SANG THU Hữu Thỉnh -A-MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh : - Phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu.. nối nhau cùng
Trang 1SANG THU
Hữu Thỉnh -A-MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh :
- Phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời
từ cuối hạ sang đầu thu
- Rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca
B-CHUẨN BỊ:
- Giáo viên : Chân dung nhà thơ Hữu Thỉnh, tập thơ “ Từ chiến hào đến thành phố”
- Học sinh : Soạn bài : Đọc và tìm hiểu bài thơ theo câu hỏi SGK
C-TIẾN TRÌNH BÀI HỌC:
*Hoạt động 1 : Khởi động
1-Tổ chức:
2-Kiểm tra :
-Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Viếng lăng Bác”, phân tích những hình
ảnh : Hàng tre, mặt trời, vầng trăng, tràng hoa, trời xanh trong bài thơ
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài mới của HS
3-Bài mới: Giới thiệu bài :
Hữu Thỉnh là nhà thơ viết nhiều, viết hay về mùa thu Nhiều vần thơ thu của ông mang cảm xúc bâng khuâng, vấn vương trước đất trời trong trẻo đang chuyển biến nhẹ nhàng Bài thơ “Sang thu” là một ví dụ
*Hoạt động 2 : Đọc – Hiểu văn bản
I-Tiếp xúc văn bản:
GV : Hướng dẫn HS đọc : Yêu cầu đọc to,
rõ, chính xác, giọng nhẹ nhàng, nhịp chậm,
khoan thai, trầm lắng và thoáng suy tư
1-Đọc
GV đọc mẫu -> 2 HS đọc
- Nhận xét việc đọc của HS
? Giới thiệu những nét chính về tác giả (dựa
vào chú thích * trong SGK)
2-Tìm hiểu chú thích (SGK - 71)
*Tác giả: Hữu Thỉnh
Trang 2- Sinh năm 1942
- Quê : Tam Dương – Vĩnh Phúc
người, cuộc sống ở nông thôn, về mùa thu
? Xác định bố cục của văn bản, nêu ND của
từng phần
(GV lưu ý: bài thơ gồm 3 khổ, các khổ tiếp
3-Bố cục: 2 phần -Phần1: Khổ thơ đầu: Cảm nhận không
gian làng quê sang thu
nối nhau cùng thể hiện những quan sát và
cảm nhận tinh tế của tác giả về thiên nhiên
lúc vào mùa thu nên không nhất thiết phải
tìm bố cục bài thơ một cách rành mạch.)
-Phần 2: Khổ thơ 2,3: Cảm nhận không
gian đất trời sang thu
II-Phân tích văn bản:
? Sự biến đổi của đất trời sang thu được tác
giả cảm nhận bắt đầu từ những dấu hiệu
nào
Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về
- Những dấu hiệu thể hiện sự biến đổi của đất trời sang thu: “hương ổi”, “gió se”,
“sương chùng chình”
? Em hiểu như thế nào về các dấu hiệu này?
Tác giả nhận các dấu hiệu này bằng giác
quan gì
+“Hương ổi”: Sự cảm nhận bằng khứu giác mùi thơm của ổi lan toả trong không gian (cây ổi, quả ổi rất quen thuộc, gắn bó với người dân làng quê miền Bắc, đã đi vào các tác phẩm văn nghệ)
(GV diễn giảng : Phả vào : Toả vào, trộn lẫn,
ở đây là hương ổi toả vào trong gió)
+”Gió se” cảm nhận bằng xúc giác, gió hơi lạnh
+“Sương chùng chình”: Cảm nhận bằng thị giác, sương bay cố ý chậm lại, bay nhẹ
Trang 3? Các từ “Bỗng” “hình như” muốn diễn tả
sự cảm nhận của tác giả như thế nào?
+“Bỗng” sự đột ngột, bất ngờ, có phần ngạc nhiên
+“Hình như” thành phần tình thái: thể hiện
sự cảm nhận của tác giả có một chú chưa thật rõ ràng, chưa thật chắc chắn vì còn ngỡ ngàng, ngạc nhiên
? Để thể hiện sự biến chuyển của đất trời
sang thu, tác giả đã sử dụng những biện pháp
nghệ thuật đặc sắc nào Phân tích tác dụng
của các biện pháp nghệ thuật đó
-> Nghệ thuật: sử dụng từ láy, nhân hoá
=> Sự biến đổi của đất trời nơi làng quê khi mùa thu bắt đầu tới được cảm nhận bằng một tâm bồn nhạy cảm, gắn bó với cuộc sống nơi làng quê
- Sự biến chuyển của đất trời sang thu còn
được cảm nhận qua một số dấu hiệu khác
nữa Cụ thể như thế nào, chúng ta tiếp tục
tìm hiểu 2 khổ thơ còn lại của văn bản
- 1 HS đọc diễn cảm khổ thơ thứ 2
2-Hai khổ thơ cuối:
* Khổ thơ thứ 2: Quang cảnh đất trời ngả dần sang thu
Sông… dềnh dàng Chim… vội vã
Có đám mây…
Vắt nửa mình…
? Đất trời sang thu được tác giả phát hiện
qua những dấu hiệu nào
? Tác giả đã sử dụng các BPNT đặc sắc nào
để diễn tả sự biến đổi của đất trời sang thu?
Phân tích T/d của các BPNT đó
-> Nghệ thuật: Nhân hoá, từ láy , đối lập, liên tưởng, tưởng tượng độc đáo
Sự cảm nhận tinh tế của tác giả trước cảnh đất trời đang ngả dần sang thu
(Gợi ý: Vì sao tác giả viết:
Sông :… dềnh dàng, chim… vội vã
Đám mây… vắt nửa mình ?
-> “Sông… dềnh dàng” mùa thu sang nước
sông bắt đầu cạn, chảy chậm lại…
+ “Chim… vội vã” Sang thu trời lạnh dần,
Trang 4+ “Đám mây… vắt nửa mình” ở đây là sự
liên tưởng sáng tạo thú vị Gợi hình ảnh
đám mây mùa hạ còn sót lại, mỏng nhẹ, kéo
dài trên bầu trời đã bắt đầu xanh trong của
mùa thu)
Trời đất sang thu còn có sự biến đổi ntn nữa,
chúng ta cùng tìm hiểu khổ thơ cuối của văn
bản
*Khổ thơ cuối: Những biến chuyển
trong lòng cảnh vật
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
? Thiên nhiên sang thu còn được gợi ra bằng
những hình ảnh nào với đặc điểm gì ?
Trên hàng cây đứng tuổi
- Những dấu hiệu biến đổi của của thiên nhiên
ạt, bất ngờ
trời (vì thường gắn với những cơn mửa rào mùa hạ)
? Trình bày cảm nhận của em về 2 dòng thơ
cuối bài ?
- Hai câu thơ cuối:
Sấm cũng bớt bất ngờ (GV gợi ý: Tác giả đã sử dụng biện pháp
nghệ thuật gì để diễn đạt sự suy ngẫm của
mình)
Trên hàng câyđứng tuổi -> Nghệ thuật: tả thực, ẩn dụ
=> Lúc sang thu, bớt đi những tiếng sấm bất ngờ trên hàng cây lâu năm Khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời
*Hoạt động 3 : Tổng kết, ghi nhớ (SGK)
Trang 5? Nêu các biện pháp nghệ thuật độc đáo
trong văn bản (GV chốt lại từ các mục đã
phân tích)
1- Nghệ thuật:
? Văn bản “Sang thu” thể hiện nội dung gì ?
-2 HS đọc ghi nhớ
2- Nội dung:
*Ghi nhớ (SGK-71) *Hoạt động 4 : Củng cố, dặn dò
- Khắc sâu nghệ thuật đặc sắc và nội dung chính của văn bản
- Đọc diễn cảm bài thơ
thu ví dụ: “Tiếng thu” -Lưu Trọng Lư, “Đây mùa thu tới” –Xuân Diệu
- Phân tích bài thơ
- Hoàn thành bài tập
- Soạn bài : “Nói với con”