Giáo án Ngữ văn 8 bài 9: Hai cây phong

Kiến thức: Giúp h/s: - Hiểu được đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích, tính chất trữ tình sâu đậm được biểu hiện trong sự kết hợp rất khéo giữa hồi ức, miêu tả, biểu cảm và kể chuyện,

TiÕt 33 - V ă n b ả n:

HAI CÂY PHONG

( Trích: Người thầy đầu tiên)

Ai-ma-tốp

1 Mục tiêu:

a Kiến thức: Giúp h/s:

- Hiểu được đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích, tính chất trữ tình sâu đậm được

biểu hiện trong sự kết hợp rất khéo giữa hồi ức, miêu tả, biểu cảm và kể chuyện, trong cách lồng xen hai ngôi kể: tôi, chúng tôi

- Hiểu ngòi bút đậm chất hội họa của tác giả khi miêu tả hai cây phong.

- Hiểu được nguyên nhân khiến hai cây phong gây xúc động cho người kể

chuyện

b Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng phân tích tác dụng của sự thay đổi ngôi kể, của miêu tả và biểu

cảm trong tự sự

- Cảm thụ vẻ đẹp sinh động, giàu sức biểu cảm của cỏc hỡnh ảnh trong đoạn trích.

- Rèn KN tự nhận thức

c Thái độ: Giáo dục HS lòng kính trọng và yêu mến thầy cô giáo, trân trọng t/c

thầy trò, có ý thức vươn lên trong học tập

2 Chuẩn bị:

- GV: Giáo án, tác phẩm: '' Người thầy đầu tiên ''.

- HS: Trả lời các câu hỏi trong SGK.

3 Các hoạt động dạy và học: ( 7p)

a Kiểm tra bài cũ:

- Vì sao nói bức tranh '' Chiếc lá cuối cùng'' là một kiệt tác?

- Qua câu truyện, em hiểu tn là một tác phẩm nghệ thuật được coi là một kiệt

tác?

b Bài mới: Giới thiệu bài:

Đối với mỗi con người Việt Nam, kí ức tuổi thơ thường gắn liền với cây đa - bến nước - sân đình Còn đối với nhân vật họa sĩ trong truyện: '' Người thầy đầu tiên '' của nhà văn Ai-ma-tốp là nhớ tới làng quê Mỗi lần thăm quê, ông không thể không đến thăm hai cây phong trên đỉnh đồi đầu làng Vì sao vậy? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học.

HĐ: HD tìm hiểu chung (4p)

gọn về tác giả

Ai-ma-tốp

? Đoạn trích nằm ở vị

trí nào trong tác phẩm?

Trả lời

1 Tác giả:

- Ai-ma-tốp sinh năm 1928 là

nhà văn Cư-rơ-gư-xtan.

2 Tác phẩm:

- Nằm ở phần đầu của truyện:

'' Người thầy đầu tiên ''

HĐ2: HD đọc, hiểu văn bản (9p)

- GV HD: đọc giọng

chậm, buồn, gợi sự nhớ

nhung suy nghĩ của

người kể chuyện

- G đọc mẫu Gọi h/s

đọc

Vấn đáp chú thích: 3, 5,

6, 7?

? Đoạn trích chia làm

mấy phần? Nội dung

của từng phần?

? Truyện kể theo ngôi

thứ mấy? Tìm và nhận

xét gì về sự thay đổi

ngôi kể trong đoạn

trích?

- Lắng nghe.

- Nghe, đọc

- Theo dõi chú thích,

- Hs hỏi - đáp chú thích

dựa vào SGK

Trả lời

- Người kể chuyện khi

xưng '' tôi '' lúc thì xưng '' chúng tôi'' Ngôi

kể thứ nhất số ít, số nhiều

- Mạch kể xưng '' tôi ''

là người kể chuyện,

II Đọc, hiểu văn bản.

1 Đọc.

2 Từ khó.

3 Bố cục: 4 phần:

- Từ đầu phía tây: Giới

thiệu vị trí làng Ku - ku - rêu

- Tiếp chiếc gương thần

xanh: h/ả hai cây phong ở đầu làng và tâm trạng của nhân vạt mỗi lần về thăm làng

- Tiếp biêng biếc kia: Kỉ

niệm tuổi thơ của nhân vật tôi

- Còn lại: nhân vật tôi nhớ đến

người trồng 2 cây phong ấy gắn liền với trường Đuy- xen

- G: Cách đan xen, lồng

ghép 2 thời điểm hiện

tại - qúa khứ, trưởng

thành - niên thiếu,

nhiều người cùng trang

lứa làm câu chuyện

sống động thân mật,

gần gũi với người đọc

gthiệu mình là họa sĩ

- Mạch kể xưng ''

chúng tôi '' vốn là người kể chuyện trên nhưng nhân danh cả '' bọn con trai ''

- Các đoạn a, b, d chỉ

người kể chuyện ở thời điểm hiện tại mà nhớ

về qúa khứ

Đoạn c: ở thời điểm qúa khứ

- Nghe, hiểu.

Hoạt động 3: Hướng dẫn h/s đọc hiểu văn bản (20p)

? Trong mạch kể

chuyện hai cây phong

trong kí ức tuổi thơ

hiện lên ntn? Trong

hoàn cảnh nào? Nó có ý

nghĩa ntn đối với bọn

trẻ trong làng

Ku-ku-rêu?

- Dưới con mắt của họa

sĩ 2 cây phong được phác họa với hình dáng, động tác rõ ràng

- Lũ trẻ như những con

chim non ngây thơ, nghịch ngợm, chơi đùa không biết chán dưới

III Tìm hiểu chi tiết.

1 Hai cây phong và kí ức tuổi

thơ.

- 2 cây phong khổng lồ với các

mắt mấu, cành cao ngất, ngang tầm cánh chim bay, bóng râm mát rượi, đtác: '' nghiêng ngả đung đưa như muốn chào mời '' lại có thêm hàng đàn chim tô điểm cho bức phác họa ấy

-> Miêu tả từ trên cao xuống.

=> người bạn vô cùng thân thiết , gắn bó

? Từ trên cao ngất,

phóng tầm mắt ra xa, lũ

trẻ thấy những gì? cảm

giác của chúng được

diễn tả ntn?

- G bình: Tuổi thơ ham

hiểu biết và khám phá,

lần đầu tiên được nhìn

ngắm toàn cảnh quê

hương trong tư thế từ

trên cao xuống mà hai

cây phong là cái ghế

ngồi, là bệ đỡ, bệ phóng

cho những ước mơ,

khát vọng lần đầu tiên

được thức tỉnh trong

tâm hồn những đứa trẻ

làng Ku-ku-rêu

? Tại sao tác giả lại ví

hai cây phong như

hải đăng đặt trên núi ''

Điều đó có ý nghĩa gì?

? Dưới con mắt của

người họa sĩ - hai cây

phong được miêu tả ở

vị trí nào?

gốc hai cây phong

- Nghe, hiểu.

Trả lời

- Mtả từ xa nhìn lại ,

phóng tầm mắt nhìn 4 phía, h/ả đầu tiên đập vào mắt là 2 cây phong

- Từ trên cao nhìn xuống, bức

tranh TN hiện ra khoảng ko gian bao la với '' chân trời xa thẳm '', '' thảo nguyên hoang vu '', '' dòng sông lấp lánh '', '' làn sương mờ đục '' và lọt thỏm giữa ko gian ấy

là '' chuồng ngựa của nông trang '' trở nên bé nhỏ Cảm giác ko gian choáng ngợp làm chúng sửng sốt , nín thở, quên đi cả việc làm thích

thú nhất là phá tổ chim -> cảm

nhận sự mênh mông, ko cùng đầy

bí ẩn và quyến rũ của cảnh vật

- Nó như đèn tín hiệu vào làng.

- Khẳng định vai trò của hai cây

phong, nó không thể thiếu đối với những người đi xa

- Thể hiện niềm tự hào của dân

làng về hai cây phong

Gv dẫn dắt kết thỳc ND bài:

c Củng cố: (3p) Khái quát ND, NT của văn bản.

d Dặn dò: (2p) Về nhà:

- Học thuộc ghi nhớ.

- Học thuộc một đoạn văn em thích nhất trong bài.

- Soạn bài: '' Phần tiếp theo ''

     TiÕt 34 - V ă n b ả n:

HAI CÂY PHONG (tiếp)

( Trích: Người thầy đầu tiên )

Ai-ma-tốp

1 Mục tiêu: Giúp h/s:

a Kiến thức:

- Hiểu được đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích, tính chất trữ tình sâu đậm được

biểu hiện trong sự kết hợp rất khéo giữa hồi ức, miêu tả, biểu cảm và kể chuyện, trong cách lồng xen hai ngôi kể: tôi, chúng tôi

- Hiểu ngòi bút đậm chất hội họa của tác giả khi miêu tả hai cây phong.

- Hiểu được nguyên nhân khiến hai cây phong gây xúc động cho người kể

chuyện

b Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng phân tích tác dụng của sự thay đổi ngôi kể, của miêu tả và biểu

cảm trong tự sự

- Cảm thụ vẻ đẹp sinh động, giàu sức biểu cảm của các hình ảnh trong đoạn

trích

- Rèn KN tự nhận thức

c Thái độ: Giáo dục HS lòng kính trọng và yêu mến thầy cô giáo, trân trọng t/c

thầy trò, có ý thức vươn lên trong học tập

2 Chuẩn bị:

- GV: Giáo án, tác phẩm: '' Người thầy đầu tiên '', tranh.

- HS: Trả lời các câu hỏi trong SGK.

3 Các hoạt động dạy và học: (5p)

a Kiểm tra bài cũ:

- Nêu cảm nhận của em về hai cây phong trong kí ức tuổi thơ?

b Bài mới:

HĐ 1: Hệ thống ND bài: (2p)

HĐ 2: HD tỡm hiểu văn bản: (23p)

- Hs đọc từ: '' Dù chúng

có cao đến đâu chăng

nữa làn gió nhẹ

- Đọc- theo dừi sgk.

I

III Tìm hiểu chi tiết.

1 Hai cây phong và kí ức tuổi thơ.

thoảng qua ''.

- Tác giả miêu tả hai cây

phong ở vị trí nào? Cách

miêu tả hai cây phong có

gì độc đáo?

? Đứng ở góc độ gần để

quan sát, nhân vật '' tôi ''

đã thấy những gì? ( qua

những giác quan nào?)

G: Không chỉ cảm nhận

vẻ đẹp của hai cây phong

qua thị giác và thính giác

mà tác giả cồn tô thêm vẻ

đẹp ấy bằng nghệ thuật

gì? Nhận xét về NT sử

dụng trong đoạn trích

này?

- Qua đó cho thấy tài

nghệ thuật gì của nhà văn

Ai-ma-tốp?

- Trả lời.

- Nhạy bén đón mọi

làn gió nhẹ thoảng qua

- NT mtả thể hiện

cảm xúc, các h/a so sánh độc đáo, giàu giá trị biểu cảm Có lời ca tạo bởi những chiếc lá có lúc ồn ào, rực lửa nhưng có lúc thâm trầm, sâu lắng nuối tiếc

Tác giả có những cảm nhận rất tinh tế cung bậc, trạng thái của vật, cùng với óc

tưởng tượng

2 Hai cây phong trong cái

nhìn và cảm nhận của ''tôi''- người họa sĩ.

- Mtả hai cây phong ở góc độ rất

gần qua tiếng nói riêng, tâm hồn riêng của nó

- Vào ban ngày hay đêm, chúng

nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, không ngớt tiếng rì rào

- Cảm nhận:

+ như làn sóng thuỷ triều dâng lên vỗ vào bãi cát

+ như tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm

+ Im bặt 1 thoáng, cất tiếng thở dài thương tiếc người nào

+ Khi bão dông -> nghiêng ngả

tấm thân dẻo dai, reo vù vù như ngọn lửa bốc cháy rừng rực

-> Cảm nhận về âm thanh( thính

giác)

-> Cảm nhận bằng thị giác.

- Miêu tả từ xa gần, kết hợp miêu

tả và biểu cảm-> Hai cây phong sống động, có hồn hơn

? Bằng những cảm nhận

tinh tế ấy đã giúp ta hiểu

gì về hai cây phong -

biểu tượng của quê

hương tác giả?

Câu hỏi thảo luận:

- Theo dõi : '' Về sau

gương thần xanh ''

?Tại sao khi đã trưởng

thành đã hiểu được

những điều bí ẩn của hai

cây phong - đó chỉ là cái

chân lí giản đơn mà vẫn

không làm họa sĩ vỡ

mộng xưa?

? Theo dõi đoạn cuối

cùng Điều cuối cùng mà

tác giả chưa hề nghĩ đến

thuở thiếu thời là gì? Nó

>t.yêu quê hương đất nước nồng thắm, yêu sự giản dị, gần gũi và thân thuộc nhất của vật, cùng với óc tưởng tượng pp> t.yêu quê hương đất nước nồng thắm, yêu sự giản dị, gần gũi và thân thuộc

nhất - 2 cây phong

sống động, có hồn hơn, có hđộng, trạng thái tâm lí cụ thể

Được nhân cách hóa cao độ, hết sức sinh động có tiếng nói, có tâm hồn

- Thảo luận theo

nhóm Cử đại diện trình bày

- 2 cây phong gắn

với tên tuổi thầy

giáo Đuy-sen -

người thầy giáo có công xd ngôi trường đầu tiên, xóa

mù chữ cho bọn trẻ

- NV '' tôi '' là một nsĩ 1 họa sĩ,

người có tâm hồn phong phú, giàu cảm xúc Khi đã hiểu được điều

bí ẩn của thiên nhiên - chẳng qua chỉ là một chân lí đơn giản -

nhưng anh vẫn không tan đi giấc mộng kì diệu của tuổi thơ Ngược lại kỉ niệm và những kí ức huyền ảo ấy vẫn ám ảnh trong tâm trí anh mỗi khi nhớ về, đặc biệt là mỗi lần trở về ngắm nhìn hai cây phong cổ thụ

có ý nghĩa ntn đối với

mạch diễn biến của câu

chuyện?

? Hai cây phong trở

thành biểu tượng đẹp đẽ

trong lòng nhân vật '' tôi ''

- người kể chuyện Hai

cây phong gây được sự

xúc động đối với người

đọc là do những nguyên

nhân nào?

con làng Ku-ku-rêu

trong những năm 20 sau CMT10 Chính thầy và cô học trò An-tư-nai đã trồng nó

-> 2 cây phong là

nhân chứng xúc động về tc của thầy

trò An-tư-nai -

Đuy-sen trồng 2 cây phong để gửi gắm ước mơ, hi vọng cho những đứa trẻ nghèo khổ, thông minh, ham học như An-tư- nai sẽ trưởng thành, trở thành người có ích Đó là tấm lòng, p/c của 1 người cs chân chính

HĐ 3: HD tổng kết: (10p)

? Nêu những nét đặc sắc

về NT của đoạn trích

này?

? Nêu ý nghĩa văn bản?

- Gọi h/s đọc ghi nhớ.

Trả lời

Trả lời

- Đọc ghi nhớ.

IV Tổng kết.

1 Nghệ thuật:

- Đan xen, lồng ghép hai ngôi kể

- Ngòi bút miêu tả đậm chất hội họa

kết hợp so sánh, ẩn dụ

- Kết hợp tsự, mtả và biểu cảm.

2 Ý nghĩa:

- Hai cây phong là biểu tượng của

tình yêu quê hương sâu nặng gắn liền với những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ của người nghệ sĩ

*) Ghi nhớ (sgk)

c Củng cố: (3p) Khái quát ND, NT của văn bản.

d Dặn dò: (2p)Về nhà:

- Học thuộc ghi nhớ.

- Đọc tác phẩm người thầy đầu tiên.

- Học thuộc một đoạn văn em thích nhất trong bài.

- Soạn bài: '' Thông tin về ngày Trái đất ''