ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ - Huy Cận A.MỤC TIÊU BÀI DẠY:Giúp học sinh: - Thấy được và hiểu được sự thống nhất của cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ và cảm hứng về lao động của T/g đã tạo nên nhữn
Trang 1ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận
A.MỤC TIÊU BÀI DẠY:Giúp học sinh:
- Thấy được và hiểu được sự thống nhất của cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ và cảm hứng về lao động của T/g đã tạo nên những hình ảnh đẹp, tráng lễ, giàu màu sắc lãng mạn trong bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá"
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố NT (hình ảnh, ngôn ngữ, âm điệu) mà cổ điển, vừa hiện đại trong bài thơ
B.CHUẨN BỊ:
- GV: Chân dung nhà thơ Huy Cận và đọc tài liệu tham khảo
- H/s: Soạn bài theo hướng dẫn
C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
*Hoạt động 1: Khởi động
1-Tổ chức:
2-Kiểm tra: Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ "Tiểu đội xe không kính", hình ảnh những chiến
sĩ hiện lên với những phẩm chất gì?
3-Bài mới: Giới thiệu bài: Ch H/s xem chân dung Huy Cận (thi nhân Việt Nam) để dẫn vào bài
mới
*Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản
Trang 2- HD H/s đọc VB: to, rõ, chính
xác, thể hiện sự phấn chấn, hào
hứng - Nhịp 4/3, 2-2/3
?Giới thiệu những nét chính về
T/g?
?Cho biết hoàn cảnh ra đời của
T/p?
?Tìm bố cục của bài thơ, nêu
ND chính của từng phần?
? Đọc toàn bài thơ, hãy KQ
cảm hứng bao trùm của "Đoàn
thuyền đánh cá"
- 1 H/s đọc diễn cảm 2 khôổthơ
đầu
?Cảnh hoàng hôn trên biển
được T/g miêu tả qua những
câu thơ nào?
?Nhận xét gì về NT của T/g sử
dụng ở đây?
I.Tiếp xúc v¨n b¶n:
1 Đọc
2 Tìm hiểu chú thích: (SGK/141)
*T¸c gi¶: Huy Cận
- Quê: Vụ Quảng - Hà Tĩnh
- Nổi tiếng trong phông trào thơ mới với tập "Lửa thiêng"
- Tham gia c¸ch m¹ng từ năm 1945, sau c¸ch m¹ng giữ nhiều trọng trách trong chính quyền , là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ hiện đại ViÖt Nam
- Nhà nước trao tặng giải thưởng Hå ChÝ Minh về V¨n häc nghÖ thuËt cho ông năm 1996
*Tác phẩm:
- Năm 1958, ông đi thực tế ở vùng mỏ Quảng Ninh bài thơ ra đời trong thời gian ấy và in trong tập thơ "Trời mỗi ngày lại sang"
3.Bố cục:
3 phần:
1) 2 khổ đầu: Cảnh lên đường và tâm trạng náo nức của con người
2) 4 khổ tiếp theo: Cảnh hoạt động của đoàn thuyền đánh cá giữa biển trời ban đêm
3) Còn lại: cảnh đoàn thuyền trở về trong buổi bình minh
II.Phân tích văn bản:
* Cảm hứng bao trum của bài thơ:
- Cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ
- Cảm hứng về lao động của t¸c gi¶
-> hai cảm hứng này hoà quyện và thống nhất trong toàn bộ bài thơ
1.Cảnh hoàng hôn trên biển và cảnh đoàn thuyền đánh cá khởi hành:
* "Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Trang 3?2 câu thơ trên, giúp em cảm
nhận được cảnh hoàng hôn trên
biển ntn? (em hiểu ntn về hình
ảnh "song cửa")
?Cảnh đoàn thuyền đánh cá
khởi hành có gì cần chú ý
?từ lại có ý nghĩa gì?
?hình ảnh "câu hát căng buồm"
có ý nghĩa ntn?
(BPNT nào được sử dụng ở
đây? T/d của BPNT này?)
-1 H/s đọc 4 khổ thơ tiếp theo
?cảnh đoàn thuyền đi trên biển
được T/g miêu tả trong khung
cảnh nào?
Sử dụng NT gì?
?T/d của biện pháp này?
Sóng đã cài then đêm sập cửa"
-> NghÖ thuËt: nhân hoá, so sánh, ẩn dụ (hình ảnh then song; cửa đêm), hai vần trắc "lửa - cửa" liền nhau
=> cảnh rộng lớn gần gũi
Vũ trụ như là một ngôi nhà lớn, màn đêm buông xuống như một tấm cửa khổng lồ với những lượn song là then cửa
*Cảnh đoàn thuyền đánh cá khởi hành:
" lại ra khơi"
-> công việc hàng ngày, đây là một trong trăm nghìn chuyến đi trên biển
- Câu hát căng buồm cùng gió khơi -> phóng đại đến dệt lưới ta đoàn cá ơi
-> hình ảnh ẩn dụ: gắn kết 3 sự vật, hiện tượng cánh buồm, gió khơi và câu hát của người đánh cá
hình ảnh khoẻ khoắn, mới lạ và đẹp lãng mạn (câu hát của người đánh cá, tiếng hát vang khoẻ bay cao cùng gió, hoà với gió thổi căng cánh buồm cho con thuyền lướt nhanh ra khơi) câu hát chan chứa niềm vui
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ (T2)
- Huy Cận
A.MỤC TIÊU BÀI DẠY:Giúp học sinh:
- Thấy được và hiểu được sự thống nhất của cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ và cảm hứng về lao động của T/g đã tạo nên những hình ảnh đẹp, tráng lễ, giàu màu sắc lãng mạn trong bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá"
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố NT (hình ảnh, ngôn ngữ, âm điệu) mà cổ điển, vừa hiện đại trong bài thơ
B.CHUẨN BỊ:
- GV: Chân dung nhà thơ Huy Cận và đọc tài liệu tham khảo
- H/s: Soạn bài theo hướng dẫn
C.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Trang 4*Hoạt động 1: Khởi động
1-Tổ chức:
2-Kiểm tra: Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”, phân tích phần1
3-Bài mới: Giới thiệu bài: Ch H/s xem chân dung Huy Cận (thi nhân Việt Nam) để dẫn vào bài
mới
?Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
hiện lên qua những câu thơ nào? Hình
ảnh con thuyền đánh cá ở đây hiện lên
ntn?
?Công việc của người đánh cá được thể
hiện qua những câu thơ nào?
?Nhận xét gì về BPNT được sử dụng
trong các câu thơ trên?
?T/d của các biện pháp trên là gì?
?Thành quả lao động của đoàn thuyền
đánh cá sau một đêm lao động vất vả
được miêu tả bằng hình nào?
?NT? T/d?
2 Cảnh biển đêm và cảnh đánh cá:
- Thuyền ta lái gió với buồm trăng Lướt giữa mây cao với biển bằng .gõ thuyền đã có nhịp trăng cao Sao mờ kéo lưới kịp trời sang -> thủ pháp phóng đại, liên tưởng táo bạo, bất ngờ
=> hình ảnh người lao động và công việc của họ được đặt vào không gian rộng lớn của biển trời trăng sao để làm tăng thêm kích thước và tầm vóc vị thế của con người Ở đây còn là sự hài hoà giữa con người với thiên nhiên vũ trụ: con thuyền
ra khơi có gió làm lái, trăng làm buồm,
gõ thuyền đuổi cá vào lưới cũng theo nhịp trăng, lúc sao mờ thì kéo lưới Đó
là khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ hoà nhập với con người
* Cảnh đoàn thuyền đánh cá:
- "Thuyền ta
Ra đậu dặm xa dò bụng biển Dµn đan thế trận lưới vây giăng"
-> hình ảnh con thuyền kì vĩ, hoà nhập với thiên nhiên, vũ trụ
"Ta hát bài ca gọi cá vào
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao -> tưởng tượng lãn mạn
- Sao mờ kéo lưới kịp trời sang
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Trang 5?Cỏc loài cỏ trờn biển được T/g miờu tả ở
những cõu thơ nào?
?BPNT được sử dụng ở đõy?
?T/d của BPNT này?
? Đoàn thuyền đỏnh cỏ trở về được T/g
miờu tả qua những cõu thơ nào?( 1 H/s
đọc khổ thơ cuối)
?Nhận xột gỡ về cỏc cõu thơ "cõu hỏt
căng buồm"?
-> tả thực -> bỳt phỏp lóng mạn, trớ tởng tượng + tả thực
=> cụng việc lao động nặng nhọc của người đánh cá đó thành bài ca đầy niềm tin, nhịp nhàng với thiờn nhiờn
- Hỡnh ảnh cỏc loài cỏ trờn biển:
+ Cỏ thu
+ cỏ song
+ Vẩy bạc đuụi vàng + Mắt cỏ huy hoàng -> liờn tưởng, tưởng tượng bay bổng từ quan sỏt hiện thực, liệt kờ
=> vẻ đẹp của bức tranh sơn mài, lung linh, huyền ảo
- Vẩy bạc đuụi vàng loé rạng đụng, Lưới xếp buồm lờn đún nắng hồng -> NT: ẩn dụ, hoỏn dụ - hỡnh ảnh lóng mạn, tỡnh tứ
=> trong ỏnh nắng ban mai rực rỡ, hiện lờn hàng nghỡn, hàng vạn con cỏ lấp lỏnh vẩy bạc, đuụi vàng xếp ăm ắp trờn những con thuyền
3.Cảnh đoàn thuyền đỏnh cỏ trở về:
"Cõu hỏt trăng buồm cựng giú khơi .mắt cỏ huy hoàng muụn dặm phơi"
- "Cõu hỏt căng buồm" - lặp lại gần như toàn bộ cõu thơ ở khổ thơ 1 -> niềm vui thắng lợi sau một chuyến ra khơi may mắn, tụm cỏ đầy khoang
- "Đoàn thuyền mặt trời" -> hào hứng, chạy đua tốc độ với thời gian
2 cõu cuối "Mặt trời đội biển
Mắt cỏ "
Trang 6-> tưởng tượng sáng tạo
=> sự tuần hoàn của thời gian: ánh sáng nhô lên, mặt trời ló mặt., kết thúc một đêm
*Hoạt động 3: Tổng kết, ghi nhớ (SGK/142)
?Nhận xét về đặc sắc NT của bài thơ?
?Nêu nội dung chính của bài thơ?
1 Nghệ thuật:
- Âm hưởng khoẻ khoắn, sôi nổi, phôi pha, bay bổng, lạc quan
- Cách gieo vần linh hoạt (vần liền liền xen lẫn vần cách)
- Liên tưởng, tưởng tîng phong phú
2 Nội dung: Sự hài hoà giữa thiªn nhiªn
và con người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước
và cuộc sống
*Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò
- Hệ thống bài
- Hướng dẫn H/s luyện tập
- Đọc diễn cảm bài thơ
- Học thuộc lòng bài thơ
- Soạn tiếp "Bếp lửa"