E.CUÛNG COÁ – DAËN DOØ : 1.Củng cố:Thực hiện ở Hoạt động 2 2.Daën doø: a.Bài vừa học : Ấn tượng ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau , Sông ngòi kênh rạch Cà Mau , Cảnh chợ Năm Căn và nghệ[r]
Trang 1Tuần : 20
Tiết : 77 Tiết 77
VH
(Đất rừng phương Nam – Đoàn Giỏi)
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
a Kiến Thức: Giúp học sinh :
- Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiê sông nước Cà Mau.
- Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước.
b Rèn luyện kỹ năng phân tích, cảm thụ những nét đặc sắc của một đoạn văn miêu tả
với ngôn ngữ bình dị mà phong phú.
c Giáo dục lòng yêu mến những con người lao động bình dị ở mọi miền của tổ quốc
B.CHUẨN BỊ :
- GV : Tham khảo tài liệu SGK, SGV, thiết kế giáo án mẫu
- HS : Đọc – trả lời câu hỏi SGK
C.KIỂM TRA :
+ Bài học đường đời đầu tiên mà Dế Mèn rút ra cho mình là bài học gì ? Theo em đó có phải là bài học cho mọi người không ? (8 điểm )
- Bài học: hung hăng, bậy bạ thì sẽ mang vạ vào thân.
- Đây là bài học cần thiết cho mọi người.
+ “ Bài học đường đời đầu tiên ” là sáng tác của nhà văn nào ?
A Tạ Duy Anh C Đoàn Giỏi
B Tô Hoài D Vũ Tú Nam
D.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG :
Giới thiệu bài : “ Đẹp vô cùng Tổ Quốc ta ơi … !”
Thật vậy đất nước ta đâu đâu cũng đẹp, cũng xinh Đó là niềm tự hào của dân tộc ta Có không biết bao nhiêu nhà văn, nhà thơ viết nên những trang viết đầy tự hào về đất nước như Nguyễn Tuân, Tô Hoài … Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu một vùng cực nam của đất nước qua ngòi bút của Đoàn Giỏi trong đoạn trích “ Sông nước Cà Mau”
Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh NỘI DUNG GHI
BẢNG
Trang 2+ Hoạt động 1: Tìm hiểu
chung về bài văn
- Đọc, tìm hiểu chú thích, bố
cục.
- Cho HS đọc chú thích dấu
sao
- GV giới thiệu tác giả, tác
phẩm “ Đất rừng Phương Nam
“ và đoạn trích “ Sông nước Cà
Mau “.
- GV hướng dẫn cách đọc ->
đọc mẫu 1 đoạn -> gọi 2 HS
đọc tiếp.
- Lưu ý HS 1 số từ khó.
- GV nêu câu 1 SGK
Hỏi: Bài văn miêu tả cảnh gì ?
Theo trình tự như thế nào ?
Dựa vào trình tự miêu tả, em
hãy tìm bố cục bài văn ?
GV chốt :
+ Cảnh SNCM.
+Trình tự miêu tả :Khái quát
-> cụ thể: Chung về thiên
nhiên, miêu tả và thuyết minh
các kênh rạch+sông
ngòi+cảnh vật hai bên
sông+chợ Năm Căn
Gv chốt
Đoạn 1: Từ đầu ->màu xanh
đơn điệu
Đoạn 2: Từ khi qua Chà
Là->khĩi sĩng ban mai
Đoạn 3 : cịn lại
Gv giảng: Tp”Đất rừng
phương Nam” là TP xuất sắc
nhất của VH thiếu nhi nước ta
-HS đọc và đọc chú thích
- Nghe + ghi
- Nghe
- 2 HS đọc diễn cảm phần còn lại
- Đọc từ khó
- HS trả lời cá nhân: tả cảnh sông nước Cà Mau Trình tự từ khái quát -> cụ thể
- Bố cục 3đoạn
Đoạn 1: Từ đầu ->màu xanh đơn điệu
Đoạn 2: Từ khi qua Chà Là->khĩi sĩng ban mai Đoạn 3 : cịn lại
- Vị trí quan sát:trên thuyền xuôi dòng Người kể chuyện (tác giả) cĩ thể miêu tả
chung:
1 Tác giả:
- Đoàn Giỏi (1925 – 1989), quê ở Tiền Giang Nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp
2 Đoạn trích:
- Bài văn tả cảnh
“Sông Nước Cà Mau”; theo một trình tự từ khái quát đến cụ thể qua sự quan sát của nhà văn
-Nằm ở chương XVIII của tác phẩm “Đất rừng phương Nam”
- Bố cục : 3 đoạn + Ấn tượng ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau + Cảnh kênh rạch và sông Năm Căn rộng lớn, hùng
vĩ + Cảnh chợ Năm Căn đông vui, trù phú và nhiều màu sắc độc đáo
Trang 3+ Em hãy hình dung vị trí
quan sát của người miêu tả ?
Vị trí ấy có thuận lợi gì trong
việc quan sát và miêu tả ?
GV chốt :
Vị trí : Trên thuyền quan sát,
người kể xưng “tôi”(Chú bé
An)
Thuận lợi miêu tả Tự nhiên,
như một cuốn phim để cho
người đọc dễ nhận biết cảnh
vật
Chuyển ý
+ Hoạt động 2 : Aán
tượng chung ban đầu về
cảnh thiên nhiên vùng
Cà Mau
- Cho HS đọc thầm lại đoạn 1.
Hỏi: Ấn tượng ban đầu về
cảnh Sông nước Cà Mau được
thể hiện qua những hình ảnh
nào ? Hình ảnh cụ thể hay khái
quát ?
- GV nhận xét, giới thiệu Hs
phép so sánh, điệp từ “xanh”
trong đoạn trích.
Hỏi: Em hình dung thế nào về
vùng sông nước Cà Mau qua
ấn tượng ban đầu của tác giả ?
GV chốt :
Miêu tả khái quát -> không
gian rộng lớn Bằng thị giác và
tính giác và cảm giác tinh tế
để miêu tả Nghệ thuật : Tả
cảnh quan theo một trình
tự tự nhiên , hợp lý : Các sơng rạch, cảnh hai bên
bờ sơng …
Đọc thầm đoạn 1 (theo bố cục)
- Cá nhân phát hiện khái quát cảnh sông ngòi, kênh rạch màu xanh, tiếng sóng biển -> cảm nhận bằng thị giác, thính giác
-> hình ảnh khái quát
-Cá nhân nêu cảm nhận vùng sông nước nguyên sơ, rộng lớn -Sử dụng biện pháp nghệ thuật : Kể, liệt kê, điệp từ và mốt số từ chỉ màu sắc và trạng thái cảm giác
II Phân tích :
1 Ấn tượng ban
đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau :
- Không gian rộng lớn
- Tác giả miêu tả qua các cảm nhận bằng:
-Thị giác ( nhìn ) : màu xanh bao trùm
- Thính giác ( nghe ) : tiếng gió, tiếng sóng, hơi gió muối…
- Sử dụng biện pháp nghệ thuật : Kể, liệt kê, điệp từ và một số từ chỉ màu sắc và trạng thái cảm giác
Trang 4xen với kể, liệt kê, điệp từ và
mốt số từ chỉ màu sắc và trạng
thái cảm giác
vùng sông nước Cà Mau
thiên nhiên nguyên sơ, rộng
lớn, hấp dẫn
+ Hoạt động 3 : Tìm hiểu
về dòng sông Năm Căn
-Cho HS đọc thầm đoạn 2.
Hỏi: Cách gọi tên địa danh
như thế nào? Nhận xét gì về
cách đặt tên ấy? Các địa danh
này gợi ra đặc điểm gì về thiên
nhiên vùng Cà Mau?
-GV nhận xét, diễn giảng về
cách đặt tên hết sức mộc mạc
của người dân Nam Bộ.
Hỏi: Dòng sông và rừng đước
Năm Căn được miêu tả bằng
những chi tiết nào? Sử dụng
nghệ thuật gì để tả? Tác
dụng?dùng từ-ngữ như thế nào
để miêu tả ?
Gv chốt :
Rộng lớn, hùng vĩ của sông
Năm Căn
động từ, cụm động từ : không
thể thay đổi theo trình tự khác
được
- GV nhận xét, nhấn mạnh vẻ
đẹp hùng vĩ, rộng lớn của
cảnh: Cách đặt tên các địa
-Đọc thầm đoạn 2
-Thảo luận nhóm 2HS
-> Cá nhân nhận xét
-Cách gọi dân dã, mộc mạc, dựa theo đặc điểm riêng -> gợi sự phong phú nguyên sơ
-Nghe
-Cá nhân phát hiện chi tiết:
+Sông rộng hơn ngàn thước
+Nước ầm ầm đổ ra biển
+Cá hàng đàn
+Rừng đước dựng lên cao ngất -> So sánh=> Cảnh rộng lớn, hùng vĩ
- Thảo luận nhóm 2 Hs
-> Cá nhân nhận xét: các động từ không thể thay thế
=> vùng thiên nhiên nguyên sơ, rộng lớn, hấp dẫn
2.Sông ngòi kênh rạch Cà Mau:
- Tên gọi các con sông, địa danh : Không mỹ lệ mà dựa theo đặc điểm riêng của vùng sông nước Cà Mau
Tự nhiên, hoang dã, phong phú gần thiên nhiên và giản
dị chất phát
- Hình ảnh sông Năm Căn rộng lớn, hùng vĩ, màu xanh trãi dài vô tận
- Động từ, cụm
động từ : Trình tự, tinh tế và chính xác
Trang 5danh cho thấy tự nhiên, hoang
dã, phong phú, giản dị chất
phát con người hòa cùng thiên
nhiên.
Hỏi: Tìm những từ miêu tả
màu sắc của rừng đước và
nhận xét cách miêu tả màu sắc
của tác giả?
GV chốt : Con sông rộng lớn,
nước đổ ra biên như thác, cá
nước bơi như con người, rừng
đước cao ngất như dãy tường
thành vô tận => các động từ
và cụm động từ diễn tả trạng
thái hoạt động của cảnh vật
sông Năm Căn
Hỏi:Màu sắc miêu tả trong
miêu tả các loại thực - động
vật là màu gì ? và có nhận xét
gì về cách miêu tả màu sắc
của tác giả ?
Gv chốt : Màu sắc miêu tả là
màu xanh sắc thái tình cảm
+ Hoạt động 4 : Tìm hiểu
về cảnh chợ Năm Căn
-Cho HS đọc thầm đoạn 3.
Hỏi: Hãy tìm những chi tiết
miêu tả cảnh chợ Năm Căn
đông vui, tấp nập?Tác giả
dùng nghệ thuật nào để thể
hiện?
-GV nhận xét.
+Sự trù phú của chợ Năm Căn
+Sự độc đáo của chợ Năm
-Cá nhân phát hiện màu xanh rừng đước: Xanh lá mạ, xanh rêu, xanh chai lọ
->Điệp từ: miêu tả cây đước từ non tới già
-Đọc thầm đoạn 3
- Hs phát hiện về chợ Năm Căn trong đoạn 3 : Tấp nập, trù phú, rộng lớn … (HS kể ra trong VB)
- Sự độc đáo của chợ Năm Căn: Họp chợ ngay trên sông,
đa dạng về màu sắc, trang phục, tiếng nói (Hoa, Miên, Chà Châu Giang….)
- Cá nhân phát hiện chi tiết và nghệ thuật thể hiện: so sánh, liệt kê, miêu tả
2.Cảnh chợ Năm Căn:
- Cảnh đông vui, tấp nập, trù phú, độc đáo
- Nghệ thuật so sánh, liệt kê miêu tả, quan sát tinh tế khắc họa rõ nét chợ Năm Căn
Trang 6Căn: Họp chợ ngay trên sông,
đa dạng về màu sắc, trang
phục, tiếng nói (Hoa, Miên,
Chà Châu Giang….)
+Nghệ thuật miêu tả: quan sát
kỹ lưỡng, bao quát cụ thể cả
hình khối, màu sắc, âm
thanh-> sự trù phú của Năm Căn
+ Hoạt động 5 : Hình
dung và cảm nhận về
vùng đất Cà Mau qua
bài văn
- Qua bài văn em cảm nhận
được gì về vùng Cà Mau cực
nam của tổ quốc?
- Nêu khái quát về nghệ thuật
của đoạn trích.
-> Rút ra ghi nhớ SGK
- Cho HS đọc lại ghi nhớ.
GV chốt : * Cảnh sông nước
Cà Mau : đẹp rộng lớn, hùng
vĩ, đầy sức sống hoang dã,
Chợ Năm Căn : tấp nập, trù
phú, độc đáo ở vùng đất tận
cùng phía Nam của tổ quốc.
* Bức tranh thiên và cuộc
sống hiện lên vừa cụ thể, vừa
bao quát thông qua cảm nhận
trức tiếp và vốn hiểu biết của
tác giả
- Thảo luận nhanh tìm nội dung và nghệ thuật đoạn trích (Hs tự nêu những cảm nhận thú vị hay sâu sắc của mình )
- Đọc ghi nhớ SGK
III.Tổng kết:
(Ghi nhớ SGK/23 T2)
*Cảnh sông nước
Cà Mau có vẻ đẹp
rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo ở vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc
*Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống
ở vùng Cà Mau hiện lên vừa cụ thể, vừa bao quát thông qua sự cảm nhận trực tiếp và vốn hiểu biết phong phú của tác giả
+ Hoạt động 6 : Hướng
dẫn luyện tập
GV hướng dẫn HS sử dụng Vở
BTNV , làm bài tập ở phần
III LUYỆN TẬP
( Vở BTNV )
Hs xem và thực hiện
Trang 7luyện tập.
- Hướng dẫn HS luyện tập :
+Yêu cầu HS đọc và xác
định yêu cầu bài tập 1, 2 SGK.
Hỏi: Nêu cảm nghĩ của em về
vùng Cà Mau ?
- Đọc, xác định yêu cầu bài tập
- Cá nhân nêu cảm nghĩ
E.CỦNG CỐ – DẶN DÒ :
1.Củng cố:Thực hiện ở Hoạt động 2
2.Dặn dò:
a.Bài vừa học : Ấn tượng ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau , Sông ngòi kênh rạch Cà Mau , Cảnh chợ Năm Căn và nghệ thuật miêu tả của bài
b.Soạn bài: Bức tranh của em gái tôi (trang 30->35,sgk) cho tuần tới (văn học) cần :
-Đọc và nắm cốt truyện
-Nắm được các từ khó
-Đọc chú thích (*) nắm về tác giả, tác phẩm
-Trả lời các câu hỏi đọc hiểu văn bản
Chú ý soạn bài cho tiết tới trong tuần : Môn tiếng Việt “So sánh”
c.Trả bài: Tuần tới (Sông nước Cà Mau) Tiết tới : Phó từ