TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG: 1.Kiến thức: - Nỗi đau mất nước và ý chí phục thù cứu nước được thể hiện trong đoạn thơ.. 3.Thái độ: Biết được nỗi đau mất nước và ý chí phục thù cứu nước
Trang 1Tiết 66: Hướng dẫn đọc thêm HAI CHỮ NƯỚC NHÀ
Trần Tuấn Khải
-I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Bổ sung kiến thức về văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX.
- Cảm nhận được cảm xúc trữ tình yêu nước trong đoạn thơ
- Cảm nhận được sức truyền cảm nghệ thuật của ngòi bút Trần Tuấn Khải
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1.Kiến thức:
- Nỗi đau mất nước và ý chí phục thù cứu nước được thể hiện trong đoạn thơ
- Sức hấp dẫn của đoạn thơ qua cách khai thác đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ
để diễn tả xúc động tâm trạng của nhân vật lịch sử với giọng thơ thống thiết
2.Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một đoạn thơ khai thác đề tài lịch sử
- Cảm thụ được cảm xúc mãnh liệt thể hiện bằng thể thơ song thất lục bát
3.Thái độ:
Biết được nỗi đau mất nước và ý chí phục thù cứu nước của các vị tiền bối
Trang 2III.CHUẨN BỊ:
1 Giỏo viờn:
- Sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn, sỏch bài tập, thiết kế bài giảng
2 Học sinh:
- Đọc văn bản, trả lời cõu hỏi Đọc - Hiểu văn bản
3 Phương phỏp: Vấn đỏp, thuyết trỡnh, thảo luận nhúm,…
IV.CÁC BƯỚC LấN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
3.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trũ Nội dung
GV: Gọi hs đọc bài thơ và chỳ thớch () sgk
Hớng dẫn giọng đọc- đọc mẫu-gọi hs đọc
bài thơ:
GV giới thiệu về nột về tỏc giả tỏc phẩm
I/- Tỡm hiểu chung:
1 Đọc:
2 Chú thích:
Trang 3(H)Nêu những hiểu biết của em về tác
phẩm?
Hai chữ nước nhà là bài thơ mở đầu tập Bỳt quan
hoài I (1924) lấy đề tài lịch sử thời giặc Minh xõm
lược nước ta Nguyễn Phi Khanh bị bắt giải sang Tàu,
khụng mong ngày trở lại, con muốn theo để phụng
dưỡng cha già cho trọn đạo hiếu nhưng cha già phải
dằn lũng khuyờn con quay trở về để lo tớnh việc trả
thự nhà đền nợ nước
Bài thơ được viột theo thể song thất lục bỏt
Gv: Hớng dẫn hs tìm hiểu các từ khó trong
SGK
(H) Nêu bố cục của bài thơ?
Bài thơ chia làm 3 phần:
P1: Từ đầu đến Con nhớ lấy lời cha
khuyên
P2: Tiếp Lấy ai tế độ đàn sau đó mà
P3: Còn lại
(H) Nêu nội dung từng phần?
P1: Nỗi lòng của ngời cha trong cảnh ngộ
a- Tỏc giả: SGK
b- Tỏc phẩm:
c Từ khó: SGK
3 Bố cục:
3 phần
Trang 4phải rời xa đất nớc.
P2: Nỗi lòng của ngời cha trong cảnh ngộ
nớc mất, nhà tan
P3: Nỗi lòng của ngời cha dành cho con
GV: Gọi hs đọc 8 cõu đầu
(H) Cảnh ngộ cuộc chia ly được miờu tả qua bối cảnh
khụng gian như thế nào?
-Cuộc chia ly diễn ra nơi biờn giới ảm đạm, heo
hỳt:ải Bắc mõy sầu ảm đạm, hổ thột chim kờu
(H) Hóy nờu hoàn cảnh và tõm trạng nhõn vật?
- Hoàn cảnh thật ộo le, cha bị giải sang Tàu, khụng
mong ngày trở lại, con muốn theo để phụng dưỡng
cha già cho trọn đạo hiếu những cha già phải dằn
lũng khuyờn con quay trở lại để lo tớnh việc trả thự
nhà đền nợ nước
(H) Cỏc hỡnh ảnh ẩn dụ : “Hạt mỏu núng thấm quanh
hồn nước, chỳt thõn tàn lần bước dặm khơi” mang ý
nghĩa gỡ?
- Núi lờn lũng nhiệt huyết yờu nước của người cha
cựng cảnh ngộ bất lực của mỡnh
II Tỡm hiểu văn bản:
1- Nỗi lũng của người cha trong cảnh ngộ phải rời xa đất nước:
Cuộc chia ly diễn ra nơi biờn giới ảm đạm, heo hỳt:ải Bắc mõy sầu ảm đạm, hổ thột chim kờu
- Núi lờn lũng nhiệt huyết yờu nước của người cha cựng cảnh ngộ bất lực của mỡnh
Trang 5GV: Gọi hs đọc 20 câu tiếp theo.
(H) Người cha nhắc đến lịch sử dân tộc bằng những
lời nào?
Giống Hồng Lạc hoàng thiêng đã định
Mấy ngàn năm suy thịnh đổi thay
Giời Nam riêng một cõi này
Anh hùng hiệp nữ xưa nay kém gì?
(H) Qua đó nhà thơ muốn khẳng định điều gì?
- Qua đó, nhà thơ muốn khẳng định truyền thống dân
tộc: Nòi giống cao quý, lịch sử lâu đời, nhiều anh
hùng hào kiệt trong đó có nữ giới
(H) Tại sao khi khuyên con trở về tìm cách cứu nước,
người cha trước hết nhắc đến lịch sử dân tộc ?
- Người cha muốn khích lệ dòng máu anh hùng dân
tộc ở người con
(H) Qua đó em hiểu thêm điều gì tấm lòng người
cha?
- Người cha thể hiện niềm tự hào dân tộc, một lòng
yêu nước
2- Nỗi lòng của người cha trong cảnh ngộ nước mất nhà tan:
- Qua đó, nhà thơ muốn khẳng định truyền thống dân tộc: Nòi giống cao quý, lịch
sử lâu đời, nhiều anh hùng hào kiệt trong đó có nữ giới
- Người cha muốn khích lệ dòng máu anh hùng dân tộc ở người con
Trang 6(H) Trong phần tiếp theo, những câu thơ nào nói lên
họa mất nước?
Bốn phương khói lửa bừng bừng
Xiết bao thảm họa xương rừng, máu sông
Nơi đô thị thành tung quách vỡ
Chốn dân gian bỏ vợ lìa con
(H) Các chi tiết: Bốn phương khói lửa bừng bừng,họa
xương rừng, máu sông, thành tung quách vỡ, bỏ vợ
lìa con gợi về hình ảnh đất nước như thế nào ?
- Đất nước có giặc, bị hủy hoại => Cảnh nước mất
nhà tan.
(H) Họa mất nước gieo đau thương cho dân tộc và
nỗi đau cho lòng yêu nước, Những lời thề nào diến tả
nỗi đau này?
Thảm vong quóc kể sao xiết kể
Sông Hồng Giang nhường vật cơn sầu
(H) Nhận xét về nghệ thuật diễn tả qua các hình ảnh:
đất khóc, trời than, khói Nùng Lĩnh như xây khối uất,
sông Hồng Giang nhường vật cơn sầu?
Nghệ thuật nhân hóa, so sánh diễn tả nỗi đau mất
nước thấm đến cả đất trời, sông núi nước Nam
- Người cha thể hiện niềm tự hào dân tộc, một lòng yêu nước
Trang 7(H) Lời nói thảm vong quốc đã bộc lộ cảm xúc gì
trong lòng người cha?
- Lời nói thảm vong quốc đã bộc lộ lòng căm phẫn vô
hạn trước tội ác giăc Minh
Đó cũng là biểu hiện sâu sắc lòng yêu nước của nhà
thơ
- Lời nói thảm vong quốc đã bộc lộ lòng căm phẫn vô hạn trước tội ác giăc Minh
Đó cũng là biểu hiện sâu sắc lòng yêu nước của nhà thơ
GV: Gọi hs đọc 8 câu cuối
(H) Những lời thơ nào diễn tả hình ảnh thực của
người cha?
- Cha tuæi già sức yếu lỡ sa cơ đành chịu bó tay
Thân lươn bao quản vũng lầy
(H) Qua chi tiết đó cho thấy người cha đang ở trong
cảnh ngộ như thế nào ?
- Người cha già yếu, bị bắt, không có địa vị đoa là
3- Nỗi lòng người cha dành cho con:
- Người cha già yếu, bị bắt, không có địa vị đoa là cảnh ngộ ngặt nghèo bất lực
Trang 8cảnh ngộ ngặt nghèo bất lực.
(H) Tại sao khuyên con trở về tìm cách cứu nước
người cha lại nói cảnh ngộ của mình và sự nghiệp tổ
tông?
- Người cha nói như vậy để khích lệ con làm tiếp
những diều ngươi cha chưa làm được để giúp nước
nhà
Làm cho lờii trao gởi thêm sức nặng tình cảm: giang
sơn gánh vác sau này cậy con
(H) Nhận xét giọng điệu lời thơ?
-Lời thơ với giọng điệu thống thiết chân thành
(H) Từ những lời khuyên đó, em cảm nhận được nỗi
lòng nào của người cha?
- Người cha yêu nước, yêu con Đặt niềm tin vào đứa
con và đất nước
Tình yêu con hòa trong tình yêu nươc, yêu dân tộc
- Người cha nói như vậy để khích lệ con làm tiếp những diều ngươi cha chưa làm được để giúp nước nhà
Làm cho lời trao gởi thêm sức nặng tình cảm: giang sơn gánh vác sau này cậy con
- Người cha yêu nước, yêu con Đặt niềm tin vào đứa con và đất nước
Tình yêu con hòa trong tình yêu nươc, yêu dân tộc
GV Gọi hs đọc lại bài thơ
(H) Em có nhận xét gì về giọng điệu bài thơ? Á Nam
Trần Tuấn Khải đã mượn câu chuyện lịch sử để gởi
III/- Tổng kết:
* Ghi nhí: SGK
Trang 9gắm điều gì?
Hs tr¶ lêi:
4 Củng cố, dặn dũ:
1 Củng cố:
- Học thuộc 8 câu dầu và 8 câu cuối bài thơ
- Nắm được nội dung, nghệ thuật bài thơ
2.Dặn dò:
Học bài + Làm bài ở nhà
*ĐIỀU CHỈNH RÚT KINH NGHIỆM:
………
………