối với sản xuất Nguyên tắc thứ ba là, trong trường hợp giá xăng dầu thế giới tăng mạnh

so với thời điểm tháng 5/2004 (giá làm căn cứ xây dựng phương án điều chỉnh), Chính phủ sẽ xem xét điều chỉnh giảm giá bán xăng dầu trong nước cho phù hợp

Nguyên tắc quản lý đo lường, chất lượng được quy định tại Điều 4

Thông tư 15/2015/TT-BKHCN ngày 25/8/2015 của Bộ Khoa học và Công nghệ thì nguyên tắc quản lý đo lường, chất lượng xăng dầu được quy định như sau:

Xăng dầu của thương nhân sản xuất, pha chế, thương nhân nhập khẩu thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu điêzen và nhiên liệu sinh học hiện hành (sau đây viết là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia) do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành phải thực hiện việc chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường

Đối với xăng dầu không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, thương nhân sản xuất, pha chế, thương nhân nhập khẩu phải công bố tiêu chuẩn áp dụng và bảo đảm chất lượng xăng dầu phù hợp tiêu chuẩn công bố áp dụng khi lưu thông trên thị trường

Trách nhiệm đối với chất lượng xăng dầu khi có khiếu nại, tranh chấp được xác định dựa trên các mẫu lưu tại từng khâu trong quá trình sản xuất, pha chế, nhập khẩu, vận chuyển, lưu thông phân phối xăng dầu

Thương nhân kinh doanh xăng dầu chịu trách nhiệm về đo lường, chất lượng xăng dầu trong hệ thống phân phối thuộc sở hữu của mình và liên đới chịu trách nhiệm đối với các hành vi vi phạm về đo lường, chất lượng của tổng đại lý, đại lý, thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu thuộc hệ thống phân phối của thương nhân

1.1.5 Phương pháp quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Phương pháp quản lý nhà nước về kinh tế là tổng thể những cách thức tác động có chủ đích và có thể có của nhà nước lên nền kinh tế quốc dân và các

bộ phận hợp thành của nó để thực hiện các mục tiêu quản lý kinh tế quốc dân

Đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu, cũng như các hoạt động kinh

tế xã hội khác nhà nước sử dụng các phương pháp như:

Phương pháp hành chính

Đây là phương pháp mang tính bắt buộc, tính quyền lực, “là phương pháp sử dụng quyền lực nhà nước để tạo ra sự phục tùng của các cá nhân, tổ chức trong hoạt động kinh doanh xăng dầu " (Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn Bưu, 2008, trang 131) Nhà nước tạo ra một khung pháp lý nhất định, nhà

nước ban hành các chính sách mà gần đây nhất là nghị định 83/2014/NĐ-CP

về kinh doanh xăng dầu trong đó quy định rõ đối tượng, những thủ tục hành chính như thủ tục đăng ký kinh doanh, xác định giá, điều chỉnh giá, cơ sở vật chất, điều kiện về an toàn cháy nổ, môi trường; những quy định về chất lượng, số lượng xăng dầu khi cung cấp ra thị trường theo các bộ quy chuẩn nhất định đây là những điều kiện bắt buộc đối với lĩnh vực kinh doanh xăng dầu cũng như tạo ra khung pháp lý cho các chủ thể kinh doanh theo khuôn khổ pháp luật; đồng thời đối với các chủ thể quản lý là các cơ quan quản lý nhà nước căn cứ vào các quy định của nhà nước để thực hiện công việc quản

lý của mình bao gồm hạn ngạch, giấy phép, các quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật, vv

Hạn ngạch được hiểu là quy định cao nhất hoặc thấp nhất của Nhà nước về số lượng một mặt hàng hoặc một nhóm hàng được phép xuất, nhập khẩu hay tiêu thụ trên thị trường Trong quản lý kinh tế việc sử dụng hạn ngạch để đưa ra các chỉ tiêu sản xuất chỉ tồn tại phổ biến trong mô hình kinh

tế bao cấp, hiện nay với mô hình kinh tế thị trường việc sử dụng hạn ngạch trong hoạt động thương mại nội địa đã không còn tồn tại, tuy nhiên trong hoạt động thương mại quốc tế vẫn còn áp dụng hạn ngạch xuất khẩu và nhập khẩu cho một số hàng hóa đặc biệt

Giấy phép là hình thức cơ quan có thẩm quyền cho phép các nhà kinh doanh được quyền xuất khẩu, nhập khẩu hay phân phối trên thị trường một loại hàng hóa nhất định Hiện nay việc sử dụng giấy phép đã được hạn chế

trên thế giới, ở Việt Nam chỉ còn sử dụng giấy phép đối với một số mặt hàng, các loại hàng hóa cần được cấp giấy phép kinh doanh được liệt kê trong điều khoản về các loại hàng hóa cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện của luật Thương Mại Việt Nam ban hành năm 2014

Những quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật: Đây là những quy định về tiêu chuẩn vệ sinh, đo lường, an toàn lao động, bao bì đóng gói, đặc biệt là các tiêu chuẩn về vệ sinh thực phẩm, vệ sinh phòng dịch đối với động, thực vật tươi sống, tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường sinh thái đối với các máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ được nhà nước hoặc các tổ chức quốc tế đưa ra để đánh giá chất lượng của hàng hóa

Phương pháp kinh tế

Phương pháp kinh tế trong quản lý nhà nước về kinh tế là cách thức tác động gián tiếp của nhà nước, dựa trên những lợi ích kinh tế có tính hướng dẫn, lên đối tượng quản lý của nhà nước về kinh tế nhằm làm cho họ quan tâm tới hiệu quả cuối cùng của sự hoạt động, từ đó mà tự giác, chủ động hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao (Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn Bưu, 2008, trang 132)

Trong quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu nhà nước cũng thực hiện phương pháp kinh tế như: ưu đãi thuế đối với những mặt hàng mới đưa vào sử dụng có ít ảnh hưởng đến môi trường, dự kiến Bộ Tài chính có thể sẽ trình Chính phủ về việc ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt cho mặt hàng xăng sinh học trong thời gian tới Các đơn vị đầu mối căn cứ vào điều kiện thực tế để có

sự lựa chọn đem lại hiệu quả kinh tế

Sử dụng Công cụ thuế: Thuế là khoản đóng góp bắt buộc của các tổ chức, cá nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời gian được pháp luật quy định, không mang tính chất hoàn trả trực tiếp, nhằm sử dụng cho mục đích chung toàn xã hội Nhà nước thực hiện quản lý, điều tiết vĩ mô nền kinh tế bằng nhiều biện pháp như: giáo dục chính trị tư tưởng, hành chính, luật pháp

và kinh tế; trong đó biện pháp kinh tế là gốc Trong các biện pháp kinh tế,

Thuế là công cụ quan trọng và sắc bén nhất Thuế là công cụ điều hoà thu nhập, thực hiện công bằng xã hội trong phân phối Các sắc thuế trực thu (đặc biệt là thuế thu nhập cá nhân) với việc sử dụng thuế suất lũy tiến là sắc thuế có tác dụng rất lớn trong việc điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội Việc điều hoà thu nhập giữa các tầng lớp dân cư được thực hiện một phần thông qua thuế gián thu, đặc biệt là hình thức thuế tiêu thụ đặc biệt Thuế là công cụ để thực hiện kiểm tra, kiểm soát các hoạt động sản xuất kinh doanh, đảm bảo thực hiện tốt quản lý nhà nước đối với mọi mặt của đời

sống kinh tế, xã hội

Phương pháp giáo dục

Phương pháp giáo dục trong quản lý nhà nước về kinh tế là cách thức tác động của Nhà nước vào nhận thức và tình cảm của những con người thuộc đối tượng quản lý của nhà nước về kinh tế, nhằm nâng cao tính tự giác, tính tích cực và nhiệt tình lao động của họ trong việc thực hiện tốt nhiệm vụ được giao (Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn Bưu, 2008, trang 136)

Trong quản lý nhà nước về kinh doanh xăng dầu nhà nước cũng thực hiện phương pháp giáo dục như tuyên truyền, giáo dục thông qua các phương tiện thông tin đại chúng cho những cán bộ làm công tác quản lý phải thực hiện đúng chức trách nhiệm vụ của mình; các chủ thể kinh doanh cần phải có đạo đức nghề nghiệp

1.1.6 Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Tổ chức bộ máy và trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ tham gia quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu là các cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương tới địa phương được thể hiện ở sự tác động, ảnh hưởng, cơ chế của cơ cấu bộ máy tổ chức, phân công phân cấp quản lý, sự phối hợp giữa các bộ phận quản lý Bộ máy quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nhiều tầng, nhiều cấp, nhiều khâu

sẽ khó phối kết hợp triển khai cac quyết định quản lý

Sự phân cấp, phân công, quy định rõ chức năng nhiệm vụ của các bộ phận trong bộ máy quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu sẽ bảo đảm tạo ra sự đồng thuận và phối hợp tốt làm cho các đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu được thông suốt tránh sự chồng chéo hoặc khoảng trống để giảm thiểu gian lận thương mại và bất ổn trên thị trường Phân công, phân cấp, phân nhiệm được rõ ràng sẽ đảm bảo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm tra, đánh giá, phát hiện những trục trặc trong bộ máy

và trong quá trình thực hiện các quyết định quản lý Theo đó, chủ thể quản lý

có thể điều chỉnh kịp thời, đảm bảo các mục tiêu quản lý được thực hiện tốt

Đội ngũ cán bộ tham gia quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu là những người thực thi các nôi dung quản lý nhà nước

về thương mại Nếu đội ngũ cán bộ có trình độ tinh thông, có năng lực, đạo đức nghề nghiệp cao thì sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, làm lành mạnh hóa và văn minh thương mại Vì vậy, cần phải tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, quản

lý có tính chuyên nghiệp, có đạo đức nghề nghiệp, biết ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến trong hoạt động quản lý nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước về xăng dầu

1.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh

1.2.1 Hoạch định chính sách, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh

a Hoạch định chính sách, quy hoạch phát triển xăng dầu

Từ những chính sách quy định tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP, Tỉnh Quảng Nam đưa ra một quy hoạch phát triển kinh doanh xăng dầu có tầm nhìn dài hạn và tổ chức thực hiện là yêu cầu cấp thiết hiện nay và việc xây dựng quy hoạch cần có cơ chế quản lý bởi lẽ: Hoạt động quy hoạch phát triển

kinh doanh xăng dầu có tính phức tạp cao và liên đới đến nhiều bộ ngành Hệ thống phân phối xăng dầu đang tồn tại những điểm bất hợp lý cả về mô hình

tổ chức hệ thống và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật Như vậy, việc quy hoạch cần có các giải pháp điều chỉnh về tổ chức hệ thống phân phối cũng như chấn chính về đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật của hệ thống Do đặc thù kinh doanh xăng dầu nên hoạt động quy hoạch đã không chỉ liên quan đến các yếu tố về mô hình hệ thống kinh doanh thuộc quyền quản lý của Sở Công thương mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các yếu tố về cầu cảng, kho bãi, giao thông vận tải và thu hút đầu tư phát triển các vùng, địa phương, các hoạt động này nằm dưới sự quản lý của các bộ ngành khác

Nội dung quản lý nhà nước đến hoạt động kinh doanh xăng dầu bao gồm các cơ chế, chính sách, các giải pháp cụ thể Cơ chế và chính sách có mối quan hệ chặt chẽ và biện chứng, để nghiên cứu và làm rõ nội dung quản

lý nhà nước trong nghiên cứu của mình, tác giả tập trung phân tích làm rõ cơ chế quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu và chính sách quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu

b) Về quy hoạch mạng lưới kinh doanh xăng dầu

Công tác quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh được tăng cường hiệu quả Sắp xếp, xây dựng, phát triển

hệ thống cơ sở kinh doanh xăng dầu trên địa bàn tỉnh tuân thủ đúng quy định kinh doanh có điều kiện

Trên cơ sở nội dung của Nghị đinhh 83/2014/NĐ-CP tại điều 5: Quy hoạch phát triển hệ thống kinh doanh xăng dầu và quy hoạch phát triển ngành thương mại tỉnh Quảng Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2025 theo Quyết định số 3464/QĐ-UBND ngày 27/10/2011 và những nội dung điều chỉnh, bổ sung Quy quy hoạch phát triển ngành thương mại tỉnh Quảng Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025 theo Quyết định số 639/QĐ-

UBND ngày 02/3/2017 của UBND tỉnh Quảng Nam

Xây dựng mạng lưới các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật, hiện đại, mỹ quan kiến trúc đô thị và đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu, đảm bảo an ninh về nhiên liệu trong mọi tình huống Tăng hiệu quả đầu tư và ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật trong dịch vụ bán lẻ xăng dầu

Mạng lưới bán lẻ xăng dầu trên địa bàn tỉnh được sắp xếp lại một cách hợp lý nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của từng vùng, từng địa phương loại bỏ dần các cơ sở không phù hợp về quy hoạch phát triển chung của tỉnh hoặc không đảm bảo tiêu chuẩn kinh doanh mặt hàng có điều kiện Đồng thời khai thác và phát huy hiệu quả hệ thống các công trình hạ tầng thương mại, cơ sở kinh doanh hiện có trên địa bàn tỉnh, giảm thiểu những nguy cơ gây mất an toàn về phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường

Sử dụng tiết kiệm quỹ đất, phối kết hợp dịch vụ cung cấp nhiên liệu với các dịch vụ thương mại khác Khuyến khích các cửa hàng kinh doanh xăng dầu có quy mô lớn (cấp II trở lên) ở khu vực đô thị, trên các tuyến giao thông quan trọng mở thêm cửa hàng bán chai khí dầu mỏ hóa lỏng và đầu tư trạm nạp khí dầu mỏ hóa lỏng cho các phương tiện giao thông đồng thời cần hạn chế mở thêm các cửa hàng kinh doanh khí dầu mỏ hóa lỏng tại khu vực đông dân cư, các tuyến phố chính trong khu vực nội thị

c) Về quyết định chủ trương đầu tư dự án xây dựng mới, dự án cải tạo, nâng cấp cơ sở kinh doanh xăng dầu

Phát triển hệ thống cửa hàng kinh doanh xăng dầu phải đảm bảo thống nhất, phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh và các quy hoạch ngành liên quan; phải gắn với khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, khu kinh tế cửa khẩu, đô thị trong tương lai và

những tuyến giao thông quan trọng; chú trọng phát triển các cửa hàng kinh doanh xăng dầu ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa nhằm góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội

Các chủ thể tham gia kinh doanh xăng dầu phải thực hiện đầy đủ các quy định của Nhà nước về điều kiện kinh doanh xăng dầu

Phát triển hệ thống cửa hàng kinh doanh xăng dầu, kho xăng dầu theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, từng bước xây dựng các cửa hàng xăng dầu hiện đại, đảm bảo văn minh thương mại, đa dạng hóa mô hình tổ chức kinh doanh xăng dầu, kết hợp với các dịch vụ tiện ích như: dịch vụ rửa xe, bảo dưỡng xe, bãi đỗ xe, dịch vụ dừng nghỉ, cửa hàng bách hóa, cửa hàng ăn uống, máy rút tiền

Tập trung khắc phục, giải quyết tồn tại một số cửa hàng kinh doanh xăng dầu đã đầu tư xây dựng trước đây không còn phù hợp hiện đang hoạt động kinh doanh nhưng chưa đảm bảo đủ các điều kiện theo quy định, phải cải tạo, nâng cấp và hoàn thành các thủ tục theo quy định để được tồn tại, phát triển

d) Về quản lý môi trường, phòng cháy, chữa cháy; quản lý đo lường chất lượng xăng dầu; quản lý nguồn cung cấp xăng dầu; quản lý thực hiện nghĩa vụ tài chính

Xăng dầu là loại nhiên liệu thiết yếu đối với đời sống con người nhưng nếu sử dụng, vận chuyển và bảo quản không hợp lý nó sẽ tác động gây ô nhiểm môi trường Xăng dầu là chất lỏng bay hơi ở bất cứ nhiệt độ nào, dễ bắt lửa và cháy ở nhiệt độ bình thường Khi hơi Xăng dầu là loại nhiên liệu thiết yếu đối với đời sống con người nhưng nếu sử dụng, vận chuyển và bảo quản không hợp lý nó sẽ tác động gây ô nhiểm môi trường Xăng dầu là chất lỏng bay hơi ở bất cứ nhiệt độ nào, dễ bắt lửa và cháy ở nhiệt độ bình thường Khi hơi xăng dầu đạt đến nồng độ nhất định nó có thể cháy nổ và khi cháy nổ

xăng dầu tỏa ra nhiệt lượng lớn hủy hoại môi trường xung quanh Là chất lỏng dễ bay hơi nên xăng dầu dễ phát tán vào khí quyển gây ngộ độc cho con người và sinh vật Do các đặc tính lý hóa của sản phẩm xăng dầu nên hoạt động của ngành xăng dầu (lưu chứa, vận chuyển) luôn chứa đựng nguy cơ gây ô nhiểm môi trường Chính vì vậy, các quy định về bảo vệ môi trường, an toàn phòng chống cháy nổ cũng là một công cụ quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Vấn đề quản lý đo lường chất lượng là vấn đề chung đối với mọi loại hàng hóa Đối với xăng dầu, vấn đề đo lường và chất lượng càng có ý nghĩa quan trọng hơn Xăng dầu là loại nhiên liệu đặc biệt, tác động đến nhiều ngành sản xuất và đời sống xã hội với đặc tính hao hụt nhiều và dễ bị kém hoặc không đảm bảo chất lượng Xăng dầu kém phẩm chất sẽ gây ra tác hại lang truyền và trực tiếp phá hủy năng lực sản xuất, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường thiên nhiên và sức khỏe con người Tránh gian lận thương mại và tác động xấu đến ổn định thị trường

1.2.2 Cấp phép kinh doanh xăng dầu

Ngày 03 tháng 9 năm 2014, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu và điều kiện kinh doanh xăng dầu tại thị trường Việt Nam; Nghị định này áp dụng đối với thương nhân Việt Nam theo quy định của Luật Thương mại Thương nhân nước ngoài kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, phải tuân thủ các quy định tại Nghị định này; trường hợp điều ước quốc

tế quy định khác với quy định tại Nghị định này thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó

Điều kiện được Bộ Công thương cấp Giấy phép kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu:

- Là doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật, trong

Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh xăng dầu

- Có cầu cảng chuyên dụng nằm trong hệ thống cảng quốc tế của Việt Nam, bảo đảm tiếp nhận được tàu chở xăng dầu hoặc phương tiện vận tải xăng dầu khác có trọng tải tối thiểu bảy nghìn tấn (7.000 tấn), thuộc sở hữu doanh nghiệp hoặc đồng sở hữu hoặc thuê sử dụng từ năm (05) năm trở lên

- Có kho tiếp nhận xăng dầu nhập khẩu dung tích tối thiểu mười lăm nghìn mét khối (15.000 m3) thuộc sở hữu doanh nghiệp hoặc đồng sở hữu hoặc thuê sử dụng của thương nhân kinh doanh dịch vụ xăng dầu từ năm (05) năm trở lên

- Có phương tiện vận tải xăng dầu nội địa thuộc sở hữu doanh nghiệp hoặc đồng sở hữu hoặc thuê sử dụng của thương nhân kinh doanh dịch vụ xăng dầu từ năm (05) năm trở lên

- Có hệ thống phân phối xăng dầu: Tối thiểu mười (10) cửa hàng bán lẻ thuộc sở hữu hoặc sở hữu và đồng sở hữu của doanh nghiệp, tối thiểu bốn mươi (40) tổng đại lý hoặc đại lý bán lẻ xăng dầu thuộc hệ thống phân phối của thương nhân

- Phù hợp với quy hoạch thương nhân kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu

- Thương nhân kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu nhiên liệu bay không bắt buộc phải có hệ thống phân phối quy định tại khoản 5 nói trên nhưng phải

có phương tiện tra nạp nhiên liệu bay thuộc sở hữu hoặc đồng sở hữu của

thương nhân [44]

Thương nhân kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu có 19 quyền

và nghĩa vụ, trong đó có quyền được Bộ Công Thương phân giao hạn mức nhập khẩu xăng dầu tối thiểu hàng năm, quyền mua bán xăng dầu, nguyên liệu với các thương nhân đầu mối khác, nghĩa vụ đăng ký hệ thống phân phối của mình theo quy định của Bộ Công thương, nghĩa vụ liên đới chịu trách

nhiệm đối với các hành vi vi phạm của tổng đại lý, đại lý, thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu thuộc hệ thống phân phối của mình trong hoạt động kinh doanh xăng dầu theo quy định của pháp luật

Tổng đại lý kinh doanh xăng dầu phải có đủ các điều kiện sau:

- Thương nhân có trụ sở chính trên địa bàn, có đủ các điều kiện quy định tại Điều 16 Nghị định số 83/2014/NĐ-CP và có hệ thống phân phối xăng dầu trên địa bàn một (01) tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

- Doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật, trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh xăng dầu

- Có kho, bể xăng dầu dung tích tối thiểu hai nghìn mét khối (2.000

m3), thuộc sở hữu doanh nghiệp hoặc đồng sở hữu hoặc thuê sử dụng của thương nhân kinh doanh dịch vụ xăng dầu từ năm (05) năm trở lên

- Có phương tiện vận tải xăng dầu thuộc sở hữu doanh nghiệp hoặc đồng sở hữu hoặc thuê sử dụng của thương nhân kinh doanh dịch vụ xăng dầu

từ năm (05) năm trở lên

- Có hệ thống phân phối xăng dầu, bao gồm tối thiểu năm (05) cửa hàng bán lẻ thuộc sở hữu doanh nghiệp hoặc sở hữu và đồng sở hữu, tối thiểu mười (10) cửa hàng thuộc các đại lý bán lẻ xăng dầu được cấp Giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ xăng dầu theo quy định tại Điều 25 Nghị định 83/2014/NĐ-CP

- Hệ thống phân phối của tổng đại lý phải nằm trong hệ thống phân phối của một thương nhân đầu mối và chịu sự kiểm soát của thương nhân đó

- Cán bộ quản lý, nhân viên trực tiếp kinh doanh phải được đào tạo, huấn luyện và có chứng chỉ đào tạo, huấn luyện nghiệp vụ về phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật hiện hành

1.2.3 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm việc thực hiện các quy định pháp luật của các doanh nghiệp kinh doanh trên địa bàn tỉnh

Cơ chế kiểm tra giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu có ý nghĩa quan trọng đảm bảo cho thị trường kinh doanh xăng dầu minh bạch, bảo vệ lợi ích của các nhóm liên quan Cơ chế giám sát hợp lý, hiệu quả giúp cho các doanh nghiệp kinh doanh trên thị trường tuân thủ các quy định của nhà nước, chống các tiêu cực trong kinh doanh, bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng và của chính các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu

Nhà nước xây dựng và đưa ra một quy hoạch phát triển kinh doanh xăng dầu có tầm nhìn dài hạn và tổ chức thực hiện là yêu cầu cấp thiết hiện nay và việc xây dựng quy hoạch cần có cơ chế quản lý bởi lẽ: Hoạt động quy hoạch phát triển kinh doanh xăng dầu có tính phức tạp cao và liên đới đến nhiều bộ ngành Hệ thống phân phối xăng dầu đang tồn tại những điểm bất hợp lý cả về mô hình tổ chức hệ thống và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật Như vậy, việc quy hoạch cần có các giải pháp điều chỉnh về tổ chức hệ thống phân phối cũng như chấn chính về đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật của hệ thống Do đặc thù kinh doanh xăng dầu hoạt động quy hoạch đã không chỉ liên quan đến các yếu tố về mô hình hệ thống kinh doanh thuộc quyền quản lý của Bộ Công thương mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các yếu tố về cầu cảng, kho bãi, giao thông vận tải và thu hút đầu tư phát triển các vùng, địa phương, các hoạt động này nằm dưới sự quản lý của các bộ ngành khác Do vậy, Nhà nước cần đưa ra cơ chế phối hợp để tạo sự ăn khớp giữa các bộ ngành liên quan

Hoạt động kiểm tra giám sát trong kinh doanh xăng dầu có rất nhiều hạng mục đi đôi với các điều kiện của hoạt động kinh doanh này Bên cạnh những hoạt động kiểm tra dành chung cho tất cả hoạt động kinh doanh, đơn vị

kinh doanh xăng dầu cần phải được kiểm tra về các yếu tố như kho chứa, trình độ nhân viên, các điều kiện phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường…

Mặt khác, theo quy định của Nhà nước hoạt động kiểm tra chia làm nhiều loại hình: kiểm tra thường kỳ, kiểm tra thường niên, kiểm tra đột xuất, kiểm tra theo chuyên đề Như vậy, cần có cơ chế phối hợp giữa các đơn vị liên quan trong hoạt động kiểm tra và xử lý vi phạm trong kinh doanh xăng dầu nhằm đảm bảo tính hiệu quả của hoạt động và giảm thiểu khó khăn cho doanh nghiệp

Hiện nay, công tác kiểm tra giám sát đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu chủ yếu được thực hiện theo chức năng ngành, các hoạt động kiểm tra do từng bộ ngành thực hiện độc lập và chưa có cơ chế phối hợp giữa các

bộ ngành, địa phương một cách hiệu quả Trách nhiệm trong việc kiểm tra giám sát được quy định như sau:

Theo quy định của Nghị định 83/2014/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu,

cơ chế xây dựng và quản lý quy hoạch được quy định như sau:

- Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành có liên quan lập và công bố công khai quy hoạch phát triển hệ thống kinh doanh xăng dầu trên cơ sở phù hợp với định hướng phát triển ngành dầu khí Việt Nam và phát triển kinh tế – xã hội đến năm 2020; quy hoạch phát triển hệ thống kho cảng xăng dầu đầu mối, kho xăng dầu dự trữ chiến lược và dự trữ lưu thông, hệ thống tuyến ống xăng dầu trên phạm vi cả nước

- Bộ Giao thông Vận tải lập dự án xây dựng mới hoặc dự án cải tạo nâng cấp hệ thống giao thông chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, các Bộ, ngành có liên quan và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương để xác định các điểm đầu mối phù hợp với hệ thống cơ sở kinh doanh xăng dầu đã được quy hoạch

- Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch đầu tư: Dự kiến kế hoạch cấp vốn nhà nước hàng năm đối với các dự án quốc gia về dầu thô và các sản phẩm xăng dầu trong giai đoạn quy hoạch nhằm bảo đảm tiến độ và tính khả thi của các

dự án đầu tư

- Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm lập và công bố công khai quy hoạch mạng lưới cửa hàng bán lẻ xăng dầu và kho xăng dầu phục vụ nhu cầu xăng dầu lưu thông trên địa bàn Cửa hàng bán lẻ xăng dầu phải phù hợp với Tiêu chuẩn Quốc gia do Bộ Khoa học

và Công nghệ công bố; riêng tại khu vực địa bàn biên giới, phải tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn cho công tác quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới và chống buôn lậu xăng dầu qua biên giới

Xử lý các vi phạm về kinh doanh xăng dầu: Áp dụng theo Nghị định số 97/2013/NĐ-CP ngày 27/8/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dầu khí, kinh doanh xăng dầu và khí dầu mỏ hóa lỏng và các Nghị định khác về Môi trường, PCCC v.v

Nhà nước khuyến khích thương nhân thuộc các thành phần kinh tế đầu

tư phát triển cơ sở kinh doanh xăng dầu theo đúng quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt

1.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu của một số địa phương

1.3.1 Kinh nghiệm của Hà Nội

Tại Hà Nội: Là thành phố lớn, có cự ly vận chuyển gần so với đầu mối nhập khẩu, đây là thị trường hiệu quả có chi phí thấp do vậy tập trung hầu hết tất cả các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế tham gia kinh doanh xăng dầu Do vậy để thị trường xăng dầu đảm bảo hoạt động lành mạnh, các

cơ quan chức năng của thành phố như Sở Công thương đã phối hợp với các

cơ quan như Sở Cảnh sát phòng cháy chữa cháy, Sở Khoa học công nghệ, Sở