Giáo án Ngữ văn 7 bài 14: Một thứ quà của lúa non: Cốm

Kiến thức: - Có hiểu biết bước đầu về thể văn tùy bút - Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hóa trong một thứ quà độc đáo và giản dị qua lối viết tùy bút tài hoa, độc đáo của nhà

TUẦN 15- BÀI 14 TIẾT 57- VB: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM

- Thạch

Lam-A Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức:

- Có hiểu biết bước đầu về thể văn tùy bút

- Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hóa trong một thứ quà độc đáo và giản dị qua lối viết tùy bút tài hoa, độc đáo của nhà văn Thạch Lam

2 Kĩ năng:

- Đọc- hiểu văn bản tùy bút có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm Sử dụng các yếu

tố biểu cảm giới thiệu một sản vật quê hương

3.Thái độ:

- Giáo dục sự trân trọng món ăn giản dị, quen thuộc của quê hương

B Chuẩn bị

- Gv: đọc, nghiên cứu SGK,SGV,TLTK; soạn giáo án, máy chiếu

- Hs: Tìm hiểu, soạn bài

C Tiến trình lên lớp

1 ổn định tổ chức

2 Bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ: Tiếng gà trưa? Em cảm nhận điều gì về tình

cảm bà cháu của tác giả thể hiện trong bài thơ?

3 Tổ chức các hoạt động dạy và học:

Hoạt động 1: * Giới thiệu bài: Có thể nói cốm là món quà của nhiều miền quê, hương vị

của cốm thật là tuyệt Mà nổi tiếng là cốm làng Vòng Để giới thiệu về thứ quà đặc biệt

này, Thạch Lam đã có bài tuỳ bút: Một thứ quà của lúa non, mà hôm nay chúng ta sẽ học.

Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu

chung về bài văn

H: Đọc chú thích

G? Em hãy nêu những hiểu biết của

mình về tác giả Thạch Lam?

H: TL

G? Sự ra đời của tác phẩm?

H: TL

G: Đọc bài tùy bút giọng đọc truyền

cảm

G: Đọc mẫu-> hs đọc tiếp.

G? Bài văn được viết theo thể loại gì?

G: Giải thích thể loại tùy bút: - Là thể

văn gần với bút kí và kí sự ở các yếu tố

miêu tả, ghi chép những hình ảnh, sự

việc Nhưng tuỳ bút thiên về biểu cảm,

chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm,

suy nghĩ của tác giả.

G? Bài văn được chia thành mấy phần?

ND của từng phần là gì?

I Tìm hiểu chung :

1 Tác giả: Thạch Lam( Nguyễn Tường Lân

– (1910- 1942) sinh tại Hà Nội

- Là nhà văn nổi tiếng, có sở trường về truyện ngắn, tùy bút với bút pháp thiên về cảm giác tinh tế, nhẹ nhàng nhưng nhạy cảm, sâu sắc và nhân ái

2 Tác phẩm: được rút từ tập HN băm sáu

phố phường ( 1943 )

3 Thể loại: tùy bút

4 Bố cục:

- P1: Từ đầu-> chiếc thuyền rồng: từ hương thơm của lúa non gợi nhớ đến cốm, sự hình thành hạt cốm

- P2: tt ->kín đáo mà nhũn nhặn: Phát hiện và

Hoạt động 3: Tìm hiểu nội dung bài

tùy bút.

G? Bài tuỳ bút nói về cái gì?

-H: Cốm: thứ quà của lúa non

G:? Để nói về đối tượng ấy, tác giả sử

dụng những phương thức biểu đạt

chính nào?

H: (Miêu tả -> kể, nhận xét, bình luận,

nổi bật nhất là biểu cảm, biểu cảm trực

tiếp.Cảm xúc ấy thấm sâu vào các chi

tiết miêu tả, nhận xét, bình luận.

GV: Như vậy phương thức biểu cảm

không chỉ sử dụng trong thơ mà cả

trong những tác phẩm văn xuôi -> tích

hợp TLV biểu cảm.)

H: Đọc thầm đoạn đầu của tác phẩm?

G:? Tác phẩm mở đầu bài viết về cốm

bằng chi tiết, hình ảnh nào?

H: TL

G:? Em nhận xét gì về cách mở đầu

như vậy?

? Theo em vì sao từ hương thơm của lá

sen, tác giả suy nghĩ đến cốm?

ngợi ca giá trị của cốm

- P3: Bàn về sự thưởng thức cốm

II Phân tích:

1 Cốm và sự hình thành hạt cốm.

- Phần mở đầu tự nhiên và gợi cảm từ hương thơm lá sen gợi nhớ đến hương vị cốm

- Hạt thóc nếp đầu tiên: làm trĩu thân lúa, vỏ

H: TL(Đó là hương thơm thiên nhiên

đặc sắc đồng thời sen dùng để gói

cốm)

G? Từ hình ảnh cốm tác giả tiếp tục

liên tưởng đến hình ảnh nào? Vì sao?

? Hạt thóc nếp đầu tiên làm nên cốm

được tác giả miêu tả như thế nào?

H: NX

G? Em có nhận xét gì về cách miêu tả?

G? Tại sao nhà văn lại dùng một câu

hỏi giữa đoạn?

H: Muốn lôi kéo sự chú ý, sự đồng

cảm.

G? Tác giả nói đến nghề làm cốm ở

làng Vòng như thế nào? Tác giả có

miêu tả cách làm cốm không?

H: ( Không miêu tả chi tiết việc làm

cốm mà chỉ nêu: Đó là cả một nghệ

thuật chế biến, những cách làm truyền

tự đời này sang đời khác)

G:? Tác giả tập trung miêu tả hình ảnh

nào?

H: TL

G: Cốm gắn liền với vẻ đẹp của người

làm ra cốm là cô gái làng Vòng Cốm

đến với mọi người thật duyên dáng,

lịch thiệp

xanh, bên trong có giọt sửa trắng, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ

-> Tả từ trong ra ngoài, cả mùi vị bên trong

và cả sự lớn dần lên của hạt nếp.-> Miêu tả tinh tế và gợi cảm thông qua từ ngữ chọn lọc, câu văn nhịp điệu

- Kể về thời điểm gặt lúa nếp, cách chế biến, tính truyền thống của nghề cốm, cốm làng Vòng nổi tiếng dẻo, thơm, ngon nhất

- Tác giả không miêu tả chi tiết quá trình làm cốm mà tập trung miêu tả hình ảnh cô làng vòng xinh xắn duyên dáng

2 Phát hiện và ngợi ca giá trị của cốm.

- Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước,là đặc sản của dân tộc

- Cốm là thức dâng của những cánh đồng

G? Trong lời bình thứ nhất: cốm là thứ

quà riêng biệt của đất nước nội cỏ

VN” gợi cho em cách hiểu mới mẻ gì

về cốm?

H: XĐ

G? Trong lời bình thứ hai: “Hồng cốm

tốt đôi để hạn phúc được lâu bến” tác

giả bình luận về vấn đề gì? Qua đó

muốn nói điều gì?

H: NX

G? Qua đó t/g muốn truyền tới bạn đọc

tình cảm và thái độ nào trong ứng xử

với Cốm?

H: KL

G? Vì sao khi ăn cốm phải ăn từng

chút ít, thong thả, ngẫm nghĩ?

H: XĐ

G? Những từ ngữ nào miêu tả hương vị

của cốm khi ăn?

H: - Thơm phức của lúa mới.

- Cái tươi mát của lúa non.

- cái dịu dàng thanh đạm của loài thảo

mộc.

- Chất ngọt của cốm, màu xanh của

cốm.

- Cốm dùng làm lễ vật sêu tết=> góp phần cho nhân duyên tốt đẹp của con người

-> Tác giả sử dụng hình ảnh so sánh làm tăng giá trị và sự hoà hợp của cốm với hồng

=> Cần phải trân trọng và giữ gìn Cốm như một vẻ đẹp văn hóa dân tộc

3 Bàn về sự thưởng thức cốm.

- Đặc sắc của Cốm là ở hương vị Ăn như thế mới cảm hết được các thứ hương vị đồng quê kết tinh ở Cốm

-> Cảm thụ Cốm bằng giác quan: khứu giác, xúc giác, thị giác, vị giác và sự suy tưởng

- Cốm là cái lộc của trời, cái khéo léo của người

=> Thể hiện sự trân trọng với nét đẹp văn

- Mùi hơi ngát của lá sen già.

G? Tác giả đã cảm thụ cốm bằng

những giác quan nào?

H: TL

G? Tại sao tác giả lại kêu gọi: Hỡi các

bà mua hàng!

H: NX

G? Qua bài văn đã thể hiện tấm lòng

như thế nào đối với văn hóa dân tộc?

Hoạt động 4:

G? Trong tùy bút này em nhận thấy có

nét đẹp nào về nghệ thuật?

H: Kq

G? Qua VB này em có thêm hiểu biết

mới mẻ nào về Cốm?

H: Đọc nghi nhớ

hóa dân tộc cũng như khuyên răn những ai không biết trân trọng truyền thống văn hóa của dân tộc

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Lối văn giàu ấn tượng cảm giác, có sức gợi cảm cao

- Lời văn mang nhiều cảm nghĩ sâu sắc nhưng được diễn đạt êm ái, nhẹ nhàng gần như thơ

- Có sự kết hợp nhiều phương thức biểu đạt trên nền biểu cảm

2 Nội dung

* Ghi nhớ:SGK

Hoạt động 4 Củng cố : - Gv khái quát ND bài học

- Học sinh đọc thuộc một đoạn mà các em ưa thích

Hoạt động 5 Dặn dò- Hướng dẫn tự học:

- Sưu tầm và chép một số câu thơ, ca dao nói đến cốm

- Chuẩn bị bài: Chơi chữ

Rút kinh nghiệm: