BÀI TẬP LỚN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ 9 ĐIỂM

ĐỀ BÀI A và B là hai quốc gia có chung đường biên giới. Tháng 52009, được sự hỗ trợ vũ khí và quân đội của quốc gia B, một nhóm hồi giáo ly khai tại quốc gia A đã thực hiện cuộc tấn công chính quyền trung ương và chiếm đóng vùng phía Bắc nước này, sau đó tuyên bố thành lập một quốc gia mới, với tên gọi là nước Cộng hòa C. Ngày 112010, A sử dụng quân đội tấn công nhằm tiêu diệt chính quyền hồi giáo C. Quốc gia B đã đưa 300.000 binh sỹ cùng nhiều phương tiện quân sự đến trợ giúp C chống lại A. Với sự giúp đỡ của B, cuộc tấn công của A đã không đạt được kết quả như mong muốn. Hãy cho biết: Tính hợp pháp của những hành vi do B thực hiện: (i) hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C năm 2009 và (ii) hỗ trợ binh sĩ, phương tiện quân sự để giúp C chống lại quốc gia A năm 2010? Tính hợp pháp của hành vi sử dụng vũ lực lượng vũ trang do A thực hiện ngày 112010 để tiêu diệt chính quyền hồi giáo C. NỘI DUNG I. Tính hợp pháp của những hành vi do B thực hiện: (i) hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C năm 2009 và (ii) hỗ trợ binh sĩ, phương tiện quân sự để giúp C chống lại quốc gia A năm 2010? 1) Về hành vi hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C năm 2009 của quốc gia B. Hành vi này hỗ trợ vũ khí, quân đội của B để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C năm 2009 là không hợp pháp, vì: Thứ nhất, hành vi trên cảu B đã vi phạm hai nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác. Nguyên tắc này được ghi nhận ở khoản 7 Điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc như sau: “Hiến chương này hoàn toàn không cho phép Liên hợp quốc được can thiệp vào những công việc thực chất thuộc thẩm quyền nội bộ của bất cứ quốc gia nào, và không đòi hỏi các thành viên của Liên hợp quốc phải đưa những công việc loại này ra giải quyết theo quy định của Hiến chương; tuy nhiên, nguyên tắc này không liên quan đến việc thi hành những biện pháp cưỡng chế nói ở chương VII”. Một trong những nội dung được bản Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1970 về các nguyên tắc cơ bản điều chỉnh quan hệ hợp tác giữa các quốc gia của nguyên tắc này đó là “không một quốc gia nào có thể tổ chức, trợ giúp xúi giục, giúp đỡ tài chính khuyến khích hoặc ngầm đồng ý các hoạt động khủng bố, lật đổ hoặc hoạt động quân sự trực tiếp nhằm lật đổ chế độ hiện hành của một quốc gia khác, hoặc can thiệp vào những cuộc nội chiến của một quốc gia khác”. Bên cạnh đó, có hai ngoại lệ đối với nguyên tắc này: thứ nhất, can thiệp theo quy định của các điều ước quốc tế; thứ hai là can thiệp có sự đồng ý của quốc gia sở tại (consent). Theo tình huống, C là một nhóm hồi giáo ly khai ở quốc gia A, B là quốc gia có chung đường biên giới với quốc gia A. Việc nhóm hồi giáo C tổ chức khủng bố chính quyền trung ương A là công việc nội bộ quốc gia. B không có quyền can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia A theo nguyên tắc trên. Nhóm hồi giáo C tự thành lập một quốc gia mới là không hợp pháp, và không được công nhận bởi lẽ Lãnh thổ quốc gia không thể bị chiếm đóng quân sự do việc sử dụng vũ lực trái với những điều khoản của Hiến chương Liên hợp quốc. Không một sự chiếm đóng lãnh thổ do việc sử dụng hoặc đe dọa dùng vũ lực nào được công nhận là hợp pháp. Do đó nếu C và B có thỏa thuận về sự giúp đỡ này thì cũng không thể xem là hợp pháp. Việc B hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp nhóm hồi giáo C thực hiện cuộc tấn công chính quyền trung ương 2009 có thể nói là hành động giúp đỡ tài chính khuyến khích các hoạt động khủng bố, lật đổ chế độ hiện hành của quốc gia khác. Như vậy hành vi này đã vi phạm nguyên tắc cấm can thiệp vào công viêc nội bộ của quốc gia khác. Thứ hai, vi phạm nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của các quốc gia. Nguyên tắc này được ghi nhận ở khoản 1 Điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc: “Liên hợp quốc được xây dựng trên nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của tất cả các quốc gia thành viên”. Chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ là điều thiêng liêng của mỗi dân tộc, lãnh thổ là biểu hiện của nền độc lập dân tộc và bất khả xâm phạm của mỗi quốc gia. Bảo vệ biên giới, lãnh thổ chính là bảo vệ chủ quyền quốc gia chống lại mọi hình thức ngoại xâm. Tuyên bố về những nguyên tắc của Luật quốc tế điều chỉnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia phù hợp với hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1970 cũng đã quy định rõ nội dung nguyên tắc này. Tuy nhiên B lại có hành vi hỗ trợ quân đội và vũ khí, tức là có sự mang quân đội và vũ khí sang biên giới lãnh thổ của quốc gia A mà không hề có sự cho phép, cũng như xin phép từ quốc gia A. Hành vi trên của B đã vi phạm nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của các quốc gia, đe dọa đến hòa bình, an ninh chính trị của quốc gia A. Thứ ba, vi phạm nguyên tắc cấm dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Theo khoản 4 Điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc: “Tất cả các quốc gia thành viên Liên hợp quốc từ bỏ đe dọa bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế nhằm chống lại sự bất khả xâm phạm về lãnh thổ hay nền độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào cũng như bằng cách khác trái với những mục đích của Liên hợp quốc”. Một trong những nội dung được bản Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1970 về các nguyên tắc cơ bản điều

ĐỀ BÀI

A và B là hai quốc gia có chung đường biên giới Tháng 5/2009, được sự hỗ trợ vũ khí và quân đội của quốc gia B, một nhóm hồi giáo ly khai tại quốc gia A đã thực hiện cuộc tấn công chính quyền trung ương và chiếm đóng vùng phía Bắc nước này, sau đó tuyên bố thành lập một quốc gia mới, với tên gọi là nước Cộng hòa C

Ngày 1/1/2010, A sử dụng quân đội tấn công nhằm tiêu diệt chính quyền hồi giáo C Quốc gia B đã đưa 300.000 binh

sỹ cùng nhiều phương tiện quân sự đến trợ giúp C chống lại

A Với sự giúp đỡ của B, cuộc tấn công của A đã không đạt được kết quả như mong muốn Hãy cho biết:

- Tính hợp pháp của những hành vi do B thực hiện: (i) hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc

gia C năm 2009 và (ii) hỗ trợ binh sĩ, phương tiện quân sự để giúp C chống lại quốc gia A năm 2010?

- Tính hợp pháp của hành vi sử dụng vũ lực lượng vũ trang

do A thực hiện ngày 1/1/2010 để tiêu diệt chính quyền hồi giáo C

NỘI DUNG

I Tính hợp pháp của những hành vi do B thực hiện: (i)

hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C năm 2009 và (ii) hỗ trợ binh sĩ, phương tiện quân sự để giúp C chống lại quốc gia A năm 2010?

1) Về hành vi hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C năm 2009 của quốc gia B.

Hành vi này hỗ trợ vũ khí, quân đội của B để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C năm 2009 là không hợp pháp, vì:

Thứ nhất, hành vi trên cảu B đã vi phạm hai nguyên tắc

không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác

Nguyên tắc này được ghi nhận ở khoản 7 Điều 2 Hiến

chương Liên hợp quốc như sau: “Hiến chương này hoàn toàn không cho phép Liên hợp quốc được can thiệp vào những công việc thực chất thuộc thẩm quyền nội bộ của bất cứ quốc gia nào, và không đòi hỏi các thành viên của Liên hợp quốc phải đưa những công việc loại này ra giải quyết theo quy định của Hiến chương; tuy nhiên, nguyên tắc này không liên quan đến việc thi hành những biện pháp cưỡng chế nói ở chương VII” Một trong những nội dung được bản Tuyên bố của Đại

hội đồng Liên hợp quốc năm 1970 về các nguyên tắc cơ bản điều chỉnh quan hệ hợp tác giữa các quốc gia của nguyên tắc

này đó là “không một quốc gia nào có thể tổ chức, trợ giúp

xúi giục, giúp đỡ tài chính khuyến khích hoặc ngầm đồng ý các hoạt động khủng bố, lật đổ hoặc hoạt động quân sự trực tiếp nhằm lật đổ chế độ hiện hành của một quốc gia khác, hoặc can thiệp vào những cuộc nội chiến của một quốc gia khác” Bên cạnh đó, có hai ngoại lệ đối với nguyên tắc

này: thứ nhất, can thiệp theo quy định của các điều ước quốc

tế; thứ hai là can thiệp có sự đồng ý của quốc gia sở tại (consent).

Theo tình huống, C là một nhóm hồi giáo ly khai ở quốc gia A, B là quốc gia có chung đường biên giới với quốc gia A Việc nhóm hồi giáo C tổ chức khủng bố chính quyền trung ương A là công việc nội bộ quốc gia B không có quyền can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia A theo nguyên tắc trên

Nhóm hồi giáo C tự thành lập một quốc gia mới là không hợp pháp, và không được công nhận bởi lẽ Lãnh thổ quốc gia không thể bị chiếm đóng quân sự do việc sử dụng vũ lực trái

với những điều khoản của Hiến chương Liên hợp quốc Không một sự chiếm đóng lãnh thổ do việc sử dụng hoặc đe dọa dùng vũ lực nào được công nhận là hợp pháp Do đó nếu

C và B có thỏa thuận về sự giúp đỡ này thì cũng không thể xem là hợp pháp

Việc B hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp nhóm hồi giáo C thực hiện cuộc tấn công chính quyền trung ương 2009 có thể nói là hành động giúp đỡ tài chính khuyến khích các hoạt động khủng bố, lật đổ chế độ hiện hành của quốc gia khác Như vậy hành vi này đã vi phạm nguyên tắc cấm can thiệp vào công viêc nội bộ của quốc gia khác

Thứ hai, vi phạm nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của

các quốc gia Nguyên tắc này được ghi nhận ở khoản 1 Điều 2

Hiến chương Liên hợp quốc: “Liên hợp quốc được xây dựng trên nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của tất cả các quốc gia thành viên”.

Chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ là điều thiêng liêng của mỗi dân tộc, lãnh thổ là biểu hiện của nền độc lập dân tộc và bất khả xâm phạm của mỗi quốc gia Bảo vệ biên giới, lãnh thổ chính là bảo vệ chủ quyền quốc gia chống lại mọi hình thức ngoại xâm Tuyên bố về những nguyên tắc của Luật quốc

tế điều chỉnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia phù hợp với hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1970 cũng đã quy định rõ nội dung nguyên tắc này

Tuy nhiên B lại có hành vi hỗ trợ quân đội và vũ khí, tức

là có sự mang quân đội và vũ khí sang biên giới lãnh thổ của quốc gia A mà không hề có sự cho phép, cũng như xin phép

từ quốc gia A Hành vi trên của B đã vi phạm nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của các quốc gia, đe dọa đến hòa bình, an ninh- chính trị của quốc gia A

Thứ ba, vi phạm nguyên tắc cấm dùng vũ lực hoặc đe dọa

dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế Theo khoản 4 Điều 2 Hiến

chương Liên hợp quốc: “Tất cả các quốc gia thành viên Liên

hợp quốc từ bỏ đe dọa bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế nhằm chống lại sự bất khả xâm phạm về lãnh thổ hay nền độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào cũng như bằng cách khác trái với những mục đích của Liên hợp quốc”.

Một trong những nội dung được bản Tuyên bố của Đại

hội đồng Liên hợp quốc năm 1970 về các nguyên tắc cơ bản điều chỉnh quan hệ hợp tác giữa các quốc gia của nguyên tắc

này đó là: “Mọi quốc gia có nghĩa vụ từ bỏ việc tổ chức, xúi giục, trợ giúp hoặc tham gia vào các hành vi nội chiến hoặc khủng bố ở một quốc gia khác ,khi mà các hành vi được mô

tả trong khoản này bao hàm một sự de dọa hoặc sử dụng vũ lực” Các trường hợp ngoại lệ của nguyên tắc này gồm: quyền

tự vệ hợp pháp (Điều 51 Hiến chương); Các dân tộc đấu tranh giành quyền tự quyết; Cộng đồng quốc tế có quyền áp dụng các biện pháp trừng phạt, kể cả các biện pháp quân sự đối với các chủ thể có hành vi vi phạm nghiêm trọng luật quốc tế

Hành vi hỗ trợ vũ khí và quân đội của B để giúp nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C tức là đã B đã trợ giúp hành vi khủng bố ở quốc gia khác, hành vi đã dẫn đến cuộc tấn công

vũ lực của nhóm hồi giáo C đến chính quyền quốc gia A, gây mất ổn định chính trị và an ninh, và nhờ có sự giúp đỡ từ quốc gia B mà nhóm hồi giáo này đã chiếm đóng vùng phía Bắc nước A Do đó hành vi của B đã phi phạm nguyên tắc cấm dùng vũ lực hay đe dọa dùng vũ lực

Do đó hành vi hỗ trợ vũ khí, quân đội của B để giúp nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C là không hợp pháp

2) Về hành vi hỗ trợ binh sĩ, phương tiện quân sự để giúp C chống lại quốc gia A năm 2010 do quốc gia B thực hiện.

Hành vi hỗ trợ binh sĩ, phương tiện quân sự của B để giúp

C chống lại quốc gia A năm 2010 đã vi phạm ba nguyên tắc của luật quốc tế: nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ; nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của các quốc gia và

nguyên tắc cấm sử dụng vũ lực hay đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế

Quốc gia B đã đưa 300.000 binh sỹ cùng nhiều phương tiện quân sự đến trợ giúp C chống lại A Hành vi này của B đã

vi phạm nguyên tắc bình đẳng chủ quyền quốc gia vì hành động mang binh sỹ cùng nhiều phương tiện quân sự sang lãnh thổ nước A để giúp nhóm khủng bố C Mà như đã trình bày ở trên thì Sự toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của quốc gia

là bất khả xâm phạm

Hành vi trợ giúp nhóm hồi giáo C khi bị A tấn công đã vi phạm nguyên tắc cấm cam thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác Như đã trình bày ở trên, việc quốc gia A tấn công nhằm tiêu diệt nhóm khủng bố C là công việc nội bộ quốc gia Hành vi của B đã vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc này

Bên cạnh đó hành động này còn vi phạm nguyên tắc cấm

sử dụng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ quốc

quốc gia dùng lực lượng quân sự tiến vào lãnh thổ mình để giúp nhóm khủng bố lật đổ chính quyền Điều này vi phạm nghiêm trọng đến nguyên tắc cấm dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế, ảnh hưởng tới nền an ninh quốc gia của quốc gia A

Như vậy, cả hai hành vi của quốc gia B: hỗ trợ vũ khí, quân đội để giúp đỡ nhóm hồi giáo thành lập quốc gia C năm

2009 và hỗ trợ binh sĩ, phương tiện quân sự để giúp C chống

lại quốc gia A năm 2010 là không hợp pháp, vi phạm các

nguyên tắc của Luật quốc tế và của Hiến chương Liên hợp quốc

II Tính hợp pháp của hành vi sử dụng vũ lực lượng vũ trang do A thực hiện ngày 1/1/2010 để tiêu diệt chính quyền hồi giáo C.

Theo phân tích ở trên, cuộc chiến giữa A và C là công việc nội bộ quốc gia và các quốc gia khác không có quyền can thiệp theo nguyên tắc không can thiệp vào nội bộ của quốc gia

Công việc nội bộ của mỗi quốc gia là công việc nằm trong thẩm quyền giải quyết của mỗi quốc gia độc lập xuất phát từ chủ quyền của mình, đó là quyền tối thượng của quốc gia trong phạm vi lãnh thổ của mình, quyền độc lập trong quan hệ quốc tế…Nguyên tắc này được ghi nhận ở khoản 7 Điều 2

Hiến chương Liên hợp quốc như sau: “Hiến chương này hoàn toàn không cho phép Liên hợp quốc được can thiệp vào những công việc thực chất thuộc thẩm quyền nội bộ của bất

cứ quốc gia nào, và không đòi hỏi các thành viên của Liên hợp quốc phải đưa những công việc loại này ra giải quyết theo quy định của Hiến chương; tuy nhiên, nguyên tắc này không liên quan đến việc thi hành những biện pháp cưỡng chế nói ở chương VII”.

Khi có xung đột vũ trang xảy ra trong nội bộ của quốc gia,

về nguyên tắc, cộng đồng quốc tế sẽ không có quyền can thiệp, và không đòi hỏi các thành viên của Liên hợp quốc phải đưa ra những công việc loại này ra giải quyết theo quy định

Do đó, hành vi sử dụng vũ lực lượng vũ trang do A thực hiện ngày 1/1/2010 để tiêu diệt chính quyền hồi giáo C là hợp pháp Bởi C là nhóm hồi giáo ly khai, nhóm này hoạt động với mục đích nhằm lật đổ chính quyền nước sở tại, đây được coi là hành động khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân, ảnh hưởng lớn hòa bình, ổn định phát triển của đất nước, nguy hiểm hơn là ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe con người Hầu hết các quốc gia đều ghi nhận tội khủng bố trong pháp luật hình sự Một số quốc gia thậm chí còn có đạo luật chống khủng bố riêng Do đó A có quyền áp dụng pháp luật nước mình để giải quyết vấn đề trên

Tuy nhiên, trên thực tế, các chủ thể Luật quốc tế lại thừa nhận việc can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác trong các trường hợp sau: Khi có xung đột vũ trang xảy ra trong nội bộ của quốc gia, nếu cuộc xung đột này đạt đến mức

độ nghiêm trọng, và có thể gây ra mất ổn định trong khu vực,

đe dọa hoà bình và an ninh quốc tế, thì cộng đồng quốc tế,

thiệp trực tiếp hoặc gián tiếp vào cuộc xung đột hành động này không bị coi là vi phạm nội dung của nguyên tắc "không can này thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác"; Thứ hai, Khi có hành vi vi phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của con người, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hòa bình và

an ninh quốc tế

Như vậy, nếu hàng động tấn công của A nhằm vào nhóm hồi giáo ly khai C mà gây ra mất ổn định trong khu vực, đe dọa hoà bình và an ninh quốc tế hoặc vi phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của con người thì cộng đồng quốc tế sẽ có

sự can thiệp, lúc đó sẽ không còn là đơn thuần là cuộc chiến nội bộ nữa

1) Hiến chương liên hiệp quốc.

2) Tuyên bố của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1970 về các nguyên tắc cơ bản điều chỉnh quan hệ hợp tác giữa các quốc gia

3) Trường Đại học Luật Hà Nội, “Giáo trình Luật Quốc tế”,

Nxb Công an Nhân dân, 2018

https://luatduonggia.vn/nguyen-tac-cam-de-doa-dung-vu-luc-hay-dung-vu-luc/