- Ôn tập các kiến thức cơ bản về văn nghị luận nói chung và nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ nói riêng... - Khác: + Phân tích: nghiêng về phương pháp nghị luận + Cảm nhận: yêu cầu nghị
Trang 1CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I-Mục tiêu bài dạy.
1-Kiến thức.
- Ôn tập các kiến thức cơ bản về văn nghị luận nói chung và nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ nói riêng
2- Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
3- Thái độ:
- Giáo dục ý thức đọc và viết văn nghị luận về đoạn thơ
II- Phương thức thực hiện
- Thầy: Giáo án, Tài liệu tham khảo, SGK
- Trò: Vở bài tập, SGK
III- Cách thức tiến hành:
- Nêu vấn đề, thảo luận, phân tích, tổng hợp, quy nạp
IV- Tiến trình bài dạy:
A- Tổ chức:
`
B- Kiểm tra:
? Thế nào là nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ?
? Chữa bài tập về nhà?
C- Bài mới:
- Học sinh đọc các đề bài SGK/79
? Các đề bài trên được cấu tạo như thế nào?
+ Có 2 loại: * Không kèm theo chỉ định
*Kèm theo chỉ định
? So sánh điểm giống và khác nhau giữa các
I- Để nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ 1- Đề bài:
- Cấu tạo đề:
+ Loại đề không kèm theo chỉ định có đề
4, 7 + Kèm theo chỉ định cụ thể các đề còn lại
Trang 2đề bài?
+ Giống: nghị luận
+ Khác:
* Phân tích
* Cảm nhận
* Suy nghĩ
- Học sinh đọc đề bài
? Vấn đề cần nghị luận là gì?
+Tình yêu quê hương
?Xác định phương pháp nghị luận?
+Phân tích
? Tư liệu chủ yếu?
+ “Quê hương” của Tế Hanh
? Tư liệu bổ sung
+ Các bài thơ về quê hương
vd: Nguyễn Đình Thi, Giang Nam
- Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm ý
+ ND: nỗi nhớ quê hương
+ NT: Cách miêu tả, chọn lọc hình ảnh từ
ngữ, cấu trúc, nhịp điệu
?Mở bài làm nhiệm vụ gì?
- Giống: Đều yêu cầu về nghị luận về đoạn thơ, bài thơ
- Khác:
+ Phân tích: nghiêng về phương pháp nghị luận
+ Cảm nhận: yêu cầu nghị luận trên cơ sở cảm thụ của người viết
+ Suy nghĩ: Nhấn mạnh tới nhận định, đánh giá của người viết
II- Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
1- Bài tập: Phân tích tình yêu quê hương trong bài thơ “Quê hương” của Tế Hanh
a-Tìm hiểu đề và tìm ý:
- Vấn đề nghị luận: Tình yêu quê hương
- Phương pháp: phân tích
- Tư liệu: Quê hương
b- Tìm ý và lập dàn ý
* Mở bài:
- Giới thiệu bài thơ “Quê Hương” và những vấn đề cần nghị luận: Tình yêu quê hương trong bài thơ
* Thân bài:
Trang 3+ Giới thiệu tác giả? tác phẩm?
? Thân bài phân tích những ý nào?
+ NT
+ ND
?Kết bài phải làm nhiệm vụ gì?
+ Khẳng định giá trị nội dung bài thơ
- Dựa vào dàn bài đã lập, viết bài văn hoàn
chỉnh
- Học sinh đọc lại bài và tự sửa lỗi
- Học sinh đọc VB “Quê hương trong tình
thương nỗi nhớ”
? Trong VB, đâu là phần thân bài?
+ Học sinh chỉ ra thân bài
? Tác giả nhận xét về tình yêu quê hương
trong bài “Quê hương” như thế nào?
+ Viết bằng tình yêu quê tha thiết
- Phân tích NT:
+ Thể thơ 8 chữ, nhịp 3/2/3, 3/2/3, 3/5 vần chân ( sông- hồng) cá – mã, giang – làng, gió - đỗ, về - nghe, trắng - nắng
+ Cấu trúc: ngôn từ, bút pháp hình ảnh
- Phân tích ND:
+ Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá
+ Cảnh đoàn thuyền trở về + Nỗi nhớ làng quê biển
* Kết bài: Bài thơ là một khúc ca trữ tình
về tình yêu quê hương chân thành say đắm của Tế Hanh
c- Viết bài:( Về nhà làm)
d- Đọc - sửa lỗi:
2- Cách tổ chức - triển khai luận điểm a- Bài tập:
Văn bản: “Quê hương nỗi nhớ”
- Nhận xét đánh giá của người viết trong phần thân bài:
+ Nhà thơ đã viết “Quê hương” bằng tất
cả tình yêu tha thiết, trong sáng đầy thơ mộng của mình:
* Những hình ảnh đẹp như mơ đầy sức mạnh khi ra khơi
* Cảnh lao động tấp nập và cuộc sống no
đủ bình yên + Một tâm hồn như thế khi nhớ nhung như thế tất chẳng thể nhàn nhạt, bình thường:
Câu cuối cùng cho ta rõ thêm tâm hồn tha thiết, thành thực của Tế Hanh
Trang 4(Nỗi nhớ quê hương đoạn kết đã đọng lại
thành những kỉ niệm ám ảnh
?Cách lập luận của phần thân bài liên kết với
mở bài và kết bài như thế nào?
-Bằng các luận điểm, luận cứ cụ thể hoá cho
nhận xét ở phần thân bài liên kết với phần
kết bài bằng những kết luận mang tính quy
nạp về giá trị và sức sống của bài thơ
?Văn bản có tính thuyết phục không?Tại
sao?
-Có Bởi sức hấp dẫn
?Bài học kinh nghiệm về cách viết một bài
văn nghị luận về bài thơ như thế nào?
-Muốn biết bài nghị luận về đoạn thơ thì
nhất thiết phải đọc, cảm nhận và suy nghĩ về
đoạn thơ, bài thơ ấy Cảm nhận càng sâu sắc
thì khi viết càng có tính thuyết phục
?Qua bài tập, em rút ra kết luận gì về cách
làm bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ?
-GV hướng dẫn lập dàn ý
?Xác định vị trí đoạn thơ?
-Khổ thơ 1: sang thu
-Cảnh sang thu
=> Cách lập luận ở các phần được liên kết với nhau bằng những luận điểm, luận cứ
-Văn bản có tính thuyết phục và hấp dẫn
vì tác giả lập luận chặt chẽ, dẫn chứng xác đáng => người viết đã cảm thụ bài thơ khá sâu sắc tinh tế
-HS đọc ghi nhớ sgk/83
3-Kết luận: Ghi nhớ sgk.
III-Luyện tập.
*Bài tập: phân tích khổ thơ đầu bài “Sang thu” của Hữu Thỉnh
a-Tìm ý:
-Vị trí: khổ thơ đầu nói lên những cảm nhận ban đầu của nhà thơ về cảnh sang thu của đất trời,
-Cảnh sang thu:
+Hương ổi chín thơm
+Sương chùng chình qua ngõ vừa mơ hồ gợi cả gió, cả hương, cả tình Ngõ cũng là cửa ngõ thời gian thông qua 2 mùa
+Thiên nhiên được cảm nhận từ những gì
vô hình (hương, gió, mờ ảo, chùng chình) +Cảm xúc của nhà thơ:
+Cảm nhận được các giác quan cụ thể và tinh tế (mùi, hơi, bỗng nhận ra những dấu hiệu đặc trưng của mùa thu
+Tâm hồn thi nhân chuyển biến rõ ràng
Trang 5?Cảm xúc của nhà thơ?
-Tâm hồn thi nhân chuyển biến nhịp nhàng
?Mở bài nêu nhiệm vụ gì?
-Giới thiệu khái quát bài thơ nói chung và
khổ thơ nói riêng
?Thân bài cần đạt những nhiệm vụ gì?
-Phân tích nội dung và nghệ thuật +đánh giá
?Kết bài làm gì?
thiên nhiên
b-Lập dàn ý:
-Mở bài: giới thiệu bài=> khổ thơ
-Thân bài:
+Phân tích cảm nhân về mùa thu thông qua các biện pháp nghệ thuật
+Nhận xét đánh giá thành công của tác giả
-Kết bài: khẳng định giá trị khổ thơ
D-Củng cố:
-GV khái quát bài học
-Nêu cách làm bài làm nghị luận về bài thơ
-HS đọc ghi nhớ sgk
E-Hướng dẫn học bài:
-Làm bài tập phần luyện tập
-Làm bài tập trắc nghiệm
-Lập dàn ý cho đề bài sau: trình bày cảm nhận của em về khổ thơ đầu của bài “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận:
+Mở bài: giới thiệu khổ thơ, dẫn thơ
+ Thân bài: phân tích nội dung và nghệ thuật khổ thơ
Đánh giá
+Kết bài: khẳng định giá trị khổ thơ