Giáo án Ngữ văn 8 bài 19: Quê hương

H: Nêu nhận xét về thể thơ?GV: Quê hương là một bài thơ trữ tình diễn tả tình cảm quê hương của một con người.. GV: Hình ảnh làng chài lưới được vẽ bằng hai nét cảnh: - Cảnh dân chài bơi

VĂN BẢN: QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

I Mục tiêu bài học:

1, Kiến thức :

- Thấy được nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nói chung và

bài thơ này nói riêng là: tình yêu quê hương đằm thắm

- Thấy được hình ảnh khoẻ khoắn, đầy sức sống của con người và sinh hoạt lao động; lời thơ bình dị, gợi cảm súc trong sáng tha thiết

2, Kĩ năng :

- Có kĩ năng nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc , diễn cẩmtcs phẩm thơ

- Phân tích được những chi tiết miêu tả, biểu cảm đặc sắc trong bài thơ

3, Thái độ : Biết yêu quê hương và chân trọng tình yêu quê hương đằm thắmcủa mọi

người

II Các kĩ năng cơ bản được giáo dục:

1.Giao tiếp:

- Trao đổi, trình bày suy nghĩ về tình yêu quê hương, yêu thiên nhiên, đất nước được thể hiện trong bài thơ

2 Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận giá trị nội dung và nghệ thuật của từng bài thơ, vẻ đẹp của hình ảnh thơ

3 Xác định giá trị bản thân: biết tôn trọng, bảo vệ thiên nhiên và có trách nhiệm đối với quê hương, đất nước

III Các phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng:

1 Hoạt động theo nhóm: thảo luận, trao đổi, phân tích giá trị nội dung nghệ thuật của bài thơ

2.Động não: Suy nghĩ về tâm sự của nhân vật trữ tình trong VB

3 Liên tưởng, tưởng tượng từ vẻ đẹp hình ảnh thơ.

IV Phương tiện dạy học:

Tranh minh hoạ, phiếu học tập, bảng phụ

V Tiến trình dạy học:

HĐ1 Khởi động ( 5’)

1, Ổn định tổ chức:

2, Kiểm tra : Phân tích nỗi căm hờn và niềm uất hận của con hổ ở vườn bách thú trong bài thơ “ Nhớ rừng” của tác giả Thế Lữ.

3, Bài mới :

Hoạt động 2: Đọc, hiểu văn bản ( 30’)

GV: Gọi HS đọc chú thích

H: Trình bầy sự hiểu biết của em về nhà

thơ Tế Hanh?

- Thơ Tế Hanh đề tài rộng nhưng được

biết đến nhiều nhất vẫn là những bài thơ

viết về quê hương -> quê hương là cảm

hứng chủ đạo trong thơ Tế Hanh

- GV nêu yêu cầu đọc - đọc mẫu

- HS đọc - Nhận xét

I Đọc, hiểu chú thích

1 Tác giả

- Tế Hanh sinh năm 1921, quê ở Quảng Ngãi

- Thơ Tế Hanh nặng nỗi buồn và tình yêu quê hương thắm thiết

2 Tác phẩm

- “Quê hương” là một trong 3 bài thơ thuộc phong trào thơ mới, là thể thơ 8 chữ

* Đọc

* Tìm hiểu chú thích

H: Nêu nhận xét về thể thơ?

GV: Quê hương là một bài thơ trữ tình

diễn tả tình cảm quê hương của một con

người

- Trong tình cảm đó có: Hình ảnh quê

hương, nỗi nhớ quê hương

H: Hãy xác đình các phần thơ tương ứng

với hai nội dung trên?

H: Theo em mỗi nội dung đó được thể

hiện bằng phương thức biểu đạt chính

nào?

GV: Bài thơ có tên là quê hương

H: Theo em có thể đặt cho bài thơ các

tên khác được không?

- Làng tôi…

GV: Theo dõi phần đầu văn bản và cho

biết:

H: Làng tôi ở có gì đặc biệt?

GV: Hình ảnh làng chài lưới được vẽ

bằng hai nét cảnh:

- Cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cá

- Cảnh thuyền và người về bến

- Bài thơ thuộc thể thơ 8 chữ, gồm nhiều khổ, gieo vần ôm và vần liền

* Tìm hiểu bố cục

- Bố cục: 2 phần P1: Từ đầu -> Thớ vỏ P2: Tiếp -> Hết

- Phương thức miêu tả: Phần đầu

- Phương thức biểu cảm: Phần sau

II Đọc – Hiểu văn bản

1 Hình ảnh quê hương

- Làng: Làm nghề chài lưới

H: Hãy tìm các đoạn thơ tương ứng với

hai nét cảnh trên?

- Từ đầu -> Góp gió

-> Thớ vỏ

GV: Gọi HS đọc đoạn thơ diễn tả cảnh

dân chài bơi thuyền đi đánh cá

H: Làng chài lưới được miêu tả qua hình

ảnh nổi bật nào?

GV: Đọc đoạn thơ miêu tả hình ảnh đoàn

thuyền băng mình ra khơi

H: Em có nhận xét gì về biện pháp nghệ

thuật và từ ngữ tác giả sử dụng trong

đoạn thơ này?

H: Tác dụng của nó?

H: Chi tiết nào đặc tả cảnh buồm? Có gì

độc đáo trong chi tiết này (về nghệ

thuật)?

GV: Hình ảnh cánh buồm trắng căng gió

biển khơi quen thuộc bỗng trở nên lớn lao

thiêng liêng và rất thơ mộng Tế Hanh

như nhận ra đó chính là biểu tượng linh

hồn làng chài

H: Có cảm xúc nào không (Của tác giả)

trong hình ảnh đẹp đó của con truyền?

* Cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cá

- Hình ảnh nổi bật: Chiếc thuyền và cánh buồm

“ Chiếc thuyền…giang”

- Hình ảnh so sánh (Con tuấn mã) và

một loạt từ ngữ hăng, phăng, vượt…->

Diễn tả thật ấn tượng vẻ đẹp dũng mãnh của con thuyền khi lướt sóng ra khơi

“ Cánh buồm…gió”

- Dùng phép so sánh và ẩn dụ, gợi liên tưởng con thuyền như mang linh hồn

sự sống của làng chài

- Đọc đoạn thơ tả cảnh thuyền về bến.

GV: Thế là con thuyền nhẹ nhõm chỗ trời

trong gió nhẹ ra đi với cánh buồm hy

vọng vẫn là con thuyêng ấy, ngày hôm

sau đầy nặng cá trở về, giấc mơ đã trở

thành hiện thực

H: Cảnh thuyền và người về bến được tả

bằng mấy chi tiết? Đó là những chi tiết

nào?

H: Không khí ồn ào tấp nập đón ghe về

cùng với lời tâm niệm: “Nhờ ơn trời biển

lặng cá đầy ghe” Cho thấy cuộc sống của

người dân chài như thế nào?

H: Người dân chài làn da ngăm rám

nắng được gợi tả bằng chi tiết điển hình

nào của người vùng biển? Nêu cảm nhận

của em về người dân chài từ những chi

tiết đó?

GV: Chất thực và chất thơ đã tạo nên một

thân hình cường tráng, săn chắc đã được

thử thách tôi luyện bằng sóng to gió lớn,

bằng bao nhiêu bất trắc -> Hình ảnh

-> Cảm xúc phấn chấn, tin yêu, tự hào

về quê hương

* Cảnh thuyền và người về bến

- Cảnh thuyền và người về bến được miêu tả qua những chi tiết

+ Dân làng tấp nập đón ghe về

+ Cá trên thuyền thân trắng bạc + Hình ảnh người đi biển về da rám nắng…xăm

+ Hình ảnh con thuyền

- Một cuộc sống lao động với nhiều niềm vui nhưng cũng nhiều lo toan

- “Cả thân hình nồng thở vị xa xăm” -> Người đi biển lâu ngày tắm nắng gió ở những vùng đại dương xa xôi làm cho cơ thể khoẻ mạnh, rắn rỏi của

họ như còn nóng hổi vị mặn mòi của biển lúc trở về

người dân chài trở nên có tầm vóc phi

thường

H: Có gì đặc sắc về nghệ thuật trong lời

thơ “Chiếc thuyền…thớ vỏ”

H: Từ đó em cảm nhận được vẻ đẹp nào

trong tâm hồn người viết những lời thơ

trên?

H: Trong xa cách, lòng tác giả nhớ tới

những điều gì nơi quê nhà?

H: Từ đó cho thấy về một nỗi nhớ quê

như thế nào?

HĐ3 Tổng kết (7’)

- Người dân chài nơi đây mang vẻ đẹp

và sự nồng nhiệt của biển cả

- “Chiếc thuyền…vỏ”

-> Phép nhân hoá: Cảm nhận con thuyền như một cơ thể sống, như một phần sự sống lao động ở làng chài, gắn

bó mật thiết với sự sống con người nơi đây -> Con thuyền vô tri đã trở nên có hồn, một tâm hồn rất tinh tế

-> Tác giả là người có tâm hồn nhậy cảm, tinh tế lắng nghe được sự sống

âm thầm trong những sự vật của quê hương

2 Nỗi nhớ quê hương

- Tác giả nhớ + Biển: Mầu nước xanh + Cá: Cá bạc

+ Cánh buồm: Chiếc buồm vôi + Thuyền: Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi

+ Mùi biển: Cái mùi nồng mặn quá -> Đây là nét đặc trưng riêng của làng biển, được cảm nhận bằng tấm tình trung hiếu của người con xa quê

H: Đọc bài thơ quê hương, em cảm nhận

được những điều tốt đẹp nào của sự sống

và lòng người?

H: Em học tập được gì từ nghệ thuật thể

hiện tình cảm quê hương từ bài thơ này?

-> Gắn bó thuỷ trung với quê hương cho dù xa cách

III Tổng kết

- Bức tranh tươi sáng, khoẻ khoắn trong sự sống làng chài

- Tấm lòng yêu quê hương trong sáng đằm thắm của tác giả

- Nghệ thuật: chân thành, thắm thiết trong sáng

- Tạo dựng hình ảnh chân thực, vừa mới lạ, vừa khoẻ khoắn để thể hiện nội tâm

* Ghi nhớ : sgk - 18

HĐ4 Hướng dẫn học ở nhà ( 3’ )

- Nắm được: Nội dung bài

- Học thuộc lòng bài thơ

- Soạn bài: Khi con tu hú và học thuộc bài thơ

_