MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Kiến Thức: Giúp học sinh : Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước Cà Mau.. GV chốt : Vị trí : Trên thuyền quan sát, người kể xưng “tôi”Chú bé A
Trang 1Tuần : 20 Tiết : 77
SÔNG NƯỚC CÀ MAU
Đoàn Giỏi
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Kiến Thức: Giúp học sinh :
Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước
Cà Mau.
Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước.
Rèn luyện kỹ năng phân tích, cảm thụ những nét đặc sắc của một đoạn văn miêu tả với ngôn ngữ bình dị mà phong phú.
Giáo dục lòng yêu mến những con người lao động bình dị ở mọi miền của tổ quốc
B.CHUẨN BỊ
GV : Tham khảo tài liệu SGK, SGV, thiết kế giáo án mẫu
HS : Đọc – trả lời câu hỏi SGK
C.KIỂM TRA
+ Bài học đường đời đầu tiên mà Dế Mèn rút ra cho mình là bài học gì ? Theo em đó có phải là bài học cho mọi người không ? (8 điểm )
- Bài học: hung hăng, bậy bạ thì sẽ mang vạ vào thân.
- Đây là bài học cần thiết cho mọi người.
+ “ Bài học đường đời đầu tiên ” là sáng tác của nhà văn nào ?
A Tạ Duy Anh C Đoàn Giỏi
B Tô Hoài D Vũ Tú Nam
Trang 2D.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
Giới thiệu bài : “ Đẹp vô cùng Tổ Quốc ta ơi … !”
Thật vậy đất nước ta đâu đâu cũng đẹp, cũng xinh Đó là niềm tự hào của dân tộc ta Có không biết bao nhiêu nhà văn, nhà thơ viết nên những trang viết đầy tự hào về đất nước như Nguyễn Tuân, Tô Hoài … Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu một vùng cực nam của đất nước qua ngòi bút của Đoàn Giỏi trong đoạn trích “ Sông nước Cà Mau”
Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh NỘI DUNG GHI
Trang 3BẢNG
+ Hoạt động 1: Tìm hiểu
chung về bài văn
- Đọc, tìm hiểu chú thích, bố
cục.
- Cho HS đọc chú thích dấu
sao
- GV giới thiệu tác giả, tác
phẩm “ Đất rừng Phương
Nam “ và đoạn trích “ Sông
nước Cà Mau “.
- GV hướng dẫn cách đọc ->
đọc mẫu 1 đoạn -> gọi 2 HS
đọc tiếp.
- Lưu ý HS 1 số từ khó.
- GV nêu câu 1 SGK
Hỏi: Bài văn miêu tả cảnh
gì ? Theo trình tự như thế
nào ? Dựa vào trình tự miêu
tả, em hãy tìm bố cục bài văn
?
GV chốt :
+ Cảnh SNCM.
+Trình tự miêu tả :Khái quát
-> cụ thể: Chung về thiên
nhiên, miêu tả và thuyết minh
các kênh rạch+sông
I.Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- Đoàn Giỏi (1925 – 1989), quê ở Tiền Giang Nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp
2 Đoạn trích:
- Bài văn tả cảnh
“Sông Nước Cà Mau”; theo một trình tự từ khái quát đến cụ thể qua sự quan sát của nhà văn -Nằm ở chương XVIII của tác phẩm “Đất rừng phương Nam”
- Bố cục : 3 đoạn + Ấn tượng ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau
Trang 4ngòi+cảnh vật hai bên
sông+chợ Năm Căn
Gv chốt
Đoạn 1: Từ đầu ->màu xanh
đơn điệu
Đoạn 2: Từ khi qua Chà
Là->khói sóng ban mai
Đoạn 3 : còn lại
Gv giảng: Tp”Đất rừng
phương Nam” là TP xuất
sắc nhất của VH thiếu nhi
nước ta
+ Em hãy hình dung vị trí
quan sát của người miêu tả ?
Vị trí ấy có thuận lợi gì trong
việc quan sát và miêu tả ?
GV chốt :
Vị trí : Trên thuyền quan sát,
người kể xưng “tôi”(Chú bé
An)
Thuận lợi miêu tả Tự nhiên,
như một cuốn phim để cho
người đọc dễ nhận biết cảnh
vật
+ Hoạt động 2: Ấn tượng
chung ban đầu về cảnh thiên
+ Cảnh kênh rạch và sông Năm Căn rộng lớn, hùng vĩ
+ Cảnh chợ Năm Căn đông vui, trù phú và nhiều màu sắc độc đáo
II Phân tích :
Trang 5- Cho HS đọc thầm lại đoạn
1.
Hỏi: Ấn tượng ban đầu về
cảnh Sông nước Cà Mau
được thể hiện qua những
hình ảnh nào ? Hình ảnh cụ
thể hay khái quát ?
- GV nhận xét, giới thiệu Hs
phép so sánh, điệp từ “xanh”
trong đoạn trích.
Hỏi: Em hình dung thế nào
về vùng sông nước Cà Mau
qua ấn tượng ban đầu của
tác giả ?
GV chốt :
Miêu tả khái quát -> không
gian rộng lớn Bằng thị giác
và tính giác và cảm giác tinh
tế để miêu tả Nghệ thuật :
Tả xen với kể, liệt kê, điệp từ
và mốt số từ chỉ màu sắc và
trạng thái cảm giác
vùng sông nước Cà Mau
thiên nhiên nguyên sơ, rộng
lớn, hấp dẫn
đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau :
- Không gian rộng lớn
- Tác giả miêu tả qua các cảm nhận bằng:
-Thị giác ( nhìn ) : màu xanh bao trùm
- Thính giác ( nghe ) : tiếng gió, tiếng sóng, hơi gió muối…
- Sử dụng biện pháp nghệ thuật :
Kể, liệt kê, điệp từ
và một số từ chỉ màu sắc và trạng thái cảm giác => vùng thiên nhiên nguyên sơ, rộng lớn, hấp dẫn
Trang 6+ Hoạt động 3 : Tìm hiểu về
dòng sông Năm Căn
-Cho HS đọc thầm đoạn 2.
Hỏi: Cách gọi tên địa danh
như thế nào? Nhận xét gì về
cách đặt tên ấy? Các địa
danh này gợi ra đặc điểm gì
về thiên nhiên vùng Cà Mau?
-GV nhận xét, diễn giảng về
cách đặt tên hết sức mộc mạc
của người dân Nam Bộ.
Hỏi: Dòng sông và rừng
đước Năm Căn được miêu tả
bằng những chi tiết nào? Sử
dụng nghệ thuật gì để tả?
Tác dụng?dùng từ-ngữ như
thế nào để miêu tả ?
Gv chốt :
Rộng lớn, hùng vĩ của sông
Năm Căn
động từ, cụm động từ : không
thể thay đổi theo trình tự
khác được
- GV nhận xét, nhấn mạnh vẻ
đẹp hùng vĩ, rộng lớn của
cảnh: Cách đặt tên các địa
2.Sông ngòi kênh rạch Cà Mau:
- Tên gọi các con sông, địa danh : Không mỹ lệ mà dựa theo đặc điểm riêng của vùng sông nước Cà Mau Tự nhiên, hoang dã, phong phú gần thiên nhiên và giản dị chất phát
- Hình ảnh sông Năm Căn rộng lớn, hùng vĩ, màu xanh trãi dài vô tận
Trang 7hoang dã, phong phú, giản dị
chất phát con người hòa
cùng thiên nhiên.
Hỏi: Tìm những từ miêu tả
màu sắc của rừng đước và
nhận xét cách miêu tả màu
sắc của tác giả?
GV chốt : Con sông rộng lớn,
nước đổ ra biên như thác, cá
nước bơi như con người,
rừng đước cao ngất như dãy
tường thành vô tận => các
động từ và cụm động từ diễn
tả trạng thái hoạt động của
cảnh vật sông Năm Căn
Hỏi:Màu sắc miêu tả trong
miêu tả các loại thực - động
vật là màu gì ? và có nhận
xét gì về cách miêu tả màu
sắc của tác giả ?
Gv chốt : Màu sắc miêu tả là
màu xanh sắc thái tình cảm
+ Hoạt động 4 : Tìm hiểu về
cảnh chợ Năm Căn
- Động từ, cụm
động từ : Trình tự, tinh tế và chính xác
2.Cảnh chợ Năm Căn:
- Cảnh đông vui, tấp nập, trù phú, độc đáo
Trang 8- Nghệ thuật so sánh, liệt kê miêu
tả, quan sát tinh tế khắc họa rõ nét chợ Năm Căn
+ Hoạt động 5 : Hình dung
và cảm nhận về vùng đất Cà
Mau qua bài văn
- Thảo luận nhanh tìm nội dung và nghệ thuật đoạn trích (Hs tự nêu những cảm nhận thú vị hay sâu sắc của mình )
- Đọc ghi nhớ SGK
III.Tổng kết:
(Ghi nhớ SGK/23 T2)
*Cảnh sông nước
Cà Mau có vẻ đẹp
rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo ở vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc
*Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống ở vùng Cà
Trang 9Mau hiện lên vừa
cụ thể, vừa bao quát thông qua sự cảm nhận trực tiếp
và vốn hiểu biết phong phú của tác giả
+ Hoạt động 6 : Hướng dẫn
luyện tập
GV hướng dẫn HS sử dụng
Vở BTNV , làm bài tập ở
phần luyện tập.
- Hướng dẫn HS luyện tập :
+Yêu cầu HS đọc và xác
định yêu cầu bài tập 1, 2
SGK.
Hỏi: Nêu cảm nghĩ của em về
vùng Cà Mau ?
- Đọc, xác định yêu cầu bài tập
- Cá nhân nêu cảm nghĩ
III LUYỆN TẬP
( Vở BTNV )
Hs xem và thực hiện
E.CỦNG CỐ – DẶN DÒ
Củng cố:Thực hiện ở Hoạt động 2
Dặn dò:
Bài vừa học : Ấn tượng ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau, Sông ngòi kênh rạch Cà Mau , Cảnh chợ Năm Căn và nghệ thuật miêu tả của bài
Trang 10
Soạn bài: Bức tranh của em gái tôi (trang 30->35,sgk) cho tuần tới (văn học) cần :
- Đọc và nắm cốt truyện
- Nắm được các từ khó
- Đọc chú thích (*) nắm về tác giả, tác phẩm
- Trả lời các câu hỏi đọc hiểu văn bản
- Chú ý soạn bài cho tiết tới trong tuần : Môn tiếng Việt “So sánh”
Trả bài: Tuần tới (Sông nước Cà Mau) Tiết tới : Phó từ