Bài 14-Tiết 1Văn bản: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON A-Mục tiêu bài học: -Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá trong 1 thứ quà độc đáo và giản dị của DT.. Trước Ng.Đình Thi có 1 nhà
Trang 1Bài 14-Tiết 1
Văn bản: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON
A-Mục tiêu bài học:
-Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá trong 1 thứ quà độc đáo và giản dị của DT
-Thấy và chỉ ra được sự tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc trong lối văn tuỳ bút của Th.Lam
B-Chuẩn bị:
-Đồ dùng: Tranh ảnh về cốm
-Những điều cần lưu ý: Tuỳ bút không có cốt truyện, nhưng đều có cảm hứng chủ đạo, dù mạch cảm xúc có thể v.động khá tự do, linh hoạt
C-Tiến trình tổ chức dạy-học:
I-ổn định tổ chức:
II-Kiểm tra:
Đọc thuộc long bài thơ Tiếng gà trưa va fnêu n nét đặc sắc về ND, NT của bài thơ ? (Trả lời dựa vào ghi nhớ-sgk-151 )
III-Bài mới: Việt Nam đất nc ta ơi !
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
Trên mảnh đất VN, cây lúa-hạt gạo đã trở thành 1 biểu tượng cho vẻ đẹp kì diệu của mảnh đất và tâm hồn tinh tế của con ng Bằng 1 t/yêu đằm thắm, nhà văn Ng.Đình Thi trong tp Bài ca Hắc Hải đã ca ngợi đồng lúa đất trời VN trong 2 câu thơ rất truyền cảm trên Trước Ng.Đình Thi có 1 nhà văn, bằng thiên tuỳ bút văn xuôi cũng đã giành t.yêu và biết bao ngôn từ đẹp như thơ để ca ngợi cây lúa VN> Đó là Th.Lam với bài Một thứ quà của lúa non: Cốm Bây giờ chúng ta cùng thưởng thức cốm vòng-đ.sản Hà Nội qua bài văn
Trang 2Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
-Dựa vào chú thíc, em hãy nêu 1 vài
nét về tác giả, tp ?
-Văn bản MTQCLN: Cốm là 1 bài tuỳ
bút trữ tình Vậy tuỳ bút là gì ? –Hs
đọc sgk (161)
-Hd đọc: Đọc với giọng tình cảm thiết
tha, trầm lắng, chậm
-Giải thích từ khó: 3,4,5,6,11,13,14,15
-Bài tuỳ bút nói về đ.tượng nào? (Một
thứ quà của lúa non )
-Để nói về đ.tác giả ấy, tác giả đã sd n
phương thức biểu đạt nào, phương
thức nào là chủ yếu ? (Miêu tả,
th.minh, biểu cảm, bình luận- nổi bật
nhất vẫn là biểu cảm)
-Bài văn có thể chia thành mấy đoạn ?
Nội dung chính của mỗi đoạn là gì ?
-Hs đọc đoạn 1-Nội dung của Đ1 là gì?
-Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm
được trình bày trong mấy đv ngắn ?
Mỗi đoạn nói gì ? (2 đoạn: Đ1 nói về
cội nguồn của cốm, Đ2 nói về nơi có
I-Giới thiệu chung:
1-Tác giả: sgk (161 ).
2-Tác phẩm: sgk (161 ).
3-Tuỳ bút: sgk (161 ).
II-Đọc và tìm hiểu bài thơ:
*Bố cục: 3 đoạn
-Từ đầu->thuyền rồng: Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm
-Tiếp->nhũn nhặn: Cảm nghĩ về g.trị của cốm
-Còn lại: C.nghĩ về sự thưởng thức cốm
Trang 3cốm nổi tiếng).
-Cội nguồn của cốm là lúa đồng quê,
điều đó được gợi tả bằng n câu văn nào
?
-Tác giả đã dùng cảm giác và t2 để
miêu tả cội nguồn của cốm, hãy nêu td
của cách miêu tả này ?
-T.sao cốm gắn với tên làng Vòng ?
(Làng Vòng là nơi nổi tiếng nghề cốm
Cốm Vòng dẻo thơm và ngon nhất)
-HìNH ảNH :
có ý nghĩa gì ?
-Chi tiết:
có ý nghĩa gì ?
-Qua đv trên, đã cho ta thấy được n
cảm xúc gì của tác giả ?
-Gv: Nhà văn viết “Cốm là quà của lúa
non” Nhưng qua đoạn 1 của thiên tuỳ
bút, chúng ta hiểu rằng cốm là báu vật
1-Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm:
-Các bạn có ngửi thấy lúa non không -Trong cái vỏ xanh kia ngàn hoa cỏ -Dưới ánh nắng trong sạch của trời
->Miêu tả bằng cảm giác và T2 – Vừa gợi hình, vừa gợi cảm Thể hiện sự tinh tế trong cảm thụ cốm của tác giả
-Cô hàng cốm xinh2, áo quần gọn ghẽ với cái đòn gánh 2 đầu vút cong lên như chiếc thuyền rồng
->Cốm gắn liền với vẻ đẹp của ng làm
ra cốm
-Đến mùa cốm, các ng HN 36 phố phường vẫn thường ngóng trông cô hàng cốm
->Cốm trở thành nhu cầu thưởng thức của ng HN
=>Yêu quí, trân trọng cội nguồn trong sạch, đẹp đẽ, giàu sắc thái v.hoá DT
Trang 4hoà quyện hương trời, sữa lúa và tài
năng, tâm hồn ng nông dân VN-ng ngệ
sĩ chân lấm, tay bùn VN Nếu ai được
đọc thêm bài “Cốm” của nhà văn
Ng.Tuân viết 1973, sẽ cảm nhận rõ
thêm q.trình vật vã, gian khổ của hạt
lúa non để thành hạt cốm Nhưng hẹn
dịp khác, bây giờ chúng ta hãy trở về
với Th Lam
-Hs đọc Đ2- Đ2 nói về cảm nghĩ gì ?
-Đ2 được viết theo phương thức bình
luận, lời bình luận thứ nhất:
Câu văn gợi cho em cách hiểu mới mẻ
nào về cốm ? Vì sao ? (Vì nó kết tinh
hương vị thanh khiết của đồng quê Do
đó cốm là quà quê nhưng là thức quà
thiêng liêng)
-Lời bình thứ 2:
-Tác giả bình luận về v.đề gì ?
-Sự hoà hợp tương xứng của hồng cốm
được p.tích trên n p.diện nào ? (Hoà
hợp tương xứng về màu sắc và hương
vị)
của cốm
2-Cảm nghĩ về giá trị của cốm:
-Cốm là thức quà riêng biệt của đ.nc,
là thức dâng của n cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam
->Cốm là quà tặng của đồng quê cho con ng, cốm là đ.sản của DT
-Hồng cốm tốt đôi Một thứ thanh
Trang 5-Qua lời bình đó của tác giả, em hiểu
thêm cốm còn có g.trị gì nữa ?
-Qua đó tác giả muốn truyền tới ng đọc
tình cảm và thái độ gì trong ứng sử với
thức quà DT là cốm ? (Trân trọng và
giữ gìn cốm như 1 vẻ đẹp văn hoá
DT )
-Gv: Nếu ở Đ1, ngòi bút nhà văn vừa
miêu tả, vừa biểu cảm thì đến Đ2 này
vẫn vừa miêu tả, vừa biểu cảm, nhưng
bổ xung thêm yếu tố bình luận Tuỳ
bút là như thế, ngòi bút nhà văn vừa
ngẫu hứng trôi theo cảm xúc nhưng
vẫn lắng sâu n suy luận, triết lí, thơ và
văn xuôi hài hoà, mạch văn thông
thoáng mà vẫn tập trung vào chủ đề
-Hs đọc Đ3 - Đv em vừa đọc nói về
cảm nghĩ gì ?
-Đv bàn về việc thưởng thức cốm trên
n p.diện nào ? (ăn và mua cốm)
-Tác giả hd cách ăn cốm như thế nào ?
Vì sao khi ăn cốm phải ăn chút ít,
thong thả, ngẫm nghĩ ?
-Tác giả đã ngẫm nghĩ được n gì khi
thưởng thức cốm ?
-Tác giả đã thể hiện cách thưởng thức
cốm bằng n giác quan nào ?
-Cách cảm thụ đó có td gì ?
đạm, 1 thứ ngọt sắc, 2 vị nâng đỡ nhau
để hp được lâu bền
->Tác giả bình luận về v.đề dùng cốm
để làm quà sêu tết
=>Cốm góp phần làm cho nhân duyên của con ng thêm tốt đẹp – G.trị tinh thần, g.trị văn hoá
3-Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm:
Trang 6-Tác giả đã thuyết phục ng mua cốm
bằng n lí lẽ nào ?
-N lí lẽ đó cho thấy tác giả có thái độ
như thế nào đối với thứ quà của lúa
non ?
-Gv: Tuy chưa được ăn cốm nhưng đọc
văn Th.Lam, chúng ta như đang được
thưởng thức thứ quà thanh khiết, thanh
cao, quà của lúa non, quà của bàn tay
LĐ và quà ng.ngữ TV rất tinh tế, tài
hoa trong thiên tuỳ bút Văn Th.Lam c
là 1 loại cốm dịu dàng, thanh đậm của
tâm hồn ng nghệ sĩ VN, n giọt sữa tinh
khiết của TV chúng ta
-Bài văn có g.trị gì về ND và NT ?
-Hs đọc ghi nhớ
-Qua bài văn, em hiểu thêm gì về tác
giả Th.Lam ?
-Sưu tầm 1 số câu thơ, ca dao nói về
cốm ?
-ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả
và ngẫm nghĩ ->ăn như thế mới cảm hết được các thứ hương vị đồng quê kết tinh ở cốm
-Thấy thu lại cả trong hg vị ấy, cái mùi thơm của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ trên hồ
-> Cảm thụ bằng khiếu giác, xúc giác, thị giác
=>Khơi gợi cảm giác của ng đọc về cốm, thể hiện sự tinh tế sâu sắc của tác giả
-Cốm là lộc của trời, là cái khéo léo của ng, là sự cố sức tiềm tàng và sự nhẫn nại của thần lúa
=>Xem cốm như 1 g.trị tinh thần th.liêng đáng được chúng ta trân trọng giữ gìn
Trang 7*Ghi nhớ: sgk (163 ).
-Th.Lam: là ng sành cốm, có tình cảm tinh tế và sâu sắc về cốm
*Luyện tập:
Đêm giăng chày đập vang thôn bản Phấn cốm bay bay phủ lá ngàn
(Thôi Hữu) Giã gạo thì ốm, giã cốm thì khoẻ
(Tục ngữ)
IV-Hướng dẫn học bài:
-Học thuộc ghi nhớ, chọn học thuộc lòng 1 đv khoảng 5-6 dòng
-Soạn bài: Sài Gòn tôi yêu
D-Rút king nghiệm: