ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁHuy Cận I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Thấy được nguồn cảm hứng dạt dào của tác giả trong bài thơ viết về cuộc sống của người lao động trên biển cả những năm đầu xây dựng chủ ng
Trang 1ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Huy Cận
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được nguồn cảm hứng dạt dào của tác giả trong bài thơ viết về cuộc sống của người lao động trên biển cả những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội
- Thấy được những nét nghệ thuật nổi bật về hình ảnh, bút pháp nghệ thuật, ngôn ngữ trong một sáng tác của nhà thơ thuộc thế hệ trưởng thành trong phong trào Thơ mới
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Huy Cận và hoàn cảnh ra đời của bài thơ
- Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại, cách tạo dựng những hình ảnh tráng lệ, lãng mạn
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu một tác phẩm thơ hiện đại
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ
- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiên và cuộc sống lao động của tác giả được đề cấp đến trong tác phẩm
III.CHUẨN BỊ
1.GV: Soạn giáo án
2.Hs: - Ảnh : Vịnh Hạ Long
- Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi
IV TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng và diễn cảm “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”,
nêu đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài?
? Em hiểu như thế nào về câu thơ: “Chỉ cần trong xe có một trái tim”?
Hoạt động 1: Khởi động
Trang 2Trước CM, thơ Huy Cận ngập tràn cảm hứng vũ trụ với nỗi sầu mênh mang vô tận CM đã thay đổi, c/s mới đã đem lại cho hồn thơ Huy Cận sức sống mới, cảm hứng vũ trụ giờ đây vẫn độc đáo, lãng mạn nhưng khoẻ khoắn và phơi phới niệm vui lao động Tiêu biểu là bài thơ mà các em
sẽ học hôm nay
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về bài thơ.
? Giới thiệu những hiểu biết về tác giả Huy
Cận?
(GV giới thiệu chân dung Huy Cận và nhấn
mạnh đặc điểm thơ ca của Huy Cận trước và
sau cách mạng
? Hiểu gì về hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
? Bài thơ nên đọc như thế nào? Âm hưởng
chung của bài thơ?
(lạc quan, vui tươi, mạnh mẽ)
? Bố cục bài thơ theo hành trình chuyến ra
khơi như thế nào? Hãy nêu đại ý của bài thơ?
Bài thơ được bố cục theo hành trình một
chuyến ra khơi của đoàn thuyền đánh cá
I T
ì m hiểu chung
1
T á c giả ( 1919- 2005)
- Nhà thơ nổi tiếng của phong trào thơ mới
- Thơ sau cách mạng tràn đầy niềm vui tươi, tình yêu cuộc sống
- Thiên nhiên, vũ trụ là một trong những nguồn cảm hứng dồi dào trong thơ Huy Cận, mang những nét rất riêng
- Những tập thơ chính: Lửa thiêng, Trời mỗi ngày lại sáng, Đất nở hoa”
2 T á c phẩm :
- Sáng tác 1958 - Miền bắc phấn khởi xây dựng cuộc sống mới
3
Đ ọc, t ì m hiểu ch ú th í ch, bố cục
a Đọc chú thích (sgk)
b Bố cục: 3 phần
- Hai khổ đầu : cảnh lên đường và tâm trạng náo nức của con người
- Bốn khổ tiếp : cảnh hoạt động của đoàn thuyền đánh cá giữa khung cảnh biển trời ban đêm
- Khổ cuối: cảnh đoàn thuyền đánh
cá trở về trong buổi bình minh
II Đọc tìm hiểu chi tiết
Trang 3*Hoạt đ ộng 3 : Đọc tìm hiểu chi tiết
? Đoàn thuyền đánh cá ra khơi vào thời điểm
nào? Em hình dung như thế nào về cảnh biển
lúc đoàn thuyền đánh cá ra khơi?
+ mặt trời lặn như hòn lửa bị nhúng nước
+ Sóng cài chặt then, nhốt ánh sáng bằng một
động tác “sập cửa” - màn đêm bao trùm
? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì trong miêu
tả? Gợi cho em cảm nhận gì về cảnh biển lúc
hoàng hôn?
Gợi sự vận động của thời gian, không gian
Mặt trời lặn, vũ trụ như ngôi nhà lớn, màn đêm
là cánh cửa, những con sóng dài là then cài
Vũ trụ như ngôi nhà lớn cuả con người, gợi
cảm giác gần gũi, ấm áp
GV: Hoàng hôn trong thơ xưa thường gợi
buồn Và chính Huy Cận khi đứng trước một
không gian rộng lớn cũng mênh mang niềm
sầu hận:
Nắng xuống trời lên sâu chót vót
Sông dài trời rộng bến cô lieu
Giờ đây, TNrộng lớn mà không cô đơn, con
người không nhỏ bé trước Tn mà là sự giao
thoa, hoà hợp Đó chính là bước chuyển trong
hồn thơ Huy Cận
? Từ “lại”và từ “câu hát căng buồm” trong câu
thơ trên gợi cho em suy nghĩ gì?
? Đặt trong cảnh thiên nhiên đó, người ra khơi
mang cảm hứng như thế nào?
- Đây là h/a tả thực, gió làm căng cánh buồm,
tiếng hát vang trong gió như nâng cánh buốm
cao hơn H/a thơ thật lạ, gợi nhiều cảm
xúc-bút pháp LM sở trường của Huy Cận
? Bài thơ có tiếng hát Họ hát về điều gì, ước
mơ gì? Cách diễn đạt có gì đặc biệt?
1 Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi và tâm trạng của con người.
- Biển hoàng hôn:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa
Nt so sánh, nhân hoá, ẩn dụ =>
Hoàng hôn đẹp lỗng lẫy, kì vĩ, tráng lệ khoẻ khoắn, đi vào trạng thái nghỉ ngơi.Thiên nhiên gần gũi, như ngôi nhà mà tạo hoá ban tặng cho con người
- Đoàn thuyền…lại ra khơi =>công việc lao động diễn ra thường nhật + “Câu hát căng buồm” => ẩn dụ đẹp,
LM => sức mạnh, niềm say sưa hứng khởi của người lao động
- Họ hát để:
+ Ca ngợi sự giàu có của biển: “cá bạc biển Đông lặng Cá thu biển Đông như đoàn thoi”
+ Mong muốn công việc đánh cá thu
Trang 4? Em cảm nhận ntn về h/a con người và TN
trong buổi ra khơi?
- khí thế hào hùng phấn khởi mang theo khúc
hát lạc quan phơi phới
(Hết tiết 51)
được kết quả tốt đẹp: “đến dệt lưới ta đoàn cá ơi!”
=> Khúc hát đầy nhiệt tình bắt đầu hành trình LĐ trên biển cả
4 Luyện tập
- Viết đoạn văn phân tích khổ thơ đầu bài thơ?
5 Hướng dẫn học bài
- Học thuộc bài thơ
- Soạn phần bài còn lại
===========================
Trang 5ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Huy Cận
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được nguồn cảm hứng dạt dào của tác giả trong bài thơ viết về cuộc sống của người lao động trên biển cả những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội
- Thấy được những nét nghệ thuật nổi bật về hình ảnh, bút pháp nghệ thuật, ngôn ngữ trong một sáng tác của nhà thơ thuộc thế hệ trưởng thành trong phong trào Thơ mới
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Huy Cận và hoàn cảnh ra đời của bài thơ
- Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại, cách tạo dựng những hình ảnh tráng lệ, lãng mạn
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu một tác phẩm thơ hiện đại
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ
- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiên và cuộc sống lao động của tác giả được đề cấp đến trong tác phẩm
III.CHUẨN BỊ
1.GV: Soạn giáo án
2.Hs: - Ảnh : Vịnh Hạ Long
- Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi
IV TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ: ? Đọc thuộc lòng hai khổ thơ đầu và phân tích ?
? Dùng lời văn của mình tả lại cảnh hoàng hôn trên biển ở khổ 1?
3 Bài mới: Hoạt động 1: Khởi động
Trước CM, thơ Huy Cận ngập tràn cảm hứng vũ trụ với nỗi sầu mênh mang vô tận CM đã thay đổi, c/s mới đã đem lại cho hồn thơ Huy Cận sức sống mới, cảm hứng vũ trụ giờ đây vẫn độc đáo, lãng mạn nhưng khoẻ khoắn và phơi phới niệm vui lao động Tiêu biểu là bài thơ mà các em
sẽ học hôm nay
Trang 6
(Tiêp tiết 51)
Hs đọc 4 câu thơ tiếp
? Con thuyền đánh cá được miêu tả như thế
nào? Sd biện pháp NT nào?
? Lướt là đi ntn?
- Lướt là đi nhanh và nhẹ Đoàn thuyền có
gió làm lái, trăng làm buồm như bay trên
mặt biển Chữ Lướt đặc tả đt ra khơi với
vận tốc phi thường Tn như cùng góp sức
với con người trên con đg LĐ và khám
phá, nâng tầm vóc con người lên ngang
tầm Tn Gió trăng trong thơ cổ chỉ sự thnh
nhànnhưng ở đây chỉ sự mạnh mẽ
? Với khí thế ấy con thuyền bước vào công
việc đánh cá ntn?
? Hãy liệt kê và cho biết ý nghĩa của những
từ “ hát” này ?
A.BH sức sống của TN
B.Bh niềm vui, phấn chấn của người LĐ
C Bh sức mạnh vô địch của con người
D Sự bao la của biển cả
? Tìm những câu thơ miêu tả công việc thả
lưới đánh cá trên biển ? Em hiểu h/a này
ntn?
- Trăng lên cao,ánh trăng in trên mặt nước
Mặt biển đẫm ánh trăng, theo ngọn song gõ
nhịp vào mạn thuyền như cùng xua cá H/a
vừa thực vừa ảo, giàu chất thơ
? Cảnh kéo lưới được miêu tả bằng những
chi tiết nào? “Kéo xoăn tay” là kéo ntn?
? Đó là không khí lao động và kết quả ra
2 Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
đêm.
* Cảnh đoàn thuyền lướt giữa trùng khơi
- Lái gió – buồm trăng Lướt giữa mây cao – biển bằng s/d : AD,động từ mạnh- con thuyền trở nên kì vĩ, hoà nhập với TN
- …Dò bụng biển Dàn đan thế trận…/ nhân hoá
=> khí thế khẩn trương tự tin làm chủ TN
Ngư trường là chiến trường, mỗi ngư dân như một chiến sĩ
* Cảnh đá nh c á tr ê n biển :
- Hát: trải dọc toàn bài như một khúc tráng
ca về LĐ.LĐ nặng nhọc nhưng đã trở thành bài ca đầy niềm vui, nhịp nhàng cùng thiên nhiên
- Gõ thuyền…nhịp trăng cao =>LĐ nặng nhọc trở thành niềm vui, nên thơ
- Kéo xoăn tay /chùm cá nặng
Trang 7? Em hiểu như thế nào về khúc ca lao động
của người đánh cá?
? Tìm những câu thơ miêu tả cảnh biển ban
đêm đẹp lộng lẫy?
Phân tích tác dụng của những hình ảnh
này trong việc miêu tả cảnh lao động của
dân chài?
- Biển đêm phập phồng hơi thở, sao tan
trong lòng biển Biển như một thế giới
thần tiên kì ảo và con người đang chinh
phục…
Học sinh đọc khổ cuối
Bài thơ kết thúc bằng hình ảnh đoàn
thuyền đánh cá trở về trong ánh bình minh
rực rỡ
? H/a ở khổ đầu và khổ cuối so với nhau
ntn?
- Có sự trùng lặp và có sự nhấn mạnh…
Hoạt động 4
? Em có nx gì về âm hưởng, giọng điệu , h/
a bài thơ?
? Các yếu tố thể thơ, nhịp thơ , vần góp
phần tọ nên âm hưởng thơ ntn?
? Cảm xúc xuyên suốt bài thơ? Nd gì?
HS đọc
Hoạt động 5
Tả thực AD
=>H/a người LĐ khoẻ đẹp trong tư thế làm chủ giữa biển khơi- đóng góp sức lực cho
sự nghiệp XD đất nước của người LĐ mới
=> Bút pháp lãng mạn làm giàu cái nhìn cuộc sống biểu hiện niềm say sưa hào hứng
và những ước mơ bay bổng của con người muốn hoà hợp với thiên nhiên và chinh phục thiên nhiên bằng công việc lao động của mình
*Thi ê n nhi ê n tr ê n biển : đẹp lộng lẫy và rực
rỡ đến kì ảo của cá, trăng, sao
- HC đã ngợi ca sự giầu có của biển bằng cách liệt kê các loại cá mà tập trung miêu
tả mầu sắc của chúng trong đêm Loại nào cũng rất đẹp, lấp lánh màu sắc riêng rất đa dạng, rất ấn tượng
=> Trí tưởng tượng chấp cánh cho hiện thực trở nên kì ảo, biển đêm như một bức tranh sơn mài lung linh huyền ảo => thiên nhiên giàu có, đẹp đẽ hơn
3 Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
- Hát…căng buồm… /AD Đoàn thuyền chạy đua…/
Mặt trời đội biển… /nhân hoá Mắt cá huy hoàng… / liên tưởng dộc đáo, h/a đẹp, kết cấu lặp => Là niềm vui, bài ca chiến thắng của LĐ, của c/s mới
III Tổng kết (ghi nhớ - sgk)
- NT
- ND
Trang 8? Em thích khổ thơ nào nhất? Vì sao? IV Luyện tập
4 Củng cố:
-đọc diễn cảm bài thơ
5 Hướng dẫn học bài ở nhà
- Học thuộc bài, ghi nhớ
- P tích để làm nổi bật khí thế LĐ hăng say làm chủ của người lao động
- Soạn: Tập làm thơ 8 chữ