giao an tu chon 7 kì II

Tuần 4 buổi 1 ôn tập bài 1Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh ôn lại kiến thức bài một Vê nội dung của 2 văn bản “cổng trớng mở ra” và mẹ tôi Cảm nhận đợc giọng văn truyền cả m tình cảm t

Tuần 4 buổi 1 ôn tập bài 1

Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh ôn lại kiến thức bài một

Vê nội dung của 2 văn bản “cổng trớng mở ra” và mẹ tôi

Cảm nhận đợc giọng văn truyền cả m tình cảm thắm thiết của cha mẹ giành cho con cái

Về đặc điểm của từ ghép đẳng lập và ghép chính phụ

Về các bài tập về liên kết trong văn bản

Tiến trình tiết giảng

Hãy tìm một những chi tiểt trong bài để

minh hoạ cho những cảm nhận ấy?

Hãytìm một số hình ảnh có sử dụng các

biện pháp nghệ thuật so sánh trong bài

1trong đêm trớc ngày khai trờng củacon ,ngời mẹ đã có những cảm nhận vềcon :vừa thấy con ngây thơ hôn nhiên và

bế bỏng,vửa có cảm giác con đã khônlớn,đã trởng thành hơn mọi ngày

Con đã giúp mẹ dọn dẹp đồ chơi ngàymai con đã là câu học sịnh lớp một rồi

“Gơng mặt thanh thoát của con tanghiêng trên gối mềm,đôi môi hé mởvàthỉnh thoảng nh đang mút kẹo”

“Mẹ còn nhớ sự nôn nao hôi hộp cùng bàngoại đi tới gần ngôi trờng và nỗi chơivơi hốt hoảng khi cổng trờng đóng lại,bàngoại đứng ngoài cánh cổng nh đứngngoài cái thế giới mà mẹ vừa bớc vào”

Hãy nêu những cảm nhận của em về thái

độ ,tình cảm của ngời mẹ qua câu

văn:Cái ấn tợng ấy khắc sâu vào lòng

con về cái ngày hôm nay tôi đi học ấy là

mẹ muốn nhẹ nhàng ,tự nhiên ghi vào

lòng con

Tác dụng :Miêu tả thật thành công ,cụ thể và diễnbiến tâm trạng của ngời mẹ với nhiềuhình thức khác nhau để tháy đợc ngàykhai trờng mẹ dắt tay con bớc qua cổngtrờng cũng là đang đa con vào một thếgiới kì diệu

Học sinh nêu cảm nhận

mẹ muốn truyền lại cho con những kỉniệm về ngàykhai trờng mong con ghinhớ kỉ niệm sâu sắc về ngày ấy để rồitrong cuộc đời của con con sẽ mang theonhững hành trang đó bên mình

II Văn bản mẹ tôi

Tìm những câu văn trong bài thể hiện

cách dùng lời thoại trực tiếp giũa những HS nêuTrớc mặt cô giáo ,con đã thiếu lễ độ với

lời viết th và ngời nhận th Nêu tác dụng

của những lời thoại trực tiếp ấy

Nếu không dùng hình thức viết th ngời

bố trong chuyện vẫn có khả năngnói

chuyện trực tiếp với con Nhng tại sao tác

giả lại chọn hình thức viết th cho nhân

vật ngời bố

mẹ.con mà lại xúc phạm đến mẹ của con

?+đó là nhữgn lời khuyên chân thành của

bố vì vậy ngời đọc có thể hình dung đợc

rõ tâm trạng của ngời viết th với nhữngcảm xúc và tâm trạng rõ ràng

Vì đólà những lời chân tình sâu sắc vàhết sức cảm động mà nhờ đó E đã hốihận

III Từ ghép

1 Các loai từ ghép

Đại bộ phận từ ghép đợc phân ra làm hai loại là ghép chính phụ và ghép đẳng lập

A-Từ ghép chính phụ là loại từ ghép có tiếng chính và tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng

chính

xe đạp xe tiếng chính ,đạp tiếng phụ

B-Từ ghép đẳng lập

Từ ghép đẳng lập có các tiếng bình đẳng về ngữ pháp

VD quần áo nhà cửa lo âu

C- nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn hơn nghĩa của tiếng chính

ví dụ-nghĩa của từ cá thu hẹp hơn nghĩa của từ cá

Từ ghép đẳng lập là nghĩa tập hợp khái quát

Vì vậy nghĩa của từ ghép đẳng lập mang tính khái quát

2 Bài tập

Em hãy phân loại nghĩa của từ ghép theo

cấu tạo của chúng ốm yếu,xelam ,tốt

đẹp ,kỉ vật ,xăng dầu ,rắn giun,,binh

lính,,núi non,kì công ,sắc lẻm bởi vì ,xem

bói ,cá lóc ,chợ búa,vui tơi ,chạy

rong ,móc ngoặc ,bánh cuốn ,hèn

mọn ,cơm nớc ,xe ngựa ,vờn tợc ,vôi

hoá ,da gang,non sông,,cấp bậc ,rau

muống

Vì sao không đổi đợc vị trí các tiếng

trong từ ;Cha con ,giàu nghèo ,,vua

tôi ,thởng phạt

Từ ghép đẳng lậpRắn giun,binh lính,núi non, nonsông ,xăng dầu ,tốt đẹp

Liên kết vể nội dung :Thể hiện ở liên kếtvề chủ đề và liên kết lo gíc tức là các ý đợc sắp sếp

theo một trình tự nhất định hợp lí ,cùng hớng tới một chủ đề nhất định

Liên kết về hình thức

Sử dụng các phơng tiện liên kết của ngôn ngữ để nối các câu ,các đoạn ,làm cho chúng gắn bóchặt chẽ với nhau nhằm biểu hiện nội dung của văn bản Sự liên kết này thể hiện qua phép lặp(nhắc đi nhắc lại một từ nào đó trong đoạn văn )Phép thế (thay thế bằng từ đòng nghĩa ,hoặccác đại từ).;Phép nối (dùng các liên từ hoặc các từ ngữ có ý nghĩa chuyển tiếp để gắn bó cáccâu,các đoạn

Bài tập

Hãy tìm những phơng tiên liên kết ngôn ngữ thích hợp để diền vào chỗ trống trong đoạn vănsau

Một ngày trôi qua (rồi)một ngày(nữalại)trôi qua.Những ma lớn cớ thế nối tiếp nhau đội xuống Ma dai dẳng ,tối tăm mặt mũi (Và)Gió bão ( gió bão)quật liên hồi Ngoài đồng,nớc trắng xoá,mênh mông Dọc theo đờng làng cũng nh trong vờn nhà cây cối ngả nghiêng ,tơi tả (hình

nh )vạn vậtvà con ngời đang phải tiếp nhận sự dữ đội của trời đất vậy.

Củng cố nắm đợc toàn bộ nội dung bài dạy

Học sinh có thể làm các bài tập về các thể loại trên

Tiến trình tiết giảng

ổn định lớp

Kiểm tra

Bài mới

I Cuộc chia tay của những con búp bê

Tại sao tác giả lại đạt tên cho

truyện ngắn của mình là cuộc chia

taycủa những con búp bê ?Cách

dặt tên nh vậy có tác dụng gì

không ?

Tìm những chi tiết nói về sự gắn

bó của hai anh em ?

Truyện có nhiều chi tiết bất

ngờ Nhng chi tiết nào gây cho em

sự thật Nhan đề của truyện ngắn này đã gợi lên tình huống đau lòng ,khiến ngời đọc chú ý theo dõi Thành :giúp em đi học ,chiêu nào cũng đón em đi học

về ,Vừa đi vừa dắt tay emsẵn sàng nhờng hết đồ chơi cho em

Thuỷ vá áo cho anh ,loạng choạng bám láy anh khi bị bắt chia đồ chơi

Cô giáo tặng Thuỷ quyển sổ và cây bút nhng em không dám nhận vì Thuỷ phải về quê mà không đợc đihọc nữa Dây là chi tiết cảm động nhất Không những

em phải sống trong sự thiếu thốn tình cảm của ngời cha mà em phải kiếm sống từ nhỏ

Thuỷ tút xuống xe ,và chạy về phái giờng đạt tay Em

3

Phân tích chi tiết khi dắt tay em ra

khỏi trờng ,cậu bè Thành kinh

ngạc thấy mọi ngời vẫn đi lại

ngoài đờng và nắng vẫn vàng

trùm lên cảnh vật

Nhỏ quang lên tay con Vệ Sĩ

Dù hai anh em phải xa nhau nhng tình cảm Thành và Thuỷ thì không bao giờ bị chia cắt

Tác giả tạo lên một sự đối lập :Tâm trạng của hai anh

em thì chua sót u ám mà cánh vật bên ngoài vẫn bình thờng không có gì xảy ra Sự tơng phản này khiến chonỗi đau của hai anh em Thành và Thuỷ lại thêm chua sót Sự tơng phản này khiến cho nỗi đau tăng thêm cảm giác bơ vơ ,thất vọng của 2 anh em Chẳng có ai thấu hiểu nỗi bơ vơ ,thất vọng của hai anh em

Cho HS tóm tắt văn bản

Nhan đề của văn bản là cuộc chia tay của

những con búp bê nhng thực chất có

phải là những con búp bê chia tay không?

Nhận xét về nghệ thuật miêu tả trong một

đoạn văn sau

Đằng đông trời hửng dần.Những bông

hoa thợc dợc trong vờn.Cảnh vật cứ nh

hôm qua hôm kia thôi mà sao tai hoạ lại

dáng xuống đầu anh em tôi nặng nề nh

thế này

A –Nhận xét về nghệ thuật miêu tả

trong đoạn văn?

B-Qua đoạn văn em hãy chỉ rõ vai trò của

văn miêu tả trong tác phẩm tự sự này?

Thứ tự kể trong đoạn văn này có gì độc

đáo? hãy phân tích chỉ rõ tác dụng của

thứ tự kể ấy trong việc biểu đạt nội dung

là ngời kể chuyện vừa tham gia vào câuchuyện và cũng là ngời trực tiếp chịu nỗi đauchia lìa.Do đó mà trong chuyện ngoài những

sự việc tình tiết tác giả còn khéo léo xen kẽnhững câu văn đoạn văn miêu tả tâm trạng ,suynghĩ của nhân vật

II Bố cục của văn bản

Học sinh ôn lại khái niệm về bố cục của VB

Trình tự sắp sếp của văn bản là sắp xếp các phần ,các đoạn phải thống nhất,rõ ràng ,giúp cho ngời đọc (ngời nghe)có thể tiếp nhận đợc những thông tin mà ngời viết(ngời nói) muốn diễn

cô giáo đa ra một bức tranh vẽ cảnh luỹ tre làng và nêu yêu cầu

hãy quan sát và giơi thiệu bức tranh ấy và các em hs đã lần lợt đặt câu nh sau

1-Từ bao đơì nh thế ,luỹ tre tạo nên một bức tờng thành vững chắc bao quanh làng và bảo vệ che trở cho làng

2-Những cây tre cao vút ,vừa cứng cỏi vơn thẳng lên trời ,vừa đan thành những cánh tay gai vào nhau ,tạo thành tán tre mêm mại ,uyển chuyển

3-Khung cảnh ấy gợi sự ấm áp bình yên

4-Dới ánh nắng vàng tơi ,luỹ tre xanh rờn óng ả,tràn đầy nhựa sống

5-Nhìn dới những mầm măng tua tủa ,nhọn hoắt nh những cây chông khổng lồ,ngời ta nhận ra

đợc ác sống kì diệu của cây tre Việt Nam

6-Thật thú vị biết baokhi đợc ngắm tre trong một buổi chiều hè

7-Luỹ tre tạo thành nhiều tầng nhiêu lớp ,tợng chng cho các thês hệ nhà tre nối tiếp nhau từ

đời nọ sang đời kia

Em hãy sắp xếp nó thành văn bảnhoàn chỉnh và có bố cục hợp lí

III Tính mạch lạc của văn bản

Chỉ rõ tính mạch lạc của văn bản sau

Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ canh rau muống nhớ cà dâm tơng

Nhớ ai dãi nắng dầm sơng

Nhớ ai tất nớc bên đờng hôm nao

Văn bản trên đảm bảo có tính mạch lạc nó cùng hớng tới một chủ đề nỗi nhớ của ngời xaquê ,nhớ quê hơng là nhớ những điều bình dị nhất thân thuộc nhất của que hơng đó cũng làtình yêu sâu nặng với quê hơng

Về hình thức đoạn thơ có sở dụng phép lặp nhớ đợc lặp lại ỏ đâu các câu tạo ra sự liên kết

Bài tập 2 có một bạn học sinh kể lại một câuchuyện nh sau

Một hôm khi tan trờng thì trời đổ –––––ma(1) Một cơn ma dông thật lớn (2)Trời tốisầmlại cây cối ngả nghiêng.(3) Có mấy cánh phòng học buộc không kĩ bị gío lật ra ,đập sầmsập vào bức tờng làm tôi giật thót cả mình.(4)Lúc này thì tôi ân hận vì mình đã không mang áoma.(5)Tra nay khi tôi chuẩn bị đi học ,thấy trời động mẹ tôi đã nhắc mà tôi đâu có chịu nghe.(6)T rờng vắng dần(7).Cơn ma thì dờng nh không có dấu hiệu ngớt (8) Xung quanh tôi cácbạn lần lợt ra về.(9)Ngời nào ngời nấy xúng xính trong bộ quần áo ma trùm kín mít(10).Tôithực sự hoảng hốt và lo sợ(11) Bỗng nhiên ,tôi nghe thấy bớc chân sau lng mình.(12)Ngoảnhlại,tôi nhận ra đó là bạn lớp trởng lớp 7b ở cạnh sát lớp tôi(!13)

Thì ra bạn ấy ở lại để buộcmấy cánh cửa bị gió giật (14).Nh hiểu rõ tâm trạng của tôi ,bạn ấyliền xoè rộng tấm áo ma và rủ tôi cùng về(15)C he chung một tám áo ma suốt một quảng đờngdài ,dù vẫn bị ma tạt mà không hiểu sao tôi thấy lòng tôi ấm áp lạ(16) Dù không nói nhnglòng tôi vẫn tràn ngập cảm xúc biết ơn.(17)và câu chuyện áy xảy ra lâu rồi nhng tôi nhớ mãikhông bao giờ quên

Giúp học sinh ôn tập và nắm chắc khái niệm ,những biểu hiện tình cảm của ca dao dân ca

Tiến trình tiết giảng

* ổnđịnh lớp

* Kiểm tra

* Bài mới

+Ca dao về tình cảm gia đình

Lời của bài một là ai nói với ai trong

hoàn cảnh nào ,nội dung tình cảm

của bài này có gì đặc biệt

Bài 1

Đây là lời cha mẹ nói với con qua hình thức hát

ru Nội dung bài hát này nói về công lao trời biển của cha mẹ và nhắn nhủ con cái không quên công

5

BIện pháp nghệ thuật chính là gì ?

Trong bài hai ngời nói là ai? Trong

hoàn cảnh nào ?T ình cảm trong của

bài thơ này có gì đặc biệt ?Từ cảnh

ngộ của ngời phụ nữ trong bài ca dao

trên em có suy nghĩ gì về thân phận

của ngời phụ nữ trong trớc đây ?

Ai là ngời nói trong bài ca dao số 3

cách bày tỏ tình cảm của những bài

ca dao này nh thế nào?

Về mặt nghệ thuật những bài ca dao

này có gì đặc biệt ?

lao to lớn ấyLối so sánh ,ví von :Bài ca dao ví công cha nh núi ngát trời ,nghĩa mẹ nh nớc ở ngoài biển đông núi cao biển rộng là biểu tợng của tình cha mẹ ,trong tiềm thức dân gian ngời cha đợc ví với trời ,ngời mẹ

đợc ví với với đất hoặc biển cuối bài nhắc đến 2 chữ

cù lao chín chữ đẻ con cái ghi lòng Bài 2

Trong bìa 2 là lời của phụ nữ lấy chồng xa quê đang nói với mẹ và nhớ mẹ da diết

Tâm trạng của ngời con gái nhớ mẹ gắn với thời gian ,buồn là buuôỉ chiều Hình ảnh buổi chiều th-ờng gợi nỗi mong nhớ ,vắng vẻ cô đơn Vấn đề là bài thơ không nhắc đến một không gian nào đó mà

đã có bao buổi chiều nh thế Không gian hẹp ngõ sau Ngõ sau thờng khuất và vắng ,tình cảm của ngời nhớ

mẹ ,nhớ quê đều không biết chia sẻ cùng ai

Không gian này gợi lên niềm cô đơn và thân phận

ng-ời phụ nữ trong xã hội xa Bài ca dao tuy ngắn nhng tâm trạng rất sâu Tác giả dân gian cho ta thấy tâm trạng rất sâu tác giả

đã cho ta thấy thân phận của ngời phụ nữ khi đi lấy chồng ,họ hoàn toàn phụ thuộc gia đình nhà chồng vì thế mỗi khi nghĩ về quê lòng họ đau tê tái Bài 3

Đối tợng nhớ là ông bà ,còn hình ảnh so sánh là nuột lạt mái nhà đay là hình ảnh so sánh rất cụ thểmà nóivấn đề sâu xa Nuột lạt rất nhiều chúng gắn bó với nhau đẻ tạo ra sự huyết thống Hình ảnh nàyđể nói

về tình cảm của ông bà và công ơn to lớn của ông

bà với con cháu

Bài 4Bài ca dao này nói về đúng là nói lên tinh thần đoàn kết của anh em câu thơ trên nói về mối quan hệ gắn

bó máu thịt anh em ,còn câu dới lại nhắc nhở đến sự

đoàn kết gắn bó ,biết hoà thuận Thể thơ lục bát giọng điệu tâm tình nhắn nhủ

Sự gắn bó anh em đợc diễn tảbằng những hình ảnh hợp lí

+Những câu hát về tình yêu quê hơng đất nớc

Về hình thức bài mọt gồm mấy phần

ai đang nói với ai ?Nội dung bài này

là gì ?Theo em hệ thống địa danh của

bài này thể hiện tình cảm gì của ngời

nói ?

Nghệ thuật miêu tả trong bài hai có

gì đọc đáo ?Hai chữ rủ nhau có ý

nghĩa gì ?Phân tích ý nghĩa của hai

câu thơ Hỏi ai gây dựng lên non nớc

này ?

Bài 1 Bài ca dao là hình thức đối dáp của chàng trai với côgái Đó là hình thcs quen thuộc trong ca dao Trong bài này cả ngời đó lẫn ngời hỏi đều rất tài năng

Họ hỏi nhau về những kiến thức lịch sử địa lí văn hoá củadân tộc Họ là những ngời rất hiểu về các địadanh lịch sử vả mạt khác còn thể hiện niềm tự hào với quê hơng

Bài hai Hai chữ rủ nhau thể hiện sự đổng thuận nhất trí vì cảhai cùng muốn làm một cái gì đó

Hai chữ rủ nhaucho thấy tâm trạng háo hức của ngờixem

Phân tích phong cảnh thiên nhiên

trong bài 3 Tại sao câu thơ aivô xứ

Huế thì vô lại bỏ lửng

Phân tích vẻ đẹp của bài ca dao số 4

Qua 4 bài ca dao em có nhận xét gì

về nội dung và nghệ thuât?

Bài ca dao không tả mà gợi tả gợi lên không Hồ

G-ơm cầu thê húc chùa Ngọc Sơn ,Vì thế mà bài thơ là

sự kết hợp giữ không gian nhân tạo và các yếu tố lịch sử địa lí văn hoá

Câu thơ cuối rất giàu ý nghĩa Hỏi ai? Có nghĩa là nhắc nhở mọi ngời hãy trân trọng giữ gìn di sản văn hoá cuả cha ông gắng sức xây dựng non nớc này đẹphơn

Bài 3 mới miêu tả cảnh đẹp của xứ Húe mà mới tả ờng vô xứ huế mà đã mê hồn rồi.Có non xanh nớc biếc Phong cảnh thật hữu tình Để nhấn mạnh Cảnh đẹp đã hiện lên mê hôn ,tác giả dùng phép so sánh :Nh tranh hoạ đồ ở đay tác giả muốn nhấn mạnh cảnh đẹp nh tranh

đ-Câu thơ Ai vô xứ Huế thì vô là lời mời cảnh đẹp nh tiên ,hãy đến nơi này Dó còn là niềm tự hào về cảnh đẹp que hơng mà cảnh đẹp không nỡ từ chối

Vẻ đẹp cuả bài ca dao số 4 đợc miêu tả bằng các thủpháp nghệ thuật

Dòng thơ dài hơn các dòng bình thờng +Sự thay đỏi ,điểm nhìn và thủ pháp đối xứng (đứng bên ni đồng ,đứng bên tê đồng ,bát ngát mênh mông

có ý nghĩa nhấn mạnh

Hình thức đảo ngữ bát ngát mênh mông và mênh

mông bát ngát có ý nghĩa nhấn mạnh

Hình ảnh cô gái +Trẻ trung đầy sức sống+Nghệ thuật :sử dụng nhiều hình ảnh so sánh nhân hoá ẩn dụ

Lời ca êm ái ngọt ngào +Nội dung thể hiện tình yêu quê hơng đát nớc

Củng cố

Nắm đợc nội dung và nghệ thuật của bài ca dao về tình cảm gia đình và tình yêu quê hơng đất nớc

Nắm đợc nghệ thuật của từng bài

Học thuộc các bài ca dao trên

1 Giúp học sinh ôn tập và nhớ lại kiến thức về từ láy ,biết phân loại các loại từ láy

Nắm đợc ý nghĩa của từ láy và biết vận dụng khi viết văn

7

2 Nắm đợc kiến thức về đại từ ,các loại đại từ

3 Làm các bài tập về từ láy và đai từ

Tiến trình tiết giảng

kiểuđó là những kiểu nào ?

Nghĩa của từ láy đợc có những sắc thái

nh thế nào?

Bài tập : tìm các từ láy có trong văn bản

cuộc chia tay của những con búp bê của

tác giả Khánh Hoài E m hãy phân loại

Từ láy toàn bộ

Từ láy toàn bộ là láy lại tiếng gốc

Ví dụ :Xanh xanh ,đùng đùng ,xinh xinh +Để có sự hài hoà về âm điệu ,tiếng láy lại tiếng gốc có sự biến đổi về thanh điệu hoặc phụ âm cuối

Ví dụ Trắng : Trăng trắng Khẽ khẽ :Khe khẽ nợp nợp :nờm nợp

+Kiểu không có tiếng gốc là kiếu mà cả hai tiếng

đều không tự nó có nghĩa riêng ,nhng khi phối hợp với nhau về mạt ngữ âm lại tạo ra cho cả từ láy

Ví dụ :+Bâng khuâng ,vẩn vơ ,nhí nhảnh ,chập chờn Kiểu có tiếng gốc:là kiểu mà tiếng có nghĩa là cáigốc của từ láy

Ví dụ lạnh lẽo ,nhớ nhung ,vội vàng ,lẻ loi Nghĩa của từ láy

A- nghĩa giảm nhẹ so với nghĩa gốc

ví dụ đo đỏ, xanh xanh ,khe khẽ ,Nghĩa tăng cờng

ví dụ mây mẩy ,thăm thẳm Nghĩa liên tục

Lắc lắc ,gõ gõ ,gật gật B-nghĩa cả từ láy bộ phận có sắc thái riêng so vớinghĩa gốc

ví dụ khờ khác với khờ khạo : dễ khác với dễ dãi ;tối khác với tối tăm ,lặng khác với lặng lẽ

các từ láy dã tìm đợc

Phân biệt các từ ngữ sau đây đâu là từ

láy đâu là từ ghép cỏ cây,tơi tốt, bó buộc

,ngặt nghèo,nho nhỏ,giam giữ ,gật gù,

bó buộc , lạnh lùng,bọt bèo ,xa xôi ,cỏ

cây ,đa đón,,nhờng nhịn ,rơi rụng ,mong

Bài 3 xác định sắc thái ý nghĩa của

mỗi từ láy sau đây :nhỏ nhắn ,nhỏ

nhặt ,,nhỏ nhen ,nhỏ nhoi

Các từ láy :nho nhỏ,lạnh lùng,láp lánh ,,gật

gù ,xa xôi Còn là các từ ghép

Chức vụ của đại từ là gì ?

Có mấy loại đại từ ?

đại từ xng hô là những loại đại từ nh thế

Hãy chỉ ra ngôi của đại từ trong những

đại từ là những từ dung để trỏ ngời sự vât,hoật

động ,tính chất ,sự việc ,số lợng ,vị trí …đ ợc nói đ

đến trong câu hoặc dùng đẻ hỏi Chức vụ của đại từ trong câu là làm chủ ngữ ,vị ngữ ,bổ ngữ hay phụ ngữ của danh từ

Đại từ để trỏ vào sự vật tơng ứng với danh từ gồm

Đại từ xng hô dùng đẻ trỏ ngời ,sự vật Tôi ,ta tao, tớ chúng tôi chúng ta ,chúng tao ,chúng tớ

Mày ,mi cậu ,,chúng mày ,chúng bay ,,chúng bay(ngôi thứ 2)

9

câu thơ trong bài thơ của Tố Hữu Mình đi mình lại nhớ mình

1 2 3Nguồn bao nhiêu nớc nghĩa tình bấy nhiêuMình (1,2)là ngôi thứ hai

Mình ( 3 ) là ngôi thứ nhấtCách dùng từ nh vậy tác giả đã thể hiện dợc sự thống nhất ,sự gắn bó khăng khít giữa ngời đi và

chiều đứng ở phủ Thiên Trờng trông ra

A Mục đích yêu cầu

-Giúp học sinh năm đợc nội dung và nghệ thuật của hai bài thơ

-Nắm đợc hoàn cảnh sáng tác của hai bài thơ và giá trị biểu cảm của hai bài thơ

Nguyễn Trãi (1380-1442) là một vị anh hùng dân tộc văn võ song toàn có công lớn trong thời kì

kháng chiến chống quân xâm lợc nhà M inh và với nhà Lê nhng cuộc đời lại kết thúc một cách thảm khốc trong vụ án Lệ Chi viên

Nhà thơ nhà văn Nguyễn trãi đã để cho đời nhiều

áng văn chơng bất hủ nh Bình Ngô đại cáo ,Quân trung từ mệnh tập ,ức Trai thi tập ,quốc âm thi tậpCôn Sơn Ca đợc sáng tác trong hoàn cảnh Nguyễn Trãi từ quan về ở ẩn tại Côn Sơn

2 Nội dung bài thơ

-Học sinh cảm nhận Cảnh rừng thông núi đá Côn Sơn hiện lên thật đẹp lặng lẽ mơ màng ,trong sáng nh chốn thân tiên

Đó là tiếng suối chảy rì rầm,những phiến đá

chảyrêu phủ xanh phơi mình dới nắng Đó là rừng thông ,rừng trúc xanh ngắt ,mọc dày chen chúc Cảnh vật thật đẹp bởi âm thanh tiếng suối chảy nghe nh tiếng đàn êm êm bất tận

2 Tâm trạng của nhà thơ

Điệp từ,đại từ ta trong đoạn thơ chỉ Nguyễn Trãi

đang sống những ngày ẩn đạt ở Côn Sơn Các động từ chỉ cử chỉ hành động : Ta nghe ,ta ngồi ,ta tìm ,ta lên ,ta nằm ,ta ngâm thơ

Vậy chữ nhàn ở đay đợc hiểu nh thế

Hai câu đầu tả cảnh gì ?ở đâu?

Đạm tự yên (Bình lặng ,thanh nhã tựa

khối lồng gợi lên không khí nh thế

nào của cảnh vật?

Bán vô bán hữu (nh có nh không )

Lại gợi lên không khí gì của cảnh vật

Hai câu thơ cuối tả cảnh gì ?Những

cảnh ấy gợi lại cho ngời đọc ấn tợng

Con ngời năm dới bóng trúc râm ngâm thơ thật là nhàn tản Nhng chữ nhàn chỉ là một nửa

thôi ,Nguyễn Trãi chỉ nhàn bên ngoài nhàn một cách bất đắc dĩ ,còn trong lòng Nguyễn Trãi vẫn

đau đáu một nỗi niềm phò vua ,giúp vua giúp nớc giúp dân Chữ nhàn âya mang tính tich cực chứ không hề mang bất lực ,buông xuôi lời biếng -Ông là ngời có nhân cách thanh cao có sự giao hoà với thiên nhiên ,có tâm hồn thi sĩ ,một nhà nghệ sĩ có nhân cách lớn

CHIềU ĐứNG ở PHủ THIÊN TRƯờNG TRÔNG RA (trần nhân tông)

Cảnh buổi chiều ở làng quêNgời ngấm cảnh là một ông vua từ lâu đại nhìn

ra ,trông xom làng đang mờ dần trong màn sơng bàng bạc

Làn sơng ấy tựa nh có tựa nh không bình đạm tựa lâng lâng ,bao bọc lan toả bốn chung quanh xóm làng ,cảm nhận thêm mãi cái vẻ êm đềm ,man mác của làng quê đã gắn bó tự bao đời

Hai câu thơ cuối gợi lên cảnh quen thuộc khi chiềuxuống ở làng quê Việt Nam > tieng ssáo của trẻ chăn trâu còn văng vẳng đâu đây Từng đôi cò trăng lợn xuống đồng Đó là hình ảnh quen thuộc gợi lên một bức tranh quê bình yên nơi làng mạc

Đọc kĩ bài thơ thấy ám áp một điều đó là tình cảm Chân thành nơi quê nhà Một ngời có địa vị tối cao

có dịp về thăm quê sống cuộc sông nơi thôn dã ,ngắm cảnh đẻ suy t là không nhiều Bài thơ cònthấy bóng dáng của nớc đại Việt thanh bình ,nhân dân yên ổn làm ăn

Bài thơ là sự găn bó giữa cảnh và ngời ,sự đạm bạc của cảnh vật thể hiện một tâm hồn vị vua anh hùng một thi sĩ

II luyện tập

Hãy chỉ ra phơng thức biểu cảm trong hai bài thơ

Bài thơ"Côn Sơn ca ''nội dung biểu cảm đợc thể hiện qua hình thức nào?

Bài Thiên trờng vãn vọng biểu cảm đợc thể hiện bằng hình thức nào?

Học sinh làm ,giáo viên hớng dẫn

Biểu cảm gián tiếp thông qua hình thức miêu tả cảnh vật để thể hiện tâm t tình cảm của tác giả Học sinh viết đoạn văn biểu cảm về từng bài thơ

Củng cố

Nắm đợc nội dung của hai bài thơ

Hớng dẫn : học thuộc hai bài thơ ,nêu cảm nghĩ về hai bài thơ

Kí duyệt

11

Tuần8 – Buổi 6 Dạy ngày

I tìm hiểu chung về văn biểu cảm

Văn biểu cảm là bài văn nh thế nào

đọc Tình cảm trong văn biểu cảm thờng là những tình cảm đẹp ,thấm nhuần t tởng nhân văn (yêu thiên nhiên ,con ngời ,ghét thói h tật xấu )

Mỗi bài văn biểu cảm tập trung thể hiện một tình cảm chủ yếu

Để hiểu đợc tình cảm ấy ngời viết có thể chọnmột sốhình ánh có ý nghĩa ẩn dụ ,tợng trng (là đồ vật ,loài cây hay một hiện tợng nào đó để gửi gắm tình cảm ,t tởng hoặc biểu đạt ,t tởng ,hoạc biểu đạt bằngcách thổ lộ trực tiếp cảm xúc trong lòng

*Bài văn biểu cảmthờng có những đặc điểm bài văn khác

Tình cảm trong bài văn biểu cảm phải trong sáng rõ ràng ,chân thực thì bài văn mời có giá trị

Ghi nhớ

Để văn biểucảm bao giờ cũng nêu ra đối tợng biểu cảm và định hớng tình cảm cho bài viết cho bài làm Các bớc làm văn biểu cảm là Tìm hiểu đè ,tìm ý ,lập dàn ý

Muốn làm văn biểu cảm thì phải hình dung cụ thể

đối tợng biểu cảm của mình trong các trờng hợp

Em hãy chỉ ra phơng thức biểu cảm của đoạn văn? Nêu tình cảm chủ yếu của ngời viết

Bài tập ii Trong truyện ngắn cuộc chia tay của những con búp bê của tác giả Khánh Hoài có hai đoạn văn tả cảnh đều rất đáng chú ý

"Đằng đông trời hửng dần những bông hoa thợc dợc trong vờn đã thoáng hiện trong màn sơng

sớm và bắt đầu khoe bộ cánh rực rỡ của mình Lũ chim sâu ,chim chiền chiện nhảy nhót trên cành và chiêm chiép hót Ngoài đờng ,tiếng xe máy ,tiếng ô tô và tiếng ngời nói chuyện của những ngời đi chợ mỗi lúc một ríu ran Cảnh vật cứ nh hôm qua hôm kia thôi mà sao tai hoạ

cứ dáng xuống đầu anh em tôi nặng nề nh thế này

"Ra khổi trờng tôi kinh ngạc thâý mọi ngời vẫn đi lại bình thờng và nắng vẫn chùm lên cảnh vật

Cảnh đợc tả qua cái nhìn của ai ? đó là cảnh gì?

Trong hai đoạn văn có phải là hai đoạn văn biếu cảm không các từ láy trong đoạn văn có ý nghĩa nh thế nào ?

? Bài 3

Hãy đóng vai chú bé Lợm trong bài thơ Lợm của nhà thơ Tố Hữu kể lại bằng văn xuôi

Từ chỗ miêu tả hình dáng của Lợm lúc ngã xuống trên đồng quê hơng đến hết bài thơ

Cần sử dụng yếu tố miêu tả để biểu cảm

Viết đoạnvăn từ 10-12 câu

Bài tập 4

*a- Hãy phát biểu cảm nghĩ về bốn mùa quê hơng em

*-Hãy phát biểu cảm nghĩ về một mùa em thích nhất trong bốn mùa

Trong bốn mùa xuân hạ thu đông em yêu thích mùa nào vì sao ?mỗi mùa gẵn với những kỉ niệm gì ? tình cảm gì ?

Em chọn chi tiết nào về thiên nhiên (Mùa xuân ,mùa hè ,mùa thu ,mùa đông )

Cảm xúc chung về 4 mùa trên đất nớc ta

Củng cố :Nắm đợc nội dung của văn biểu cảm

Hớng dẫn ; Lập dàn ý cho các bài văn

Kí duyệt

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

Tuần 9 buổỉ 7

Lập dàn ý cho bài văn biểu cảm

Yêu cầu Giúp học sinh nắm đợc yêu cầu của bài văn biểu cảm

Biết cách viết đợc các bài văn biểu cảm

Biết cách viết đoạn văn biểu cảm

Tiến trình tiết giảng

ổn định lớp

Kiểm tra

Bài mới

Lập dàn ý cho bài văn Loài cây em yêu

Em hãy chỉ ra các đối tợng biểu cảm

cho bài văn Nội dung biểu cảm :Yêu Đối tợng :Loài cây

13

Để biểu cảm cần có những yêu cầu

Hãy lập dàn ý cho bài văn

Loài cây em yêu

Mỗi em lập một dàn ý cho bài văn

Có ảnh hởng gì đến nội dung biểu cảm

Đặc điểm của cây có gắn với những kỉ niệm với ngời thân

Mở bài :giới thiệu về loài cây mà em yêu Thân bài :Giới thiệu kể tả các đặc điểm của cây Mỗi đặc điểm gắn với một tình cảm nào đó của ngời thân

Kết bài Cảm nghĩ của em cây đó

Ví dụ Lập dàn ý cho bài văn sau cây cau em yêu quí

Mở bài :giới thiệu về cây cau Thân bài: ví trí của cây cau trong vờn

Các đặc điểm về thân lá quả

Gắn với cuộc sống của con ngời mỗi mùa cau đến lạinhớ chuyện 3 anh em họ Cao Câu chuyện buồn mà thắm đợm tình cảm gia đình

Quả cau gắn liền với với chuyện hạnh phúc lứa đôi

Kết luận : cảm nghĩ về cây cau

Học sinh lập dàn ý cho văn của mình

Ví dụ Cây khế nhà em Cây bởi em yêu quí

Cây ngô đồng

Cây cảnh trớc sân nhà

cố ;biết cách lập dàn ý cho bài văn biểu cảm

Hớng dẫn : Tiếp tục lập dàn ý ,viết các đoạn văn

Tuần 10 -buổi 8

Tìm ý lập ý trong văn biểu cảm

A Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh biết cách tìm ý lập ý trong văn biểu cảm

Xây dựng đợc dàn ý cho bài văn Rèn luyện kĩ năng học bài làm bài trong văn biểu cảm

B Tiến trình tiết giảng

*ổn định lớp

*kiểm tra bài cũ Xen kẽ trong quá trình ôn tập

*Bài mới

Muốn lập ý trong văn biểu cảm ta

phải làm nh thế nào? Lập ý trong văn biểu cảm trong văn biểu cảm khơI nguồn cho mạch cảm xúc nảy sinh ,ngời viết có thể

hồi tởng kỉ niệm về quá khứ ,suy nghĩ về hiện tại ,ớc mơ hớng tới tơng lai,tởng tợng những tình huống hứa hẹn mong ớc tởng tợng những tình huống gợi

cảm hoặc vừa quan sát vừa suy ngẫm vừa thể hiện cảm xúc

Nhng dù trong tình huống nàodù cách gì thì tình cảm trong bài văn cũng phải chân thực và sựviệc nêu ra phải có trong kinh nghiệm Đựơc nh thế bài văn mới

Muốn lập dàn ý cho bài văn Cảm

nghĩ về cô giáo của em

Tình cảm về ngời viết với cô giáo băt

nguồn nh thế nào ? từ kí ức hay hiện

Cho học sinh đọc đoạn văn

Tình cảm của tác giả đối với ngời mẹ

đợc khơi nguồn từ những quan sát

miêu tả trực tiếp về ngời mẹ nh thế

nào ?

Tại sao tình cảm của tác giả với ngời

mẹ vừa tha thiết vừa vừa thấp thoáng

nỗi buồn ân hận ?

có hiệu quả

Bài tập cảm nghĩ về cô giáo của em

Có thể xuất phát từ những kỉ niệm trong quá khứ để khơi nguồn cho những cảm xúc hiện tại

Có thể là đi qua trờng cũ gặp lại một lại một bóng hình thân thơng gợi nhớ những tình cảm về kí ức

Kỉ niệm về ngày cô giáo chăm sóc dạy dỗ

Kỉ niệm về tình cảm cô giáo dành cho mình sâu lặng trong suốt những ngày tháng cô dạy dỗ

Kí ức mạnh mẽ sâu đậm chẳng bao giờ em quên cô

đ-ợc Tôn vinh cô giáo lúc nào cũg dịu dàng nh một ngời

mẹ Khởi phát từ trong tâm tởng ,suy nghĩ ,liên t-ởng :Nhìn ra bốn bên ,chỗ nào cũng thấy bóng u Bởi

đó làtình mẫu tử thờng trực trong ngời con có hiếu hình ảnh của ngời mẹ luôn luôn theo sát bên mình theo sát trong tâm tởng ngời con cả khi vui lẫn khi buồn

Thân thiết vì đó là tình cảm đặc biệt day dứt ,ân hận vì trải qua lớp lớp những ngày tháng ngậm ngùi đói khổ …đmang ngấn nớc mát và tiếng thở dài Ngời mẹ

đã đã phải thầm lặng đẻ nuôi con Vậy mà đôI khi con lại vô tình quên đi điều đó

Cách dùng các biện pháp tu từ

U đã già đi từ bao giờ ? già đi từ lúc nào ?Khi con ngời ta đã trửơng thành con ngời chợt hiểu ramột cách sâu sắc vè những lỗi lầm hoặc sự vô tâm của mình Đây là sự tự vấn lơng tâm chân thành ,và xúc động của ngời con Nó chứng tỏ khả năng giáo dục của con ngời

Luyện tập ;

Lập ý Cảm nghĩ về con vật nuôi

Giáo viên yêu cầu học sinh lập dàn ý biểu cảm về con vật nuôi

1 Hoàn cảnh tình huống nuôi mèo

Do nhà quá nhiều chuột

Do thích Mèo đẹp ,xinh

Do tình cờ nhặt đợc mèo con bị lạc hoặc có ngời bạn cho một chú mèo con

2 quá trình nuôi dỡng, và quan sát các hoạt động của Mèo

A Thái độ cử chỉ của ngời nuôi Mèo

Mèo tập dợt bắt chuột và kết quả

C Nhận xét :ngoan ,h không thích ăn vụng (thích ăn vụng )bắt chuột giỏi (hoặc lời)

3 Quá trình hình thành tình cảm của ngời với mèo

Ban đầu : thích thích vì Mèo xinh xắn dễ thơng (màu lông ,màu mắt ,tiếng kêu ,hình dángTiếp theo :Thấy quí vì Mèo ngoan ngoãn,bắt chuột giỏi

15

Về sau :quấn quýt, gắn bó, nh một ngời bạn nhỏ

4 Cảm nghĩ

Con mèo hình nh cũng có đời sống tình cảm nó biết c xử nh ngời tốt ,biết xả thân vì

Ngời tốt,góp phần diệt chuột ,làm trong sạch môi trờng

Càng yêu quí Mèo càng căm giận bọn bất lơng chuyên đi săn bắt trộm mèo bán cho những quán nhậu tiểu hổ Càng thơng những chú mèo xinh xắn chết thảm thơng

Tuần 12 buổi 9

các yếu tố miêu tả và tự sự trong văn biểu cảm

mục tiêu cần đạt :

Giúp học sinh hiểu đợc vai trò của các yếu tố miêu tả và tự sự trong văn biểu cảm

Các yếu tố tự sự và miêu tả góp phần thể hiện nội dung biểu cảm

Tiến trình tiết giảng

Cho học sinh đọc bài thơ bài ca nhà

tranh bị gió thu phá và tìm các yếu

tố miêu tả ,tự sự trong bài văn

Tìm các yếu tố miêu tả ,tự sự trong

văn biểu cảm

Các yếu tố tự sự và miêu tả có vai

trò gì để phục vụ viêc biểu cảm

Trong văn biểu cảm các yếu tố tự

sự và miêu tả có vai trò gì ?

Luyện tập

Dựa vào những hiểu biết của mình

Em hãy lập dàn ý cho bài văn biểu

cảm sau Cảm nghĩ về thầy cô giáo

Khổ 4 biểu cảm trực tiếp

Những ngón chân khum khum ,lúc nào cũng nh bám vào đất để khỏi chơn ngã.Ngời ta gọị bàn chân đó là bàn chân vất vả Gan bàn chân bao giờ cũng khuyết một miếng,không đầy đặn nhgan bàn chân ngời khác Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi lại có nốt lấm tấm Đêm nào bố cũng rên lên vì đau mình nh-

ng cũng vì nhức chân

Các yếu tố tự sự giúp cho ta hiểu về đôi bàn chân của ngời bố, hiểu về nỗi vất vả của bố => giúp ngời viết có thể biểu cảm.=>Bộc lộ sự yêu quí và kính trọng cảm thơng cho những nỗi vất vả của bố

Trong văn biểu cảm các yêu tố tự sự và miêu tả góp phần thể hiện cảm xúc tình cảm khơi nguồn cho những cảm xúc, tình cảm của con ngời

Trong quá trình viết văn thờng kết

Em xúc động nhớ lại những kỉ niệm về tình cảm thầy trò

Nhớ lại mái tóc dài ngang lng ,nhớ dáng ngời duyên dáng mảnh mai của cô

Nhớ nụ cời hiền hậu của cô động viên mỗi khi chúng

em đạt điểm tốt Nhớ lại những việc làm tận tình của em mỗi khi em đ-

ợc bắt tay nắn nót viết từng nét chữ

Nhớ những lần bị ốm đợc cô ân cần hỏi han Nhớ lại lần mắc lỗi đã đợc cô tha thứ

Luyện tập Đề II Nêu cảm nghĩ của em về ngời bạn thân

Biểu hiện của tình cảm ấy nh thế nào ?

đẫ có lần nào hai ngời hiểu lầm nhau cha

Sự hiểu lầm có dẫn đến sự xa cách trong tình cảm hay không ?

Sau sự hiểu lầm ,tình cảm hai ngời nh thế nào

Kết luận

Cảm nghĩ về ngời bạn thân

Củng cố : Nắm đợc nội dung của bài văn biểu cảm

Hớng dẫn ;Lập dàn ý cho bài văn biểu cảm

Tuần 13 buổi 10 Ôn tập tiếng việt

Mục tiêu cần đạt :ôn tập về các từ loại quan hệ từ, từ láy,từ HánViệt ,từ đồng âm,từ đồng nghĩa

Giúp học sinh có hệ thống kiến thức về từ Tiếng Việt có kiến thức về từ Hán Việt

Tiến trình tiết giảng

ổnđịnh lớp

Kiểm tra

Bài mới Ôn tập về từ loại

Thế nào là từ láy ?

Có mấy loại từ láy Từ láy từ láy có 2 loại Từ láy toàn bộ và láy bộ phận Láy bộ phận :láy phần vần: thoăn thoắt,

17

Láy phụ âm: long lanh,

Có thể mô phỏng âm thanh, hình ảnh,giúp văn miêu tả đợc sinh động

Việt Tiếng để cấu tạo từ Hán Việt Phần lớn các yếu tố Hán Việt không đợc dùng độc lập nh

từ mà dùng để tạo từ ghép Một số yếu tố Hán Việt không

đợc dùng để tạo từ ghép Một số yếu tố Hán Việt nh hoa, quả, bút, bảng, có lúc dùng để taọ từ ghép mộtsố dùng

độc lập nh một từ

Từ ghép Hán Việt có 2 loại chính từ ghép đẳng lập và ghépchính phụ

Có từ ghép yếu tố chính đứng trớc yếu tố phụ đứng sau

Có yếu tố phụ đứng trớc yếu tố trớc đứng sau

Từ đồng nghĩa là từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống

nhau

Có từ đồng nghĩa có thể thây thế thế cho nhau, nhng có thểkhông thay thế đợc cho nhau

Từ trái nghĩa

Từ có nghĩa trái ngợc nhau trên một phơng diện nào đó

Khi sử dụng từ trái nghĩa có tác dụng tạo sự tơng phản tạo phép đối tạo sự cân đối nhịp nhàng cho lời văn

a phùn đem mùa xuân đến,m a phùn khiến những chân mạ gieo muộn nảy xanh lá mạ.Dây

khoai,dây cà chua,rờm rà xanh rợ các trảng ruộng cao mầm cây sau sau,cây nhội, cây bàng hai bên đờng nảy lộc,mỗi hôm trông thấy mỗi khác

3… Những cây bằng lăng mùa hạ ốm yếu lại nhú lộc Vầng lộc non nảy ra M a bụi ấm áp Cáicây đợc cho uống thuốc

Từ ghép chính phụ

Từ ghép đẳng lập

4 Từ “bác “trong ví dụ nào sau đây đợc dùng nh một đại từ xng hô

A Anh Nam là con trai của Bác tôi

B Ngời là cha, là Bác, là anh

C Bác đợc tin rằng/Cháu làm liên lạc

D Bác ngồi đó lớn mênh mông

5 Đặt câu với từ Hán Việt -từ thuần Việt sau

A -Hi sinh -Bỏ mạng Nhi đồng- trẻ em

Phụ nữ - Đàn bà Giải phẫu - mổ sẻ

6 Đặt câu với các cặp quan hệ từ sau đây

A Nếu………….thì

B Càng ………càng

C Tuy ……nhng

D Bởi …………nên

Câu 7 Tìm các yếu tố Hán Việt trong từ nào sau đây không cùng nghĩa với những yếu còn lại

A Tiền tuyến C cửa tiền

B tiền bạc D mặt tiền

Sắp xếp các từ sau đây vào đâynhóm từ đồng nghĩa Dũng cảm,thành tích chén nghĩa vụ,cho, chăm chỉ, trách nhiệm, tặng, bổn phận,thành quả, mời, cần cù, kiên cờng,nhiệm vụ, biếu, siêngnăng,thành tựu,xơi, chịu khó, gan dạ,

Nét nghĩa nhỏ, xinh xắn, đáng yêu phù hợp với từ nào sau đây

A nhỏ nhẻ Nhỏ nhắn

Nho nhỏ nhỏ nhặt

Gạch chân các từ và cụm từ đồng nghĩa trong những câu thơ sau đây

Bác đã đi rồi sao Bác ơi

Mùathu đang đẹp nắng xanh trời

Bác đã lên đ ờng theo tổ tiên

Mác Lê nin gặp Ng ời hiền

Bảy mơi chín tuổi xuân trong sáng

Vào cuộc tr ờng sinh nhẹ cánh bay

Từ trái nghĩa

Gạch chân các từ trái nghĩa trong câu thơ đây

Non cao non thấp mây thuộc

Cây cứng cây mềm gió hay (Nguyễn Trãi )

Trong lao tù cũ đốn tù mới

Trên trời mây tạnh đuổi mây ma(Hồ chí minh)

-Buổi 11 Ôn tập làm văn biểu cảm

Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh phơng pháp làm các bài văn biểu cảm, các dạng đề văn biểu cảm

Biết làm các bài tập về văn biểu cảm

Tiến trình bài giảng

Dạng bài văn biểu cảm về ngời

thân ta cần làm nh thế nào? -+Dạng bài văn về biểu cảm ngời thânMở bài giới thiệu về ngời về thân

Thân bài +Ngời thân của em là ai

Có nét đặc biệt gì về hình dáng đã gây đợc ấn tợng cho

em Nét mặt

Đôi mắt

Dáng ngời

19

Cho học sinh làm bài tập Luyện

tập viết các đoạn văn biểu cảm :

Bố cục đã chặt chẽ hay cha

Trong bài văn biểu cảm tình

Học sinh viết đoạn mở bài

HS viết đoạn thân bài

*Đoạn viết về tả dáng ngời

*Đoạn kể tả những cảm xúc tình cảm của em với ngời thân

em hãy nêu các bớc về tìm ý lập

dàn ý cho bài văn biểu cảm

loài cây em định biểu cảm là

loài cây gì? Có đặc điểm gì về

Thân bài Giới thiệu các đặc điểm của cây Lá

Cành Thân hoa quả

Các đặc điểm trên có liên quan gì đến cảm xúc ,tình cảm của em?

Em yêu loài cây đó vì những lí do gì ?Tình cảm em dành cho loài cây đó là tình cảm gì?

Cây đó có gắn liền với những ngời thânhay gắn với những kỉ niệm của riêng em

*Kết luận :những kỉ niệmvề loài cây

Biểu cảm về loài cây trong vờn nhà

Mở bài

Giới thiệu về loài cây trong vờn nhà là cây gì /Tình cảm của

em với loài cây đó nh thề nào ? Thân bài

Giới thiệu về loài cây em yêu có những đặc điểm gì?

Em yêu những đặc điểm nào của cây

những đặc điểm ấy gắn với những tình cảm gì của tình cảm của em và của những ngời thân

câyđó đã gắn bó gì với em vè gia đình của em

Kết bài

Tình cảm của em và gia đình em vớiloài cây mà em yêu quí

Dàn bài cây bởi em yêu

Mở bài

Cây bởi nhà em đẫ trồng bao lâu đẫ gắn nh thế nào với đời sống tình cảm của em

21

Luyện tập

Bài văn biểu cảm về cây gạo

Bài văn biểu cảm nêu lên những nội dung gì

Cây gạo có những giá trị biểu cảm nào?

Mở bài giới thiệu về cây gạo già mỗi năm lại trẻ lại một tuổi xuân

Thân bài Cây gạo giữa mùa xuân, hoa gạo chim chóc,

về làm tổ Cây gạo về mùa hè dáng vẻ trầm t hiền lành Cây cao lớn ,làm tiêu cho những con đò cập bến

Hoa gạo đã trở thành quả gạo Bông gạo trắng xoá tung ra nh nồi cơm gạo mới

những cơn giông nh đợc báo trớc rao rào kéo

đến bông gạo tung bay trong gió Cây gạo rất thảo rất hiền đóng góp với bốn phơng dòng nhựa quí của mình

Mùa đông cây cằn cối nhng chuyên cần lấy

từ đất ,nớc không khí dinh dởng để nuôi cây

Giá trị biểu cảm của cây gạo

Cây gạo cũng có bốn mùa với nắng gió bão giông nh con ngời.Cây gạo cũng lúc reo

Cảm xúc của tác giả đợc thể hiện ở chỗ nào ?

Cây gạo xơ xác đi nom thơng lắm

Từ văn bản mẫu hình thành những cảm xúc

tình cảm của con ngời với loài cây

vui ,tng bng trong gió chim hót và cũng xơ xác nh con ngờilao động lam lũ

Phẩm chất cao quí của cây gạo là gắn bó với mọi ngời với cuộc đời có ích cho con ng-

ời làm tiêu cho những con đò cập bến Ngoài ra cây gạo còn có phẩm chất cao qúi

nh ý chí vợt khó ,sứcsống bền bỉ và sự hi sinhthầm lặng để làm đẹp cho đời bằng những bông hoa trắng nuột và trắng xoa nh tuyết

Lập dàn ý cho bài văn biểu cảm sau đây cảm xúc về cây bàng ở sân trờng em

Chim chóc bay về làm tổ sức sống thanh xuân lại trở lại làm cho cả sân trờng có một sức sống mới

Kết luận : Tình cảm của em với cây bàng

Củng cố

Học sinh viết các đoạn văn cho hoàn chỉnh bài văn

Hớng dẫn Học sinh tiếp tục học bài

Nhận thức rõ đó là kiểu bài trung gian giữa tự sự miêu tả và nghị luận

Luyện tập cách làm bài văn phát biểu cảm nghĩ

tiến trình tiết dạy

Đọc một tác phẩm văn học ta có thể thích hay không thích Nhng tại sao ngời độc lại có thái

2 cần phân biệt giữa phát biểu cảm nghĩ với văn nghị luận

Phát biểu cảm nghĩ là bày tỏ thái độ tình cảm suy nghĩ với tác phẩm văn chơng một cách cảm tính:thích hay không thích

Nghị luận là phân tích cái hay cái dở của văn chơng một cách khoa học thông qua hệ thống lí

lẽ dẫn chứng chặt chẽ và giàu sức gợi cảm

luyện tập

Cảm nghĩ về bài ca nhà tranh bị gió thu phá?

cảm xúc của tác giả đợc bắt nguồn từ cái gì?

Từ nỗi bất hạnh của riêng mình nhà thơ đã

bắt nguồn từ cuộc sống của chính tác giả

từ nỗi vất vả và bấ hạnh của mình vừa dựng ngôi nhà xong thì bị gió thu phá nát

từ nỗi khổ của một đêm nhà dột con khóc nhàthơ không ngủ đợc Nhà thơ đẫ mơ tới một căn nhà rộng hơn ngàn gian lo cho thiên hạ

=>từ đó nghĩ đến tấm lòng cao thợng của nhàthơ vợt lên nỗi bất hạnh của đời mình.để nghĩ

đến dân đen trong thiên hạ

+Nêu cảm nghĩ cho từng câu thơ chú ý các biện pháp liên tởng tởng tợng, so sánh

c Kết luận )

=>

có thể chọn một trong những cách kết luận sau

bài thơ cho ta thấy Bác Hồ là một nhà cách mạng ,một nhà thơ

+qua bài thơ ta thấy Bác Hồ

yêu cái đẹp và cái sáng tạo

Củng cố Nắm vững nội dung của bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩ m họcHớng dẫn nắm vững nội dung của bài dạy

Buổi 16 Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm vănhọc

mục tiêu Giúp học sinh có kiến thức khi làm bìa văn phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học

rèn kĩ năng làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

Phân biệt đợc tình cảm tự nhiên và tình cảm nghẹ thuật

tiến trình

trong cuộc sống hàng ngày ,con ngời thờng có thái độ ,tình cảm gì

thái độ yêu ghét khen chê

tình crm khen chê

tình cảm vui buồn luôn đi đoi với nhau ,gắn bó với nhau

tình cảm buồn vui ,sung sớng -đau khổ ,hi vọng -thất vọng

Thật ra thái độ và tình cảm trong cuộc sống luôn gắn bó với nhau chẳng hạn yêu -ghét vừa là thái độ vừa là tình cảm

tình cảm trong cuộc sống hàng ngày của con ngời dù ít dù nhiều theo em do đâumà có ?

những tình cảm ấy đợc nảy sinh từ các mối quan hệ của con ngời có thể đúng có thể không đúng nh yêu ghét chẳng hạn

Tình cảm nghệ thuật trong các bài thơ văn có giống nh tình cảm tự nhiên hay không ?Vì sao Không giống vì đó là tình cảm lớn có ý nghĩa giáo dục

Đã là con ngời thì ai cũng có tình cảm tự nhiên.Nhng khi đa vào tác phẩm văn chơng nghệ thuật thì ngời viết nhất thiết phải chọn lọc những thái độ tình cảm đuúng đắn có ý nghĩa giáo dục rất lớn để hớng tới ngời đọc

GVyêu cầu HS xem lại các bài tấm gơng, cây sấu Hà Nội,

có thái độ ,tình cảm trong bài tấm gơng

Cây sấu Hà nội

3 cỏ dại

Tấm gơng

Thái độ ai là ngời dám soi -> là ngời dũng cảm

Tình cảm nó là ngời bạn trung thực => chân thành yêu mến

2 Cây sâu Hà Nội

Thái độ trân trọng những cơn ma lá sâu vàng ào ạt rơi

Văn biểu cẩmhy phải bắt nguồn từ tình cảm đuúng đắn Muốn có tình cảm đúng dắn thì thì

ng-ời viết phải tích cực rèn luyện Theo em có những cách rèn luyện nào ?

a -trung thực hay giả dối ?

b Chân thành hay kháh sáo ?

c Cao thợng hay tầm thờng ?

d Khiêm tốn hay kiêu ngạo ?

e tự rèn luyện ở mọi nơi mọi lúc

Tình cảm của nguyễn Khuyến khi bạn đến chơi nhà

Bà huyện Thanh quan khi dừng chân trên đỉnh Đèo Ngang

Hồ xuân Hơngkhi vịnh bài thơ bánh trôi nớc

Hạ tri Chơng khi về thăm quê

Lí Bạchvà Hồ Chí Minh trong đêm trăng sáng

Những thái độ và tình cảm ấy có thực sự và chân thành và day dứt hay không

Cho đoạn văn sau

Cùng diễn tả nỗi lòng nhớ quê hơng nhng Lí Bạch và bà huyện Thanh Quan không hoàn toàn giống nhau.Với Lí Bạchđó là nỗi lòng nhớ nớc thơng nhà cám cảnh cô đơn trớc cảnh trời biển bao la Còn bà huyện Thanh Quan thì lại là nỗi buồn cô đơn nơi đất khách quê ngời trong đêm trăng sáng nh gơng

Đoạn văn trên đúng hay sai ?hãy sửa lại

Củng cố

nắm vững nội dung và phơng pháp của bài vn biểu cảm

Hớng dẫn ôn tập kiểm tra học kì I

tuần 23 buổi 1 dạy ngày 13-2-09

ôn tập tiếng việtcâu rút gọn ,câu đặc biệt

Tác dụng của câu rút gọn ?

Có mấy kiểu câu rút gọn?

rút gọn câu là những câu đầy đủ cả chủ ngữ lẫn vị ngữnhng trông một ngữ cảnh nhất định ta có thể rút gọn một số bộ phận của câu mà ngời đọc ngời nghe vẫ có thể hiểu đợc

-Làm cho câugọn hơn thông tin đợc nhânh hơn gọn hơn ,tránh dùng những từ đã lập lại ở câu trớc Câu rút gọnchủ ngữ

Hôm nay bạn đã ăn cơm cha?

Ngời ta rút gọn câu trong

c Câu rút gọn cả chủ ngữ lẫn vị ngữ -Bạn đã chép bài cha?

-Rồi

Cách dùng câu rút gọn Rút gọn câu trong những trờng hợp sau

Lúc ông chủ về nhà tôi hỏi khéo -Thế nào nghe tiéng ngời Kinh ông có hiểu không ? -Có chứ

Em buồn bã lắc đầu : Không,em không lấy em để lại hết cho anh -Lằng nhằng mãi ,Chia ra !-mẹ tôi quát lên giận dữ đi

ơng trên một số đờng có nhiều cây xanh che trở.

trong những văn cảnh nhất định mà việc rút gọn câu không cho phép ta khôi phục chủ ngữ một cách đễ dàng thì không dùng câu rút gọn vì sẽ làm cho ngời

đọc nghời nghe hiểu sai ,hiểu không đầy đủ nội dung câu

Chỉ rõ những câu rút gọn trong những trờng hợp sau và khôi phục thành phần đã đợc rút gọn

a-Tiéng hát ngừng Cả tiếng cời (Nam Cao)

B- Đi thôi con

C-Mong các cháu mai sau lớn lên thành những ngời dân xứng đáng với nớc độc lập tự do d- Uống nớcnhớ nguồn

e - Của đáng mời Nhu chỉ bán đợc bốn năm Có khi chẳng lấy đợc đồngtiền nào khác nữa II

Câu đặc biệt

Câu đặc biệt là câu nh thế nào ?

sự khác nhau giữa câu đặc biệt và

câu rút gọn là ntn?

Tác dụng của câu đặc biệt

Bác ơi

câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ và vị ngữ.

Câu dặc biệt là câu không có mô hình chủ ngữ ,vị ngữ nhng bị rút gọn thành phần câu rút gọn chỉ tồn tại trong ngữ cảnh nhất định.Câu đặc biệt tồn tại độc lập

Câu đặc biệt thờng dùng trong những trờng hợp sau: a) Nêu thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc đợc nói đến trong đoạn văn

-30-07-1950 Chân đèo Mã Phục b)Liệt kê ,thông báo sự xuất hiện của sự vật hiện tợng :Chửi K êu Đấm Đá T hụi B ịch

-Nhơ nhớp ,hôi hám ,ngứa ngáy,bứt dứt ,bực mình,chửi tục,cạu nhạu,thở dài

c Dùng để bộc lộ cảm xúc,trạng thái tâm lí Sao mà lâu thế !

Thật lạ lùng !

Dùng để gọi đáp:

Bác ơi !

27

Trong những trờng hợp sau đâycâu đặc biệt dùng để làm gì?

A-Nhà ông X.Buổi tối một chiếc đèn mang sông Một bộ bàn ghế Ông X đang ngồi với dáng

vẻ chờ đợi

B Mẹ ơi !

Chị ơi !

Đẹp quá Một dàn cò trắng đang bay lợn

Bài 2 Tìm những câu đặc biệt trong bài cuộc chia tay của những con búp bê

Ôn tập thêm trạng ngữ cho câu

Mục tiêu cần đạt

Tiếp tục giúp học sinh ôn tập về trạng ngữ và việc thêm trạng ngữ cho câu

Về vai trò tác dụng của trạng ngữ

-Qua màn nớc mắt ,tôi nhìn theo mẹ và em trèo lên xe

Tôi ,qua màn nớc mắt ,nhìn theo mẹ và em trèo lên xe

Bài tập

Vào đêm trớc ngày khai trờng của con ,mẹ không ngủ đợc Một ngày kia còn xa lắm ,ngày đó con sẽ hiểu thế nào không ngủ đợc Còn bây giờ giấc ngủ đến với con đễ dàng nh uống một li sữa ,ăn một cái kẹo Cứ mỗi lần vào đếm trớc của ngày sắp đi chơi xa ,con lại háo hức đến

nỗi lên giờng mà không sao năm yên đợc

Hãy gọi tên các trạng ngữ mà em vừa tìm đợc

TN chỉ thời gian

bài 2 Em có nhân xét gì về trạng ngữ vai trò của các trạng ngữ trong câu sau

a ngạc nhiên, tôi nhìn bạn

b tôi nhìn bạn, ngạc nhiên

Bài 3 Xác định trạng ngữ trong các câu sau

A Ngày hôm qua ,trên đờng làng ,lúc 12 htra ,đã xảy ra vụ tai nạn giao thông

bBạn có ngửi thấy khi đi qua cánh đồng lúa ngát xanh ,mà hạt thóc đâu tiên làm trĩu nặng thân lúa còn tơi,ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không.

Bài 4

Tách trạng ngữ ra thành câu riêng

Vì sao trạng ngữ của câu sau đâylại tách dợc ra thành câu riêng

Hắn không còn kinh rợu nhng cố gắng uống cho thật ít Để khỏi tốn tiền

Xác định ý nghĩa của các trạng ngữ trong những câu sau

a -nhà bên ,cây cổi trong vờn trĩu quả

b-con chó nhà tôi chếtvì ngộ độc thức ăn

c tôi tiến bộ vì sự giúp đỡ của anh

d-Một cây súng với 3 viên đạn ,Kơ Long bám gót giặc từ sáng đến tra

e- Rít lên một tiéng ghê gớm ,chiếc "Mích'' vòng lại

g-Cũng nh một chuyến đi xa ,trong lòng con không có mỗi bận tâm nào khác ngoài chuyện ngày mai thức dậy cho kịp giờ

h-Mọi ngày, khi con đã ngủ ,mẹ don dẹp nhà cửa

inhìn con ngủ một lát ,rồi mẹ đi xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con

Đề yêu cầu gì ? Tìm hiểu đề Đề yêu cầu :chng minh tính đúng dắn của câu

tục ngữ ăn quả nhớ kẻ trồng cây ,uông nớc nhớ nguồn

+Thái độ quí trọng và biết ơn của ngời đợc

h-29

Các bớc tìm ý

Em tìm ý cho đề văn trên ?

Gọi học sinh lập dàn ý cho bài văn trên ?

em hãyviết phần mở bài

Em hãy viết phần thân bài

ởng thành quả lao động với ngời làm ra nó Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ

-Thế nào là ngời ăn quả ?-Thế nào là ngời trồng cây?

-Thế nào là uống nớc ?-Thế nào nhớ nguồn?thái độăn quả nhớ kẻ trồng cây , uống nớc nhớ nguồn là nguồn là thái độ nh thế nào ?

Biểu hiện của thái độ này nh thế nào ?Dẫn chứng ?

Con cháu biết ơn bố mẹ ông bà tổ tiênnhớ tới ngày giỗ ngày tết để tởng niệm tới ông

bà

Cả nớc nhó tới ngày giỗ tổ Hùng Vơng để thể hiện lòng biết ơn và tôn kính

Học trò nhớ ơn thầy cô giáo Những ngày 27-7 ,quốc khánh tởng nhớ các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh vì đọcc lập tự do của dân tộc

Mở bài :Giới thiệu câu tục ngữ ăn quả nhớ kẻ trồng cây và tính đúng đắn của nó

Thân bài giải thích câu tụcc ngữ :ăn quả nhớ kẻ trông cây và uống nớc nhớ nguồn

Vì sao phải ăn quả nhớ kẻ trồng cây :c

Thế nào nhớ nguồn?thái độăn quả nhớ kẻ trồng cây , uống nớc nhớ nguồn là nguồn là thái độ nh thế nào ?

Biểu hiện của thái độ này nh thế nào ?Dẫn chứng ?

Con cháu biết ơn bố mẹ ông bà tổ tiênnhớ tới ngày giỗ ngày tết để tởng niệm tới ông

bà

Cả nớc nhó tới ngày giỗ tổ Hùng Vơng để thể hiện lòng biết ơn và tôn kính

Học trò nhớ ơn thầy cô giáo Những ngày 27-7 ,quốc khánh tởng nhớ các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh vì đọcc lập tự do.Học tập thế nào để giáo dục truyền thồng uống nớc nhớ nguồn

-phê phán những kẻ vô ơn bạc nghĩa ,không coi trọng đạo lí

Kết luận :khảng định tính đúng đăncủa câu tục ngữ

Luyện tập viết các đoạn văncho bài tập làm văn trên

Hớng dẫn về nhà Tiếp tục hoàn thiện các bài tập trên

- Tuần 26-dạy ngày 6-3

buổi 4 Nghị luận chứng minh

Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh có kĩ năng làm bài tập văn chứng minh

Có khả năng viết bài văn nghị luận chứng minh

Tiến trình tiết giảng

ổn định lớp

Kiểm tra

Bài mới

Đề :

Đề 1 Chứng minh tình yêu quê hơng đất nớc đợc biểu hiện nh thế nào qua ca dao

Đề 2 Chứng minh Ca dao là những câu hát than thân ,bộc lộ nỗi buồn của ngời lao động

GV hớng dẫn học sinh lập dàn ý

Đề 1 tìm hiểu đề

Ca dao thể hiện tình yêu quê hơng đất nớc tức là ca ngợi vẻ đẹp của các vùng miền

*Lạng Sơn nổi tiếng bởi câu

Đồng đăng có Phố Kì Lừa

Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh

Ai lên xứ Lạng cùng anh

Bõ công bác mẹ sinh thành ra em

Tay cầm bâu rợu nắm nem

Mải vui quên hết lời em dặn dò

Đờng vô xứ Huế quanh quanh

Non xanh nớc biếc nh tranh hoạ đồ

Thân em nh chẽn lúa đòng đòng

Phất phơ dới ngọn nắng hồng ban mai

Giáo viên hớng dẫn học sinh phân tích nội dung các câu ca dao trên để hoàn thành bài viết vănnghị luận về về những bài ca dao về tình yêu quê hơng đất nớc

**Học sinh viết các đoạn văn có sự chuyển ý cócảm nhận về nội dung từng bài ca dao

Thân cò lên thác xuông ghênh bấy nay

Ai làm cho bể kia đầy

Cho ao kia cạn cho gầy cò con

Thể hiện nỗi oan ức của ngời lao động

Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi

Thơng thay con cuốc giữa trời

Dầu kêu ra máu có ngời nào nghe

Thể hiện sự phụ thuộc vào ngời khác

Thân em nh trái bần trôi

Sóng dập gió vùi biết tấp vào đâu

Luyện tập

GV hớng dẫn học sinh lập dàn ý cho các bài văn

Hớng dẫn học sinh viết các đoạn văn

-Ôn tập buổi 5 dạy ngày 13-3-09

ôn tập các biện pháp tu từ

Mục tiêu bài dạy

Giúp học sinh ôn tập các biện pháp nghệ thuật và từ đó xác định đợc các biện pháp nghệ thuật

và giá trị của nó trongbài văn bài thơ

Tiến trình tiết dạy

ẩn dụ 'Hoán dụ

Điệp ngữ

Liệt kê

Luyện tập

Hãy chỉ ra các biện pháp nghệ thuật trong các đoạn văn ,đoạn thơ sau

''Sơng trắng nhỏ đầu cành nh giọt sữa

Tia nắng nháy hoài trong ruộng lúa

Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh

Đồi thoa son nằm dời ánh bình minh ''Chợ tết -Đoàn văn Cừ

Làng tôi ở vốn làm nghề cài lới

Nớc bao vây cách biển nửa ngày sông

khi trời trong gió nhẹ sớm mai hồng

Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá

chiếc thuyền nhẹ hăng nh con tuấn mã

Phăng mái chèo mạnh mẽ vợt trờng giang

cánh buồm giơng to nh mảnh hồn làng

Rớn thân trắng bao la thâu góp gió

Quê hơng-Tế Hanh

Đa ngời ta không đa qua sông

Sao nghe có sóng ở trong lòng

Nắng chiều không thắm không vàng vọt

Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong

Thâm Tâm -tống biệt hành

Học sinh tìm các biện pháp nghệ thuật và giá trị của các biện pháp nghệ thuật

Học sinh phân tích tác dụng của các biện pháp nghệ thuật viết các đoạn văn và sửa

Viết đoạn văn chứng minh

Tiến trình tiết dạy

đè yêu cầu gì Làm rõ giá trị hiện thực giá trị nhân đạo trong

tác phẩm sống chết mặc bay của Phạm Duy

33