Mục tiêu cần đạt : Giúp h/s : - Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biểu hiện được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả - Thấ
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 Quê hương
<Tế Hanh>
A Mục tiêu cần đạt :
Giúp h/s :
- Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biểu hiện được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả
- Thấy được nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
- Giáo dục bồi đắp tình yêu quê hương
- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm 8 chữ, phân tích các hình ảnh nhân hoá, so sánh đặc sắc
B.Chuẩn bị:
Tranh ảnh về miền quê vùng biển,cảnh ra khơi….<sưu tầm>
C.Tổ chức các hoạt động dạy học
*Hoạt động1: Khởi động
*Tổ chức:
* Kiểm tra bài cũ: Nêu yêu cầu với đoạn văn thuyết minh?
*Hoạt động 2: Đọc - Hiểu văn bản
* Giới thiệu bài mới
Nỗi nhớ quê hương trong xa cách trở thành một dòng cảm xúc chảy dọc đời thơ Tế Hanh Cái làng trài nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã nuôi dưỡng tâm hồn thơ ông, đã trở thành 1 điểm hướng về để ông viết nên những dòng thơ tha thiết, đau đáu Trong dòng cảm xúc ấy, “Quê hương” là thành công khởi đầu rực rỡ cho nguồn cảm hứng lớn trong thơ ông Với thể thơ 8 chữ, Tế Hanh đã dựng lên
Trang 2một bức tranh đẹp đẽ, tươi sáng, bình dị về cuộc sống của con người và cảnh sắc của một làng quê ven biển bằng tình cảm quê hương sâu đậm, đằm thắm
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học.
* Tổ chức:
* Kiểm tra:
* Giới thiệu bài:
Hoạt động động của thầy Nội dung cần đạt
Hoạt động của trò Hoạt động
Hướng dẫn tìm hiểu chung
G/v hướng dẫn đọc - đọc mẫu
3 h/s đọc - g/v nhận xét
? Kiểm tra việc nhớ từ khó h/s
? Em biết gì về Tế Hanh?
I.Tiếp xúc văn bản
1.Đọc
Giọng thơ nhẹ nhàng, trong trẻo, nhịp : 3 –
2 – 3 , hoặc 3 – 5
2 Tìm hiểu chú thích
Tác giả : (1921)
- Quê : Quảng Ngãi
- Ông là nhà thơ mới ở chặng cuối với những bài thơ mang nặng nổi buồn và tình yêu quê hương tha thiết
- Quê hương là nguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ Tế Hanh nhà thơ quê hương
- Gửi miền Bắc (1955) … Nghẹn ngào
Đọc diễn cảm
Độc lập suy nghĩ trả lời
HĐ độc
Trang 3? Em biết gì về bài thơ “Quê
hương”?
? Em có nhận xét gì về khổ thơ
? Xác định bố cục của bài thơ
Nêu chủ đề của bài thơ?
Hoạt động :
Hướng dẫn phân tích
H/s đọc 8 câu thơ đầu
? Đọc 2 câu thơ đầu, em hình
dung được những gì về quê
hương của nhà thơ?
(1939) Bài thơ “quê hương” là sáng tác mở đầu cho đề tài quê hương trong thơ Tế Hanh
Bài thơ được rút ra trong tập Nghẹn ngào (1939)
Thể thơ : 8 tiếng – 2, 4,6,8 câu/ khổ
Thể thơ phổ biến của phương thức thơ mới
Nhịp : 3 – 2 – 3 , hoặc 3 – 5 Vần : Chân, liền
Bằng trắc nối tiếp từng cặp 1
3.Bố cục:
- Hai câu đầu : Giải thích chung về “làng tôi”
- 6 câu tiếp : Cảnh đi thuyền ra khơi
- 8 câu tiếp : Cảnh đi thuyền chở về bến
- Khổ cuối : Tình cảm của tác giả đối với làng chài
4.Chủ đề: Bức tranh đẹp về làng chài và tình cảm quê hương đằm thắm
II.Phân tích văn bản
1.Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh
cá
* Hai câu đầu : Tác giả giải thích về quê hương thật hồn nhiên và giản dị
lập
HĐ độc lập
HĐ độc lập
HĐ độc lập
Nhóm bàn
Trang 4? Tác giả tả cảnh trai tráng bơi
thuyền đi đánh cá trong một
không gian như thế nào?
? Trong khung cảnh đó hình
ảnh nào được miêu tả nổi bật ?
? Hình dung của em về con
thuyền từ lời thơ có sử dụng
phép so sánh : Chiếc… mã
? Chi tiết nào đặc sắc khi tả
con thuyền ?
? Có gì độc đáo ở hình ảnh
này?
G/v bình
Hình ảnh cánh buồm trắng
căng gió ra khơi được so sánh
với mãnh hồn làng sáng lên 1
vẽ đẹp lãng mạn Hình ảnh
quen thuộc đó bổng trở nên lớn
lao, thiêng liêng và rất thơ
mộng Tế Hanh như nhận ra đó
chính là biểu tượng của linh
hồn làng chài Nhà thơ vừa vẻ
+ Nghề : Đánh cá + Vị trí : Gần sông nước
Toát lên tình cảm trong trẻo, thiết tha, đằm thắm của tác giả đối với quê hương
* Cảnh trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
- Vào một buổi sớm, gió nhẹ, trời trong thời tiết tốt, thuận lợi
Chiếc thuyền và cánh buồm + Chiếc thuyền : Hăng… tuấn mã
Phép so sánh + tính từ (hăng)
ca ngợi vẽ đẹp dũng mãnh của con thuyền khi lướt sang ra khơi
+Cánh buồm: jương to như mảnh hồn làng ->Dùng phép so sánh + ẩn dụ, gợi liên tưởng con thuyền như mang linh hồn, sự sống của làng chài
bút pháp lãng mạn : Tác giả tự hào, tin yêu về quê hương mình
HĐ độc lập
HĐ độc lập
Nhóm bàn
Trang 5ra cái hình, vừa cảm nhận được
cái hồn của sự vật Sự so sánh
giữa cái cụ thể hơn nhưng lại
gợi vẻ đẹp bay bổng, mang ý
nghĩa lớn lao Liệu có hình ảnh
nào diễn tả được cái chính xác,
giàu ý nghĩa và đẹp hơn để
biểu hiện linh hồn của làng
chài bằng hình ảnh buồm trắng
giương to no gió biển khơi bao
la đó?
G/v chú ý
H/s đọc diễn cảm 8 câu tiếp
? Không khí bến cá khi thuyền
đánh cá trở về được tái hiện
như thế nào?
* Một bức tranh sinh động náo
nhiệt, đầy ắp niềm vui và sự
sống, toát ra từ không khí ồn
ào, tấp nập, đông vui, từ những
chiếc ghe đầy cá, từ những con
cá tươi ngon… trắng thật thích
mắt, từ lời cảm tạ chân thành
trời đất đã sang yên “biển lặng”
để người dân trài trở về an toàn
với cá đầy ghe
2 Cảnh thuyền cá về bến
- Cảnh bến cá:ồn ào,tấp nập, người dân cảm ơn trời biển,cá tươi ngon bạc trắng
-> bức tranh sinh động náo nhiệt, đầy ắp niềm vui và sự sống
HĐ độc lập
Trang 6? Hình ảnh dân chài và con
thuyền ở đây được miêu tả như
thế nào?
? Em hiểu, cảm nhận được gì
từ hình ảnh thơ “Cả thân… xa
xăm”
? Có gì đặc sắc về nghệ thuật
trong lời thơ: “Chiếc thuyền…
thớ vỏ” Lời thơ giúp em cảm
nhận được gì?
? Từ đó em cảm nhận đựơc gì
về vẻ đẹp trong tâm hồn người
viết qua lời thơ trên ?
ở khổ cuối tác giả trực tiếp nói
về nổi nhớ làng quê hương
khôn nguôi của mình
? Vậy trong xa cách tác giả nhớ
tới những gì nơi quê nhà?
? Em có nhận xét gì về những
điều mà Tế Hanh nhớ?
?Nhận xét về lời thơ?
- Dân chài… rám nắng miêu tả chân thật : Người dân chài khoẻ mạnh, nước da nhuộm nắng, nhuộm gió
- Cả thân… xa xăm: Hình ảnh người dân chài vừa được miêu tả chân thực, vừa lãng mạn, mang vẻ đẹp và sức sống nồng nhiệt của biển cả : Thân hình vạm vỡ thấm đậm
vị mặn mòi nồng toả “vị xa xăm” của biển khơi vẻ đẹp lãng mạn
- Hình ảnh “chiếc thuyền nằm im…thớ vỏ”-> Nghệ thuật nhân hoá con thuyền như một cơ thể sống, như một phần sự sống lao động ở làng chài, gắn bó mật thiết với con người nơi đây
Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, lắng nghe được sự sống âm thầm trong những sự vật của quê hương, là người có tấm lòng sâu nặng với con người, cuộc sống dân chài ở quê hương
3, Nổi nhớ quê hương
- Biển nổi nhớ chân thành
- Cá tha thiết nên lời thơ
- Cánh buồm giản dị, tự nhiên,
- Thuyền như thốt ra từ trái
- Mùi biển tim
HĐ độc lập
Nhóm bàn
Trang 7? Có thể cảm nhận “Cái mùi
nồng mặn” trong nổi nhớ quê
hương của tác giả như thế nào?
? Đọc bài thơ em cảm nhận
được những điều tốt đẹp nào?
? Bài thơ có đặc sắc nghệ thuật
gì nổi bật?
* H/s đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 :
Luyện tập
- Mùi nồng mặn : Vừa nồng nàn, nồng hậu lại mặn mà, đằm thắm
Đó là hương vị làng chài, là hương vị riêng đầy quyến rũ của quê hương được tác giả cảm nhận bằng tấm tình trung hiếu của người con xa quê Đó là vẻ đẹp tươi sáng, khoẻ khoắn, mang hơi thở nồng ấm của lao động của sự sống, một tình yêu gắn bó, thuỷ chung của tác giả đối với quê hương
III Tổng kết
1 Nội dung :
- Bức tranh tươi sáng, khoẻ khoắn trong sự làng chài
- Tấm lòng yêu quê hương đằm thắm của con người
2 Nghệ thuật :
- Kết hợp phương thức biểu cảm + miêu tả
- Hình ảnh so sánh đẹp, bay bổng, đầy lãng mạn
- Biện pháp nhan hoá độc đáo, thổi linh hồn vào sự vật có 1 vẻ đẹp, 1 ý nghĩa, tầm vóc bất ngờ
- Hình ảnh thơ đầy sáng tạo
HĐ độc lập
HĐ độc lập
HĐ độc lập
Trang 8Tất cả xuất phát từ 1 tình cảm yêu
thương, gắn bó sâu nặng với quê hương
của tác giả
Luyện tập:
Đọc những câu thơ đoạn thơ về quê hương
Cá nhân